I SA/Wr 245/25

I SA/Wr 245/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Horobiowski
Tadeusz Haberka
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 165a par. 1,  art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca) Sędziowie: SWSA Tadeusz Haberka SWSA Jarosław Horobiowski po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO/4121/318/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia odsetek oddala skargę w całości
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi A. W. (dalej Podatnik/Strona/Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO/4121/318/2024 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 15 października 2024r., nr BKP.3120.1362024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia odsetek od nieopłaconych kolejnych rat podatku od nieruchomości za lokal położony w W. przy ul. [...].
1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 18 lipca 2024 r., uzupełnionym pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r. Podatnik wniósł o "umorzenie w całości wszelkich zaległości podatkowych dot. podatku od nieruchomości" przy ul. [...] w W. [...] odsetek od nieopłaconych kolejnych rat podatku od tejże nieruchomości.
1.3. Organ podatkowy pierwszej instancji, wydając powołane na wstępie postanowienie, powołał się na treść art. 165a § 1 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej OP). Wskazał, iż umorzona może być wyłącznie zaległość podatkowa istniejąca w dniu złożenia podania. Nie można umorzyć przyszłych należności, których termin płatności jeszcze nie upłynął. Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej może być złożony dopiero po terminie płatności należnego podatku (raty). Po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia ulgi na wniosek Podatnika zostanie zbadana jego sytuacja finansowa i materialna. Złożenie przez Podatnika wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania, ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji.
Dodatkowo organ podatkowy pierwszej instancji poinformował, iż wniosek Strony o umorzenie zaległości podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu podatkowym.
1.4. Na skutek wniesionego zażalenia, SKO wydało powołane na wstępie postanowienie. SKO podkreśliło, że zasada istnienia zaległości podatkowej w dniu składania wniosku o jej umorzenie jest utrwalona w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ocena istnienia zaległości podatkowej musi odnosić się do stanu istniejącego w dacie zgłoszenia wniosku o jej umorzenie. Odwołano się do treści art. 165 § 1OP i podkreślono, że odmowa wszczęcia postępowania podatkowego z przyczyn przedmiotowych będzie więc konsekwencją braku przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji albo zaistnienia negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa, zwłaszcza materialnego. SKO wskazało, że na przeszkodzie merytorycznemu rozpatrzeniu wniosku Strony w części dot. umorzenia "odsetek od niezapłaconych kolejnych rat podatku od tejże nieruchomości" stanął brak podstawy prawnej organu do realizacji oczekiwanego przez Stronę działania - umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w trybie art. 67a § 1 pkt 3 OP. Takiego uprawnienia nie przewidują przepisy OP. Tym samym brak przepisu prawa pozwalającego wydać wnioskowaną przez Stronę decyzję ulgową wyklucza możliwość uwzględnienia jej wniosku, którego treścią organ podatkowy pierwszej instancji był związany.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący podniósł głównie zarzuty dotyczące przedawnienia należności podatkowych oraz kwestie zaliczenia kwot pobranych w drodze postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy we Wrocławiu ze świadczenia emerytalnego zmarłej matki L. W.
2.2. W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi i podtrzymano stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
2.3. W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. zaskarżono w całości ww. postanowienie SKO i zarzucono naruszenie:
- art. 67a § 1 pkt 3 OP, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; organ bezzasadnie przyjął, że w sprawie nie wystąpił ,,ważny interes podatnika", ani ,,interes publiczny", podczas gdy zgromadzone okoliczności jednoznacznie świadczą o istnieniu co najmniej jednej z tych przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości; w konsekwencji doszło do niezgodnego z prawem odmowy wszczęcia podstępowania wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, mimo spełnienia ustawowych warunków jej przyznania;
- art. 67a § 1 pkt 3 OP w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez nadużycie uznania administracyjnego i wydanie rozstrzygnięcia rażąco niesprawiedliwego, sprzecznego z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz zasadą proporcjonalności; organ, dysponując wprawdzie pewną swobodą decyzji, przekroczył granice tego uznania, przedkładając wyłącznie fiskalny interes budżetu nad obiektywne względy humanitarne i społeczne, a także pomijając konstytucyjne wartości, takie jak sprawiedliwość społeczna i ochrona godności człowieka; SKO nie rozważyło w należyty sposób całokształtu okoliczności sprawy, ignorując skutki, jakie realizacja zaległości wywrze na sytuację życiową Skarżącego, co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności;
- art. 121 § 1 OP (zasada zaufania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie) w związku z art. 67a § 1 pkt 3 OP, poprzez rozstrzygnięcie, które nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani elementarnego poczucia sprawiedliwości, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniają wyjątkowe potraktowanie Skarżącego; postanowienie SKO stoi w sprzeczności z deklarowanymi w OP zasadami, iż władza publiczna powinna działać w granicach prawa, w sposób rozsądny i sprawiedliwy, zwłaszcza korzystając z uznania administracyjnego;
- art. 210 § 4 OP, poprzez, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jest lakoniczne i nie zawiera należytej, indywidualnej oceny zgromadzonych dowodów i argumentów;
- art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 OP, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności nieuwzględnienie kwot potrąconych z emerytury matki Skarżącego (L. W.) przez Naczelnika US Wrocław-Krzyki przez okres 10 lat;
- art. 70 § 1 OP, poprzez nieuzasadnione uznanie, że zobowiązania za lata 2012-2018 nie uległy przedawnieniu, mimo iż pobierane były środki egzekucyjne, które powinny skutkować zmniejszeniem lub wygaśnięciem zaległości podatkowych.
Wniesiono o uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji, zobowiązanie przez sąd organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 2012 r. do marca 2024 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. Skarga jest bezzasadna.
3.2. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej PPSA) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
3.3. Trzeba jednak podkreślić, że powołany art. 134 § 1 PPSA wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, [...]. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 września 2025 r. sygn. akt III FSK 497/25, CBOSA).
3.4. Sprawą, która jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest kwestia odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia odsetek od nieopłaconych kolejnych rat podatku od nieruchomości za lokal położony w W. przy ul. [...].
Taką sprawą nie jest umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 2012 r. do marca 2024 r., jak próbuje twierdzić pełnomocnik Skarżącego, czy też określenie zobowiązania podatkowego w ww. podatku, jak też postępowanie egzekucyjne, jak próbuje wskazywać sam Skarżący. Podnoszone zatem zarzuty i okoliczności nie dotyczą przedmiotu sporu w niniejszej sprawie i nie mogą być objęte kontrolą legalności przez tut. Sąd. Należy tym samym uznać, że zarzuty zawarte w skardze, jak i w piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. są bezpodstawne, bo nie dotyczą sprawy, która była przedmiotem rozstrzygania w zaskarżonym postanowieniu SKO.
Dodać należy, że sprawa Skarżącego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata: 2012, od 2014 do 2023 i I, II i III ratę za 2024 r. wraz z odsetkami za zwłokę została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt I SA/Wr 426/25 i nie została jeszcze rozpoznana na moment orzekania w niniejszej sprawie.
3.5. Zaskarżone postanowienie SKO zostało wydane na podstawie art. 165a § 1 OP, w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio.
Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego z przyczyn przedmiotowych będzie konsekwencją braku przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji albo zaistnienia negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa, zwłaszcza materialnego. Dyspozycja normy wyrażonej w art. 165a § 1 OP stanowi wyłącznie podstawę do oceny formalnej, a nie rozstrzygania kwestii materialnoprawnych, które co do zasady zarezerwowane są dla rozstrzygnięcia kończącego postępowanie z przyczyn merytorycznych. Konsekwencją prawną braku przesłanki przedmiotowej jest bezwzględna niedopuszczalność postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. akt III FSK 1437/22, CBOSA).
3.6. Punktem odniesienia jest treść art. 67a § 1 pkt 3 OP zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 OP). Za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, o której mowa w art. 23a, lub ratę podatku (art. 51 §2 OP). Od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 OP). Kluczowym zatem dla rozpoznania wniosku Skarżącego jest istnienie zaległości podatkowej (tutaj brak zapłaconej raty podatku), od której naliczane są odsetki za zwłokę.
3.7. Tymczasem z wniosku Skarżącego wynika, że żąda on umorzenia przyszłych odsetek od niezapłaconych rat podatku od nieruchomości, których termin na moment złożenia wniosku nie upłynął. Słusznie organy podatkowe obu instancji wskazały, że umorzona może być wyłącznie zaległość podatkowa (tutaj niezapłacona rata podatku w terminie) istniejąca w dniu złożenia wniosku. Nie można umorzyć przyszłych należności, z terminem płatności, których termin jeszcze nie upłynął. Takiej możliwości art. 67a § 1 pkt 3 OP nie przewiduje.
Przypomnieć trzeba, że w myśl art. 120 OP organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, w tym w ramach udzielonych im kompetencji. Zatem twierdzenie, że organy podatkowe działały w sprzeczności z ww. zasadą jest bezpodstawne. Jako, że postępowanie podatkowe nie zostało zainicjowane przez organy podatkowe to trudno też twierdzić, że organy podatkowe naruszyły zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 OP) czy naruszyły inne zasady postępowania podatkowego określone w treści art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 OP. Postanowienie SKO zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodnie z art. 217 § 2 OP. Zarzut naruszenia art. 210 § 4 OP jest bezpodstawny albowiem dotyczy decyzji, a nie postanowienia, który jest przedmiotem zaskarżenia. Nie sposób jest też uznać za zasadne naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 OP zarówno formułowanego samodzielnie, jak i w powiązaniu z art. 2 Konstytucji RP albowiem przepis ten w sposób wyraźny nie pozwala umarzać przyszłych odsetek, od mających powstać w przyszłości zaległości podatkowych. Powoływanie się, w tym względzie na nadużycie uznania administracyjnego i wydanie rozstrzygnięcia rażąco niesprawiedliwego, sprzecznego z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz zasadą proporcjonalności jest zarzutem nieadekwatnym do przedmiotu sporu. Za bezpodstawny należy uznać również zarzut naruszenia art. 70 § 1 OP ten również pozostaje poza granicami niniejszej sprawy, jak i wszelkie wątpliwości w zakresie toczonej egzekucji.
3.8. Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 PPSA.
3.9. Z tych też względów skargę oddalono w całości na podstawie art. 151 PPSA.