I SA/Wr 2283/01

I SA/Wr 2283/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Lidia Błystak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 70 par. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie : Przewodniczący S. NSA del. do WSA Sędzia NSA del. do WSA Asesor WSA Protokolant Lidia Błystak Halina Betta Katarzyna Radom (sprawozdawca) Lucyna Barańska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w J. G. z dnia [...] Nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Inspektor Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. określił Pani M. S. kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r.
Czynności kontrolne ujawniły, że Pani S. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą A nie posiada dokumentów księgowych dotyczących kontrolowanego okresu, w szczególności dowodów źródłowych w postaci faktur VAT i rachunków uproszczonych. Kilkukrotnie zobowiązywana przez kontrolujących do dostarczenia dokumentów księgowych Pani S. przedłożyła kserokopie kopii dokumentów uzasadniających odliczenie podatku w kwocie znikomej w stosunku do zadeklarowanej oraz oświadczyła, że całą dokumentację księgową za 1995 r. prowadził były mąż, z którym po rozwodzie nie utrzymuje kontaktów i obecnie nie ma możliwości uzyskania jakichkolwiek dokumentów za wskazany okres.
W związku z powyższym Inspektor określił kwotę podatku naliczonego w oparciu o przedłożone kserokopie kopii faktur, zaś podatek należy należny przyjął w wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji VAT - 7 za badany okres. Na tej podstawie określił kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług, kwotę zaległości oraz odsetek od ww. zaległości.
W odwołaniu Skarżąca działająca przez pełnomocnika domagała się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając jej naruszenie art. 187 § 1, art. 188, art. 199 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) poprzez przedwczesne wydanie decyzji w oparciu o jedynie częściowy materiał dowodowy. Skarżąca wskazywała, że pełna dokumentacja prowadzonej działalności za badany okres znajdowała się w posiadaniu biura rachunkowego prowadzonego przez Pana K., który nie zwrócił jej dokumentów tłumacząc się ich kradzieżą. Obecnie Pani S. podjęła szeroko zakrojone działania w celu odtworzenia zagarniętej dokumentacji, w związku z czym bezprawnie organ I instancji zakończył postępowanie, wiedząc o krokach podjętych przez Skarżącą. Wskazała jednocześnie, iż obecnie zostały pozyskane dodatkowe dokumenty, które z uwagi na wydanie decyzji nie mogą być przedstawione organowi podatkowemu. Podniosła Skarżąca również zarzut dotyczący bezczynności Urzędu Skarbowego w J. G., który został powiadomiony o zaistniałej sytuacji tj. zagarnięciu dokumentów i nie podjął we właściwym czasie jakichkolwiek działań w celu odtworzenia akt, narażając tym samym Skarżącą na odsetki, które obecnie rażąco przekraczają kwotę należnego zobowiązania.
W toku postępowania odwoławczego Skarżąca w złożyła w dniach [...],[...],[...] i [...] pisma wraz z kolejnymi dowodami w postaci kserokopii kopii rachunków zakupu towarów, dowodów wpłat oraz pism kontrahentów.
Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią § 35 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8.12.1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 133, poz. 688 ze zm.) podstawą do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony są oryginały faktur (faktur korygujących) lub ich duplikaty. Przedłożone przez Skarżącą w toku postępowania kontrolnego dokumenty nie odpowiadają ww. wymogom (są to kserokopie kopii lub kserokopie faktur) w związku z czym brak podstaw do uwzględnienia zawartego w nich podatku naliczonego. Również z tych przyczyn organ odwoławczy nie uwzględnił dokumentów dołączonych przez Skarżącą na etapie postępowania odwoławczego. Odnosząc się do decyzji I instancji Izba wskazała, że przyjęte przez Inspektora jako podstawa odliczenia podatku naliczonego dokumenty naruszają powołany wyżej przepis, jednakże mając na uwadze art. 234 Ordynacji podatkowej postanowiła orzeczenie organu I instancji utrzymać w mocy. Oceniając przyczyny utraty dokumentacji za badany okres wskazano, że błędy i niedokładności biura obciążają podatnika. Nie podzielił organ podatkowy II instancji zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego wskazując na dogłębność prowadzonego postępowania oraz fakt nie przedłożenia kontroli dokumentów uzasadniających odliczenie podatku naliczonego.
W skardze podatniczka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art.187 § 1 ustawy ordynacja podatkowa i art. 19 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). W ocenie Skarżącej Urząd Skarbowy niezwłocznie po otrzymaniu informacji o zagarnięciu przez biuro rachunkowe jej dokumentacji winien podjąć odpowiednie kroki nakazując odtworzenie dokumentacji lub też wydając decyzję o utracie prawa do odliczenia podatku naliczonego, co z pewnością nie naraziłoby Skarżącej na tak dotkliwe odsetki.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług odliczenie podatku naliczonego wiążą z faktem otrzymania faktury nie zaś jej posiadaniem, istotne jest zatem, że Skarżąca w chwili odliczenia posiadła odpowiedni dokument. Fakt jego późniejszej utraty nie powinien w tym kontekście mieć zasadniczego znaczenia zwłaszcza, że w toku postępowania podatniczka uwiarygodniła istnienie właściwych dokumentów składając ich kserokopie oraz dokumenty rozliczeniowe kontrahentów. Potwierdzone zostało tym samym, że kontrahent uiścił odliczony przez Skarżącą podatek. Żądanie ponownej zapłaty podatku przez podatniczkę oraz zbywcę towarów, w sytuacji wskazania na istnienie dokumentów rozliczeniowych danej transakcji stanowi naruszenie konstrukcji ustawy o podatku od towarów i usług oraz podwójne opodatkowanie.
W odpowiedzi na skargę Izba wnosiła o jej oddalenie podnosząc, iż bezzasadne jest przerzucanie odpowiedzialności za wysokość kwoty odsetek na organy podatkowe w sytuacji gdy sam podatnik nie podjął jakichkolwiek kroków w celu odtworzenia dokumentacji księgowej. Izba wskazywała ponadto na bezwzględny i formalny charakter przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wymagający od podatnika posiadania niezbędnych dokumentów w celu skorzystania z prawa odliczenia podatku naliczonego. Już po wniesieniu skargi Podatniczka złożyła pismo procesowe wraz z załącznikami w postaci trzech duplikatów faktur dotyczących rozpatrywanego okresu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach uprawnień przyznanych mocą powołanego wyżej przepisu wskazać należy, iż podlega ona uchyleniu jednakże z innych przyczyn niż przedstawione w skardze.
Obie decyzje organów podatkowych zostały wydane pod rządami ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i obie należą do kategorii decyzji deklaratoryjnych. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 powołanej wyżej ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Jednocześnie wskazać należy, że termin powyższy odnosi się tak do decyzji I jak i II instancji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego lecz jest działaniem merytorycznym, organ ten rozpatruje całą sprawę po raz drugi mając kompetencje do wydania nowej decyzji merytorycznej. Decyzja organu odwoławczego jest wydawana na podstawie stanu faktycznego i prawnego z momentu jej wydania. Z powyższego wynika, iż ma ona taki sam charakter jak decyzja organu I instancji - określa zobowiązanie podatkowe w kwocie odmiennej od zadeklarowanej przez podatnika. Z tych przyczyn termin określony w art. 70 Ordynacji podatkowej będzie się odnosił także do rozstrzygnięcia organu II instancji. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.05.2003 r. sygn. akt I SA/Wr 2282/00, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.06.2003 r. sygn. akt III RN 116/02).
Jednocześnie powołany powyżej przepis art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje przypadek przerwania biegu przedawnienia poprzez dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony.
Odnosząc powyższe stwierdzenia do rozważanego stanu faktycznego stwierdzić należy, iż zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień 1995 r. przedawnia się z końcem 2000 r. i ta data jest granicą do której winny być wydane decyzje zarówno organu I jak i II instancji. Z treści pisma nadesłanego przez Izbę Skarbową wynika, iż czynności egzekucyjne poprzedzone postępowaniem zabezpieczającym dotyczyły miesiąca listopada i grudnia 1995 r. w związku z powyższym nie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawniania, Skarżąca nie dokonała także wpłat na poczet zaległości objętych zaskarżoną decyzją, w związku z powyższym należało przyjąć, iż nastąpiło przedawnienie do wydania decyzji za sierpień 1995 r.
Z tych przyczyn zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję organu I instancji należało uchylić.
Nie sposób natomiast podzielić zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez organy podatkowe przepisów ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz przepisów powołanej powyżej ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie prawidłowości postępowania dowodowego. Prawidłowo Izba Skarbowa wskazała, iż zgodnie z przepisem § 35 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8.12.1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 133, poz. 688 ze zm.) podstawę do pomniejszenia podatku naliczonego stanowi wyłącznie oryginał faktury lub jej duplikat. Jest bezspornym, że Skarżąca pomimo kilkukrotnych monitów w tym zakresie wskazanych dokumentów nie przedłożyła, twierdząc przy tym, iż nie jest w stanie obecnie ich uzyskać z uwagi na znaczny upływ czasu. Odnosząc się do powyższych stwierdzeń wskazać należy, iż obowiązek posiadania stosownej dokumentacji księgowej wypływa z przepisów prawa i obciąża podatnika. W zakresie podatku od towarów i usług obowiązek ten jest szczególny z uwagi na konstrukcję podatku od towarów i usług, a zwłaszcza z uwagi na fakt, iż z określonym dokumentem wiąże się uprawnienie do odliczenia podatku naliczonego. Wbrew twierdzeniom Skarżącej obowiązek posiadania faktur nie jest ograniczony jedynie do momentu dokonania odliczenia podatku ale podatnik jest obowiązany do posiadania ww. dokumentu przez wskazany w przepisach okres, stanowi on bowiem legitymację potwierdzającą uprawnienie do dokonanego odliczenia. Ustawodawca przewidział także okoliczności, które zaistniały w rozpatrywanej sprawie wprowadzając dokument zastępujący oryginał faktury, dający także podstawę do odliczenia zawartego w nim podatku - duplikat faktury. Jednakże obowiązek jego pozyskania obciąża podatnika, który z faktu obniżenia podatku wywodzi korzystne dla siebie skutki podatkowe. Również bezzasadny jest zarzut bezczynności organów podatkowych. Przepisy ustaw podatkowych i przepisów prawa podatkowego nie przewidują wskazanych w skardze postępowań.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono ja w sentencji. W zakresie orzeczenia o kosztach wskazać należy na treść art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W rozpatrywanej sprawie żądanie takie nie zostało przez Skarżącą zgłoszone, w związku czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów na jej rzecz. Jednocześnie z uwagi na bezprzedmiotowość Sąd nie orzekał w trybie art. 152 ww. ustawy.