I SA/WR 221/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi J.N. była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) we Wrocławiu z 6 grudnia 2021 r. uchylająca częściowo decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego (NDUCS) z 26 sierpnia 2021 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty podatku od towarów i usług (VAT) za lipiec i sierpień 2015 r. wraz z odsetkami oraz orzekająca o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania na majątku podatnika. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów o przedawnieniu, błędne zastosowanie przepisów o zabezpieczeniu oraz brak wykazania uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (WSA) pierwotnie uchylił decyzję DIAS, wskazując na wadę braku analizy instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz niedopuszczalność wydania decyzji zabezpieczającej przed zakończeniem kontroli celno-skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając skargę kasacyjną DIAS za zasadną. NSA stwierdził, że WSA miał wystarczająco dużo dowodów do weryfikacji instrumentalności postępowania karnego skarbowego i nie podzielił stanowiska WSA co do momentu wydania decyzji zabezpieczającej w toku kontroli celno-skarbowej, wskazując na art. 80 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA, związany wykładnią NSA, uznał, że postępowanie karne skarbowe nie było instrumentalne, gdyż dotyczyło ewidentnych nieprawidłowości (puste faktury), a bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony. Sąd uznał również, że DIAS uprawdopodobnił uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, analizując sytuację majątkową i dochodową strony, w tym zbycie udziałów w spółce po wniesieniu aportem nieruchomości oraz obciążenia hipoteczne innych nieruchomości. Wobec tego, WSA oddalił skargę jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wydawania decyzji o zabezpieczeniu w toku kontroli celno-skarbowej, zawieszania biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz oceny uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym rodzaju zarzucanych nieprawidłowości (puste faktury) i sytuacji majątkowej podatnika.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego może zostać wydana w toku kontroli celno-skarbowej, przed zakończeniem tej kontroli i wydaniem wyniku kontroli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o zabezpieczeniu może zostać wydana w toku kontroli celno-skarbowej, na podstawie posiadanych danych, nawet przed formalnym zakończeniem kontroli i wydaniem wyniku kontroli, pod warunkiem istnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że art. 80 ust. 1 uKAS pozwala na wydanie decyzji o zabezpieczeniu w ramach kontroli celno-skarbowej. WSA, związany wykładnią NSA, uznał, że obawy organu o niewykonanie zobowiązania były uzasadnione na podstawie analizy sytuacji majątkowej i dochodowej strony.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter instrumentalny, służący jedynie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie karne skarbowe nie miało charakteru instrumentalnego, gdyż dotyczyło ewidentnych nieprawidłowości (ewidencjonowanie i wystawianie pustych faktur), co uzasadnia inicjowanie takiego postępowania.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA powinien zweryfikować merytorycznie stanowisko organu. WSA, podzielając ocenę NSA, uznał, że zarzuty dotyczące pustych faktur czynią zasadnym inicjowanie postępowania karnego skarbowego, a zatem nie miało ono charakteru instrumentalnego.
Czy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia, a podatnik został o tym prawidłowo zawiadomiony.
Uzasadnienie
WSA stwierdził, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w odpowiednim czasie, a zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zostało doręczone przed upływem terminu przedawnienia, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu.
Czy organ podatkowy wykazał uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, uzasadniającą wydanie decyzji o zabezpieczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy uprawdopodobnił uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania, analizując sytuację majątkową i dochodową strony, w tym zbywanie majątku i obciążenia hipoteczne.
Uzasadnienie
WSA uznał, że DIAS wykazał uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania, analizując znaczną kwotę zobowiązań, odsetek oraz okoliczności takie jak wykreślenie strony jako przedsiębiorcy, wniesienie aportem nieruchomości do spółki, upadłość tej spółki, zbycie udziałów oraz obciążenia hipoteczne innych nieruchomości.
Przepisy (12)
Główne
o.p. art. 33 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane.
o.p. art. 33 § 2
Ordynacja podatkowa
Zabezpieczenia można dokonać również w toku kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 33 § 4
Ordynacja podatkowa
Organ określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji.
o.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
o.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
uVAT art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
uKAS art. 80 § 1
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Naczelnik urzędu celno-skarbowego może, w drodze decyzji, dokonać zabezpieczenia zobowiązania podatkowego oraz należności celnych na majątku kontrolowanego w ramach wykonywanej kontroli celno-skarbowej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie karne skarbowe nie miało charakteru instrumentalnego, gdyż dotyczyło ewidentnych nieprawidłowości (puste faktury). • Bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. • Organ podatkowy uprawdopodobnił uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, analizując sytuację majątkową i dochodową strony.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 208 § 1 w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia. • Zarzut naruszenia art. 33 § 1, § 3 i § 4 pkt 2 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie. • Zarzut naruszenia art. 33 § 4 o.p. poprzez uznanie, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania. • Zarzut naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez niewykazanie okoliczności uzasadniających obawę. • Zarzut naruszenia art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p. przez naruszenie zasady prawdy materialnej. • Zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p. przez naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych.
Godne uwagi sformułowania
nie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe • Postępowanie zabezpieczające stanowi instytucję, której celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. • ustawodawca inaczej rozumie (w tym przypadku) tok kontroli celno-skarbowej, objął nim bowiem również etap po formalnym zakończeniu kontroli celno-skarbowej przed jego przekształceniem w postępowanie podatkowe. • nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 § 1 o.p. przed wydaniem wyniku kontroli celno-skarbowej • nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego, że "uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania" w konkretnym przypadku może wynikać z różnorakich okoliczności faktycznych, a wymienione expressis verbis w art. 33 § 1 o.p. dwie okoliczności uzasadniające istnienie takiej obawy mają wyłącznie charakter przykładowy. • organy zawsze muszą wykazać, że dostrzegają przesłanki do podważenia domniemania prawidłowości podatku wynikającego z deklaracji.
Skład orzekający
Tadeusz Haberka
przewodniczący-sprawozdawca
Jarosław Horobiowski
sędzia
Iwona Solatycka
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania decyzji o zabezpieczeniu w toku kontroli celno-skarbowej, zawieszania biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz oceny uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym rodzaju zarzucanych nieprawidłowości (puste faktury) i sytuacji majątkowej podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zabezpieczenia zobowiązań i przedawnienia, a także pokazuje, jak sądy interpretują te przepisy w kontekście kontroli celno-skarbowych i postępowań karnych skarbowych.
“Zabezpieczenie VAT: Kiedy organ może zająć majątek przed ostateczną decyzją?”
Dane finansowe
WPS: 516 353 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.