I SA/GD 1186/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku akcyzowego, uznając, że rozporządzenie Ministra Finansów nakładające obowiązek podatkowy na użytkownika oleju opałowego było niezgodne z Konstytucją.
Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od oleju opałowego. Organy podatkowe nałożyły obowiązek podatkowy na użytkownika końcowego, powołując się na rozporządzenie Ministra Finansów. Podatnik kwestionował tę decyzję, wskazując na błędy w przypisaniu odpowiedzialności. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia straciło moc po wejściu w życie Konstytucji RP, która wymaga, aby podatki nakładane były w drodze ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę T.K. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku akcyzowego za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Organy podatkowe określiły zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, uznając, że zakupiony olej opałowy został zużyty na cele inne niż opałowe, co zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów rodziło obowiązek podatkowy po stronie użytkownika końcowego. Podatnik w odwołaniu argumentował, że odpowiedzialność powinny ponosić firmy dystrybuujące olej. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd administracyjny, analizując podstawę prawną, stwierdził, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia Ministra Finansów, na które powoływały się organy, straciło moc prawną po wejściu w życie Konstytucji RP z 1997 r. Zgodnie z art. 217 Konstytucji, nakładanie podatków wymaga ustawy. Wobec tego, rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy do nałożenia obowiązku podatkowego. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że decyzja nie może być wykonana.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie takie nie może stanowić podstawy do nałożenia obowiązku podatkowego, jeśli upoważnienie ustawowe do jego wydania utraciło byt prawny wobec zasady konstytucyjnej nakładania podatków w drodze ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego straciło moc prawną po wejściu w życie Konstytucji RP z 1997 r., która wymaga, aby podatki nakładane były w drodze ustawy. W związku z tym, rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy prawnej do nałożenia obowiązku podatkowego na użytkownika końcowego oleju opałowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy.
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego art. § 4 § ust. 1 i ust. 2
Nie może stanowić podstawy do nałożenia obowiązku podatkowego nałożonego na stronę skarżącą z uwagi na utratę mocy prawnej upoważnienia ustawowego.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podatku akcyzowego art. § 1 § pkt 9
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 35 § ust. 4
Upoważnienie zawarte w tym przepisie straciło byt prawny z dniem wejścia w życie Konstytucji RP (17.10.1997 r.).
PPSA art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 200
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
O.p. art. 4 § § 2
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Ministra Finansów, na które powołały się organy podatkowe, nie mogło stanowić podstawy prawnej do nałożenia obowiązku podatkowego, ponieważ upoważnienie ustawowe do jego wydania straciło moc prawną po wejściu w życie Konstytucji RP, która wymaga, aby podatki nakładane były w drodze ustawy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja podatnika dotycząca odpowiedzialności dystrybutorów oleju opałowego nie została przez sąd rozstrzygnięta, gdyż sprawa została uwzględniona z powodu wadliwości podstawy prawnej decyzji organów.
Godne uwagi sformułowania
upoważnienie zawarte w art. 35 ust. 4 ustawy VAT przestało być aktualne z chwilą wejścia w życie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy. Wskazane przez organy podatkowe Rozporządzenia Ministra Finansów (...) nie może zatem stanowić podstawy do nałożenia obowiązku podatkowego nałożonego na stronę skarżącą.
Skład orzekający
Zbigniew Romała
przewodniczący
Elżbieta Rischka
sprawozdawca
Małgorzata Tomaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady konstytucyjnej o wyłączności ustawy w zakresie nakładania podatków i innych danin publicznych oraz wadliwość rozporządzeń wydanych na podstawie utraconych upoważnień ustawowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w okresie objętym kontrolą (1999 r.) i specyfiki podatku akcyzowego od oleju opałowego, ale zasada konstytucyjna jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak fundamentalne zasady konstytucyjne (zasada wyłączności ustawy w podatkach) mogą unieważnić decyzje administracyjne i rozporządzenia, co jest istotne dla zrozumienia granic władzy wykonawczej.
“Konstytucja ponad rozporządzeniem: jak sąd unieważnił decyzję podatkową z powodu braku podstawy prawnej.”
Dane finansowe
WPS: 126,6 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 1186/01 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2004-11-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2001-07-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Elżbieta Rischka /sprawozdawca/ Małgorzata Tomaszewska Zbigniew Romała /przewodniczący/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie NSA Elżbieta Rischka /spr./ Małgorzata Tomaszewska Protokolant – Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T.K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 24 maja 2001 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za m-ce czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 126,60 zł (słownie: sto dwadzieścia sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Uzasadnienie I SA/Gd 1186/01 U z a s a d n i e n i e Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej, decyzją z dnia 16 marca 2001 r. określił p. T.K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "A" w S. za czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 1999 r. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym oraz zaległość w tym podatku. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w oparciu o ustalenia kontroli skarbowej w zakresie celowości zakupów i przeznaczenia oleju opałowego w latach 1999-2000 w firmie podatnika. W wyniku przeprowadzonej kontroli Inspektor Kontroli Skarbowej ustalił, że podatnik zakupił w kontrolowanym okresie 12.699 litrów oleju napędowego, w tym w 1999 roku 9.125 litrów, który w ilości 4.023 litrów zużyty został jako paliwo do samochodu ciężarowego w miesiącach jego zakupu. Dostawcami oleju napędowego była firma "B" sp. z o.o. w M. oraz "C" w S. Olej ten był zakwalifikowany jako olej opałowy barwiony na czerwono o zawartości siarki w przedziale od 0,05 do 0,20% (wg świadectwa jakości). Zgodnie z poz. 1 pkt 5 tabeli stawek podatku akcyzowego załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe były w okresie od 01.01.1999 r. do 30.06.1999 r. wolne od podatku akcyzowego. Natomiast zgodnie z § 1 pkt 9 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 57, poz. 599) stawka podatku akcyzowego na oleje opałowe zabarwione na czerwono przeznaczone na cele opałowe w okresie od lipca do grudnia 1999 r. wynosiła 282,- zł za 1000 l. Sprzedaż lub zużycie olejów opałowych barwionych na czerwono dla celów innych niż opałowe oznacza objęcie ich obowiązkiem podatkowym w myśl § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 157, poz. 1035 ze zm.), przy zastosowaniu stawek takich jak dla olejów napędowych (stawka podatku akcyzowego uzależniona jest od stopnia zawartości siarki w oleju napędowym). W odwołaniu od ww. decyzji, podatnik wniósł o jej uchylenie podnosząc, iż merytorycznym błędem jest objęcie obowiązkiem podatkowym użytkownika końcowego z całkowitym pominięciem rozpatrzenia odpowiedzialności podatkowej firm prowadzących dystrybucję oleju opałowego bezpośrednio z dystrybutorów. W ocenie podatnika to właśnie sprzedający w taki sposób dokonywali zmiany przeznaczenia oleju opałowego na inne cele. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa decyzją z dnia 24 maja 2001 r. utrzymała w mocy decyzję organu kontroli skarbowej, w pełni podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa wskazała na delegację ustawową zawartą w treści art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.), na mocy której Minister Finansów określił, w drodze rozporządzenia, przypadki, gdy podatnikami akcyzy są osoby lub jednostki inne niż producent lub importer wyrobów akcyzowych. Podatnik złożył na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi T.K. powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga zasługuje na jej uwzględnienie, choć nie bezpośrednio z przyczyn w niej wskazanych. Jako materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia organy podatkowe powołały przepis § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 157, poz. 1035 z późn. zm.). Z unormowania zawartego w tych przepisach wynika, że podatnikami podatku akcyzowego są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające olej opałowy na cele inne niż opałowe, przy czym obowiązek podatkowy tych osób powstaje z chwilą sprzedaży lub zużycia tych olejów na cele inne niż opałowe. Określenie przez Ministra Finansów przypadków gdy podatnikami akcyzy są osoby lub jednostki inne niż producent czy importer wyrobów akcyzowych oraz określenie momentu powstania obowiązku podatkowego formalnie wynikało z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), obowiązującym w chwili wydania rozporządzenia przez Ministra Finansów. Zdaniem Sądu w zakresie powyższego stanu prawnego zgodzić należy się ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 201/01, iż upoważnienie zawarte w art. 35 ust. 4 ustawy VAT przestało być aktualne z chwilą wejścia w życie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., tj. z dniem 17 października 1997 r. (również: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2001 r. w sprawie SA/Sz 2073/99). Zgodnie z dyspozycją art. 217 Konstytucji RP, nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy. Zasada powyższa znalazła również wyraz w unormowaniu zawartym w art. 4 § 2 Ordynacji podatkowej. Konstytucyjność art. 4 § 2 Ordynacji podatkowej uznał Trybunał Konstytucyjny w swym orzeczeniu z dnia 9 listopada 1999 r. Nr K 28/98 (Dz. U. Nr 92, poz. 1062). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż upoważnienie zawarte w art. 35 ust. 4 ustawy VAT od dnia 17 października 1997 r. utraciło byt prawny wobec ustalonej konstytutywnie bezwzględnej wyłączności ustawy dla unormowań elementów stosunku podatkowego. Wskazane przez organy podatkowe Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 157, poz. 1035 ze zm.) nie może zatem stanowić podstawy do nałożenia obowiązku podatkowego nałożonego na stronę skarżącą. W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako uzasadnioną uwzględnił. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administra-cyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 tej ustawy. MK
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI