I SA/Wr 2167/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-11-29
NSApodatkoweWysokawsa
VATnadpłatazwrot podatkukorekta deklaracjiOrdynacja podatkowabezprzedmiotowość postępowaniaustawa o VAT

WSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki domagającej się stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nadpłaty VAT, uznając, że zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT nie stanowi nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jego tryb regulują odrębne przepisy ustawy o VAT.

Spółka złożyła korektę deklaracji VAT, wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. Urząd Skarbowy umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, uznając, że zwrot nadwyżki VAT nie jest nadpłatą w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a regulują go przepisy ustawy o VAT. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując błędną wykładnię przepisów. Izba Skarbowa i WSA oddaliły skargę, potwierdzając, że zwrot nadwyżki VAT nie jest nadpłatą, a jego tryb jest uregulowany odrębnymi przepisami ustawy o VAT, co uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Sprawa dotyczyła skargi spółki Zakłady A S.A. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998 r. Spółka dokonała korekty deklaracji VAT, wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. Urząd Skarbowy uznał, że taka nadwyżka nie stanowi nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jej zwrot regulują przepisy ustawy o VAT, w związku z czym umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa odmówiła stwierdzenia nieważności, wskazując na konieczność stosowania przepisów ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT nie jest nadpłatą w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jego tryb jest uregulowany odrębnymi przepisami ustawy o VAT. W związku z tym, organ podatkowy nie miał kompetencji do rozstrzygnięcia żądania w trybie stwierdzenia nadpłaty, co uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Sąd podkreślił, że językowa wykładnia przepisów nie wykazała rażącego naruszenia prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w VAT nie stanowi nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jej zwrot regulują odrębne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że konstrukcja podatku VAT opiera się na mechanizmie "opodatkowanie-odliczenie", a zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nie jest kwotą nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku. Przepisy ustawy o VAT regulują odrębny tryb zwrotu tej nadwyżki, co wyłącza zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie stwierdzenia nadpłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Ord. pod. art. 80 § § 2

Ordynacja podatkowa

Tryb stwierdzenia nadpłaty nie ma zastosowania, jeżeli ustawy podatkowe przewidują odrębny tryb zwrotu podatku.

Ord. pod. art. 79 § § 2

Ordynacja podatkowa

Wskazuje na możliwość żądania stwierdzenia nadpłaty w określonych sytuacjach, jednakże art. 80 § 2 wyłącza jego zastosowanie w przypadku odrębnego trybu zwrotu podatku.

Ord. pod. art. 208

Ordynacja podatkowa

Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

u.p.t.u. art. 21

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Reguluje zasady i tryb dokonywania zwrotu podatku VAT, w tym zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

u.p.t.u. art. 10

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy obowiązku składania deklaracji podatkowych i przyjmowania kwoty zwrotu różnicy podatku.

Pomocnicze

Ord. pod. art. 247 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT nie stanowi nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Tryb zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT regulują odrębne przepisy ustawy o VAT, co wyłącza zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie stwierdzenia nadpłaty. Brak kompetencji organu podatkowego do rozstrzygnięcia żądania w trybie stwierdzenia nadpłaty uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Językowa wykładnia przepisów przez organ podatkowy nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Decyzja umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty rażąco narusza przepisy Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię art. 80 § 2 w zw. z art. 79 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. Złożenie deklaracji korygującej z wykazaną kwotą zwrotu, innej niż należna, powinno zakończyć się zwrotem nadpłaty lub wydaniem decyzji orzekającej co do meritum sprawy, a nie umorzeniem postępowania. Art. 21 ustawy o VAT nie reguluje kwestii związanej z korektą podatku należnego, a organ powinien orzec na podstawie art. 79 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Godne uwagi sformułowania

kwota zwrotu w podatku VAT nie jest kwotą nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku rażące naruszenie prawa [...] ma charakter oczywisty, dający się łatwo stwierdzić, niewątpliwy o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy występuje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją

Skład orzekający

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

przewodniczący sprawozdawca

Ludmiła Jajkiewicz

sędzia

Dagmara Dominik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT w zakresie rozróżnienia między nadpłatą a zwrotem nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, a także kwestia bezprzedmiotowości postępowania podatkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2002 r. w zakresie Ordynacji podatkowej, choć zasady interpretacji przepisów pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii rozróżnienia między nadpłatą a zwrotem VAT, co jest częstym problemem w praktyce podatkowej. Wyjaśnia, dlaczego pewne sytuacje prowadzą do umorzenia postępowania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Czy zwrot nadwyżki VAT to zawsze nadpłata? WSA wyjaśnia kluczowe różnice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2167/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik
Ludmiła Jajkiewicz
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 80  par. 2 w zw. z  art. 79  par. 2  pkt 1  lit. b i  art. 208
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Dnia 29 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie : WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Robert Hubacz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładów A S.A. w B. D. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Zakłady A S.A. w B. D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] wydana na podstawie art.233 §1 pkt1 w związku z art. 247§1 pkt3 Ordynacja Podatkowa utrzymującą w mocy decyzję Izby Skarbowej we W. Nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem Zakładów A S.A. z dnia [...] o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. z jednoczesnym złożeniem korekty deklaracji VAT-7 za ten miesiąc. Jako przyczynę dokonania korekty wskazano na fakt skorygowania rejestru sprzedaży z powodu odstąpienia w dniu [...] od zawartej w dniu [...] umowy sprzedaży nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania działki, której stronami były skarżąca spółka i spółka B. W korekcie podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...], w tym do zwrotu na rachunek bankowy [...] oraz do przeniesienia na miesiąc następny [...]. Konsekwencją dokonanej korekty deklaracji było zwiększenie kwoty zwrotu na rachunek bankowy podatnika o kwotę [...]. Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 21 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym przedłużył termin zwrotu tej kwoty do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.
Jednocześnie odrębną decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art.208 § 1 Ordynacji podatkowej ten sam Urząd Skarbowy umorzył postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. , wyrażając pogląd , iż nadwyżka podatku naliczonego nad należnym lub jej zwiększenie nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu nadwyżka podatku naliczonego nad należnym jest jedną z form rozliczenia przez podatnika podatku od towarów i usług i kwestię zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym regulują przepisy ustawy z 8.01.1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z póź. zm.). Nadwyżka ta może zostać zwrócona podatnikowi przez urząd skarbowy bezpośrednio na jego rachunek bankowy lub może stanowić podstawę obniżenia podatku należnego w rozliczeniach za przyszłe okresy. Skoro ustawa podatkowa w art.21 ust.2-8b reguluje zasady i tryb dokonywania zwrotu podatku VAT, a zatem przewiduje szczególny tryb postępowania przy zwrocie tego podatku , to zgodnie z art.80 §2 Ordynacji podatkowej w przypadku nadwyżki podatku naliczonego nad należnym , wykazanej przez podatnika do zawrotu nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie stwierdzenia nadpłaty. Z tej przyczyny Urząd Skarbowy uznał , że nie może wydać decyzji rozstrzygającej merytorycznie, a postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji doręczonej spółce w dniu [...] strona nie złożyła odwołania.
W dniach [...]-[...] oraz [...]-[...] przeprowadzono kontrolę w zakresie prawidłowości rozliczeń Zakładów A z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998r. i postanowieniem z dnia [...] wszczęto postępowanie podatkowe w tym zakresie. Wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, iż dokonana w dniu [...] korekta deklaracji VAT za lipiec 1998 nie ma oparcia w obowiązujących przepisach w zakresie podatku od towarów i usług, bowiem spółka nie spełniła warunków niezbędnych do korekty podatku należnego Uznano zatem rozliczenie dokonane w dniu [...] za ostateczne. Rozstrzygnięcie to znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Nr [...] określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...].
Decyzja ta była przedmiotem następnego wniosku spółki A z dnia [...] o stwierdzenie jej nieważności i decyzją z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa we W. odmówiła stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za lipiec 1998r.
Jednocześnie dniu [...] Zakłady A SA wystąpiły z kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. z tym uzasadnieniem , iż wydana decyzja rażąco narusza przepisy art. 80 § 2 w związku z art. 79 § 2 pkt l lit. b Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] Zdaniem Spółki uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, którzy zadeklarowali kwotę zwrotu w wysokości mniejszej od należnej. W ocenie spółki organ dokonał błędnej , rozszerzającej wykładni tych przepisów, bowiem art. 80 Ordynacji podatkowej należy interpretować w ten sposób, że wskazuje on na brak konieczności składania wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli pierwotny zwrot podatku dokonany jest na podstawie innych ustaw. Jeśli zaś zwrot ten zostanie wykazany w zbyt niskiej wysokości, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Ponadto według spółki o bezprzedmiotowości można rozstrzygać tylko wówczas, kiedy nie istnieje podmiot lub przedmiot rozstrzygania. Natomiast w rozpatrywanej sprawie podmiotem jest wnioskująca spółka , a przedmiotem rozstrzygania jest jej prawo do zwrotu zwiększonej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Tym samym Urząd Skarbowy dopuścił się rażącego naruszenia przez wydanie w dniu [...] decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty.
Izba Skarbowa we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Organ II instancji przywołał treść art. 79 § 2 ust. 1 Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym do l.01.2003r.) i art. 80 § 2 tej ustawy, według których w przypadku złożenia korekty deklaracji VAT-7 w sprawie zwiększenia kwoty deklarowanego zwrotu podatku muszą mieć zastosowanie przepisy prawa materialnego szczegółowo regulujące zasady zwrotu podatku, a więc przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Nadto Izba Skarbowa stwierdziła , że nie zachodzą przesłanki określone w art. 247 § l pkt 3 Ordynacji podatkowej, uzasadniające wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na wystąpienie kwalifikowanej wady prawnej. Podkreśliła, że wskazane wątpliwości w wykładni art. 80 Ordynacji nie mogą być uznane za naruszenie prawa w stopniu rażącym. Tym samym brak jest podstaw do żądania wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Skarżąca spółka złożyła w dniu [...] wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, które potraktowano jako odwołanie. W jego uzasadnieniu strona ponowiła zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności. Podkreśliła , że jej intencją było dokonanie korekty rozliczenia w podatku od towarów i usług, która spowodowała wystąpienie nadpłaty po jej stronie. W sytuacji gdy Urząd Skarbowy rozpatrując przedmiotowy wniosek, złożony wraz ze skorygowaną deklaracją podatkową, uznał, iż nie jest możliwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej winien był zastosować obowiązujące przepisy prawa materialnego i rozpatrzyć merytorycznie wniosek strony. Podatniczka podniosła, że składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty oczekiwała od Urzędu Skarbowego zajęcia stanowiska, co do "prawa do redukcji podatku VAT należnego w związku z odstąpieniem od umowy". Natomiast nie zgłaszała ona wątpliwości co do trybu zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym , a jedynie żądała ona tylko zwrotu dodatkowej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, która to wynikała z zawyżenia podatku należnego deklarowanego w pierwotnej deklaracji VAT - 7.
Izba Skarbowa we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy wcześniejszą swoją decyzję z dnia [...]. W motywach rozstrzygnięcia ponownie wskazała na konieczność zastosowania w sprawie obowiązujących przepisów materialno-prawnych tj. przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym , a w szczególności jego art.21, a nie jak sugeruje strona przepisy Ordynacji podatkowej. Podkreślono, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie poparte jest orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się ,że kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym , której zwrot przewiduje art.21 ust.1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie stanowi nadpłaty w rozumieniu art.72 Ordynacji podatkowej , gdyż kwota zwrotu podatku VAT nie jest kwotą nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku. Wobec tego zdaniem organu odwoławczego wydanie odrębnej decyzji rozstrzygającej o zwrocie różnicy podatku należy uznać za nieprzewidziane w obowiązujących przepisach prawa , co uzasadnia uznanie postępowania w tej sprawie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art.208 § 1 ordynacji podatkowej . Natomiast wykładnia art.80§2 Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości , które z przepisów należy stosować co do nadpłaty w podatku od towarów i usług . Z powyższego - w ocenie Izby Skarbowej - wynika, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa i to w stopniu rażącym , a tym samym nie zaistniała przesłanka określona w art.247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej , uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji.
W skardze na decyzję ostateczną skarżąca spółka wniosła o uchylenie obu decyzji Izby Skarbowej, ponawiając zarzuty i argumentację wywiedzioną w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej. W szczególności podniosła , że złożenie deklaracji korygującej z wykazaną kwotą zwrotu, wysokości innej niż należna powinno zakończyć się zwrotem nadpłaty, ( w przypadku gdy jest ona zgodna z przepisami) lub też wydaniem decyzji orzekającej co do meritum sprawy. W ocenie strony skarżącej zasadnym byłoby w tej sytuacji orzeczenie o zwrocie bądź odmowie zwrotu ,a nie umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Według spółki art. 21 ustawy o podatku od towarów i usług nie reguluje kwestii związanej z korektą podatku należnego, a więc organ podatkowy winien orzec w niniejszej sprawie na podstawie art. 79 § l pkt l Ordynacji podatkowej. W związku z tym zaistniała kwalifikowana wada prawna decyzji i doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 247 § l pkt. 3 Ordynacji podatkowej poprzez pozbawienie strony możliwości żądania zwrotu nadpłaty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż strona skarżąca żądając zmiany stanowiska organu w trybie art. 247 § l pkt. 3 Ordynacji podatkowej winna wskazać uchybienia stanowiące wadę kwalifikowaną decyzji . Jego zdaniem w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, bowiem z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy decyzja została wydana wbrew wyraźnemu nakazowi lub zakazowi przewidzianemu w danym przepisie prawa, lub gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu prawa nadano uprawnienie albo go odmówiono, jak też w sytuacji gdy wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. Natomiast powoływane przez stronę argumenty nie mają istotnego znaczenia dla kwestii stanowiącej istotę sporu, bowiem organ podatkowy I instancji ustosunkował się do wniosku strony z dnia [...] w decyzji z dnia [...] , od której strona się nie odwołała się, zatem stała się ona ostateczna. Podkreślono również, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują możliwości wydania odrębnych decyzji rozstrzygających żądanie podatników o dokonanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. l ustawy VAT podatnik jest obowiązany składać deklaracje podatkowe według obowiązującego wzoru, obejmujące również wyliczenie zwrotu różnicy podatku. Zgodnie zaś z treścią ust. 2 omawianego artykułu kwotę zwrotu różnicy /lub zobowiązania podatkowego/ przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej chyba, że urząd skarbowy określi je w innej wysokości. Oznacza to, że wysokość zwrotu różnicy może wynikać wyłącznie z deklaracji podatkowej, albo z decyzji organu podatkowego wydanej na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy. Dopiero bowiem postępowanie wszczęte na skutek podjętych przez Urząd Skarbowy czynności sprawdzających, zakończone decyzją z dnia [...] nr [...] było podstawą do zastosowania przepisów art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej(art. 1§2 tej ustawy).
Postępowanie w rozpatrywanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. Jako podstawę przedmiotowego wniosku powołano przepis art. 247 §1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), wskazując na rażące naruszenie przepisów art. 80 §2 w zw. z art. 79 §2 pkt1 lit. b Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r.) . Wypada w tym miejscu przypomnieć ,że w postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzone jest w trybie nadzoru i organ podatkowy ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach zakreślonych przepisem art. 247 Ordynacji podatkowej. Postępowanie to nie może jednak przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, lecz jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istota sprowadza się do ustalenia czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w powołanym przepisie. Przy czym enumeratywne wymienienie w omawianym przepisie wad, nie tylko stanowi katalog przesłanek, warunkujących stwierdzenie nieważności, ale także tym samym zakreśla ramy powierzonej sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu.
Decyzja będąca przedmiotem osądu oraz poprzedzająca ją decyzja Izby Skarbowej wydane zostały na skutek wszczęcia przez stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...]. umarzającej postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998r. Zdaniem strony skarżącej decyzja będąca przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności rażąco narusza prawo poprzez błędną wykładnię przepisów art. 80 §2 w związku z art., 79 §2 pkt 1 lit. b i art. 208 Ordynacji podatkowej . Oceniając pod tym kątem przedmiotowy wniosek należy w pierwszej kolejności zgodzić się ze stanowiskiem organu podatkowego, że rażące naruszenie prawa mimo, iż nie ma ściśle określonego znaczenia nie ma również charakteru całkowicie abstrakcyjnego. Przede wszystkim odwołać się w tym miejscu należy do orzecznictwa sądowo-administracyjnego, w którym przeważa pogląd o formalnym rozumieniu pojęcia rażącego naruszenia prawa ( por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 1997r. sygn. akt III SA 1134/96 ). Taka linia orzecznictwa wiąże się niewątpliwie z językową wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego (Warszawa 1993, t. III s. 24) "rażący" znaczy oczywisty, dający się łatwo stwierdzić, niewątpliwy. Wobec tego o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy występuje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Jest ono z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Jednocześnie w orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd, według którego jako rażącego nie można traktować takiego rozstrzygnięcia , które wynika z odmiennej interpretacji danej normy oraz, że w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z oparciu o tę przesłankę, strona powinna wykazać, iż treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz, że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa ( por. wyrok NSA z dnia 17 września 1997r. III SA 1425/96 , wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001r III SA 907/00).
Przechodząc od tych ogólnych uwag na grunt okoliczności badanej sprawy zauważyć należy , iż ocena legalności obu wydanych w sprawie decyzji wymaga odpowiedzi na pytanie czy decyzja ostateczna umarzająca jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług oparta była na prawidłowej wykładni przepisów art. 80 §2 w związku z art., 79 §2 pkt 1 lit b. Ordynacji podatkowej i w konsekwencji stwierdzeniu , że mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania rozumianą jako brak kompetencji organu podatkowego do wydania określonej decyzji. Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do instytucji zwrotu podatku VAT , bowiem w sytuacji , gdy w drodze korekty deklaracji VAT-7 zwiększona zostaje do zwrotu na rachunek bankowy podatnika kwota nadwyżki podatku naliczonego , to powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym , regulujące zwrot kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym , a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony przez organ podatkowy , według którego kwota zwrotu w podatku VAT nie jest kwotą nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku . Powstaje ona jako integralny element konstrukcji prawnej tego podatku funkcjonującego w oparciu o mechanizm "opodatkowanie-odliczenie". W sytuacji bowiem gdy dochodzi do zwrotu różnicy podatku od towarów i usług nie ma mowy o wcześniejszej wpłacie w kwocie wyższej od wymaganej lub też o świadczeniu nienależnie uiszczonym. Świadczenie jest nienależne gdy podatnik dokonuje wpłaty podatku, mimo że nie jest do tego zobowiązany lub w sytuacji, gdy w chwili dokonania wypłaty istniał wprawdzie tytuł prawny w postaci w postaci decyzji, lecz został uchylony ( por. wyrok NSA z dnia 27.02.2002r III SA 2670/00). Natomiast z samej konstrukcji podatku od towarów i usług wynika , iż podatnik VAT zobowiązany jest do uiszczenia podatku naliczonego w cenie towaru bądź usługi. W myśl art. 10 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnik zobowiązany jest składać deklaracje podatkowe według obowiązującego wzoru, dotyczy to także wyliczenia różnicy. Natomiast zgodnie z ust.2 przywołanej regulacji kwotę zwrotu przyjmuje się w wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji, chyba że urząd skarbowy określi ją w innej wysokości. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, iż w razie nie zakwestionowania przez urząd skarbowy zgłoszonej do zwrotu różnicy podatku następuje jej zwrot na konto bankowe w trybie art. 21 ust. 6 ustawy o podatku VAT. Złożenie deklaracji nie jest zdarzeniem oderwanym od zwrotu nadwyżki, lecz przeciwnie- służy realizacji prawa podatnika objętego reżimem wynikającym z przepisów art. 21 ustawy o VAT. Zwrot jest zaś niewątpliwie czynnością techniczną nie mającą znamion decyzji, jeśli natomiast zobowiązanie zostanie określone w innej kwocie niż wynikającej z deklaracji (bądź złożonej korekty tej deklaracji) to ustalenie to musi zapaść w postaci decyzji , zgodnie z art. 207 Ordynacji podatkowej. Niewątpliwie czym innym jest zwrot podatku, a czym innym sprawa określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Powoływany przepis art. 21 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym jest przepisem szczególnym w stosunku do ordynacji podatkowej i jego brzmienie nie wskazuje jednak na obowiązek wydania decyzji w tej materii w trybie przewidzianym art. 79 Ordynacji podatkowej. Stosownie zaś do regulacji art. 79§ 2 ustawy Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002r.) podatnicy uprawnieni byli do żądania stwierdzenia nadpłaty między innymi wówczas , gdy w deklaracjach innych niż wymienione w art. 74 §2 pkt 3 wskazali kwotę podatku przypadającego do zwrotu w wysokości mniejszej od należnej. Jednocześnie z treści art. 80§2 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002r.) wynika, iż tryb ten nie ma zastosowania jeżeli ustawy podatkowe przewidują odrębny tryb zwrotu podatku. Tym samym z uwagi na fakt, że wspomniany przepis wyłączył możliwość żądania zwrotu różnicy podatku VAT w formie stwierdzenia nadpłaty, to organ podatkowy prawidłowo wywiódł , iż nie ma kompetencji do rozstrzygnięcia tej kwestii w ramach wskazanego przez podatnika trybu o stwierdzenie nadpłaty . Dokonana w ten sposób przez organ podatkowy wykładnia gramatyczna - według reguł językowych - przywołanych wyżej unormowań nie może zostać oceniona jako rażące naruszenie prawa, zważywszy , że wykładnia językowa ma priorytetowe znaczenie przy interpretacji prawa podatkowego . Ma rację zatem organ podatkowy , kiedy twierdzi ,że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. I z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jeśli bowiem postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania Za taką przyczynę należy bowiem uznać brak przepisu upoważniającego organ podatkowy do wydania decyzji rozstrzygającej o załatwieniu wniesionego żądania w trybie konkretnych przepisów . Organy podatkowe mogą działać tylko na podstawie przepisów prawa (art.120 Ordynacji podatkowej) , a tym samym kompetencje do wydania określonej decyzji muszą wynikać wprost z konkretnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999r. I SA/Łd 1755/98). Skoro przepis art.80 § 2 Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002r.) jednoznacznie stanowił, iż przepisów art. 79 § 2 pkt1 lit. b oraz §1 pkt 2 ( a więc przepisów regulujących kwestię uprawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty) nie stosuje się , jeżeli ustawy podatkowe przewidują odmienny tryb zwrotu podatku. To z literalnego brzmienia przytoczonego przepisu wynika wprost odesłanie - w przypadku zadeklarowania zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym - do trybu określonego art. 21 ust.2- 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym . W tej sytuacji zgodzić się należy z organem podatkowym nie było podstaw prawnych w obowiązujących przepisach do wydania odrębnej decyzji rozstrzygającej o zwrocie różnicy podatku ( tak pozytywnej ,jak i negatywnej), co z kolei uzasadnia uznanie postępowania w takiej sprawie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 Ordynacji podatkowej . Tym bardziej ,że później w dniu 8 lipca 2002r. wydana została na podstawie art.10 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług decyzja określająca za miesiąc lipiec 1998r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] , w tym do zwrotu na rachunek bankowy kwota [...] i do przeniesienia na następny miesiąc kwota [...]. A zatem w decyzji mającej podstawę w ustawie podatkowej została rozstrzygnięta kwestia zwrotu podatku . Decyzja ta ma walor ostateczności i nie może podlegać ocenie Sądu w niniejszej sprawie.
Reasumując powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza , iż dokonana przez organ podatkowy językowa wykładnia przepisów art. 80 §2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji umarzającej i art.21 ustawy o podatku od towarów i usług pozwalała na wyprowadzenie wniosku o bezprzedmiotowości postępowania spowodowanej brakiem podstawy prawnej do wydania decyzji rozstrzygającej o zgłoszonym przez stronę żądaniu. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się błędów w procesie wykładni prawa , jak również nie dostrzegł w żadnym stopniu przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny . W związku z tym pod adresem organu podatkowego nie może być wyartykułowany zarzut rażącego naruszenia prawa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi po myśli art. 151 powołanej na wstępie ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI