I SA/WR 2183/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników w sprawie zaliczenia opłat leasingowych do kosztów uzyskania przychodu, uznając samochód leasingowany za majątek leasingobiorcy.
Sprawa dotyczyła sporu podatkowego między A. i T. B. a Izbą Skarbową w O. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Skarżący kwestionowali decyzję organów podatkowych, które uznały, że część opłat leasingowych za samochód osobowy nie stanowi kosztów uzyskania przychodu, ponieważ samochód powinien być zaliczony do majątku leasingobiorcy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych.
Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu dotyczyła skargi A. i T. B. na decyzję Izby Skarbowej w O. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Organy podatkowe, po analizie umowy leasingu samochodu osobowego marki Opel Astra F-CC, uznały, że suma opłat leasingowych przekroczyła wartość początkową pojazdu, a umowa zawierała prawo do nabycia przedmiotu leasingu bez możliwości jego wypowiedzenia przez leasingodawcę. W związku z tym, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, samochód powinien być zaliczony do majątku leasingobiorcy. W konsekwencji, część opłat leasingowych stanowiąca spłatę wartości przedmiotu leasingu nie mogła być uznana za koszt uzyskania przychodu. Sąd administracyjny, analizując umowę leasingu i przepisy prawa, podzielił stanowisko organów podatkowych. Stwierdził, że okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne, a spór dotyczył oceny prawnopodatkowych skutków umowy leasingu. Sąd uznał, że organy podatkowe zasadnie dokonały analizy umowy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów. Podkreślono, że polskie prawo cywilne nie zna instytucji wypowiedzenia uprawnień przez uprawnionego, a leasingobiorca miał jedynie wybór między realizacją prawa do nabycia a rezygnacją z niego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących kosztów remontu samochodu marki "Nysa" ani kwestii odpisów amortyzacyjnych, gdyż samochód nie został ujęty w ewidencji środków trwałych firmy. W rezultacie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa leasingu, ze względu na jej warunki (czas trwania, suma opłat, prawo nabycia), powoduje zaliczenie przedmiotu leasingu do majątku leasingobiorcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa leasingu, która została zawarta na czas oznaczony, z sumą opłat przekraczającą wartość początkową przedmiotu, oraz zawierała prawo do nabycia przedmiotu przez leasingobiorcę bez możliwości jego wypowiedzenia przez leasingodawcę, skutkuje zaliczeniem przedmiotu leasingu do majątku leasingobiorcy. W związku z tym, spłata wartości przedmiotu leasingu nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
rozp. MF z 6.04.1993 art. 2 § 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów
Określa warunki, przy których rzeczy lub prawa majątkowe oddane do odpłatnego korzystania zalicza się do majątku wynajmującego lub wydzierżawiającego.
rozp. MF z 6.04.1993 art. 3 § 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów
Określa, że w przypadku umów szczególnych (o podobnym charakterze do najmu/dzierżawy), do składników majątku najemcy lub dzierżawcy zalicza się rzeczy lub prawa majątkowe, jeżeli nie są zaliczone do składników majątku wynajmującego lub wydzierżawiającego.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatki ponoszone przez najemcę lub dzierżawcę, stanowiące spłatę określonej w umowie wartości przedmiotu najmu lub dzierżawy, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, jeżeli rzecz tę zalicza się do składników majątku najemcy lub dzierżawcy.
Ordynacja podatkowa art. 207
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 21 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 53 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
rozp. MF z 17.01.1997 art. 7 § 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych
Odpisów amortyzacyjnych od ujawnionych środków trwałych nie objętych dotychczas ewidencją lub wykazem dokonuje się począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te wprowadzono do ewidencji lub wykazu.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa leasingu, ze względu na jej warunki, skutkuje zaliczeniem przedmiotu leasingu do majątku leasingobiorcy, co wyłącza część opłat z kosztów uzyskania przychodu. Polskie prawo cywilne nie przewiduje możliwości wypowiedzenia uprawnienia przez uprawnionego. Samochód leasingowany nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych firmy, co uniemożliwia uwzględnienie odpisów amortyzacyjnych.
Odrzucone argumenty
Wydatki na leasing powinny stanowić koszty uzyskania przychodu. Wydatki na remont samochodu marki "Nysa" nie zostały prawidłowo uwzględnione. Należało uwzględnić odpisy amortyzacyjne od samochodu leasingowanego, który został uznany za własność podatnika.
Godne uwagi sformułowania
Organy podatkowe mają uprawnienie do oceny skutków w sferze publicznoprawnej (podatkowej) umów, bowiem treść tych umów kształtuje zobowiązania podatkowe stron je zawierających. Polskie prawo cywilne nie zna instytucji wypowiedzenia uprawnień przez uprawnionego - uprawnionemu pozostaje wybór pomiędzy realizacją swojego uprawnienia lub rezygnacją z wykonania tego prawa.
Skład orzekający
Joanna Kuczyńska
przewodniczący
Grzegorz Gocki
członek
Marzena Łozowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania opłat leasingowych do kosztów uzyskania przychodu, w szczególności w kontekście warunków umowy leasingu i przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 1993 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1998 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych przepisów dotyczących leasingu, które uległy zmianom.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z leasingiem, a interpretacja sądu w kontekście specyficznych warunków umowy jest istotna dla przedsiębiorców.
“Leasing a koszty uzyskania przychodu: kiedy opłaty stają się wydatkiem firmy, a kiedy nie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 2183/01 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2004-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2001-07-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Grzegorz Gocki Joanna Kuczyńska /przewodniczący/ Marzena Łozowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Sygn. powiązane FSK 1468/04 - Wyrok NSA z 2005-02-17 Skarżony organ Izba Skarbowa Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: WSA Grzegorz Gocki Asesor sąd. Marzena Łozowska (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. i T. B. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Nr [...] Urząd Skarbowy w G., działając na podstawie art. 207, art. 21 § 3 i art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (DZ. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DZ. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z póżn. zm), określił skarżącym należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 r. w wysokości 24 889,00 zł. zaległość podatkową w wysokości 7 825,00 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 5 055,00 zł. W decyzji Urząd Skarbowy, w wyniku kontroli przeprowadzonej kontroli działalności gospodarczej prowadzonej przez pana T. B. podwyższył przychód uzyskany z tego źródła o niezaewidencjonowaną w podatkowej księdze przychodów i rozchodów kwotę 7 892,93 zł. otrzymaną w 1998 r. za wykonanie elewacji budynku, obniżył koszty uzyskania przychodów o wydatki w kwocie 17 510,86 zł. stanowiące wydatki w kwocie 11 590,11 zł. poniesione w związku z realizacją umowy leasingu samochodu marki Opel Astra F-CC, wydatki w kwocie 4 914,75 zł. na ulepszenie samochodu dostawczego marki "Żuk" oraz wydatek w kwocie 1 006,00 zł. dotyczący zakupu kamery filmowej. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów. Zdaniem pełnomocnika naruszenie powyższych przepisów polegało m.in. na tym, iż nie uznano za koszty uzyskania przychodu wydatków za używanie przedmiotu leasingu traktując je jako spłatę wartości środka trwałego. Ponadto zarzucono błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie przekwalifikowania przedmiotu leasingu, a także w kwestii dotyczącej wykupu przedmiotu leasingu zawartej w umowie. Twierdził, iż wydatki związane skarżących samochodem marki "Żuk" co najmniej w części stanowią nakłady na remont tego samochodu. Pełnomocnik skarżących zarzucił również naruszenie w toku prowadzonego postępowania art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Nadto wskazano na naruszenie przepisu art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji organu I Instancji, dodatkowo zarzucając naruszenie przepisów art. 5, 121, 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa w O. po rozpatrzeniu odwołania uznała w części zarzuty odwołania i uchylając decyzję organu I instancji obniżyła należny podatek dochodowy z kwoty 24 889,00 zł. do kwoty 22 221,60 zł., zaległość podatkową z kwoty 7 825,00 zł. do kwoty 5 172,30 zł. oraz odsetki za zwłokę z kwoty 5 055,00 zł. do kwoty 3 341,30 zł. Izba Skarbowa dokonała analizy umowy leasingu w świetle przepisów § 3 pkt. 2 w zw. z § 2 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do majątku stron tych umów oraz art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z treści umowy zawartej w dniu 18 września 1996 r. pomiędzy T. B. a A S.A, której przedmiotem był samochód Opel Astra F-CC wynika, iż została zawarta na okres 24 miesięcy. W czasie tak krótkiego okresu trwania umowy - w szczególności w odniesieniu do okresu zużycia ekonomicznego pojazdu ocenianego na 5-6 lat, wg przepisów o amortyzacji, suma dokonanych opłat leasingowych odniesionych następnie w ciężar kosztów uzyskania przychodu wyniosła 48.124,07 zł., co stanowi 125,78% wartości początkowej wynoszącej 38.260 zł., odpowiadającej 10% jego wartości początkowej. Integralną częścią wyżej wymienionej umowy leasingu są ogólne warunki leasingu (owul), zgodnie z którymi, umowa wygasa w dniu upływu oznaczonego w niej terminu, jednakże w ciągu siedmiu dni od tego terminu leasingobiorca ma prawo do nabycia przedmiotu leasingu za wartość końcową określoną w umowie. Prawo to może być wypowiedziane przez każdą ze stron: 1) leasingodawca może wypowiedzieć prawo w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy leasingu, 2) leasingobiorca natomiast może wypowiedzieć to prawo nie później niż na 30 dni przed wygaśnięciem umowy leasingu. Zdaniem organu II instancji należy stwierdzić, iż przedmiot umowy leasingu, winien być zaliczony do majątku skarżącego, czyli leasingobiorcy na podstawie przepisu § 3 pkt. 2 w zw. z § 2 ust. 2 pkt. 3 cyt. rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 1993 r., w przeciwieństwie do sugestii pełnomocnika stron, iż do majątku leasingodawcy. Przedmiotowa umowa leasingu, zdaniem Izby Skarbowej, została zawarta na czas oznaczony (24 miesiące), suma opłat określona w podstawowym okresie nie jest niższa od wartości netto rzeczy (cena - 38.260,24 zł., suma opłat - 51.950,09 zł.). Zdaniem Izby Skarbowej w O. możliwość wypowiedzenia prawa leasingobiorcy do nabycia rzeczy, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie istnieje. Zastrzeżenie prawa nabycia przedmiotu leasingu przez leasingobiorcę po upływie okresu trwania umowy jest postanowieniem jednostronnie zobowiązującym w tym znaczeniu, że w razie zajścia przewidzianych umową warunków, od których zależy powstanie prawa leasingobiorcy do nabycia przedmioty leasingu, leasingodawca zobowiązany jest do respektowania uprawnienia leasingobiorcy i jego roszczeń w tym zakresie, natomiast leasingobiorca jest w tym zakresie uprawnionym, a nie zobowiązanym. W ocenie organu odwoławczego, w polskim prawie cywilnym brak jest unormowania dotyczącego wypowiedzenia uprawnień przez uprawnionego. Uprawnionemu pozostaje wybór pomiędzy realizacją swojego uprawnienia lub rezygnacją z wykonania tego prawa. W związku z tym oświadczenie leasingobiorcy o niewykonaniu prawa do nabycia przedmioty leasingu oznaczać może, co najwyżej dokonanie wyboru o rezygnacji z wykonania prawa, nie zaś wypowiedzenia prawa. Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji stwierdza, że skoro umowa leasingu z dnia 18 września 1996 r. została zawarta na czas oznaczony, zawierała prawo leasingobiorcy do nabycia przedmiotu leasingu bez możliwości jego wypowiedzenia, a suma opłat w podstawowym okresie umowy przekraczała wartość przedmiotu leasingu, samochód Opel Astra F-CC winien być zaliczony do majątku leasingobiorcy z mocy § 3 pkt. 2 w zw. z § 2 ust. 2 pkt. 3 lit. a cyt. rozporządzenia. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż część opłat w kocie 8 292,60 zł. poniesionych przez podatnika, która odpowiada spłacie wartości przedmiotu leasingu nie może stanowić kosztów uzyskania przychodu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt. 2 cyt. ustawy o podatku dochodowym. Natomiast pozostałą część przypadającą na ten rok opłat w wysokości 3 297,51 zł. Izba Skarbowa uznała za koszt uzyskania przychodu jako koszt użytkowania samochodu. Izba Skarbowa w O. analizując dowody zebrane w sprawie, w tym dodatkowe materiały dowodowe zgromadzone w toku postępowania odwoławczego stwierdziła, iż nakłady poniesione na samochód marki "Żuk" dotyczyły remontu tego samochodu, a nie jak uznał Urząd Skarbowy - ulepszenia samochodu - stąd wydatki w kwocie 4 167,18 zł. winny być ujęte bezpośrednio w kosztach 1998 r. W sprawie ustalono również, iż podatnik poniósł wydatki na remont samochodu marki "Nysa" w kwocie 747,65 zł., które również ujęto w koszty uzyskania przychodów roku 1998. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 5 Ordynacji podatkowej oraz art. 26 w zw. z art. 22 i 24 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Izba Skarbowa w O. stwierdziła, iż zarzut powyższy nie znajduje uzasadnienia. Również nie naruszono, zdaniem organu odwoławczego innych wymienionych w odwołaniu przepisów Ordynacji podatkowej. Postępowanie podatkowe przeprowadzono bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Podobnie w kwestii odpisów amortyzacyjnych, które w ocenie pełnomocnika skarżących, należało uwzględnić w kosztach uzyskania przychodu, organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z przepisem § 7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. Nr 6, poz. 35 ze zm.), odpisów amortyzacyjnych od ujawnionych środków trwałych nie objętych dotychczas ewidencją lub wykazem dokonuje się począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te wprowadzono do ewidencji lub wykazu. Ponieważ nie wypełniono w sprawie przesłanek wskazanych w tym przepisie, zarzut strony w tym zakresie uznano za bezzasadny. Decyzja Izby Skarbowej w O. stała się przedmiotem skargi wniesionej do NSA O. Zam. we Wrocławiu. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów procesu wg spisu kosztów zarzucają: 1) naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z § 2 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 06.04.1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów, przez ustalenie, że wydatki poniesione przez T. B. za używanie przedmiotu leasingu nie stanowią kosztów uzyskania przychodu, gdyż winny być zaliczone do majątku leasingobiorcy, 2) sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem, 3) nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla wydania decyzji, w szczególności: a) jakimi przesłankami kierowała się Izba Skarbowa uznając część rat w kwocie 3 297,51 zł. za koszty uzyskania przychodu, jako koszty użytkowania samochodu, dlaczego w takiej wysokości?, b) z jakich powodów Izba nie uznała wydatków w kwocie 747,65 zł. poniesionych na remont samochodu marki "Nysa" Nadto z ostrożności procesowej zarzucono: - naruszenie art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż podstawa opodatkowania określona została niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy, bowiem nie uwzględniono w kosztach uzyskania przychodów firmy odpisów amortyzacyjnych dotyczących przedmiotu leasingu, wobec ustalenia przez organy podatkowe, iż stanowi on własność leasingobiorcy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził m.in., iż w kwestii zarzutu nie wyjaśnienia przesłanek i sposobu wyliczenia kwoty 3 297,51 zł. uznanej za koszt uzyskania przychodu jako koszt użytkowania przedmiotu leasingu, z zaskarżonej decyzji wynika, że taką podstawą jest cyt. przepis art. 23 ust. 1 pkt. 2 (zdanie 2) ustawy o podatku dochodowym. Z decyzji wynika również, zdaniem organu II Instancji, iż uznana za koszty uzyskania przychodu kwota, stanowiąca część finansową rat leasingowych przypadających do zapłaty w 1998 r. ustalona została jako różnica między opłatami w wysokości 11 590,11 zł. z tytułu realizacji umowy leasingu zaewidencjonowanych w 1998 r. w kosztach uzyskania przychodu, a kwotą 8 292,60 zł. stanowiącą wartość spłaty przedmiotu leasingu wyłączoną z kosztów. Ponadto wskazano, iż w zaskarżonej decyzji jedynie rozgraniczono wydatki poniesione na samochód marki "Żuk" i samochód marki "Nysa". Jednocześnie wskazano, iż wydatki te dotyczyły remontu wskazanych samochodów, a nie - jak twierdził Urząd Skarbowy - ulepszenia samochodu marki "Żuk", stąd winny być ujęte bezpośrednio w kosztach 1998 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Należy stwierdzić, iż okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne, natomiast zakres sporu sprowadza się do oceny prawnopodatkowych skutków umowy leasingu jaki zawarł w dniu 18 września 1996 r. skarżący jako leasingobiorca z A S.A jako leasingodawcą. W szczególności istotą sporu jest kwestia, czy poniesione przez skarżącego w wykonaniu tej umowy opłaty leasingowej stanowią koszt uzyskania przychodu w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zaznaczyć należy, iż organy podatkowe mają uprawnienie do oceny skutków w sferze publicznoprawnej (podatkowej) umów, bowiem treść tych umów kształtuje zobowiązania podatkowe stron je zawierających. By wydatki z tytułu rat leasingowych mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, umowa leasingowa winna spełniać warunki wynikające również z przepisów prawa podatkowego. Umowa leasingu należy do tzw. umów nienazwanych i strony mają większą swobodę w kształtowaniu jej treści niż w przypadku innych umów, a w związku z tym umowy te są zróżnicowane pod względem skutków, które wywołują dla stron w sferze prawa podatkowego. W konsekwencji organ podatkowy może dokonać analizy treści takiej umowy m.in. w zakresie ustalenia, jakiego rodzaju leasing jest jej przedmiotem, czy umowa nie ma charakteru pozornego oraz czy spełnia ona wymogi pozwalające uznać wydatki na spłatę rat leasingowych za koszty uzyskania przychodu (vide: wyrok SN z dnia 04.02.1994 r. sygn. akt III ARN 84/93 OSNC 1994/10/146, uchwała NSA z dnia 04.06.2001 r. FPS 14/00 ONSA 2001/11/147, wyrok NSA z dnia 22.05.1997 r. sygn. akt I S.A./Po 1052/96, wyrok NSA z dnia 21.02.1997 r. sygn. akt I SA/Lu 676/96, wyrok z dnia 17.08.1999 r. sygn. akt I S.A./Po 2795/98) Zgodnie z powyższym organy podatkowe zasadnie dokonały analizy zawartej przez skarżącego umowy w świetle art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90 z 1993 r., poz. 416 z póź. zm.), art. 23 ust. 1 cyt. ustawy oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów (Dz. U. Nr 28, poz. 129). Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Art. 23 ust. 1 ustawy stanowi zaś, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, między innymi, wydatków ponoszonych przez najemcę lub dzierżawcę albo używającego z tytułu najmu lub dzierżawy rzeczy lub praw majątkowych oraz realizacji umów o podobnym charakterze, stanowiących spłatę określonej w umowie wartości przedmiotu najmu lub dzierżawy albo używania, jeżeli rzecz tę lub prawo, zgodnie z odrębnymi przepisami, zalicza się do składników majątku najemcy lub dzierżawcy albo używającego; gdy wysokość kwoty spłaty wartości rzeczy lub praw przypadająca na poszczególne raty płacone przez najemcę lub dzierżawcę albo używającego nie jest określona w umowie, ustala się ją proporcjonalnie do okresu trwania umowy (pkt 2). Zasady zaliczania rzeczy lub praw, będących przedmiotem umów najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze, do majątku stron tych umów, regulują przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 roku w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów. Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia do składników majątku wynajmującego lub wydzierżawiającego (osoby oddającej rzecz lub prawo majątkowe do odpłatnego używania lub korzystania) zalicza się (z zastrzeżeniem § 3 pkt. 1, który nie ma znaczenia w niniejszej sprawie) rzeczy lub prawa majątkowe stanowiące przedmiot umowy szczególnej tj. umowy o podobnym charakterze do umowy najmu lub dzierżawy, na której podstawie rzecz lub prawo majątkowe zostały oddane do odpłatnego korzystania, gdy umowa ta spełnia chociaż jeden z warunków: 1) została zawarta na czas nieoznaczony, 2) została zawarta na czas oznaczony, lecz nie zawiera prawa do nabycia rzeczy albo praw majątkowych przez najemcę lub dzierżawcę, albo to prawo zawiera z możliwością jego wypowiedzenia, 3) została zawarta na czas oznaczony, zawiera prawo nabycia rzeczy albo praw majątkowych przez nabywcę lub dzierżawcę bez możliwości jego wypowiedzenia, a ponadto: a) podstawowy okres umowy, której przedmiotem są prawa majątkowe, rzeczy ruchome lub nieruchomości, z wyjątkiem gruntów, wynosi co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji, a suma opłat (rat) określona w podstawowym okresie umowy jest niższa od wartości netto tych rzeczy lub praw, b) ... (dotyczy gruntów, a więc nie ma znaczenia w niniejszej sprawie). Zgodnie zaś z § 3 w przypadku umów szczególnych do składników majątku najemcy lub dzierżawcy zalicza się rzeczy lub prawa majątkowe, jeżeli: pkt. 2) nie są zaliczone, zgodnie z § 2, do składników majątku wynajmującego lub wydzierżawiającego. Umowa leasingu z dnia 18 września 1996 r., jak wynika z jej treści została zawarta na okres 24 miesięcy, suma opłat odniesionych w ciężar kosztów uzyskania przychodów wyniosła 48.124,07 zł., co stanowi 125% wartości początkowej wynoszącej 38.260,24 zł. Po zakończeniu umowy leasingu skarżący nabył przedmiot leasingu za cenę 3.826,02 zł., odpowiadającą 10% jego wartości początkowej. Integralną częścią umowy są ogólne warunki leasingu (owul), zgodnie z którymi, między innymi, umowa wygasa w dniu upływu oznaczonego w niej terminu, jednakże w ciągu 7 dni od tego terminu leasingobiorca ma prawo do nabycia obiektu leasingu za wartość końcową określoną w umowie (po zapłaceniu wszystkich opłat leasingowych) - leasingobiorca nabywa własność rzeczy przez wniesienie w ustalonym terminie wartości końcowej określonej w umowie. Prawo to może być wypowiedziane przez każdą ze stron: 1) leasingodawca może wypowiedzieć to prawo w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy leasingu, 2) leasingobiorca może wypowiedzieć to prawo, jednakże nie później niż na 30 dni przed wygaśnięciem umowy leasingu. Oceniając postanowienia umowy w świetle przepisów cyt. Wyżej rozporządzenia organ odwoławczy trafnie przyjął, iż samochód marki Opel Astra F-CC, będący przedmiotem leasingu winien być zaliczony do majątku skarżącego, zgodnie z § 3 pkt. 2 w związku z § 2 rozporządzenia, gdyż umowa została zawarta na czas oznaczony, suma opłat określona w podstawowym okresie nie jest niższa od wartości netto rzeczy (cena - 38.260,24 zł., suma opłat - 51.950,09 zł.), a ponadto wbrew twierdzeniom strony skarżącej, umowa zawierała prawo do nabycia rzeczy przez leasingobiorcę bez możliwości jej wypowiedzenia. Organy podatkowe prawidłowo uznały, iż zastrzeżenie prawa nabycia przedmiotu leasingu przez leasingobiorcę po upływie okresu trwania umowy jest postanowieniem umownym jednostronnie zobowiązującym w tym znaczeniu, że w razie zajścia przewidzianych umową warunków, od których zależy powstanie prawa leasingobiorcy do nabycia przedmiotu leasingu, leasingodawca zobowiązany jest do respektowania uprawnienia leasingobiorcy i jego roszczeń w tym zakresie, natomiast leasingobiorca jest w tym zakresie tylko uprawnionym, nie jest zaś zobowiązanym. Polskie prawo cywilne nie zna instytucji wypowiedzenia uprawnień przez uprawnionego - uprawnionemu pozostaje wybór pomiędzy realizacją swojego uprawnienia (w sprawie niniejszej - wykonaniem prawa do nabycia rzeczy) lub rezygnacją z wykonania tego prawa. W związku z tym oświadczenie leasingobiorcy o niewykonywaniu prawa do nabycia przedmiotu leasingu, niezależnie od sformułowania tego oświadczenia i jego nazwy, oznaczać może, co najwyżej dokonanie wyboru o rezygnacji z wykonywania prawa, nie zaś wypowiedzenie prawa. Złożenie takiego oświadczenia, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, nie powodowałoby zmiany w zakresie praw i obowiązków stron umowy. Sąd podziela w tym zakresie poglądy wyrażone w orzecznictwie NSA w szczególności w wyroku z dnia 22.10.1997 r. sygn. akt I SA/Kr 114/97, z dnia 15.05.1998 r. sygn. akt SA/Rz 87/98, wyrok z dnia 16.12.1998 r. sygn. akt ISA/Lu 1251/97, z dnia 30.10.2000 r. ISA/Lu 827/99) Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę dokonana przez organ odwoławczy analiza umowy zawartej między skarżącym a leasingodawcą, jak i wyprowadzone na tej podstawie wnioski, co do obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie budzą zastrzeżeń. WSA nie dopatrzył się zarzucanej przez stronę skarżącą niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla wydania decyzji. Organ II instancji prawidłowo wskazał, iż część poniesionych przez leasingobiorcę opłat, stanowiącą spłatę wartości przedmiotu leasingu, nie stanowiła zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy, kosztów uzyskania przychodów prowadzonej przez leasingobiorcę działalności gospodarczej. Wprawdzie nie wskazuje dokładnego sposobu wyliczenia proporcji (zaliczono do kosztów uzyskania przychodu 28,45% każdej raty leasingowej i opłaty wstępnej), jednakże zadaniem sądu zaskarżona decyzja, pomimo pewnych wadliwości uzasadnienia w tym zakresie, odpowiada prawu. Ponadto zarzut skargi dotyczący nie uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków w kwocie 747,65 zł. poniesionych na remont samochodu marki "Nysa" jest bezzasadny. Organ odwoławczy ujął ten wydatek bezpośrednio w koszty badanego roku podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela też zapatrywań strony skarżącej, iż niezgodnie z stanem faktycznym, jak i prawnym nie uwzględniono w kosztach uzyskania przychodu - kosztów amortyzacji samochodu, będącego przedmiotem leasingu, którego własność przypisano podatnikowi. Nie przychyla się w tym zakresie do wywodów orzeczenia, jakie na poparcie swoich twierdzeń powołał skarżący (vide: wyrok z dnia 27.03.2003 r., sygn. akt ISA/Wr 2589/2000). W myśl przepisu § 7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów sprawie amortyzacji środków trwałych - odpisów amortyzacyjnych od ujawnionych środków trwałych nie objętych dotychczas ewidencją lub wykazem dokonuje się począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te wprowadzono do ewidencji lub wykazu. W sprawie będącej przedmiotem skargi, przesłanki o których mowa w cyt. wyżej przepisie nie zostały spełnione, albowiem samochód Opel Astra F-CC nie został ujęty w ewidencji środków trwałych firmy. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów podatkowych, które znajdują poparcie w orzeczeniu z dnia 21.09.2000 r. I S.A./Po 1328/99. Z tych względów zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły być uwzględnione. W świetle przedstawionych wywodów brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja naruszają prawo. W ich uzasadnieniu Izba Skarbowa w O. odniosła się do istotnych dla sprawy okoliczności, wskazując przesłanki dokonanej oceny. Tej ostatniej nie sposób więc zarzucić dowolności, która kwalifikowałaby do uchylenia decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI