I SA/Wr 2418/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-10-25
NSAinneWysokawsa
klasyfikacja taryfowaTaryfa celnalekiprzetwory spożywczeorgany celneKodeks celnyWSApostępowanie celneimport

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł dotyczącą klasyfikacji taryfowej produktów leczniczych, uznając potrzebę ponownego zbadania sprawy z udziałem biegłego.

Sprawa dotyczyła klasyfikacji taryfowej preparatów N. Pepti i N. przez organy celne. Organy celne uznały, że produkty te, mimo posiadania świadectw rejestracyjnych jako leki, powinny być klasyfikowane jako przetwory spożywcze lub napoje, a nie leki z pozycji 3004 Taryfy Celnej. Spółka importująca kwestionowała tę klasyfikację, argumentując, że produkty te mają charakter leczniczy i profilaktyczny. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę ponownego zbadania sprawy z udziałem biegłego w celu prawidłowego ustalenia charakteru produktów.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dotyczyła sporu między spółką importującą a organami celnymi w kwestii klasyfikacji taryfowej preparatów N. Pepti i N. Organy celne, w tym Dyrektor Urzędu Celnego i Prezes Głównego Urzędu Ceł, uznały, że wnioskowany przez importera kod PCN 3004 (leki) jest nieprawidłowy, a właściwą jest pozycja 2202 (napoje) lub 2106 (przetwory spożywcze). Argumentowano, że produkty te, mimo posiadania świadectw rejestracyjnych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej jako środków farmaceutycznych, mają charakter odżywek dietetycznych lub napojów, a nie leków w rozumieniu Taryfy Celnej. Sąd administracyjny, analizując przepisy Taryfy Celnej, Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS) oraz Wyjaśnienia do Taryfy Celnej, stwierdził, że organy celne nie poczyniły prawidłowych ustaleń faktycznych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy importowane towary są lekami w rozumieniu pozycji 3004, a jeśli tak, to czy zachodzą okoliczności uzasadniające ich wyłączenie z tej pozycji. Sąd podkreślił, że świadectwa rejestracyjne oraz opinie biegłych wskazują na leczniczy i profilaktyczny charakter produktów, jednakże brak było jednoznacznych ustaleń co do tego, czy substancje lecznicze dodano wyłącznie w celu poprawy wartości odżywczej, czy też dla celów terapeutycznych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania (art. 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego) oraz prawa materialnego. Nakazał ponowne rozpoznanie sprawy z udziałem biegłego, który miałby ustalić cel dodania składników leczniczych i zasadniczy charakter produktu, co jest kluczowe dla prawidłowej klasyfikacji taryfowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na potrzebę ponownego zbadania sprawy z udziałem biegłego w celu prawidłowego ustalenia charakteru produktów i ich przeznaczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy celne nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, aby prawidłowo zaklasyfikować sporne preparaty. Mimo świadectw rejestracyjnych i opinii wskazujących na leczniczy charakter, brak było jednoznacznych ustaleń co do celu dodania substancji leczniczych i zasadniczego charakteru produktu, co jest kluczowe dla wyłączenia z pozycji 3004 Taryfy Celnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Taryfa celna art. 3004

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej

Pozycja 3004 obejmuje leki dla celów terapeutycznych lub profilaktycznych, ale z wyłączeniem pewnych produktów spożywczych i napojów, nawet jeśli posiadają właściwości lecznicze.

Pomocnicze

Wyjaśnienia do taryfy celnej

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej

Wyjaśnienia doprecyzowują, że dział 30 nie obejmuje odżywek dietetycznych, wzmacniających, dla diabetyków, napojów wzmacniających i wód mineralnych, nawet jeśli mają właściwości terapeutyczne. Wyłączone są również produkty spożywcze i napoje zawierające substancje lecznicze dodane jedynie dla poprawy wartości odżywczej lub smaku, a także dodatki żywnościowe przeznaczone do utrzymania zdrowia lub dobrego samopoczucia, a nie do leczenia chorób.

Kodeks celny art. 262

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Przepisy proceduralne dotyczące postępowania celnego.

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych do NSA przed reformą sądownictwa administracyjnego.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.

Ustawa o środkach farmaceutycznych art. 2 § 1

Ustawa z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej

Definicja leku jako surowca farmaceutycznego lub mieszaniny przygotowanej do stosowania w leczeniu, zapobieganiu, diagnostyce.

Ord.pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ord.pod. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Ord.pod. art. 197 § 1

Ordynacja podatkowa

Konieczność powołania biegłego w przypadku potrzeby wiadomości specjalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy celne nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie charakteru i przeznaczenia spornych preparatów. Naruszenie przepisów postępowania przez organy celne, w szczególności art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Konieczność powołania biegłego do wyjaśnienia wątpliwości wymagających wiadomości specjalnych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki o bezwzględnym przyporządkowaniu preparatów do pozycji 3004 Taryfy Celnej, bez uwzględnienia możliwości wyłączenia. Przedstawienie opinii sporządzonych na zlecenie strony jako dowodu równoważnego opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

klasyfikacja towarów należy ustalać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów lekami w rozumieniu taryfy celnej nie są preparaty dietetyczne stosowane jako diety specjalne organy celne działają bowiem na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny organy celne nie poczyniły w sposób prawidłowy ustaleń koniecznych do załatwienia sprawy Świadectwo rejestracji (...) uznać należy, iż produkt w nim wskazany jest lekiem (środkiem farmaceutycznym) w rozumieniu tej ustawy nie jest to jednak okoliczność wystarczająca do taryfikowania tych specyfików do pozycji 3004 opiniom tym nie można przypisać waloru dowodu z opinii biegłych, w rozumieniu art.197 Ordynacji podatkowej

Skład orzekający

Bogumiła Kalinowska

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Strzebińczyk

sędzia

Anetta Chołuj

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru produktów leczniczych i spożywczych na gruncie Taryfy Celnej, znaczenie świadectw rejestracyjnych i opinii biegłych w postępowaniu celnym, prawidłowość procedury dowodowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów celnych i klasyfikacji produktów leczniczych/spożywczych. Konieczność uwzględnienia aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu klasyfikacji celnej produktów na pograniczu leków i żywności, co ma znaczenie praktyczne dla importerów. Wyjaśnia, jak sądy interpretują przepisy celne i dowody w takich przypadkach.

Lek czy żywność? Sąd rozstrzyga spór o klasyfikację celną preparatów odżywczych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2418/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, - Asesor WSA Anetta Chołuj, Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w dniu 04 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C spółki z o.o. w O. obecnie B spółka z o.o. w O. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.715,00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset piętnaście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego we W. decyzją z dnia [...], Nr [...] uznał zgłoszenie celne z dnia [...], dokonane przez C spółkę z o. o. w O. - obecnie B spółka z o. o. - za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towarów – N. Pepti, N.m. fibre, N. (truskawkowy, kurczakowy, waniliowy, tropikalny i czekoladowy) oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego, uzasadniając w swej decyzji, iż wnioskowany przez importera kod PCN 3004 90 99 0 jest nieprawidłowy, a właściwą jest pozycja 2106 90 98 0 Taryfy celnej.
Organ celny pierwszej instancji stwierdził - zgodnie z postanowieniami "Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej", zwanymi w skrócie ORINS - zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 830 ze zm.) oraz Wyjaśnieniami do Taryfy celnej – że przedstawiony do odprawy celnej towar nie ma charakteru leku z działu 30 Taryfy celnej, lecz posiada cechy produktu spożywczego. Pozycja 3004 obejmuje jedynie preparaty do leczenia (a nie do uzupełniania pożywienia),o czym świadczy uwaga 1 a do działu 30 Taryfy celnej, z której wynika, że dział 30 nie obejmuje "żywności i napojów (takich jak: odżywki dietetyczne, odżywki wzmacniające i dla diabetyków, odżywki uzupełniające, napoje wzmacniające i wody mineralne), nawet jeśli posiadają właściwości terapeutyczne i profilaktyczne. Okoliczność, iż preparaty te uzyskały świadectwa rejestracyjne Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, jako środki farmaceutyczne, nie przesądza o ich taryfikacji do pozycji obejmującej leki. W ocenie organu I instancji omawiane preparaty, opisywane jako "płyny odżywcze", pełnowartościowe płynne diety stosowane jako źródło pożywienia lub jako uzupełnienie odżywiania naturalnego (ulotki informacyjne) są bezsprzecznie odżywkami dietetycznymi, których celem jest utrzymanie zdrowia i dobrego samopoczucia, a nie wyleczenie, bądź usunięcie przyczyn danej dolegliwości. Wobec powyższego przedmiotowe produkty zaklasyfikowano do pozycji 2106 obejmującej, zgodnie z jej brzmieniem w Taryfie celnej: "Przetwory spożywcze gdzie indziej nie wymienione, ani nie włączone".
Odwołując się od powyższej decyzji, spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz naruszenie zasad postępowania, zawartych w art. 120 - 124 oraz 187 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W obszernych wywodach odwołania w szczególności strona wskazywała, iż sprowadzony towar winien być przyporządkowany do kodu PCN 3004 z tym, że w przypadku N. Pepti – przy zastosowaniu reguły 3b ORINS możliwe jest przypisanie go także do kodu PCN 3504 00 00 0 lub – w razie uwzględnienia reguły 1 ORINS – do kodu PCN 1901 00 00 0.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części - klasyfikując N. według kodu PCN 2202 90 10 0 ze stawką celną w wysokości 20 %, N. Pepti - do kodu PCN 2202 90 99 0 ze stawką celną 20 %, uznając zaś zasadność zarzutów strony odnośnie N. m. fibre – przyjął za właściwy kod PCN 3004 50 10 0 z obniżoną zerową stawką celną .
W przedmiocie N. Pepti organ odwoławczy wykluczył jego klasyfikację do kodu 3504 w brzmieniu "peptony i ich pochodne; inne substancje białkowe oraz ich pochodne, gdzie indziej nie wymienione ani nie włączone; proszek skórzany, nawet chromowany" - albowiem analiza treści poszczególnych pozycji objętych działem 35 taryfy celnej pozwala na stwierdzenie, że białka klasyfikowane w tym dziale nie tworzą mieszanin lecz są substancjami (rozumianymi jako jednorodny rodzaj materii o określonym składzie chemicznym). Ze względu zatem na skład przedmiotowego preparatu, zawierającego oprócz hydrolizatu białka serwatkowego (peptonów, jak twierdziła spółka) również i inne surowce, a mianowicie węglowodany (w tym laktozę), tłuszcze, składniki mineralne, witaminy, cholinę, taurynę, L-karnitynę - kierując się zasadą taryfikacji towarów zawartą w regule 1 ORINS, jak również uwagą dotyczącą wyłączeń produktów będących mieszaninami substancji białkowych z innymi składnikami z pozycji 3504 komentarza zawartego w Wyjaśnieniach do taryfy celnej, organ II instancji stwierdził, że klasyfikacja produktu N. Pepti do kodu PCN 3504 00 00 0, przy uwzględnieniu zasad reguły 3 (b) ORINS, byłaby nieprawidłowa. Odnośnie wskazanej w odwołaniu - jako alternatywnej - taryfikacji N. Pepti do pozycji 1901 taryfy celnej, obejmującej "Ekstrakt słodowy; przetwory spożywcze z mąki, grysiku, skrobi lub ekstraktu słodowego, nie zawierające kakao lub zawierające mniej niż 40 % wagowych kakao (...); przetwory spożywcze z towarów objętych pozycjami od nr 0401 do 0404, nie zawierające kakao lub zawierające mniej niż 5 % (...), gdzie indziej nie wymienione , ani nie włączone", którą strona wskazywała w odwołaniu jako możliwą do zaklasyfikowania w świetle opinii klasyfikacyjnych Prezesa GUC (dotyczących preparatu H. SL), również naruszałoby objęte regułą 1 ORINS zasady taryfikacji. Zdaniem organu podany przez producenta skład surowcowy spornego towaru pozwala stwierdzić, że produkt ten nie zawiera mąki jak również jego składnikiem nie jest mleko, ani jego przetwory (objęte pozycjami od 0401 do 0404), lecz hydrolizaty białka serwatkowego, zatem nie odpowiada on charakterystyce towarów objętych pozycją 1901 taryfy celnej.
Nawiązując do sugerowanej przez spółkę pozycji 3004 Taryfy celnej jako odpowiedniej do zaklasyfikowania wszystkich spornych towarów, organ odwoławczy wyjaśnił, iż pozycja 3004 taryfy celnej obejmuje zgodnie z brzmieniem "Leki (z wyjątkiem produktów 2 pozycji nr 3002, 3005 lub 3006) złożone z produktów zmieszanych lub nie zmieszanych, dla celów terapeutycznych lub profilaktycznych, przygotowane w odmierzonych dawkach lub w opakowaniach do sprzedaży detalicznej". Uwaga 1 do działu 30 Taryfy celnej wyłącza szereg towarów z działu 30, stanowiąc w punkcie (a): "Dział ten nie obejmuje żywności i napojów (takich jak: odżywki dietetyczne, odżywki wzmacniające i dla diabetyków, odżywki uzupełniające, napoje wzmacniające i wody mineralne) (Sekcja IV)". Z kolei komentarz zawarty w Wyjaśnieniach do taryfy celnej (tom II, str. 608), stanowi, że pozycja 3004 taryfy celnej nie obejmuje "produktów spożywczych i napojów zawierających substancje o działaniu leczniczym, jeśli substancje te dodaje się wyłącznie j celem zapewnienia lepszej równowagi żywnościowej, zwiększenia wartości energetycznej lub odżywczej czy poprawienia jego smaku, bez odbierania jednak produktowi jego charakteru spożywczego", jak również "dodatków żywnościowych zawierających witaminy lub sole mineralne, które są przeznaczone do utrzymania zdrowia lub dobrego samopoczucia, ale nie mają wskazań do użycia w celu zapobiegania lub leczenia chorób i dolegliwości. Produkty te są przeważnie cieczami, lecz mogą również występować w postaci proszku lub tabletek i są zwykle klasyfikowane do pozycji 2106 lub do działu 22".
Z brzmienia pozycji 3004 Taryfy celnej oraz powyższego komentarza do tej pozycji organ odwoławczy wnioskował, iż "lekami" w rozumieniu taryfy celnej nie są preparaty dietetyczne stosowane jako diety specjalne, podawane w sytuacji choroby w przypadku uniemożliwienia pokrycia potrzeb organizmu przez dietę zwykłą (np. przy nietolerancji mleka krowiego lub laktozy), ponieważ poza sporem pozostaje fakt, iż preparaty dietetyczne tego typu są produktami spożywczymi o określonych właściwościach, dostarczającymi organizmowi np. energii, białka, elektrolitów, pierwiastków śladowych lub witamin oraz przeznaczonymi do utrzymania zdrowia lub dobrego samopoczucia. Preparaty o powyższej charakterystyce można uznać za "odżywki" (np. dietetyczne, wzmacniające, dla diabetyków, uzupełniające), a te z kolei wyłączone są uwagą 1 (a) z działu 30 Taryfy celnej. I jakkolwiek w opiniach biegłych ( między innymi z Instytutu Matki i Dziecka, Izby Gospodarczej "Farmacja Polska", Katedry i Kliniki Chirurgii Gastroenterologicznej i Żywienia, Katedry Pediatrii, Państwowego Zakładu Higieny, Instytutu Żywności i Żywienia, Zakładu Towaroznawstwa SGGW) przedłożonych przez stronę w toku postępowania oraz opracowanych na zapytanie organu odwoławczego uznano sporne towary za "leki" stosowane w tak zwanym leczeniu żywieniowym, a Minister Zdrowia i Opieki Społecznej wydał stosowne świadectwa rejestracji spornych preparatów wpisując je do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych – wszakże w ocenie Prezesa GUC wypowiadające się w omawianej materii instytucje orzekały na mocy przepisów prawnych nie znajdujących zastosowania w sprawach celnych. Organy celne działają bowiem na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Nie kwestionując zatem zasadności, czy też poprawności norm, którymi kierowały się wyżej wymienione instytucje krajowe prezentując swoje stanowisko w opiniach, o których wyżej mowa, organ II instancji podkreślił, iż na podstawie art. 278 § 1 i § 2 oraz art. 280 Kodeksu celnego, właściwymi do ustalania kodu PCN towaru są jedynie organy celne. Uzasadniając następnie, że opinie biegłych ekspertów lub rzeczoznawców bywają pomocne wówczas tylko, gdy zachodzą wątpliwości dotyczące przedmiotu importu, czy też ustalenia tożsamości towaru – Prezes GUC argumentował, iż stan spornych towarów nie budził wątpliwości organów celnych i nie był przez nie kwestionowany.
Rozważając wobec tego skład surowcowy towarów – N. Pepti oraz N. (preparatów opartych na hydrolizacie białkowym lub białku kazeinowym, z dodatkiem m.in. witamin i składników mineralnych), analizując ich przeznaczenie (do spożycia przez ludzi - niemowlęta od 1 miesiąca życia, a w odniesieniu do N. - zalecane osobom w podeszłym wieku lub niedożywionym jako uzupełnienie naturalnego pożywienia), dostępność na rynku (rozprowadzane w aptekach bez recepty – N. lub na receptę – N. Pepti, co utrudnia lecz nie uniemożliwia zakupu i podawania tego preparatu dzieciom zdrowym), łatwość podawania (preparaty gotowe w płynie, stosowane głównie do żywienia doustnego), długotrwałe stosowanie bez skutków ubocznych - organ odwoławczy wywiódł, iż wymienione specyfiki, niezależnie od ich stosowania do celów profilaktycznych czy terapeutycznych (np. wspomagające leczenie chorób wymagających zastąpienia białek mleka krowiego jego hydrolizatami) są "odżywkami" w rozumieniu Taryfy celnej. Podniósł przy tym, że dla celów klasyfikacji taryfowej nie ma znaczenia fakt, że omawiane specyfiki są produktami zbilansowanymi, a więc zawierającymi składniki we właściwych proporcjach dla określonej grupy wiekowej a ich specyficzny ilościowy i jakościowy skład pozwala osiągnąć (zgodnie z opiniami biegłych) odpowiedni efekt leczniczy, profilaktyczny i diagnostyczny w wielu jednostkach chorobowych. Podobne działanie można byłoby osiągnąć przy zastosowaniu kilku produktów (np. preparatu składającego się z hydrolizatu białek mleka krowiego lub białek kazeinowych oraz zestawu witamin i pierwiastków śladowych). Połączenie kilku składników o aktywnym działaniu ułatwiające stosowanie tych produktów nie stanowi kryterium do uznania ich za leki, klasyfikowane w pozycji 3004 Taryfy celnej.
W konkluzji - kierując się regułą 1 ORINS, organ drugiej instancji przyjął za właściwą w tym przypadku pozycję 2202 Taryfy celnej obejmującą "wody, w tym wody mineralne i wody gazowane, zawierające dodatek cukru lub innej substancji słodzącej lub nadającej smak i pozostałe napoje bezalkoholowe z wyjątkiem soków owocowych lub warzywnych objętych pozycją nr 2009". Zgodnie z komentarzem zawartym w powołanych wyżej Wyjaśnieniach do taryfy celnej (tom l str. 211) podpozycją 2202 10 objęte są słodzone lub smakowe wody mineralne (naturalne lub sztuczne) oraz napoje, takie jak lemoniada, oranżada, cola, składające się ze zwykłej wody pitnej, słodzonej lub nie, aromatyzowanej sokami owocowymi, esencjami lub złożonymi wyciągami, do których czasami jest dodawany kwas cytrynowy lub winowy. Są one często gazowane dwutlenkiem węgla i zazwyczaj napełnia się nimi butelki lub inne hermetyczne pojemniki (lit. A). Towary, które nie spełniają tych wymagań klasyfikowane są do podpozycji 2202 90. Będą to więc napoje, w których skład wchodzi również woda pitna lecz nie jest ona aromatyzowana sokami owocowymi, esencjami, lub złożonymi wyciągami. Niniejsza podpozycja obejmuje nektary tamaryndy przygotowane do bezpośredniego spożycia jako napoje przez dodanie wody i cukru oraz klarowanie, niektóre inne napoje przygotowane do bezpośredniego spożycia, np.: na bazie mleka i kakao (lit. B). W świetle powyższych wyjaśnień organ odwoławczy stwierdził, iż preparaty N. Pepti oraz N. ze względu na skład surowcowy - odpowiadają charakterystyce towarów objętych kodami PCN kolejno 2202 90 99 0 i 2202 90 10 0.
Nadto w motywach swego rozstrzygnięcia Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności stanowisk organów celnych i importerów, władze celne zwróciły się do Światowej Organizacji Celnej w Brukseli z prośbą o opinię w sprawie klasyfikacji taryfowej preparatów stosowanych w żywieniu dzieci wymagających stosowania specjalnej diety, otrzymując w piśmie z dnia [...] nr [...] opinię Sekretariatu Światowej Organizacji Celnej - potwierdzającej stanowisko władz celnych w sprawie klasyfikacji odżywek B. sojowy 2 i I. do kodu PCN 2106 90 oraz B. 1 w płynie do kodu 2202 90.
W kwestii N. m. fibre organ II instancji motywował , iż są one stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym, do żywienia ludzi w ciężkich stanach chorobowych, stąd podzielił argumentację strony co do słuszności przypisania tychże środków do kodu PCN 3004 zgodnie z żądaniem odwołania.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we W., w której domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia strona skarżąca sformułowała przede wszystkim zarzuty naruszenia prawa materialnego, w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Taryfy celnej oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej przez:
- błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie pozycji 3004, a w szczególności podpozycji 3004590990 Taryfy celnej w związku z regułą 1 Ogólnych Reguł Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej,
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie zawartej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej uwagi 1 (a) do działu 30,
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie komentarza do pozycji 3004 Taryfy celnej dotyczącego produktów spożywczych i napojów zawierających substancje o działaniu leczniczym - zawartego w Wyjaśnieniach do taryfy celnej,
- niezastosowanie w sprawie uwagi 1 (e) do działu 22 Taryfy celnej
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie: pozycji 2202, a w szczególności podpozycji 220290100 oraz 220290990, postanowień pozycji 1901, a zwłaszcza podpozycji 190110000, postanowień pozycji 3504, w tym odnoszących się do podpozycji 350400000 Taryfy celnej
- niezastosowanie w sprawie opinii klasyfikacyjnej do podpozycji 190110000 zawartej na stronie 2294 Wyjaśnień do taryfy celnej,
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów Ogólnych Reguł Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej. Ponadto strona podniosła zarzut naruszenia zasad postępowania, w szczególności przepisów art. 120, 121, a także art. 122 i 187 § l Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.
Skarżąca spółka zarzuciła w szczególności, że przyporządkowanie N. Pepti i N. do pozycji 2202 było ewidentnie nieprawidłowe. Według reguły 1 ORINS należało zaklasyfikować sporne towary do pozycji 3004 Taryfy celnej, bowiem - zgodnie z jej brzmieniem - obejmuje ona leki, a opisane tam warunki zostały bezsprzecznie w ocenie skarżącej spełnione. Akcentując brak zdefiniowania przez normodawcę pojęcia "leku" dla celów taryfikacji celnej strona skarżąca wskazywała, iż należy posiłkować się tu znaczeniem funkcjonującym w powszechnym języku polskim, a nadto ustawowym zdefiniowaniem tego terminu na gruncie ustawy o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej, przy czym w obu przypadkach pojęcie "leku" - jak dalej wywodziła - tłumaczone jest poprzez określenie specyficznych funkcji danego środka, a mianowicie funkcji leczniczych lub profilaktycznych. Z tej tezy zdaniem strony skarżącej wynika z kolei, że "lekiem" w rozumieniu opisu pozycji 3004 Taryfy celnej jest środek służący zwalczaniu lub zapobieganiu chorób. Na pierwszy zatem plan przy klasyfikacji towarów zaliczanych do pozycji 3004 Taryfy celnej wysuwa się lecznicza funkcja towaru. W ocenie skarżącej spółki sprowadzone przez nią towary - zgodnie z materiałami zgromadzonymi w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz w postępowaniu odwoławczym spełniają kryteria , których wystąpienie warunkuje uznanie produktu za "lek" w ujęciu rozwiązań prawnych przyjętych w pozycji 3004 Taryfy celnej. Wszystkie sprowadzone produkty są bowiem środkami służącymi zwalczaniu chorób i/lub zapobieganiu im - łącznie z niekwestionowanymi i uznanymi za lek przez organ II instancji preparatami N., zbliżonymi pod względem cech zasadniczych, przeznaczenia, dostępności oraz nawet sposobu podawania ze spornymi w niniejszej sprawie N. oraz N. Pepti. Te ostatnie bowiem są również stosowane w lecznictwie zamkniętym, w ciężkich stanach chorobowych, zaniechanie ich podawania doprowadza do nawrotu i / lub nasilenia objawów choroby, etc. Powinny być wobec tego oceniane identycznie, w związku z czym stanowisko Prezesa GUC dotyczące taryfikacji N. w pełni przemawia za uznaniem również spornych preparatów za leki w rozumieniu Taryfy celnej. Przytaczając na poparcie swych twierdzeń i wniosków liczne opinie przedłożone w sprawie skarżąca spółka dowodziła, że przesądzającą rolę w odróżnieniu "odżywek spożywczych" od "środków farmaceutycznych" ma przeznaczenie danych produktów – w tym wypadku lecznicze ich właściwości stwierdzone powyższymi opiniami biegłych. Wdając się w tej materii w obszerną polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji strona skarżąca podkreśliła między innymi, iż sam skład surowcowy produktu nie może decydować o tym, że przeznaczenie lecznicze i profilaktyczne jest nieistotne przy dokonywaniu taryfikacji.
Ostateczne ustalenie zatem przez Prezesa GUC charakteru i przeznaczenia preparatów objętych zaskarżoną decyzją oraz uznanie, że stanowią one "żywność" pozostaje w przekonaniu skarżącej spółki w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Klasyfikacja objętych zaskarżoną decyzją preparatów - z uwagi na złożoność sprawy - wymagała niewątpliwie wiadomości specjalnych, którymi z natury rzeczy nie dysponują organy celne. Uwzględniając tę okoliczność zdaniem skarżącej najistotniejszy dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy był materiał dowodowy wynikający ze zgromadzonych w toku postępowania przed Prezesem GUC opinii biegłych i instytutów. Organ ten nie rozpatrzył jednak w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a wręcz go pominął w znacznej części, co uzasadnia postawienie zarzutu naruszenia przez Prezesa GUC przepisów postępowania, a w szczególności art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.
Zdaniem strony skarżącej także analiza "uwag do sekcji i działów" na tle informacji specjalistycznych odzwierciedlonych w materiale sprawy prowadzi do wniosku, iż w stosunku do sprowadzonych specyfików - odpowiadających pojęciu "leku" w rozumieniu Taryfy celnej - brak jest wyłączeń, które powodowałyby, iż preparatów tych nie można klasyfikować do pozycji 3004. W świetle zatem zapisów samej Taryfy celnej oraz specjalistycznej wiedzy zgromadzonej w niniejszej sprawie nie było podstaw w ocenie skarżącej do uznania, iż "N.Pepti" i "N." są żywnością o charakterze diety specjalnej w rozumieniu uwagi 1 (a) do działu 30 Taryfy celnej. Prezes GUC pominął bowiem istotny element zawarty w komentarzu w Wyjaśnieniach do taryfy celnej, a mianowicie nie uwzględnił, iż zdefiniowane przez niego diety specjalne nie są produktami, w których substancje o działaniu leczniczym zostały dodane wyłącznie celem zapewnienia lepszej równowagi żywnościowej, zwiększenia wartości energetycznej lub odżywczej czy poprawienia jego smaku. Wskazana okoliczność - a więc wykazanie celu w jakim zostały dodane do sprowadzonych preparatów substancje o działaniu leczniczym była niewątpliwie okolicznością, którą – zdaniem skarżącej - należało ustalić w ramach podstawy faktycznej decyzji. Opinie takie – jak zauważono skardze - zostały co prawda w postępowaniu odwoławczym zgromadzone, jednakże Prezes GUC wydając zaskarżoną decyzję pominął wiele istotnych informacji i wniosków biegłych, w tym także informacje istotne z punktu widzenia wyżej wskazanego komentarza do pozycji 3004 Taryfy celnej. Przyjęcie przez Prezesa GUC, iż sprowadzone towary to preparaty, w których substancje lecznicze dodano wyłącznie celem zapewnienia lepszej równowagi żywnościowej, zwiększenia wartości energetycznej lub odżywczej czy poprawienia ich smaku - stanowi ustalenie ewidentnie sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym w szczególności ze zgromadzonymi w postępowaniu odwoławczym opiniami biegłych i instytutów. Jest to także stwierdzenie będące następstwem błędnej wykładni omawianego komentarza do pozycji 3004.
Przy rozpatrywaniu sprawy odnośnie N. Pepti – przed przyjęciem za zasadną pozycji 2106 Prezes GUC winien był także rozważyć, czy w grę nie wchodzą inne możliwe pozycje, a to 1901 bądź 3504. W tej zaś mierze jako całkowicie chybione strona skarżąca uznała wyjaśnienia Prezesa GUC co do braku podstaw do ewentualnego zaklasyfikowania omawianego towaru do pozycji 1901, aczkolwiek w świetle uwagi 1(c) do działu 19 Taryfy celnej – wymieniony dział nie obejmuje leków i innych produktów z działu 30. Abstrahując od tej okoliczności skarżąca podniosła, że N. Pepti jest przetworem z mleka dla niemowląt przygotowanym do sprzedaży detalicznej , zaś w świetle komentarza i uwag do tej pozycji nie jest wymagane by "przetwory spożywcze", o których w tej pozycji mowa, zawierały w składzie mleko lub mączkę – istotne jest tylko by wywodziły one swe zasadnicze właściwości ze składników wymienionych w opisie pozycji 1901. Wymóg ten został spełniony, gdyż komponentem decydującym o zasadniczym charakterze przedmiotowego produktu jest hydrolizat białka serwatkowego. Podobnie – zważywszy na zawartość zmodyfikowanego w wyniku hydrolizy białka serwatkowego , co odpowiadać ma definicji peptonów - skarżąca podtrzymała zarzut, iż dla N. Pepti bardziej właściwą niż pozycja 2106 byłaby pozycja 3504. Z kolei powołanie się przez organ celny II instancji na opinię Światowej Organizacji Celnej oceniła jako bezpodstawne skoro w istocie stanowi ona tylko pogląd jednego z Dyrektorów tej organizacji, nie posiada natomiast waloru oficjalnej opinii klasyfikacyjnej.
W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec przeprowadzonej reformy sądownictwa administracyjnego przedmiotowa skarga, choć wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 97§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako właściwy (rzeczowo i miejscowo), z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zawarty w skardze wniosek o uchylenie decyzji organu odwoławczego zasługiwał na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów okazały się trafne. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała jednak, że uchybia ona zarówno przepisom postępowania jak i narusza prawo materialne w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
1. W sprawie, przedmiotem której jest taryfikacja, okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia, a zatem wymagającą prawidłowego ustalenia, jest przede wszystkim stan towaru (art.85 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997r. Kodeks celny - Dz.U.Nr 23, poz 117 ze zm.). Należności celne przywozowe są bowiem wymagalne według stanu towaru (...) w dniu zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie przy tym z art.13 cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych (§1), klasyfikację określa kod taryfy celnej towarów zawarty taryfie celnej (§5 i 6), wyjaśnienia do której mają charakter norm prawnych (§7). W tym zakresie - w stanie prawnym stosownym do daty zgłoszenia celnego – materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia stanowią przepisy aktów wykonawczych do Kodeksu celnego, a to przepisy rozp. RM z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U.Nr 107, poz.1217) – zwane dalej Taryfą celną i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.08.1999r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej (Dz.U. z 1999r. Nr 74, poz.830 ze zm.)- zwane dalej Wyjaśnieniami.
Jak wynika z akt w zaskarżonej decyzji organ celny za błędną uznał ostatecznie wnioskowaną przez stronę taryfikację preparatów N. Pepti i N.( bez względu na smak) do kodu PCN 3004 90 99 0 , w to miejsce uznając za prawidłowy kod pozycji PCN 2202 (podpozycja 2202 90 10 0 dla N., 2202 90 99 0 dla N.Pepti). Istota sporu sprowadza się zatem do tego, czy materiał dowodowy sprawy został przez organ celny zgromadzony i oceniony należycie oraz czy uzasadniał zakwestionowanie kodu Taryfy celnej wnioskowanego przez importera.
Ważąc powyższe uwzględnić należy, iż klasyfikacja towarów podlega regułom wskazanym w Ogólnych Regułach Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej. Zgodnie z Regułą 1 ORINS "Tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne; dla celów zaś prawnych klasyfikację towarów należy ustalać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów, oraz o ile nie są one sprzeczne z treścią powyższych pozycji i uwag, zgodnie z następującymi regułami (...) - tzn. z regułami 2-6.
Brzmienie pozycji 3004 wskazuje, że generalnie należą do niej leki (z wyjątkiem produktów pozycji 3003, 3005 lub 3006) złożone z produktów mieszanych lub nie zmieszanych, dla celów terapeutycznych lub profilaktycznych, przygotowane w odmierzonych dawkach lub opakowaniach do sprzedaży detalicznej. Uwagi zawarte w Wyjaśnieniach do taryfy celnej odnośnie pozycji 3004 prowadzą jednak do wniosku, iż nie wszystkie leki - w pojęciu zacytowanej pozycji, a zatem zdefiniowane jedynie jako produkty złożone z produktów mieszanych (bądź nie zmieszanych) dla celów terapeutycznych lub profilaktycznych - są taryfikowane na jej podstawie. W szczególności w brzmieniu wyjaśnień zawartych pod pozycją 3004 nie są tą pozycją objęte takie produkty (leki) jak: produkty żywnościowe dla diabetyków, dietetyczne lub wzmocnione, toniki i wody mineralne lub sztuczne. Stwierdzenie "takie jak" wskazuje, że produkty te wymienione są jedynie przykładowo. Omawiana uwaga tłumaczy jednak, że w cytowanym wyłączeniu chodzi generalnie o produkty zawierające wyłącznie substancje o wartości odżywczej. Jako najważniejsze składniki odżywcze uwaga wskazuje wprost: proteiny, węglowodany i tłuszcze, a nadto Wyjaśnienia do taryfy celnej przypisują pewne (a zatem nie w każdym przypadku) znaczenie odżywcze także witaminom i solom mineralnym.
Wyłączenie powyższych produktów żywnościowych ma miejsce bez względu na spełnienie przez te produkty wskazanych wcześniej zastrzeżeń/warunków (dotyczących prawem przewidzianych dawek, opakowań, przeznaczenia do terapii i profilaktyki, spełnienia wymogu mieszania bądź nie zmieszania produktów). Dodać też należy, iż wyłączenie to jest w zasadzie powtórzeniem wyłączenia zawartego w uwadze 1-(a) uwag ogólnych do działu 30 Taryfy celnej jak i Wyjaśnień do taryfy celnej.
Poza wyłączeniem określonych wyżej produktów żywnościowych, (a na rozszerzenie katalogu wyłączeń wskazują użyte przez prawodawcę w Wyjaśnieniach do pozycji słowa: "również", "ponadto" i "dalej") dział 30 nie obejmuje także określonych produktów spożywczych i napojów, jak i dodatków żywnościowych.
Ponieważ niewątpliwie Taryfa celna przewiduje dla tego typu produktów (żywnościowych, spożywczych, napojów, dodatków żywnościowych) klasyfikację do odrębnych działów bądź pozycji - to fakt wyłączenia ich z leków z pozycji 3004 oznaczać musi, iż co do zasady istnieją produkty (żywnościowe, spożywcze, napoje i dodatki żywnościowe) będące jednocześnie lekami w rozumieniu brzmienia pozycji 3004. Odmienny pogląd i założenie, że leki oraz w/w produkty nie mogą być, co do zasady, utożsamiane, czyniłby zbędnym przedstawione wyżej wyłączenia z pozycji 3004, a to przeczyłoby w sposób oczywisty racjonalności prawodawcy.
Produkty, o wyłączeniu których z pozycji 3004 mowa, to m.in. takie preparaty spożywcze i napoje, które zawierają substancje o działaniu leczniczym, ale jedynie gdy substancje te dodane zostały celem zapewnienia lepszej równowagi żywnościowej, zwiększeniu wartości energetycznej lub odżywczej czy poprawieniu smaku; dodatkowo nadto w Wyjaśnieniach do taryfy celnej zawarto zastrzeżenia, iż dodanie ich nie może pozbawić danego produktu jego charakteru spożywczego.
Wyłączenia dokonane w Wyjaśnieniach do taryfy celnej przez użycie słów "nie obejmuje" dotyczą również dodatków żywnościowych zawierających witaminy lub sole mineralne, które są przeznaczone do utrzymania zdrowia lub dobrego samopoczucia, ale nie mają wskazań do użycia w celu zapobiegania lub leczenia chorób i dolegliwości. Produkty te są przeważnie cieczami lub mogą również występować w postaci proszku lub tabletek i są zwykle klasyfikowane do pozycji 2106 lub do działu 22.
Przedstawione normy materialne (brzmienie pozycji 3004 i wyjaśnień do niej oraz uwag do działu 30 Taryfy celnej) - stanowiące podstawę prawną orzekania o prawidłowości zaklasyfikowania importowanych towarów do pozycji 3004 - przy wykładni zaprezentowanej powyżej - wskazują jednoznacznie, że koniecznym do ustalenia w sprawie niniejszej było w pierwszym rzędzie, czy importowane towary to leki w rozumieniu brzmienia pozycji 3004, a jeżeli tak, to czy zachodziły okoliczności uzasadniające prawem przewidziane wyłączenia z pozycji 3004.
W ocenie Sądu stwierdzić należy, że organy celne nie poczyniły w sposób prawidłowy ustaleń koniecznych do załatwienia sprawy, uchybiając tym samym przepisom art.122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej, w związku z art.262 Kodeksu celnego.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ celny uznał, iż importowany towar nie należy do "leków". Ze stanowiskiem tym zgodzić się nie można. Nie znajduje ono oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, przede wszystkim pozostaje w sprzeczności ze "Świadectwem rejestracji" wystawionym przez MZiOS. Zwrócenia uwagi wymaga w tym miejscu, że z regulacji zawartej w artykule 180 Ordynacji podatkowej (w myśl którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem) wnioskować należy, iż ustawa ta przyjmuje nie tylko otwarty system środków dowodowych, ale i przyznaje wszystkim dowodom równą moc dowodową. Treść art.194 § 1 powołanej ustawy (stanowiący, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone) przypisuje wprawdzie tym dokumentom moc specjalną - lecz jedynie w zakresie tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Poza sporem przywołane "Świadectwo rejestracji" jest dokumentem urzędowym, który stwierdza, że importowany towar ( N., N. Pepti) wpisany został do Rejestru Środków Farmaceutycznych. Wobec powołania w świadectwie przepisów ustawy z dnia 10.10.1991r. o środkach farmaceutycznych (...) uznać należy, iż produkt w nim wskazany jest lekiem (środkiem farmaceutycznym) w rozumieniu tej ustawy. Zauważyć w tym miejscu należy, że art.194 § 1 Ordynacji podatkowej reguluje jedynie moc dowodową o charakterze formalnym. Moc formalną odróżnić jednak należy od mocy materialnej - wyrażającej znaczenie dokumentu dla tematu dowodowego, co oznacza, że domniemanie prawdziwości dotyczy tylko tego, że dokument pochodzi od organu, który go wystawił i że organ ten poświadczył prawdę. Zatem dokument urzędowy pod względem materialnym - mimo prawdziwości zawartych w nim twierdzeń i mimo ich nieobalenia (na mocy art.194 § 2) - nie przesądza wyniku postępowania. (vide "Ordynacja podatkowa-komentarz 2004"; B.Adamiak i in.; Unimex, Wrocław 2004, str. 665; "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" pod red.prof..Jodłowskiego; Wyd.Prawnicze, Warszawa 1898, tom II, str. 428). Wskazać również trzeba, że powołana ustawa z dnia 10.10.1991r. o środkach farmaceutycznych /.../ – (Dz.U. Nr 105, poz.452 ze zm.) definiuje leki jako surowce farmaceutyczne oraz mieszaniny, które w drodze procesu technologicznego zostały przygotowane w postaci nadającej się do stosowania w leczeniu, zapobieganiu, diagnostyce (art.2 ust.1 pkt. 2). Tak więc zarówno powołana wyżej ustawa o środkach farmaceutycznych jak i brzmienie pozycji 3004 Taryfy celnej przy definiowaniu leków posługuje się celem stosowania leku, takimi jak terapia /leczenie/, bądź profilaktyka /zapobieganie chorobom/.
W tym stanie rzeczy zatem włączone w poczet dowodów sprawy świadectwa rejestracyjne stanowią dowód tego, że importowany towar jest lekiem także w rozumieniu prawa celnego - jako że służy celom terapeutycznym lub profilaktycznym.
Dodatkowo stanowisko, że sporny towar ma przymiot leku, popierają opinie biegłych, sporządzone na zlecenie organu odwoławczego. Wskazać tu należy na opinię dr hab.n.med. J. K. (z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, karta 306 akt administracyjnych "wspólnych"), czy opinię prof. dr hab. H. K. (z Instytutu Żywności i Żywienia, k - 315), zgodnie z którymi omawiane preparaty stosowane są w sytuacjach chorób, w leczeniu (żywieniowym). Przedmiotowe opinie - jak i znajdujące się w materiałach sprawy, zgodne z nimi w tym zakresie opinie sporządzone na zlecenie strony - nie stanowią jednak dowodu na okoliczność, czy sporne produkty są lekami taryfikowanymi do pozycji 3004, czy też, że są z tej pozycji wyłączone. Jak bowiem w dotychczasowych rozważaniach wywiedziono, zaklasyfikowanie do pozycji 3004 będzie właściwe jedynie wówczas, gdy lek nie będzie jednocześnie jednym z produktów (w Wyjaśnieniach do taryfy celnej opisanym) wyłączonym z tej pozycji.
W ocenie Sądu na tę okoliczność stosowanych ustaleń faktycznych brak.
W szczególności (mimo niespornego składu produktów) nie poczyniono jednoznacznych ustaleń w zakresie, czy importowane preparaty zawierają wyłącznie substancje odżywcze oraz jakie znaczenie odżywcze (bądź inne, choćby z uwagi na zastosowaną dawkę) mają ewentualnie zawarte w nich witaminy. Nie ustalono poza tym, czy i w jakim celu dodano substancje o działaniu leczniczym oraz czy dodanie takich substancji nie odebrało produktowi charakteru spożywczego.
Zauważyć trzeba też, że skoro w Wyjaśnieniach do taryfy celnej - przy wyłączaniu leków z pozycji 3004 – jest mowa o "charakterze spożywczym", przeznaczeniu do "utrzymania zdrowia lub dobrego samopoczucia" (a nie leczenia) i w końcu skoro odróżnia się powyższe przeznaczenie od używania celem "zapobiegania lub leczenia chorób i dolegliwości" - oznaczać to musi, że istotne dla prawidłowej taryfikacji jest ustalenie celu użycia składników i przez to charakteru (zasadniczego) danego produktu .
Zdaniem składu orzekającego dla ustalenia tych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych wymagane są wiadomości specjalne, uzasadniając tym samym konieczność powołania biegłego i dopuszczenie dowodu z jego opinii - zgodnie z art.197 § 1 Ordynacji podatkowej. Takich opinii jednakże - tj. opinii na wskazane wyżej okoliczności - w niniejszej sprawie brak.
Zwrócenia uwagi wymaga przy tym niekonsekwencja organu celnego. Organ II instancji wywodził w uzasadnieniu decyzji, że opinie biegłych pomocne są jedynie, gdy zachodzą wątpliwości co do przedmiotu importu, których to wątpliwości, w ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie nie ma. Jak jednak wynika z akt sprawy organ celny zwracał się o wydanie opinii (np. k-258 akt wspólnych) na okoliczność celu dodania substancji o działaniu leczniczym; w szczególności organ wnosił o wyjaśnienie, czy substancje te dodawane są celem zapewnienia lepszej równowagi żywieniowej, zwiększenia wartości energetycznej lub odżywczej, czy też dla tylko dla celów leczniczych. Organ celny widział zatem potrzebę uzyskania, choćby w tym zakresie, wiadomości specjalnych. Sporządzone opinie tymczasem bądź w ogóle nie udzielają odpowiedzi na zadane pytania (k-312, 315) bądź czynią to w sposób niepełny i niejednoznaczny. W powołanej wyżej opinii z [...] (k-304) dr hab.n.med. J.K. odnośnie N.Pepti uznał za składnik leczniczy hydrolizat białka, w przypadku zaś N. jego zdaniem suma składników jest składnikiem leczniczym. Odnosząc się do celu dodania składników leczniczych stwierdził, że suma składników ma dać efekt równowagi żywieniowej, a pojęcie "lepszej równowagi żywieniowej" odniósł do produktów innych producentów, co zdaje się wskazywać na niezrozumienie pytania.
Wątpliwości wynikających z przedstawionej opinii organ celny nie tylko nie wyjaśnił, ale i w rozważaniach swych nie dokonał oceny zgromadzonych opinii. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ celny w istocie dokonał własnej oceny niespornych danych o składzie surowcowym i wskazaniach/przeciwwskazaniach, wynikających z ulotek, dokumentów informacyjnych o towarze, itp. Dowolnością i zbytnim uproszczeniem jest wszakże przyjęcie, że skoro niespornie preparaty stosowane są w leczeniu żywieniowym, a leczenie to polega na podaży energii i niezbędnych składników odżywczych – to takie produkty są odżywkami. W ocenie Sądu stanowi to o uchybieniu przepisom proceduralnym. Wskazać przy tym należy, że prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy to materiał kompletny na wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, pozwalające na poczynienie ustaleń stanu faktycznego stosownie do stanu hipotetycznego, wynikającego z normy prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie. Tylko materiał kompletny umożliwia ocenę dowodów mieszczącą się w granicach prawem przewidzianej swobody. Swobodna ocena dowodów nie jest samowolą, gdy dokonana jest zgodnie z normami prawa procesowego i z zachowaniem określonych reguł, dotyczących m.in. mocy dowodowej poszczególnych dowodów (z uwzględnieniem art.180, 181, 194 § 1 Ordynacji podatkowej). Wskazane reguły rzutują na ocenę znaczenia i wartości dowodów, która w sposób poddający się kontroli musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art.210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej) - czego w niniejszej sprawie nie dopełniono.
Przedstawione uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy, tylko bowiem zgodne z procedurą ustalenia stanu faktycznego pozwalają na zastosowanie prawidłowych norm prawa materialnego. Już z tych względów za zasadny uznać należy wniosek strony skarżącej o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Nie można jednakże zgodzić się ze skarżącą spółką, że okoliczności sprawy potwierdzają prawidłowość taryfikacji wnioskowanej przez importera. Wbrew twierdzeniom strony - jak już rozważano - dowody sprawy potwierdzają jedynie, że N. Pepti oraz N. służą celom terapeutycznym lub profilaktycznym, nie jest to jednak okoliczność wystarczająca do taryfikowania tych specyfików do pozycji 3004. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że opinie - na które głównie powołuje się skarżąca spółka - sporządzone zostały na jej zlecenie.
Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że opiniom tym nie można przypisać waloru dowodu z opinii biegłych, w rozumieniu art.197 Ordynacji podatkowej - nawet jeśli sporządzone zostały przez osoby posiadające wiedzę fachową. Sąd Najwyższy - na tle analogicznego uregulowania dowodu z opinii biegłych w kpc - przyjął, iż opinie sporządzone na zlecenie strony traktować należy jedynie jako wyjaśnienie stanowiące poparcie stanowiska strony, choć z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, (vide wyrok SN z dnia 12.04.2002r. sygn. akt I CKN 92/00).
W ocenie składu orzekającego z przytoczonym stanowiskiem należy się zgodzić. Opiniom takim wprawdzie przydaje się też walor dokumentów urzędowych (jak w wyroku NSA w składzie 7 sędziów z dnia 25.09.2000r. sygn. akt FSA 1/00 i z dnia 20.04.2000r. sygn. akt V SA 602/98), wszakże z formalnego punktu widzenia odróżnić należy je od dowodów z opinii biegłych. Jeśli zatem w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, dowód z opinii biegłego nie może zostać zastąpiony dowodem z opinii prywatnej strony, szczególnie, gdy okoliczności nią stwierdzane są sporne. Rozróżnienie opinii biegłych i opinii przedstawianych przez stronę (zainteresowaną wynikiem postępowania) pozostaje istotne także dla oceny stopnia bezstronności i tym samym wiarygodności.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny zobligowany będzie ustalić, czy zachodzą prawem przewidziane okoliczności uzasadniające wyłączenie importowanych towarów z leków taryfikowanych do pozycji 3004 - zgodnie z przedstawioną wykładnią brzmienia pozycji 3004 i wyjaśnień do niej - przy pomocy biegłego dysponującego specjalistyczną wiedzą. Dopiero po skutecznym uznaniu taryfikacji wskazanej przez importera za nieprawidłową rozważenia wymagało będzie, do którego z działów bądź pozycji towar powinien być zaklasyfikowany. Na tym etapie postępowania rozważania w tym przedmiocie są przedwczesne.
Końcowo wskazać też trzeba - przy ponownym rozpoznaniu sprawy - na konieczność dokonywania taryfikacji zgodnej z postanowieniami umów międzynarodowych (art.2 Kodeksu celnego). Zarówno bowiem art.10 Konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów - do której Polska przystąpiła z dniem 1.01.1996r. na mocy oświadczenia rządowego z dnia 30.12.1996r. (Dz.U. Nr 11, poz.63) jak i art. III lit. d Konwencji o utworzeniu Rady Współpracy Celnej, sporządzonej w Brukseli,15 września 1950r. (Dz.U.z1978r. Nr 11,poz.43 - oświadczenie rządowe o przystąpieniu Dz.U. z 1978r. Nr 11,poz 44.) - występującej pod roboczą nazwą Światowej Organizacji Celnej (WCO) świadczą o tym, że interpretacje dokonywane przez właściwe organy mają w tym zakresie charakter wykładni wiążącej. Na tej podstawie interpretacje dokonywane przez Radę Współpracy Celnej nabrały dla krajowych organów celnych charakter takiej właśnie wykładni, która jako rodzaj wykładni przepisów celnych ma charakter wiążący nie tylko do odpraw celnych dokonanych po dacie jej wydania. (vide wyrok NSA z dnia 24.06.1993r. sygn.akt SA/Wr 1852/92 oraz wyrok SN z dnia 13.11.1996r. sygn.akt III RN 28/96). Aby jednak interpretacje te mogły stanowić wiążącą wykładnię - muszą pochodzić od uprawnionego do jej wydania organu oraz być podjęte w trybie przewidzianym prawem. Charakteru takiego nie mają zatem opinie Sekretariatu WCO. Przez fakt opublikowania tego rodzaju opinii w akcie wykonawczym stają się one jednak obowiązującym prawem. Za takim charakterem i zakresem obowiązywania opinii sekretariatu WCO opowiedział się także NSA w wyroku z dnia 15.02.2005r. (sygn.akt GSK 1278/04; nie publ.). Nadto uwzględnienia wymaga też, że w obu przedstawionych przypadkach opinie wiążą jedynie co do będących jej przedmiotem towarów; wykładnia rozszerzająca, bądź analogiczne stosowanie wiążącej wykładni prawa i obowiązujących norm prawnych nie jest właściwe. Nie oznacza to jednak - co do zasady - że uchybia prawu próba poparcia przez organ orzekający sposobu rozumowania przez odniesienie się do wykładni dotyczącej innych towarów bądź też do norm w stanie prawnym sprawy nie obowiązujących.
Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 200 i 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wobec wniosku Dyrektora Izby Celnej we W. o połączenie toczących się przed tut. Sądem spraw do wspólnego rozpoznania - a to celem orzeczenia o kosztach jak za jedną sprawę - wyjaśnienia wymaga, że, co do zasady, połączenie spraw do wspólnego rozpoznania nie rzutuje na wysokość zwracanych kosztów postępowania. Połączenie spraw, nawet do łącznego rozstrzygnięcia (art.111 ustawy) nie czyni bowiem z połączonych spraw jednej, nowej sprawy. "Łączny" wyrok wydany w takim przypadku winien zatem zawierać osobne rozstrzygnięcia - dla każdej z połączonych spraw - także co do kosztów postępowania.
Orzekając w niniejszej sprawie o kwocie zwracanych stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zauważa, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak regulacji (na podobieństwo art.102 kpc czy art.55 uchylonej ustawy o NSA) umożliwiających sądowi wojewódzkiemu zasądzenie tylko części kosztów (np. z uwagi na tożsamości skarg w licznych, toczących się postępowaniach). Nie budzi przy tym wątpliwości składu orzekającego, że przepis art.97 §2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r.Nr 153, poz.1271 ze zm.) nie pozwala na zastosowanie art.55 ustawy o NSA.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI