I SA/WR 2293/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-08-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek od towarów i usługnierzetelna ewidencjaszacowanie podstaw opodatkowaniadodatkowe zobowiązanie podatkoweutrata mocy obowiązującej przepisuTrybunał KonstytucyjnyOrdynacja podatkowa

WSA we Wrocławiu uchylił decyzję organów podatkowych w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania w VAT za niektóre miesiące 1999 r. z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę jego ustalenia.

Skarżąca kwestionowała decyzję organów podatkowych dotyczącą podatku od towarów i usług za 1999 rok, zarzucając m.in. nierzetelność ewidencji VAT i wadliwe szacowanie podstaw opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, uznając, że przepis stanowiący podstawę jego ustalenia (art. 27 ust. 6 ustawy o VAT) utracił moc obowiązującą. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając prawidłowość szacowania podstaw opodatkowania przez organy podatkowe.

Sprawa dotyczyła skargi I. P. na decyzję Izby Skarbowej we W. dotyczącą podatku od towarów i usług za 1999 rok. Organy podatkowe uznały ewidencję VAT skarżącej za nierzetelną z powodu rozbieżności w marżach handlowych i oszacowały podstawę opodatkowania. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędne uznanie ewidencji za nierzetelną i wadliwe szacowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, analizując sprawę, stwierdził, że choć zarzuty skargi dotyczące szacowania nie były zasadne, to uchylenie decyzji w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego było konieczne. Powodem było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisów dopuszczających stosowanie podwójnej sankcji (dodatkowe zobowiązanie i odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe) oraz obwieszczenie o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 6 ustawy o VAT. Sąd uznał, że brak było podstaw do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. W pozostałym zakresie sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość szacowania podstaw opodatkowania przez organy podatkowe, które wykazały nierzetelność ewidencji VAT i zastosowały właściwe metody szacowania. Sąd odwołał się również do prawomocnego wyroku WSA w innej sprawie dotyczącej podatku dochodowego skarżącej, gdzie również stwierdzono nierzetelność ksiąg.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie przepisu, który utracił moc obowiązującą na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisów dopuszczających podwójną sankcję oraz obwieszczenie o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 6 ustawy o VAT, co wykluczało możliwość stosowania tego przepisu wobec skarżącej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.t.u. art. 27 § ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis utracił moc obowiązującą na mocy obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1998 r. w następstwie wyroku TK z 29 kwietnia 1998 r. (K 17/97), co uniemożliwiało ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego na jego podstawie.

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 27 § ust. 6

Przepis dotyczący ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego, który utracił moc obowiązującą.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 27 § ust. 4

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nakłada na podatnika obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości podatku należnego, kwoty podatku naliczonego i kwoty podatku podlegającego wpłacie.

o.p. art. 193 § § 4

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy.

o.p. art. 23 § § 1

Ordynacja podatkowa

Umożliwia organowi podatkowemu szacowanie podstaw opodatkowania w przypadku nierzetelności ksiąg podatkowych.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Kontrola administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Sąd, uchylając decyzję lub postanowienie, orzeka o ich niewykonalności w całości lub w części.

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 206

Sąd rozstrzyga o kosztach postępowania.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Określa zasady przekazywania spraw do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 27 ust. 6 ustawy o VAT, stanowiący podstawę ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, utracił moc obowiązującą na mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i obwieszczenia Prezesa TK.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwego szacowania podstaw opodatkowania. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie postępowania dowodowego i oceny dowodów. Zarzuty dotyczące nie uwzględnienia ubytków i strat. Zarzuty dotyczące niejasnego ustalenia cen sprzedaży brutto. Żądanie ilościowego rozliczenia zakupionego towaru. Trudna sytuacja finansowa skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w Z. w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w pozostałym zakresie oddala skargę przepis art. 27 ust. 6 utracił moc obowiązującą, to wobec skarżącej - osoby fizycznej - brak było podstaw do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego nie można zatem zarzucić organom podatkowym nie spełnienia przesłanek do szacowania podstaw opodatkowania w trybie art. 23 § 1 OP trudna sytuacja finansowa [...] jest dla weryfikowanej decyzji bez znaczenia

Skład orzekający

Halina Betta

przewodniczący

Jadwiga Danuta Mróz

sprawozdawca

Zbigniew Łoboda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie może być nakładane na podstawie przepisu, który utracił moc obowiązującą na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli decyzje zostały wydane przed utratą mocy."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu ustawy o VAT i sytuacji, gdy przepis ten utracił moc obowiązującą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na losy spraw podatkowych, nawet tych toczących się w sądach administracyjnych po utracie mocy obowiązującej przepisu.

Sąd uchylił decyzję VAT, bo przepis stracił moc! Jak orzeczenia TK wpływają na podatki?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2293/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta /przewodniczący/
Jadwiga Danuta Mróz /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 27 ust. 6
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Dnia 24 sierpnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Halina Betta Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Protokolant: Paulina Biernat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi : I. P. na decyzję Izby Skarbowej we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 1999 roku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...] w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień i listopad 1999 roku; II. w pozostałym zakresie oddala skargę; III. orzeka, że wymienione w punkcie I decyzje w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; IV. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 50,00 (słownie: pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Będąca przedmiotem skargi decyzja z dnia [...] nr [...] - Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. dotyczy zobowiązań I. P. w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1999 roku.
Przedmiotową decyzją organ odwoławczy uchylił (wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia), decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1999 roku, w części i ustalił w innej wysokości kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego za czerwiec i sierpień 1999 roku, w pozostałym zakresie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, Izba Skarbowa wyjaśniła, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w zakresie prawidłowości podatkowych rozliczeń z budżetem I. P. -prowadzącej w Z. sklep monopolowy - urząd skarbowy stwierdził nieprawidłowości w deklarowaniu podstaw opodatkowania zarówno w podatku dochodowym od osób fizycznych , jak i w podatku od towarów i usług (VAT). Analiza działalności gospodarczej dokonana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wykazała istotne rozbieżności w marży wynikającej z prowadzonych dla celów podatku od towarów i usług urządzeń ewidencyjnych, a średnimi marżami stosowanymi na poszczególne grupy towarów ustalonymi w oparciu o dokumenty źródłowe, tj. spis a natury na dzień [...]. oraz dowody zakupu towarów handlowych. Rozbieżności w wysokości tak obliczonych marż oscylowały w granicach przekraczających 5 %. Wyliczone przez urząd skarbowy marże wynosiły:
* z ewidencji VAT - 15,24 %,
* z remanentu początkowego - 20,60%,
* z faktur zakupu z adnotacją o cenach sprzedaży - 20,95 %,
* średnia ważona marża do kosztu własnego sprzedanych towarów (wg oświadczenia podatniczki) według asortymentowego podziału na piwo, wino i wódkę - 16, 69 %.
Tak znaczne rozbieżności wskazywały na to, że ewidencja VAT - nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu i nie może stanowić dowodu w sprawie. Uchybienia te legły u podstaw uznania prowadzonej dla celów podatku od towarów i usług ewidencji za nierzetelną, a w konsekwencji nie uznania jej w trybie art.193 § 4 i § 6 Ordynacji podatkowej za dowód w sprawie. Ustaliły organy, że nieprawidłowości te stanowiły naruszenie art.27 ust.4 ustawy o podatku od towarów i usług. Deklarowane w oparciu o wadliwą ewidencję zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. zostały odrzucone. Kontrolujący na podstawie art. 23 §1 O.P. szacował podstawy opodatkowania. Obliczono marże dla poszczególnych grup asortymentowych w oparciu o:
- spis z natury na dzień [...].
- faktury zakupu (na których podatniczka wpisywała odręcznie jednostkowe ceny towarów).
Różnicę między tak wyszacowanym obrotem a wynikającym z ewidencji (różnica 21.025 zł) przypisano do poszczególnych miesięcy wskaźnikiem procentowym obrotu wykazanego za dany miesiąc do obrotu rocznego ogółem. Zaniżony podatek obliczono wg stawki 22 %. Ustalenia te znalazły wyraz w decyzji Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...].
W odwołaniu podatniczka zarzuciła naruszenie artykułów: 121 §1, 122, 124, 125 §1, 180 §1, 187 §1 i 2, 188 i art. 193 §4 Ordynacji podatkowej. Kwestionowała w szczególności, że organ I instancji nie mógł uznać ewidencji za nierzetelną, skoro nie wskazał uchybień i nieprawidłowości w poszczególnych miesiącach 1999 r.
* zarzuciła też, że przy szacowaniu Urząd Skarbowy nie uwzględnił ubytków i strat; (mimo, że protokołów takich nie było)
* uznała za niezrozumiały sposób ustalenia przez urząd skarbowy cen sprzedaży brutto;
* domagała się ilościowego rozliczenia zakupionego towaru a organ jej wniosku nie uwzględnił;
* zwróciła uwagę na błędy w decyzji oraz wadliwe ustalenie sankcji za czerwiec i sierpień 1999 r.
Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w Z. w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania za czerwiec i sierpień 1999 r. i ustaliła je w niższej wysokości, w pozostałym zakresie utrzymała decyzję organu I instancji w mocy. Ewidencja stanowi podstawę prawidłowego obliczenia zobowiązań VAT i deklarowania podatków, stąd Iza Skarbowa uznała, że ustalenia urzędu skarbowego co do nierzetelności ewidencji uzasadniały szacowanie podstaw opodatkowania w trybie art. 23 §1 O.P.
Przyjęta przez urząd skarbowy metoda - polegała na przyporządkowaniu do kosztów zakupu sprzedanych towarów, średnich marż obliczonych dla poszczególnych asortymentów towarów (piwo, wino, wódka) wg spisu z natury na [...] i faktur zakupu towarów, na których podatniczka wpisywała ceny sprzedaży tych towarów. Metoda ta - w ocenie organu odwoławczego - pozwoliła w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistości odtworzyć obroty firmy. Prawidłowość tej metody potwierdziły również metody kontrolne zastosowane pomocniczo. Nie można było uwzględnić wniosku podatniczki o ilościowe rozliczenie towarów, gdyż paragony fiskalne określały tylko grupę towarową a nie konkretny towar. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego strat i ubytków organ odwoławczy wyjaśnił, że podatniczka sama oświadczyła, że w 1999 r. nie było ubytków i nie sporządzano w tym celu jakichkolwiek protokołów. Za bezzasadny uznała Izba Skarbowa zarzut nie wykazania w poszczególnych okresach rozliczeniowych konkretnych uchybień. Organ I instancji stwierdził bowiem, że w całym roku podatkowym podatniczka zaniżyła obrót, gdyż średnie marże handlowe dotyczące poszczególnych grup towarowych, ustalone w wyniku porównania dowodów zakupu z dowodami sprzedaży (tj. paragonami z kasy fiskalnej), były w każdym miesiącu 1999 roku wyższe od marż wynikających z urządzeń księgowych, a to uzasadniało szacowanie obrotów za poszczególne miesiące w proporcji w jakiej pozostawały one do obrotu wykazanego w ewidencji sprzedaży.
Odnośnie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej organ stwierdził, że nie naruszono ani zasad ogólnych postępowania, ani przepisów dotyczących postępowania dowodowego, zaś odrzucenie mocy dowodowej ksiąg na podstawie art. 193 §4 O.P. było w świetle zgromadzonego materiału w pełni uzasadnione. Dopuszczono wszelkie możliwe dowody a podatniczce zapewniono czynny udział w postępowaniu. Ujawnione błędy w decyzjach - sprostowano postanowieniem w trybie art. 215 O.P. jako oczywiste omyłki. Korekta kwoty dodatkowego zobowiązania polegała na jego zmniejszeniu odpowiednio do kwot zawyżenia zwrotu różnicy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatniczka zarzuciła zaskarżonej decyzji (podobnie jak w odwołaniu), naruszenie art. 121 §1, 122, 124, 125 §1, 180 §1, 187 §1 i 2, 188 i art. 193 §4 Ordynacji podatkowej z argumentacją jaką podnosiła w administracyjnym postępowaniu odwoławczym. Dodatkowo powołała się na swoją trudną sytuację finansową.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi z argumentacją jaka legła u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpatrzeniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działając w oparciu o w/w przepisy;
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy uznał, że jakkolwiek zarzuty skargi nie są trafne, to z uwagi na naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego (art. 27 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług), uchylenie decyzji obu instancji w części ustalającej osobie fizycznej kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego - było konieczne.
Przepis art. 1 § 1 ustawy - prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002r. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej. Przepis zaś art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy ustrojowej określa kryteria kontroli, stwierdzając, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługuje na uwzględnienie tyko w części dotyczącej ustalenia na podstawie art. 27 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług - kwot dodatkowego zobowiązania podatkowego. Zajmując takie stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego zawarte w jego wyroku z dnia 29 kwietnia 1998 r., K 17/97 (OTK 1998 Nr 3, poz. 30), w którym orzeczono, że przepisy art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy VAT w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn sankcji administracyjnej określonej przez tę ustawę jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" i odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe, są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W następstwie tego orzeczenia wydane zostało obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 listopada 1998 r. o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy z 8 stycznia 1993 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 905). Skoro powołany wyżej przepis art. 27 ust. 6 utracił moc obowiązującą, to wobec skarżącej - osoby fizycznej - brak było podstaw do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Nie były natomiast uzasadnione zarzuty skargi dotyczące wadliwego -zdaniem skarżącej - szacowania podstaw opodatkowania, dokonanego jak twierdzi podatniczka - z naruszeniem określonych w Ordynacji podatkowej zasad postępowania podatkowego (art. 121 §1, 122, 124, 125 §1), gromadzenia dowodów (art. 180 §1, 187 §1 i 2, 188) oraz oceny rzetelności ksiąg podatkowych, w tym ewidencji prowadzonej dla celów podatku VAT ( art. 193 §4 OP).
Stosownie do treści art. 193 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa, księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego co wynika z zawartych w nich zapisów. Za rzetelne w myśl dalszych postanowień cytowanego artykułu uważa się księgi, gdy dokonane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Natomiast w myśl przepisów § 4 tego artykułu, organ podatkowy nie uznaje za dowód w rozumieniu przepisu § 1 ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy. Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług nakładają na podatnika tego podatku szereg istotnych dla wykonania zobowiązania podatkowego obowiązków, których nie spełnienie lub nieprawidłowe wykonanie skutkuje określonymi sankcjami. I tak art. 27 ust.4 w/w ustawy stanowi, iż podatnicy mają obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej między innymi dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny oraz kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego ..., a więc ewidencja, aby posiadała przymiot rzetelnego dowodu, powinna zawierać wszelkie dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej. Treść powołanego przepisu wskazuje, że ewidencja ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozliczania podatku od towarów i usług. Organy podatkowe w toku postępowania kontrolnego i podatkowego poddały analizie i ocenie dane wynikające z prowadzonej przez podatniczkę ewidencji dla celów VAT i stwierdziły szereg nieprawidłowości świadczących zarówno o jej wadliwości jak i nierzetelności. Wykazały w szczególności ewidentne rozbieżności w wysokości marż - ustalonych (różnymi metodami )w oparciu o udostępnione przez podatniczkę dokumenty źródłowe. Tak obliczone różnice w marżach oscylowały w granicach 5% . Nie ma zatem wątpliwości, że stwierdzone nieprawidłowości wykazały, że podatniczka nie ujęła w ewidencji wszystkich obrotów z działalności, co uzasadniało pominięcie ewidencji VAT za dowód w postępowaniu podatkowym na podstawie art.193 § 4 OP. Ustalenia organów co do nierzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania dla celów podatku od towarów i usług, są tym bardziej uzasadnione, że zostały potwierdzone w prowadzonym postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych, w którym poddano weryfikacji podatkową księgę przychodów i rozchodów a wnioski z niej wynikające są zasadniczo zbieżne z ustaleniami w podatku od towarów i usług.
Zgromadzony materiał dowodowy i dokonana jego ocena w pełni uzasadniały twierdzenie, że ewidencja VAT za każdy miesiąc 1999 roku nie odzwierciedlała stanu rzeczywistego i była prowadzona z naruszeniem art.27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie można zatem zarzucić organom podatkowym nie spełnienia przesłanek do szacowania podstaw opodatkowania w trybie art. 23 § 1 OP. Przyjęta metoda szacowania polegająca na przyporządkowaniu do obliczonego na podstawie dowodów zakupu, z uwzględnieniem różnic remanentów (początkowego i końcowego) kosztu zakupu sprzedanych towarów według poszczególnych grup asortymentowych - średnich marż obliczonych dla tych asortymentów na podstawie spisu z natury z dnia [...] oraz na podstawie faktur dokumentujących zakup towarów z adnotacją podatniczki o stosowanych cenach sprzedaży, jest z logicznego punktu widzenia właściwa.
Metoda ta pozwoliła odtworzyć stan najbardziej zbliżony do wielkości rzeczywistych, gdyż marże stosowane na początku roku podatkowego na poszczególne towary, połączono z marżami stosowanymi dla tych towarów w ciągu roku, a zatem uwzględniono nie tylko zróżnicowanie towarów, lecz również czynnik czasowy, wpływając na pewne wahania i rozbieżności pomiędzy marżami stosowanymi dla poszczególnych asortymentów na przestrzeni roku.
Również przyjęte dla porównania trzy pozostałe metody szacowania obrotów z działalności prowadzonej w 1999 roku nie noszą cech dowolności, a wynikające z nich dane prowadzą do zbieżnych z przyjętą, metodą wniosków, co potwierdza prawidłowość dokonanego szacunku. Nie można też uznać za dowolne proporcjonalne (procentowe) przypisanie wy szacowanego obrotu za cały rok, do obrotów za poszczególne miesiące wykazanych przez podatniczkę w ewidencji VAT.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego "niejasnego" - zdaniem podatniczki ustalenia cen sprzedaży brutto, zauważyć należy, że jak to wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w którym uwzględniono również zapiski na fakturach załączonych przez podatniczkę do kierowanego do Izby Skarbowej pisma z dnia [...]), podstawę ustalenia przez organy - cen sprzedaży brutto stanowiły w znacznej mierze ceny wpisane odręcznie przez podatniczkę przy poszczególnych pozycjach towarów ujętych na fakturach zakupu. Do dowodów tych organy obu instancji odniosły się w treści swoich rozstrzygnięć. Zatem kwestionowanie przez Skarżącą, że organy przy szacowaniu podstaw opodatkowania wykorzystały dane z własnoręcznie dokonanych przez nią zapisów i brak podania rzeczowych argumentów, jest w ocenie Sądu jedynie próbą podważenia ustaleń organów, bez zaoferowania jakichkolwiek konstruktywnych przeciwdowodów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany zajętego przez organy podatkowe stanowiska.
Nie można też uznać zasadności, podnoszonego w skardze zarzutu, że organy nie uwzględniły wniosku strony o dokonanie ilościowego rozliczenia zakupionego towaru. W sytuacji, gdy przyjęty przez podatniczkę sposób ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej, pozwalał na ustalenie w oparciu o paragony fiskalne jedynie grup asortymentowych towarów (piwo, wino, wódka), bez możliwości identyfikacji nazwy konkretnego towaru -żądanie rozliczenia sprzedaży według ilości poszczególnych gatunków - jest żądaniem nierealnym. Wadliwość przyjętego przez podatniczkę sposobu ewidencjonowania sprzedaży, nie może być. przez nią wykorzystywana jako argument przeciwko organom, które dopuściły wszelkie możliwe dowody i podjęły inne sprawdzalne metody dla ustalenia obrotów w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistości.
Kolejny zarzut dotyczył nie uwzględnienia w wartości szacowanego obrotu ubytków i strat. Doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, że szklane (z zasady) opakowania w jakich sprzedawany jest alkohol - mogą ulec stłuczeniu. Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju straty towarów handlowych winny być uwzględniane przez organy, bez jakiegokolwiek wykazania ze strony podatnika, że rzeczywiście miały one miejsce. Podnoszony przez podatniczkę zarzut wydaje się tym bardziej nieuzasadniony, że w toku kontroli źródłowej ([...].), podatniczka złożyła oświadczenie, że w 1999 roku ubytków i strat nie wykazała, gdyż ich nie było. Przyczyną nie uwzględnienia strat i ubytków nie było zatem zaniechanie przez organy podatkowe wyjaśnienia tych okoliczności, ale uznanie za wiarygodne w tym względzie - oświadczenia podatniczki. Tak dokonanej ocenie dowodów nie sposób zarzucić dowolności.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotycząca rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 roku - jeśli chodzi o poczynione w niej ustalenia faktyczne - w dużej mierze opierała się na ustaleniach i ocenach zawartych w przeprowadzonym postępowaniu i uzasadnieniu decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok. Zauważyć w związku z tym trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 roku (sygn. akt I SA/Wr 370/02) - oddalił skargę na decyzję określającą skarżącej wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok i wyrok ten jest prawomocny. Ponieważ przedmiot sporu w obu tych sprawach był identyczny, tj. zaniżenie podstaw opodatkowania (przychodów i obrotów), oparte na nierzetelności urządzeń księgowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny - uwzględniając również ustalenia i oceny leżące u podstaw przyjętego tam rozstrzygnięcia - stwierdził, że także w tej sprawie zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie szerszym niż uchylone wyrokiem dodatkowe zobowiązanie podatkowe VAT. Wprawdzie rozstrzygnięcie w sprawie określenia podatku dochodowego nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego zależy wydanie decyzji dotyczącej określenia wysokości podatku od towarów i usług, to jednak pożądane jest, aby ustalenie wielkości obrotu w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług było skorelowane z ustaleniem wielkości przychodu dla celów podatku dochodowego za ten sam okres rozliczeniowy. Zapisy ewidencji prowadzonej na użytek podatku od towarów i usług mogłyby być bowiem zakwestionowane z uwagi na treść zapisów w dokumentacji prowadzonej na użytek podatku dochodowego od osób fizycznych (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2001 r. III S.A. 1668/00, LEX nr 54001).
Wnioski organów wyprowadzone z odrębnych postępowań, w których ocenie poddano dwie różne ewidencje prowadzone przez podatniczkę (księgę przychodów i rozchodów i ewidencję VAT), przy uwzględnieniu prawidłowo zebranego z udziałem podatniczki materiału dowodowego - doprowadziły do zbieżnych w istocie konkluzji. Potwierdza to prawidłowość przyjętych ustaleń i uzasadnia określone zaskarżoną decyzją skutki podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 roku.
Końcowo podniesiona przez Skarżącą - trudna sytuacja finansowa, grożąca zachwianiem się płynności finansowej prowadzonej działalności gospodarczej, jest dla weryfikowanej decyzji bez znaczenia. Argumenty te byłyby przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu dotyczącym ulgi w zapłacie podatków, ale problem ten wykracza poza granice rozpatrywanej sprawy.
Reasumując powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organy podatkowe przy prowadzeniu postępowania nie uchybiły określonym w Ordynacji - regułom procedury podatkowej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jak również oparły się na całym zebranym materiale dowodowym nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, a wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Z tych względów, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), skarga - w części określającej podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 roku -jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
Orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień i listopad - 1999 roku oraz związane z tym orzeczenia o wstrzymaniu wykonania obu decyzji i o zasądzeniu części uiszczonego wpisu są uzasadnione treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 i art. 206 cytowanej wyżej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI