I SA/Wr 23/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że spółka zarządzająca nie miała skutecznie powierzonego zarządu nieruchomością wspólną w wymaganej formie aktu notarialnego, a tym samym nie mogła udzielić pełnomocnictwa adwokatowi.
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej opłaty za odpady komunalne. Spór dotyczył skuteczności pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez spółkę zarządzającą nieruchomością. SKO uznało odwołanie za niedopuszczalne, ponieważ umowa powierzająca spółce zarząd nie została zawarta w formie aktu notarialnego, co jest wymagane przez ustawę o własności lokali. Sąd administracyjny przyznał rację SKO, stwierdzając, że spółka nie była skutecznie ustanowionym zarządcą i nie mogła udzielić pełnomocnictwa, co skutkowało niedopuszczalnością odwołania.
Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Problem prawny dotyczył skuteczności pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez spółkę zarządzającą nieruchomością wspólną. SKO uznało, że spółka nie była prawidłowo ustanowionym zarządcą, ponieważ umowa powierzająca jej zarząd nie została zawarta w formie aktu notarialnego, jak wymaga tego art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali (u.w.l.). W konsekwencji, spółka nie mogła udzielić skutecznego pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że powierzenie zarządu nieruchomością wspólną osobie fizycznej lub prawnej wymaga formy aktu notarialnego, a brak tej formy skutkuje nieważnością czynności. W związku z tym, spółka nie mogła być uznana za zarządcę w rozumieniu u.w.l., a co za tym idzie, nie mogła udzielić pełnomocnictwa adwokatowi. Sąd oddalił skargę Wspólnoty, uznając, że odwołanie było niedopuszczalne z powodu braku skutecznego umocowania procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna z powodu niezachowania formy szczególnej (ad solemnitatem).
Uzasadnienie
Ustawa o własności lokali wymaga formy aktu notarialnego dla umów powierzających zarząd nieruchomością wspólną osobie fizycznej lub prawnej. Niezachowanie tej formy skutkuje bezwzględną nieważnością czynności prawnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.w.l. art. 18 § 1
Ustawa o własności lokali
Powierzenie zarządu nieruchomością wspólną osobie fizycznej lub prawnej wymaga formy aktu notarialnego.
O.p. art. 138b § 1
Ordynacja podatkowa
Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali art. 18 § 1
O.p. art. 138b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.w.l. art. 18 § 3
Ustawa o własności lokali
W przypadku braku określenia sposobu zarządu w umowie z art. 18 ust. 1, obowiązują zasady określone w dalszych przepisach ustawy.
u.w.l. art. 20 § 1
Ustawa o własności lokali
Właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu, gdy lokali jest więcej niż siedem.
u.w.l. art. 21 § 1
Ustawa o własności lokali
Zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz.
u.w.l. art. 22 § 1-3
Ustawa o własności lokali
Czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie; czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają uchwały właścicieli.
k.c. art. 73 § 1-2
Kodeks cywilny
Czynność prawna dokonana bez zachowania formy szczególnej zastrzeżonej przez ustawę jest nieważna.
k.p.a. art. 33 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny.
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wzywa do uzupełnienia braków formalnych pisma.
u.u.c.p.g. art. 6q § 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Postępowanie w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi prowadzone jest zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną zawarta bez formy aktu notarialnego jest nieważna. Spółka zarządzająca, której zarząd nie został skutecznie powierzony, nie mogła udzielić pełnomocnictwa adwokatowi. Brak skutecznego umocowania spółki skutkuje niedopuszczalnością odwołania wniesionego przez jej pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Umowa o powierzeniu zarządu zawarta w innej formie niż akt notarialny jest skuteczna. Spółka, mimo braku formalnego ustanowienia zarządcą, miała prawo udzielić pełnomocnictwa. Wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych było zbyt ogólne i nieprecyzyjne.
Godne uwagi sformułowania
forma aktu notarialnego, zastrzeżona dla powierzenia osobie prawnej zarządu wspólnotą mieszkaniową na mocy art. 18 ustawy o własności lokali Spółka nie jest zarządcą Wspólnoty w rozumieniu ustawy o własności lokali, nie jest uprawniona do działania w postępowaniu administracyjnym przed organami i nie mogła udzielić Adwokatowi dalszego pełnomocnictwa. brak zachowania formy aktu notarialnego skutkuje bezwzględną nieważnością czynności udzielenie pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu lub adwokatowi stanowi czynności zwykłego zarządu
Skład orzekający
Jarosław Horobiowski
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Kieres
sędzia
Tomasz Trybuszewski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność umów o zarząd nieruchomością wspólną zawartych z naruszeniem formy aktu notarialnego oraz skutki braku skutecznego umocowania w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólnot mieszkaniowych i wymogów formalnych związanych z powierzaniem zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu w zarządzaniu nieruchomościami – prawidłowości umocowania do działania w imieniu wspólnoty. Wyjaśnia kluczowe wymogi formalne, które mogą mieć istotne konsekwencje praktyczne.
“Zarządca wspólnoty bez aktu notarialnego? Pełnomocnictwo adwokata może być nieważne!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 23/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-08-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Jarosław Horobiowski /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Kieres Tomasz Trybuszewski Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1048 art. 18 ust. 1,3 Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j. Dz.U. 2022 poz 2651 art. 138b par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres,, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski,, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi: Wspólnoty Mieszkaniowej Z. [...] w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 września 2023 r., nr SKO 4016.7.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania: oddala skargę w całości. Uzasadnienie 1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w O. (dalej: Strona, Skarżąca, Wspólnota) jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium) z dnia 6 września 2023 r., nr SKO 4016.7.2023, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. 1.2. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 16 maja 2023 r., nr 10/05/2023, Zarząd Związku Międzygminnego [...] (dalej: organ pierwszej instancji) określił Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem tego organu ww. decyzja została doręczona w dniu 19 maja 2023 r. zarządcy Wspólnoty. 1.3. W dniu 30 maja 2023 r. od decyzji zostało wniesione odwołanie przez B. C. i D. C. – w imieniu własnym. 1.4. Nadto do organu pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2023 r. złożono (uznane później przez SKO za niedopuszczalne, co jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie) pismo adw. M. T. (dalej: Adwokat, Pełnomocnik) z dnia 5 czerwca 2023 r. zatytułowane "Uzupełnienie odwołania od decyzji nr 10/05/2023 z dnia 16 maja 2023 r. (...)", w którego nagłówku jako stronę wskazano: "Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w O., REGON: [...], NIP: [...], reprezentowana przez zarządcę: C. Sp. z o.o., ul. [...], [...] O., NIP: [...], zastępowana przez pełnomocnika adw. M. T., Kancelaria Adwokacka". Do pisma dołączono pełnomocnictwo do działania za Wspólnotę w sprawie odwołania, udzielone ww. adwokatowi przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: Zarządca, Spółka), a podpisane przez prezesa zarządu Spółki. 1.5. Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. SKO wezwało adw. M. T. do: "uzupełnienia przesłanego pisma z dnia 5 czerwca 2023 r. i przedłożenia stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty". W uzasadnieniu wezwania podano, że z dołączonych do pisma dokumentów nie wynika, by Wspólnota umocowała adwokata do reprezentowania jej w sprawie. Załączone pełnomocnictwo zostało udzielone przez Spółkę, która – ze względu na treść art. 138b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej O.p.), w opinii SKO, nie dysponuje pełnomocnictwem do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu. 1.6. W odpowiedzi Pełnomocnik przedłożył kolejne pełnomocnictwo, z którego wynikało, że także ono zostało udzielone Adwokatowi przez Spółkę (w pełnomocnictwie zmieniono jedynie układ treści). Ponadto przedłożył (ponownie) uchwałę z dnia 13 listopada 2018 r. właścicieli nieruchomości, w której właściciele tworzący Wspólnotę postanowili udzielić pełnomocnictwa Spółce do występowania przed sądami i organami egzekucyjnymi oraz do udzielania pełnomocnictw procesowych. W piśmie przewodnim z dnia 28 lipca 2023 r. Adwokat podważył także celowość wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa, podnosząc, że Spółka jest zarządcą Wspólnoty, o którym mowa w ustawie o własności lokali i w związku z tym była ona uprawniona do udzielenia pełnomocnictwa Adwokatowi do działania za Wspólnotę w postępowaniu administracyjnym. 1.7. Zaskarżonym w sprawie postanowieniem, SKO uznało sporządzone przez Adwokata odwołanie z dnia 5 czerwca 2023 r. za niedopuszczalne. W uzasadnieniu SKO wskazało, że przedłożona przez Stronę umowa z dnia 25 lipca 2013 r. o powierzeniu Spółce zarządu Wspólnotą nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, zastrzeżonej dla powierzenia osobie prawnej zarządu wspólnotą mieszkaniową na mocy art. 18 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.; dalej u.w.l., ustawa o własności lokali). W związku z tym Spółka nie jest zarządcą Wspólnoty w rozumieniu ustawy o własności lokali, nie jest uprawniona do działania w postępowaniu administracyjnym przed organami i nie mogła udzielić Adwokatowi dalszego pełnomocnictwa. W ocenie SKO, Adwokat powinien legitymować się pełnomocnictwem udzielonym przez zarząd Wspólnoty, do czego został prawidłowo wezwany. Pomimo wezwania Adwokat nie wykazał jednak legitymacji do działania za Wspólnotę. Ze wskazanego obowiązku Pełnomocnik jednak się nie wywiązał. Kolegium przeanalizowało nadto treść ww. umowy z dnia 25 lipca 2013 r. o sprawowanie zarządu nieruchomością wspólną, poddając w wątpliwość, że postanowienia umowy – niezależnie od okoliczności niezachowania formy wymaganej prawem – w ogóle upoważniają Spółkę do reprezentacji Wspólnoty w postępowaniu administracyjnym. SKO odniosło się nadto do ww. uchwały właścicieli nieruchomości z dnia 13 listopada 2018 r., w której właściciele tworzący Wspólnotę postanowili udzielić pełnomocnictwa Spółce do występowania przed sądami i organami egzekucyjnymi oraz udzielania pełnomocnictw procesowych. Organ odwoławczy wskazał, że Zarzadca na mocy tej uchwały nie może być pełnomocnikiem Wspólnoty w postępowaniu administracyjnym. Wykluczają to przepisy Ordynacji podatkowej. Wspólnota nie mogła zatem skutecznie udzielić pełnomocnictwa Spółce ww. uchwałą, a ta z kolei nie mogła udzielić pełnomocnictwa Adwokatowi do działania w imieniu Wspólnoty. 2. Postępowanie przed Sądem I instancji. 2.1. W skardze do tutejszego Sądu Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzuciła naruszenie: 1) art. 138b § 1 O.p. – przez błędne uznanie, że Adwokat nie dysponuje pełnomocnictwem do reprezentowania Wspólnoty, podczas gdy instytucji "pełnomocnika", o której mowa w naruszonym przepisie nie sposób utożsamiać z instytucją "organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej", którym to podmiotem w niniejszej sprawie jest Wspólnota; 2) art. 18 ust. 1 u.w.l. w związku z art. 21 ust. 1 u.w.l. – przez błędne uznanie, że we Wspólnocie funkcjonują równolegle dwie formy zarządu nieruchomością wspólną, tj. zarząd wybrany przez właścicieli lokali oraz zarządca, któremu zarząd powierzono na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l., podczas gdy § 2 umowy o sprawowanie zarządu nieruchomością wspólną z dnia 25 lipca 2013 r. wprost stanowi, że "W ramach niniejszej umowy właściciele zlecają od dnia 1 sierpnia 2013 r. zarząd zwykły nad nieruchomością wspólną", co oznacza, że zarząd nie przestaje sprawować swojej funkcji, a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną; 3) art. 6 u.w.l. – przez jego niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie okoliczności, że Wspólnota posiada osobowość prawną, w tym strukturę organizacyjną, której elementem jest zarząd, reprezentujący Wspólnotę na zewnątrz; 4) art. 33 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej k.p.a.) w związku z § 3 umowy o sprawowanie zarządu nieruchomością wspólną z dnia 25 lipca 2013 r. – przez błędne uznanie, że umowa o sprawowanie zarządu nieruchomością wspólną z dnia 25 lipca 2013 r. stanowi pełnomocnictwo udzielone osobie prawej, podczas gdy działania w imieniu Spółki podejmuje zarząd tej osoby prawnej, tj. licencjonowany zarządca – A. C. (dalej: A. C.); 5) art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 168 § 2 O.p. – przez bezzasadne pominięcie okoliczności, że w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych z dnia 17 lipca 2023 r. nie zostało wskazane, że Skarżąca winna przedłożyć dokument umocowujący A. C. do działania w imieniu Wspólnoty, zaś taka informacja wynika dopiero z treści zaskarżonego postanowienia, gdzie organ podaje: "Kolegium mogłoby uznać w toczącym postępowaniu A. C. (osobę fizyczną) jako pełnomocnika Wspólnoty Mieszkaniowej, udzielającą dalszego pełnomocnictwa Adwokatowi, gdyby przedłożono dokument umocowujący A. C. do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej", co czyni ww. wezwanie zbyt ogólnym, a przez to niepozwalającym na zrozumienie na czym polega nieprawidłowość pełnomocnictwa. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga jest bezzasadna. Na wstępnie warto przypomnieć, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości – między innymi – przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych). 3.2. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości umocowania Adwokata do działania w sprawie administracyjnej za Stronę będącą wspólnotą mieszkaniową. W sporze tym należy przyznać rację organowi. 3.3. Reprezentacja wspólnot mieszkaniowych została uregulowana w ustawie o własności lokali. Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.l., właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Z art. 18 ust. 3 u.w.l. wynika, że jeśli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza - obowiązują zasady określone w dalszych przepisach ustawy o własności lokali. Stosownie do treści art. 20 u.w.l., jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona (ust. 1). Zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani (ust. 2). W myśl art. 21 ust. 1 u.w.l., zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. 3.4. W sprawie, rację ma Kolegium, podnosząc w zaskarżonym postanowieniu, że powoływana przez Stronę w skardze umowa z dnia 25 lipca 2013 r. o powierzeniu Spółce zarządu nieruchomością wspólną, nie została sporządzona w formie aktu notarialnego ani też powierzenia takiego zarządu nie dokonano wcześniej w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 u.w.l., tylko w ten sposób wspólnota mieszkaniowa może zlecić prowadzenie swoich spraw osobie prawnej lub fizycznej. W sytuacji braku spełnienia warunków, o których mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., zgodnie z ustępem 3 tego przepisu, wspólnota mieszkaniowa zarządzana jest w sposób określony w dalszych przepisach. W piśmiennictwie wskazuje się, że choć ustawodawca pozostawił właścicielom lokali swobodę w zakresie określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną, opowiedział się zarazem za pewną stabilnością dokonanego przez właścicieli lokali sposobu zarządu. Wszelkie zmiany dotyczące określenia sposobu zarządu we wspólnocie mieszkaniowej muszą być de facto dokonane aktem notarialnym. Może to nastąpić w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokalu, która wymaga dla swojej skuteczności formy aktu notarialnego. Forma ta w odniesieniu do umowy zawartej przez właścicieli lokali wynika wprost z ustawy (art. 18 ust. 1 u.w.l.), z kolei uchwała dotycząca zmiany tak ustalonego sposobu zarządu dla swojej skuteczności wymaga zaś protokołowania przez notariusza (art. 18 ust. 2a u.w.l.). Z jednej strony zatem ustawodawca opowiada się za swobodą właścicieli lokali w zakresie kształtowania sposobu zarządu nieruchomością wspólną, z drugiej nakłada na właścicieli lokali pewne ograniczenia przez wskazanie formy aktu notarialnego, co ma przeciwdziałać zbyt częstym i nieprzemyślanym zmianom sposobu zarządu. Forma aktu notarialnego podyktowana jest także niewątpliwie i tym, że umowa i uchwała dotyczące określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną stanowią podstawę wpisu do ksiąg wieczystych (por. Izdebski Hubert (red.), Własność lokali. Komentarz WKP 2023 - komentarz, stan prawny: 27 kwietnia 2023 r., inne wydania (1 ); Art. 18 - Buliński Kamil). Przypomnieć należy, że – w myśl art. 73 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; dalej: k.c.) – jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną (niż wskazana w § 1 powoływanego artykułu: pisemna, dokumentowa albo elektroniczna – dopisek Sądu) formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Jednocześnie formy szczególnej dla czynności, o których mowa w art. 18 ust. 1 i 2 u.w.l., jak wynika z brzmienia tych przepisów, nie zastrzeżono jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (jedyny wyjątek od reguły z art. 73 § 2 k.c.). Jest to zatem klasyczna forma czynności prawnej ad solemnitatem, a brak jej zachowania skutkuje bezwzględną nieważnością czynności, dla której została ona zastrzeżona. W tych okolicznościach niewątpliwie Spółki nie sposób uznać za zarządcę Wspólnoty ustanowionego na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l. Spółka nie mogła więc skutecznie udzielić pełnomocnictwa Adwokatowi do działania za Wspólnotę. 3.5. Braku właściwej formy powierzenia zarządu Wspólnotą Zarządcy nie mogą konwalidować czy też zastąpić późniejsze uchwały właścicieli lokali, jak przykładowo w niniejszej sprawie, podjęta zresztą w zwykłej formie (nie notarialnej), uchwała z 2018 r., w której członkowie Wspólnoty, dodatkowo upoważnili Spółkę (w sposób blankietowy) do reprezentacji jej w sądach i udzielania pełnomocnictw. W przypadku braku powierzenia zarządu fachowemu podmiotowi w przepisanej formie, ustawa przesądza, że sposób zarządzania określają dalsze jej przepisy, przy czym – w ocenie Sądu – nie ulega wątpliwości, że są to przepisy obowiązujące bezwzględnie (tzw. ius cogens). Trafnie w piśmiennictwie zauważono w tym zakresie, że "Na gruncie stosowania przepisów ustawy o własności lokali, dotyczących określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną w kontekście możliwości modyfikacji przez właścicieli lokali ustawowych reguł zarządu, nie budzi wątpliwości zakaz zmiany umową lub uchwałą przepisów bezwzględnie obowiązujących o charakterze ochronnym" (tak ww. komentarz). To oznacza, że Wspólnota nie mogła w drodze uchwały właścicieli lokali zmienić swojego sposobu zarządu i powierzyć prowadzenia procesów sądowych osobie prawnej uchwałą. Skoro takie upoważnienie dla Spółki było prawnie bezskuteczne, to również automatycznie naruszało art. 138b § 1 O.p., zgodnie z którym pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. 3.6. Pozostałe rozważania organu odwoławczego w zakresie treści ww. (niesporządzonej w wymaganej formie notarialnej) umowy o zarząd z 2013 r. są w tych okolicznościach bezprzedmiotowe, tak jak bezprzedmiotowa jest polemika Strony z tymi stwierdzeniami. Bezprzedmiotowe są też wywody obu stron w przedmiocie treści przedłożonych pełnomocnictw dla Adwokata (oczywiście z treści każdego z nich wynika, że zostały one udzielone przez Spółkę błędnie zakładającą, że jest zarządcą, o którym mowa w art. 18 u.w.l.) oraz sugestie SKO na temat teoretycznej możliwości umocowania prezesa zarządu Spółki do działania w imieniu Wspólnoty w przypadku przedłożenia właściwego umocowania. 3.7. Bezzasadny jest zatem zarzut skargi naruszenia art. 138b § 1 O.p. przez uznanie, że Adwokat nie dysponował pełnomocnictwem do reprezentowania Wspólnoty. Z akt sprawy wynika, że takim pełnomocnictwem istotnie nie dysponował. 3.8. Bezzasadny jest też zarzut skargi naruszenia art. 18 ust. 1 u.w.l. w związku z art. 21 ust. 1 u.w.l. w wyniku błędnego uznania, że we Wspólnocie funkcjonują równolegle dwie formy zarządu nieruchomością wspólną. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu określił spółkę jako "podmiot administrujący, zarządzający". Rozważania w przedmiocie skuteczności ewentualnych czynności faktycznych i prawnych Spółki, dokonywanych w imieniu Wspólnoty na podstawie umowy z 2013 r., a także charakteru tej umowy oraz używanej terminologii, pozostają w niniejszej sprawie bez znaczenia. Istotne jest, że SKO prawidłowo nie uznał Spółki za osobę prawną, której powierzono zarząd Wspólnotą w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l. 3.9. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 6 u.w.l. przez pominięcie, że Wspólnota posiada osobowość prawną, w tym strukturę organizacyjną, której elementem jest zarząd, reprezentujący Wspólnotę na zewnątrz. Przepis ten stanowi, że ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Organ odwoławczy nie kwestionował jednak tego, że Wspólnota może nabywać prawa i zaciągać obowiązki oraz być stroną w procesie. Słusznie natomiast zakwestionował umocowanie Spółki do reprezentowania Wspólnoty na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l., a w konsekwencji umocowanie Adwokata do prowadzenia spraw Wspólnoty w charakterze pełnomocnika procesowego, wynikające rzekomo z pełnomocnictwa udzielonego mu przez Spółkę. 3.10. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 33 § 1 k.p.a. w związku z § 3 umowy z dnia 25 lipca 2013 r. przez błędne uznanie, że umowa ta stanowi pełnomocnictwo udzielone osobie prawej (...). Po pierwsze, SKO nie stosowało przepisów tego kodeksu, ponieważ – stosownie do normy odsyłającej, zawartej w art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399), postępowanie w niniejszej sprawie organy podatkowe prowadziły zgodnie z zasadami zawartymi w Ordynacji podatkowej. Po drugie, Kolegium nie twierdziło, że umowa ta stanowi jakiekolwiek pełnomocnictwo, natomiast zasadnie zaprzeczyło, aby stanowiła ona powierzenie zarządu nieruchomością wspólną podmiotowi zewnętrznemu w trybie art. 18 ust. 1 u.w.l. 3.11. Niesłuszny jest także zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 168 § 2 O.p. przez bezzasadne pominięcie okoliczności, że "w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych z dnia 17 lipca 2023 r. nie zostało wskazane, że Skarżąca winna przedłożyć dokument umocowujący A. C. do działania w imieniu Wspólnoty, zaś taka informacja wynika dopiero z treści zaskarżonego postanowienia (...), co czyni ww. wezwanie zbyt ogólnym, a przez to niepozwalającym na zrozumienie, na czym polega nieprawidłowość pełnomocnictwa". Jak wcześniej wyjaśniono, w sprawie nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast – wbrew zarzutom skargi – SKO nie stwierdziło w zaskarżonym postanowieniu, że "Skarżąca winna przedłożyć dokument umocowujący A. C. do działania w imieniu Wspólnoty". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium zbędnie wywodziło, że do pisma z dnia 28 lipca 2023 r. przedłożono odmienne w treści pełnomocnictwo, udzielone przez A. C., bez adnotacji o działaniu w imieniu Spółki, a z informacją o pełnionej funkcji Prezesa Zarządu Spółki, będącej Zarządcą Wspólnoty, zaznaczając przy tym, że mogłoby uznać w toczącym się postępowaniu A. C. (osobę fizyczną) jako pełnomocnika Wspólnoty, udzielającego dalszego pełnomocnictwa Adwokatowi, gdyby przedłożono dokument umocowujący A. C. do działania w imieniu Wspólnoty. W sprawie istotne jest, że Adwokat przedłożył pełnomocnictwo od Spółki, która nie mogła go udzielić ze skutkiem umocowania do działania w imieniu Wspólnoty, albowiem Spółka nie była osobą prawną, której Wspólnota skutecznie powierzyła zarząd w myśl art. 18 ust. 1 u.w.l. 3.12. Nie można natomiast odmówić pewnej racji Skarżącej, że skierowane do niej wezwanie do przedłożenia właściwego pełnomocnictwa winno się cechować większą precyzją. W relatywnie obszernym wezwaniu zbędnie przytoczono stan faktyczny oraz powołano zbędne przepisy (art. 168 § 2 O.p.). Jedyną trafną i zarazem wystarczającą treścią wezwania było: żądanie "przedłożenia stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty" oraz wyjaśnienie, że: "Z (...) dokumentów nie wynika, by Wspólnota (...) umocowała Panią do reprezentowania jej w opisanej sprawie. Załączone pełnomocnictwo zostało udzielone bowiem przez (...) sp. z o.o. (...), która to Spółka, (...), nie dysponuje pełnomocnictwem do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej w niniejszym postępowaniu". Pożądane byłoby wskazanie w wezwaniu Kolegium wprost, że Adwokat miał obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa pochodzącego bezpośrednio od Wspólnoty (jej zarządu), albowiem – zdaniem SKO – Spółka nie jest zarządcą w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l. i nie może działać w postępowaniu administracyjnym za Wspólnotę jako jej przedstawiciel i udzielić pełnomocnictwa Adwokatowi. Dopełnieniem powyższego mogło być dodatkowe wyjaśnienie, że wystarczy umocowanie udzielone przez zarząd Wspólnoty. Nie jest bowiem konieczna uchwała właścicieli lokali, skoro to jej zarząd – stosownie do art. 22 u.w.l. – może podejmować czynności zwykłego zarządu, a te – w ramach uprawnienia do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz – obejmują udzielenie w jej imieniu pełnomocnictwa adwokatowi w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Należy bowiem w pełni podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III CZ 177/21 (publ. w OSNC-ZD z 2023 r. Nr 2, poz. 30), że za czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu uznawane są czynności, których charakter przemawia za ich nadzwyczajną istotą. Czynności takie cechują się także mocniejszą ingerencją w przedmiot zarządu i do nich będą przykładowo zaliczane czynności zbycia lub obciążenia rzeczy. Jak zostało wskazane, art. 22 ust. 3 u.w.l. zawiera przykładowy katalog czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. W katalogu tym nie została wymieniona wprost czynność udzielenia pełnomocnictwa procesowego w postępowaniu sądowym. Jednak udzielenie pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu lub adwokatowi stanowi czynności zwykłego zarządu. W sprawie mamy do czynienia z zawodowym pełnomocnikiem, który powinien odpowiednio rozeznać skutki prawne braku zachowania formy notarialnej, zastrzeżonej dla uchwały właścicieli lokali o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną podmiotowi zewnętrznemu (zarządcy). Oznaczało to, że – zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 3 u.w.l. – zastosowanie znajdowały ustawowe zasady sprawowania zarządu, określone w art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1-3 u.w.l., w świetle których do udzielenia pełnomocnictwa procesowego samodzielnie uprawniony jest zarząd Wspólnoty, jako że jest to czynność zwykłego zarządu, wobec czego nie była wymagana uchwała właścicieli lokali, o której mowa w art. 22 ust. 2 u.w.l. (w przedmiocie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu). Obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa dla Adwokata, pochodzącego bezpośrednio od Wspólnoty, należało wyprowadzić wprost ze stwierdzenia Kolegium, że "Spółka, (...), nie dysponuje pełnomocnictwem do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej w niniejszym postępowaniu". Brak wskazania w wezwaniu Kolegium, że pełnomocnictwo powinno zostać udzielone Adwokatowi przez zarząd Wspólnoty, nie może zostać uznane za naruszenie prawa procesowego. W przeciwieństwie do pełnomocnika niezawodowego, trudno bowiem oczekiwać, że organ podatkowy będzie udzielał radcy prawnemu, adwokatowi czy doradcy podatkowemu szczegółowych wskazówek, w jaki sposób ma uzyskać skuteczne umocowanie procesowe od podmiotu, który ma być przez niego reprezentowany jako strona. Brak takich szczegółowych wskazań z pewnością nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak oczekuje się tego w skardze. 3.13. Z tych też względów skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI