I SA/WR 2294/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-04-06
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyryczałtspółka cywilnaobejście prawa podatkowegotransakcje pozornekontrola podatkowauzasadnienie decyzjiskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatniczki, uznając, że transakcje między spółką cywilną a firmą wspólnika były pozorne i miały na celu obejście prawa podatkowego.

Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. Skarżąca, wspólniczka spółki cywilnej A, kwestionowała decyzję organów podatkowych, które uznały transakcje między jej spółką a firmą jej zięcia (ZB A A.B.) za pozorne. Organy ustaliły, że spółka cywilna nie posiadała środków ani pracowników do wykonania prac budowlanych, a faktycznie wykonywał je Pan A.B. przy użyciu sprzętu swojej firmy. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że działania te miały na celu obejście przepisów podatkowych.

Przedmiotem sprawy była skarga Z.K. na decyzję Izby Skarbowej we W., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w L. dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (A s.c.) wraz z zięciem, Panem A. B. (prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą ZB A A.B.). Spółka cywilna świadczyła usługi budowlane, opodatkowane ryczałtem 5,5%, na rzecz firmy zięcia oraz firmy B sp. z o.o. Organy podatkowe zakwestionowały przychody spółki cywilnej z faktur wystawionych na kwotę [...], uznając, że prace te faktycznie wykonał Pan A. B. przy użyciu sprzętu swojej firmy, a spółka cywilna nie posiadała środków trwałych ani pracowników do ich wykonania. Organy uznały, że działania te miały na celu obejście przepisów podatkowych, poprzez przerzucenie dochodów z działalności opodatkowanej według zasad ogólnych na spółkę cywilną opodatkowaną ryczałtem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, stwierdzając, że choć organy błędnie powołały art. 24b Ordynacji podatkowej (nieobowiązujący w 2000 r.), to miały prawo ocenić skuteczność czynności cywilnoprawnych z punktu widzenia prawa podatkowego. Sąd uznał, że transakcje między spółką cywilną a firmą zięcia były pozorne, a skutki podatkowe należało wywieść z transakcji między firmą zięcia a jego kontrahentem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy podatkowe mają prawo oceniać skuteczność czynności cywilnoprawnych z punktu widzenia prawa daninowego, nawet jeśli przepisy dotyczące obejścia prawa podatkowego (jak art. 24b Ordynacji podatkowej) nie obowiązywały w okresie, którego dotyczy postępowanie.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym umowy cywilnoprawne nie mogą zmieniać obowiązków wynikających z prawa podatkowego, a organy podatkowe są władne oceniać te umowy pod kątem zgodności z przepisami podatkowymi i rzeczywistych zamiarów stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Pomocnicze

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe miały prawo ocenić skuteczność transakcji cywilnoprawnych z punktu widzenia prawa podatkowego. Transakcje między spółką cywilną a firmą wspólnika były pozorne i miały na celu obejście przepisów podatkowych. Skutki podatkowe należy wywieść z faktycznego wykonania prac przez firmę wspólnika, a nie z pozornych transakcji spółki cywilnej.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe błędnie powołały art. 24b Ordynacji podatkowej, który nie obowiązywał w 2000 r. Organy podatkowe nie przeprowadziły wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych. Postępowanie podatkowe było przewlekłe.

Godne uwagi sformułowania

umowy cywilnoprawne nie mogą zmieniać obowiązków, jakie wynikają z prawa podatkowego organy podatkowe – w ramach przysługujących im uprawnień – są władne ocenić skuteczność czynności cywilnoprawnych z punktu widzenia prawa daninowego o powstaniu obowiązku podatkowego decyduje obiektywny stan rzeczy tj. zrealizowanie opisanego w normie podatkowej stanu faktycznego, a nie subiektywne zamiary i intencje podatnika niewłaściwe powołanie ww. przepisu stanowiło naruszenie nie mające wpływu na wynik sprawy

Skład orzekający

Dagmara Dominik

sprawozdawca

Ludmiła Jajkiewicz

przewodniczący

Zbigniew Łoboda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że organy podatkowe mogą kwestionować transakcje cywilnoprawne w celu zapobiegania unikaniu opodatkowania, nawet przy braku specyficznych przepisów o obejściu prawa podatkowego obowiązujących w danym okresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powiązań rodzinnych i gospodarczych między podmiotami oraz braku zaplecza technicznego i ludzkiego w jednym z nich. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej z okresu 2000 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą badać rzeczywisty charakter transakcji, nawet jeśli formalnie są one poprawne, a także jak ważne jest posiadanie zaplecza technicznego i ludzkiego do wykonywania działalności gospodarczej.

Spółka cywilna bez sprzętu i ludzi? Sąd wyjaśnia, jak organy podatkowe tropią obejście prawa.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2294/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik /sprawozdawca/
Ludmiła Jajkiewicz /przewodniczący/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 1211/05 - Wyrok NSA z 2006-10-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 122,  art. 187,  art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA – Zbigniew Łoboda Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Adam Sak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. oraz określenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. w wysokości [...] oraz określenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. w wysokości [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w 2000 roku Pani Z. K. – emerytka, prowadziła wraz z Panem A. B. działalność gospodarczą na podstawie umowy spółki cywilnej w zakresie usług budowlanych - Zakład Budowlany A s.c. L., ul. W. [...], opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych według stawki 5,5%. Udziały wspólników w przychodach spółki były równe i wynosiły po 50%. W ramach tej działalności spółka świadczyła usługi na rzecz firmy prowadzonej jednoosobowo przez wspólnika spółki Pana A. B. ZB A i dla firmy B sp. z o.o. i spółka" Spółka Komandytowa z siedzibą w W. W 2000 r. spółka wystawiła 5 faktur VAT na łączną kwotę [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego ustalono, że A spółka cywilna, której właścicielami była Pani Z. K. i Pan A. B. (zięć) nie posiadała żadnych środków trwałych, ani sprzętu i narzędzi niezbędnych do świadczenia usług budowlanych. Nie zatrudniała pracowników. Prace zlecała podwykonawcom, bądź zgodnie z oświadczeniem wspólników spółki wykonywał je osobiście Pan A. B.
Z akt sprawy wynika również, iż firma była powiązana rodzinnie z przedsiębiorstwami budowlanymi:
- C L., ul. W. [...] należącym do Pani L. K.B., córki pani Z.K. oraz żony Pana A. B. - wspólników spółki cywilnej A. Przychody z tytułu wykonywanych usług opodatkowane były w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych według stawki 5,5%. Przeprowadzone przez Urząd Skarbowy w L. postępowanie wykazało, że firma C nie zatrudniała pracowników ani podwykonawców, jak również nie posiadała żadnych środków trwałych. Prace prowadzone przez Panią L. K.- B. polegały przede wszystkim na cięciu i wierceniu w żelbecie. Z wyjaśnień złożonych przez Panią L. K. w piśmie z dnia [...] wynikało, iż prace zlecane dla C wykonywane były przez Pana A. B.
- A A.B. L., ul. W. [...] – firmy należącej do wspólnika podatniczki, która to firma posiadała środki trwałe (wykazane w ewidencji środków trwałych) oraz narzędzia i sprzęt (wykazany w ewidencji wyposażenia) niezbędny do świadczenia usług budowlanych. Zatrudniała pracowników i zlecała podwykonawcom wykonanie prac budowlanych.
Mając na uwadze powyższe Urząd Skarbowy w L. w decyzji z dnia [...] nr [...] zakwestionował ujęcie w przychodach spółki należności wynikające z nw. faktur wystawionych przez A s.c. Z. K., A. B. na kwotę ogółem [...], dokonując ich szczegółowego rozliczenia oraz udowadniając, iż w rzeczywistości prace objęte tymi fakturami zostały wykonane przez A firmę prowadzoną jednoosobowo przez wspólnika Pana A. B. dla B - sp. z o. o. i spółka" spółka komandytowa, z siedzibą w W. Argumentami przemawiającymi za powyższym były osobiste wykonywanie prac przez Pana A. B. oraz fakt, iż podwykonawcy nie dysponowali własnym sprzętem niezbędnym do wykonania zleconych przez spółkę prac budowlanych. Firmy te, zgodnie zeznaniem świadka Pana A. K., wykorzystywały do realizacji zamówień sprzęt ZB A A. B. I tak zakwestionowano:
1) fakturę nr [...] S.C. z dnia [...] obejmującą roboty ogólnobudowlane, cięcie i wiercenie w markecie B L. na wartość [...], wystawionej dla A A. B., L. ul. W. [...]. Zapłata za przedmiotową fakturę nie wpłynęła na konto spółki cywilnej A Z.K., A. B., co potwierdzało – zdaniem organu podatkowego, że spółka faktycznie nie wykonała usług na rzecz A A.B.,
2) w części fakturę nr [...] s.c z dnia [...] obejmującą roboty ogólnobudowlane w markecie B K., wartość [...]. Wartość zakwestionowanych usług wyniosła [...] były to prace, które nie zostały zlecone podwykonawcom.
3) fakturę nr [...]s.c. z dnia [...] - B., B W. wartość [...]. Ustalono, iż z uwagi na specyficzne parametry blendy spółka cywilna A nie mogła wykonać ww. prac, gdyż nie posiadała i nie zakupiła materiałów do wykonania konstrukcji, nie zleciła wykonania blendy podwykonawcy. Powyższe zdaniem organu podatkowego dowodziło, że spółka cywilna A nie była w stanie samodzielnie wykonać tej pracy, tym bardziej, że nie posiadała sprzętu jak również nie zatrudniała pracowników. Ponadto, jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ podatkowy pierwszej instancji firma prowadzona przez Pana A. B. jednoosobowo A w dniu [...]. wystawiła dla "A sp. z 0.0. i spółka" spółka komandytowa, Warszawa fakturę VAT nr [...] na kwotę [...] za wykonanie "B. punktu info – B M.". W tym samym dniu sporządzono protokół odbioru wykonanych prac na obiekcie B M. Zgodnie z nim prace zostały wykonane w okresie od [...] do [...]. W związku z powyższym Urząd Skarbowy ustalił, że materiały zakupione w firmach D oraz E na podstawie faktur VAT wystawionych dla A A. B. zużyte były w celu wykonania blendy w B M.- Warszawa przez A A.B. Wydatki na podstawie tych faktur obciążyły koszty działalności A A. B.
Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż w dniu [...]. przeprowadził dowód z przesłuchania świadka, Pana A. K. prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych. Z protokołu wynika, że nie zawierał on umów pisemnych na świadczenie usług na rzecz ZB A i A s.c. Świadek zeznał, iż nie posiadał żadnych narzędzi i nie zatrudniał pracowników. Narzędzia i sprzęt zapewniał zleceniodawca. Ponadto stwierdził, że w dniu [...] wystawił fakturę VAT dla A s.c nr [...] na roboty ogólnobudowlane. Prace objęte tą fakturą dotyczyły wykonania blendy. Świadek nie był w stanie powiedzieć, na którym to było markecie, a o tym dla jakiej firmy świadczył usługę, tj. czy dla ZB A czy dla s.c. A dowiadywał się w momencie wystawiania faktury, gdyż wtedy Pan A. B. mówił na jaki podmiot wystawić fakturę lub rachunek.
Ustalony w wyniku kontroli i postępowania podatkowego stan faktyczny dowiódł zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji, że działania spółki cywilnej miały na celu obejście przepisów podatkowych (art. 24b Ordynacji podatkowej). Działanie to polegało na przerzuceniu części dochodów osiągniętych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przez ZB A A. B. i podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych (w tej części według stawki 40%) na wspólników spółki cywilnej ZB A, która korzystając z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych opodatkowała je według stawki 5,5%. Z czynności wykonywanych przez s.c. ZB A nie można było oczekiwać– zdaniem organu podatkowego - innych korzyści jak zaniżenie przychodów należnych w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14 poz. 176 ze zm) Pana A. B. z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej z tytułu usług wykonanych dla "B sp. z o.o. i spółka" spółka komandytowa oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów prowadzonej przez pana A. B. działalności gospodarczej w firmie ZB A z tytułu usług zafakturowanych przez s.c. ZB A i w efekcie obniżenia wartości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych należnego od małżonków B. Mając na uwadze powyższe Urząd Skarbowy określił Pani Z.K. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. w wysokości [...] oraz nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. w wysokości [...].
W odwołaniu z dnia [...] od ww. decyzji podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania bądź przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 24b Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, rażące naruszenie zasad postępowania podatkowego poprzez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania. W uzasadnieniu odwołania podatniczka zakwestionowała, iż przychód osiągnięty przez s.c. ZB A był przychodem ZB A. Spółka cywilna prowadziła odrębną działalność gospodarczą w ramach, której świadczyła usługi ogólnobudowlane a jej działania nie miały na celu obejścia przepisów prawa podatkowego. Strona wskazała również, iż Pan A. B. jako wspólnik miał prawo w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej wykonywać określonego rodzaju prace. Podniosła także, iż błąd w zapłacie spowodowany był błędnym zestawieniem faktur sporządzonym przez firmę B a rozliczenia pomiędzy spółką cywilną ZB A a A nie mają wpływu na rozliczenie spółki cywilnej.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. po rozpatrzeniu sprawy w związku z wniesionym odwołaniem podtrzymała ustalenia zawarte w decyzji Urzędu Skarbowego w L., czemu dała wyraz w decyzji z dnia [...] nr [...]. Stwierdzono, w oparciu o art. 24b Ordynacji podatkowej, iż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego istnieje pozorność transakcji, w ramach, której A A. B. mogący wykonać zlecone przedsięwzięcie z uwagi na posiadane kompleksowe wyposażenie oraz odpowiedni potencjał ludzki, scedował jego, wykonanie na A s.c., który ze względu na brak sprzętu i ludzi nie był w stanie wykonać wyżej wymienionych zamówień. W związku z tym należało przyjąć – zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, że niewiarygodnym jest, aby sporne zlecenia realizowane były przez A s.c., podmiot opodatkowany podatkiem zryczałtowanym, który z tytułu tych zleceń obciążał koszty właściwego zleceniobiorcy A A.B. podmiotu opodatkowanego na zasadach ogólnych. Tym samym należało uznać, że przedmiotowe transakcje pomiędzy A A.B. i ZB A s.c. nie mogły wywołać skutków dla celów podatkowych, gdyż niewątpliwym w świetle zebranego materiału dowodowego było, że wzajemne stosunki pomiędzy tymi firmami ukształtowane zostały celowo, aby ZB A nie wykazał dochodu w takiej wysokości, jakiej należałoby oczekiwać, gdyby nie został obciążony wynikającymi z ww. faktur kosztami pozornych transakcji. Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutu podatnika w przedmiocie przewlekłości postępowania podatkowego, wskazując na prawidłowość działania organu podatkowego pierwszej instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. strona wniosła o uchylenie decyzji organów podatkowych obydwóch instancji i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie na rzecz skarżącego. Zarzuciła bowiem decyzji Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. niezgodność z prawem, a szczególności naruszenie art. 24b Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty przedstawione w odwołaniu w przedmiocie obejścia prawa podatkowego, nie zgadzając się ze stanowiskiem Izby Skarbowej we W. wykazującym, iż usługi wykonane przez ZB A s.c. były wykonane w rzeczywistości przez A. Podnosząc, iż organy podatkowe nie przeprowadziły wszechstronnej i całościowej analizy okoliczności faktycznych i prawnych, tak aby można było ustalić rzeczywistą treść czynności prawnych. Strona wskazała także na bezzasadność przedłużania postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując argumentację własną przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, nie narusza przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie czy transakcje dokonywane między A spółka cywilna a ZB A A. B. oraz A spółka cywilna a "B – sp. z o.o oraz spółka" spółka komandytowa były transakcjami pozornymi i w konsekwencji nie mogły wywołać określonych skutków podatkowych.
Wstępnym problemem wymagającym rozstrzygnięcia było udzielenie odpowiedzi na pytanie czy i w jakim zakresie organy podatkowe miały prawo do oceny dokonanych przez stronę skarżącą czynności cywilnoprawnych i do podważenia ich skuteczności na gruncie prawa podatkowego. Niewątpliwie już w stanie prawnym obowiązującym w 2003 r. istniały postanowienia o charakterze ogólnym, które wprost pozwalały organom podatkowym na ocenę i kwestionowanie czynności prawnych dokonanych przez podatnika mających wpływ na wysokość obciążeń podatkowych. Takimi postanowieniami były art. 24a i 24b Ordynacji podatkowej dodane przez art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 169, poz. 1387) zmieniające niniejszą ustawę z dniem 1 stycznia 2003 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że już samo umiejscowienie powyższych artykułów w dziale III rozdziale 1 "Powstawanie zobowiązań podatkowych" Ordynacji podatkowej sugeruje, iż mamy do czynienia z przepisami o charakterze materialnoprawnym ujętymi skądinąd w ustawie procesowej. Dlatego też mając na względzie fakt, iż przedmiotem postępowania podatkowego był rok 2000 zatem organy podatkowe nie mogły powołać się na art. 24b Ordynacji podatkowej przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, gdyż w rozpatrywanym 2000 r. ww. przepis nie obowiązywał.
Należy jednak podkreślić, że już w świetle wcześniejszego orzecznictwa sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości prawo organów podatkowych do samodzielnego dokonywania oceny zawartych umów pod kątem zgodności z przepisami podatkowymi oraz rzeczywistych zamiarów stron umowy czy też określania skutków podatkowych pewnych stanów faktycznych. Sąd podziela pogląd wyrażony zarówno w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn,. akt III S.A. 1959/03 (opubl. Monitor Podatkowy nr 4/2005 s. 35), jak również w wyroku NSA z dnia 27 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 2784/95, iż umowy cywilnoprawne nie mogą zmieniać obowiązków, jakie wynikają z prawa podatkowego, a organy podatkowe – w ramach przysługujących im uprawnień – są władne ocenić skuteczność czynności cywilnoprawnych z punktu widzenia prawa daninowego.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy uznać prawo organów podatkowych do oceny skutków transakcji handlowych w aspekcie podatkowym. Ocena taka winna być dokonana w sposób rzetelny z uwzględnieniem przepisów art. 191, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących postępowania dowodowego. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialnoprawnych zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W ramach tej oceny wskazane organy są uprawnione uwzględniać wszelkie okoliczności, które pozwolą na rzetelną ocenę konkretnej, analizowanej w danej sprawie umowy cywilnoprawnej /por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 4 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 14/00, ONSA z 2001 r. nr 4, poz. 147, z uzasadnienia/. Powyższe potwierdza zatem zasadę ogólną według, której o powstaniu obowiązku podatkowego decyduje obiektywny stan rzeczy tj. zrealizowanie opisanego w normie podatkowej stanu faktycznego, a nie subiektywne zamiary i intencje podatnika. Oczywistym jest, iż przedsiębiorcy mogą w ramach najczęściej dyspozytywnych przepisów prawa cywilnego, układać swoje stosunki zobowiązaniowe z partnerami handlowymi w sposób, który uznają za właściwy. Jednakże umowy cywilnoprawne nie mogą zmieniać obowiązków, jakie wynikają z prawa podatkowego.
Z okoliczności sprawy wynika, iż strona skarżąca była wspólnikiem w spółce cywilnej A, która to spółka wykazała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychody z tytułu świadczenia usług na rzecz dwóch firm, a mianowicie Zakładu Budowlanego A A. B. z siedzibą w L. oraz "B – sp. z o.o oraz spółka" spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie. W odniesieniu do transakcji dokonywanych pomiędzy A s.c. a firmą ZB A A.B. wypada zauważyć, iż obydwie firmy prowadzone były pod tym samym adresem, miały za przedmiot taką samą działalność gospodarczą i były powiązane rodzinnie i gospodarczo, a mianowicie Pan A. B. prowadzący jednoosobowo działalność gospodarczą pod nazwą ZB A był wspólnikiem w spółce cywilnej A, a jednocześnie zięciem Pani Z. K. (wspólniczki). Firmy różniły się jedynie formą rozliczenia w zakresie podatku dochodowego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również, iż ZB A spółka cywilna nie zatrudniała pracowników oraz nie posiadała sprzętu umożliwiającego wykonanie zleconych prac. Spółka nie zawierała także żadnych umów np. umów użyczenia świadczących o tytule prawnym do korzystania ze sprzętu innych podmiotów gospodarczych. Korzystała wprawdzie z usług podwykonawców, lecz niektórzy podwykonawcy nie posiadali własnego sprzętu i korzystali ze sprzętu ZB A.
Stwierdzono także, iż zlecone prace nie były wykonywane osobiście przez Panią Z.K., lecz przez jej wspólnika (zięcia) Pana A.B., który prowadził działalność gospodarczą pod firmą A i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej posiadał zarówno w ewidencji środków trwałych, jak i ewidencji wyposażenia sprzęt niezbędny do wykonania zlecanych prac, jak i zatrudniał pracowników. Pan A. B. potwierdził fakt korzystania ze sprzętu A. Stwierdzono również, iż zapłata za fakturę nr [...]s.c. w wys. [...] została przelana na konto A A. B. Pomimo wskazania, iż była to omyłka firmy Real strony nie dokonały rozliczenia pomiędzy sobą ww. kwoty.
Zatem należy uznać za słuszne wnioski organów podatkowych zgodnie z którymi z okoliczności faktycznych wynikało, iż prace wykonywane przez A spółka cywilna były w efekcie pracami wykonywanymi przez A na rzecz kontrahenta "B - sp. z o.o. i spółka" spółka komandytowa z siedzibą w W. Natomiast fakt wykonywania usług przez A s.c. przyczyniał się w rzeczywistości do podwyższenia kosztów uzyskania przychodów A a w konsekwencji wpływał na wysokość dochodu do opodatkowania tejże firmy. Powyższe wnioski mają także zastosowanie w odniesieniu do prac wykonywanych przez A spółka cywilna na rzecz "B – sp. zo.o. i spółka" spółka komandytowa. Uznano również, iż prace wykonywane były w rzeczywistości przez Pana A.B. za pomocą sprzętu A lub podwykonawców, którzy również korzystali ze sprzętu A oraz przy wykorzystaniu materiałów zakupionych przez A. Podsumowując powyższe należy uznać, iż z uwagi na dokonanie przez strony określonego rezultatu gospodarczego w postaci wykonania zleconych prac organy podatkowe prawidłowo wywiodły skutki podatkowe nie z transakcji zachodzących między firmami A spółka cywilna a A A.B. oraz firmami A spółka cywilna a "B – sp. z o.o. i spółka" spółka komandytowa", które uznały za pozorne lecz z transakcji zachodzących między A A. B. a "B - sp. z o.o. i spółka" spółka komandytowa.
Należy podkreślić, iż firmy A oraz ZB A spółka cywilna to dwa odrębne podmioty gospodarcze, skoro strona skarżąca wnosi, iż miała prawo do zastosowania korzystniejszej formy opodatkowania to należy przypisać jej również obowiązek do prowadzenia w sposób wskazujący na należytą staranność działalności gospodarczej, o czym jednak nie świadczą fakty takie jak: brak rozliczenia z tytułu faktury nr [...]Sc., brak żądania korekty błędnie wystawionej faktury przez podwykonawcę – o ile taka miała miejsce, czy bezpodstawne korzystanie ze sprzętu innego podmiotu gospodarczego.
Konsekwencją przyjęcia ww. stanowiska było określenie Pani Z.K. – jako wspólniczce w spółce cywilnej A zobowiązania podatkowego oraz nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2000 r. oraz dokonanie stosownego rozliczenia firmy A w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r.
Mając na względzie powyższe należy uznać, iż zarzut strony skarżącej naruszenia art. 24b Ordynacji podatkowej polegający zdaniem strony na zakwestionowaniu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej należy uznać za chybiony. Jakkolwiek organy podatkowe błędnie powołały art. 24b Ordynacji podatkowej to niewątpliwie wykazały pozorność transakcji i wywiodły prawidłowo skutki podatkowe z transakcji handlowych, które zostały faktycznie dokonane. Takie uprawnienie przysługiwało im na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności wynikało z zasad ogólnych postępowania podatkowego. Dlatego też należało uznać, iż niewłaściwe powołanie ww. przepisu stanowiło naruszenie nie mające wpływu na wynik sprawy.
Sąd nie podziela stanowiska strony wyrażonego w uzasadnieniu skargi świadczącego o tym, iż organy podatkowe w swym postępowaniu ograniczyły się tylko do wyliczenia różnicy w zapłacie podatku dochodowego rozliczanego na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego i na zasadach ogólnych. Materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie świadczy niezbicie, iż organ podatkowy dokonał wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Świadczy o tym m.in. fakt dokładnego rozliczenia zleconych usług, na które opiewały wystawione faktury. Sąd zatem nie podziela zarzutu strony skarżącej co do błędnego określenia przychodu z tytułu usług, które były uprzednio zlecane podwykonawcom z uwagi na fakt ich odsprzedaży z narzutem. Z rozliczenia faktury nr [...]s.c wynikało, iż kwoty zlecanych przez spółkę cywilną prac podwykonawcom pokrywały się z kwotami wynikającymi z protokołu odbioru wykonanych robót, których suma pokrywała się z kwotą wykazaną w ww. fakturze. Powyższe wskazywało na brak stosowanych narzutów przez spółkę cywilną.
Za bezpodstawny należy uznać również zarzut naruszenia art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe prawidłowo przedłużyły postępowanie podatkowe z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających.
Poczynione uwagi nakazały uznać, iż zaskarżona decyzja Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. nie narusza prawa, co czyni skargę nieuzasadnioną i spowodowało konieczność jej oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI