I SA/WR 2022/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-07-19
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyolej opałowysprzedaż paliwpodatnikrozporządzenieKonstytucja RPTrybunał Konstytucyjnysąd administracyjnydecyzja podatkowauchylenie decyzji

WSA we Wrocławiu uchylił decyzje dotyczące podatku akcyzowego za lipiec-październik 2001 r., uznając sprzedawcę oleju opałowego za niebędącego podatnikiem w świetle ówczesnych przepisów, jednocześnie oddalając skargę w części dotyczącej listopada-grudnia 2001 r. z uwagi na zmianę prawa.

Sprawa dotyczyła obowiązku zapłaty podatku akcyzowego przez sprzedawcę oleju opałowego. Organy podatkowe uznały skarżącą za podatnika akcyzy, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów dotyczące sprzedaży oleju opałowego na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy. Sąd administracyjny uchylił decyzje za okres lipiec-październik 2001 r., stwierdzając, że sprzedawca nie był podatnikiem w świetle ówczesnych przepisów, które nie mogły być podstawą do nałożenia podatku z uwagi na niezgodność z Konstytucją. W odniesieniu do listopada-grudnia 2001 r. skargę oddalono, uznając, że nowelizacja prawa wprowadziła sprzedawcę jako podatnika akcyzy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę D.Z. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku akcyzowego za lipiec-grudzień 2001 r. Organy podatkowe uznały skarżącą, prowadzącą sprzedaż oleju opałowego z dystrybutora na stacji paliw, za podatnika podatku akcyzowego, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów. Skarżąca kwestionowała swoją podmiotowość podatkową, wskazując na brak świadomości co do celu zakupu oleju przez nabywców oraz na niejasność przepisów. Sąd administracyjny, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że przepisy rozporządzenia Ministra Finansów, które rozszerzały krąg podatników akcyzy poza producentów i importerów, były niezgodne z art. 217 Konstytucji RP. W związku z tym, skarżąca nie mogła być uznana za podatnika podatku akcyzowego za okres od lipca do października 2001 r., co skutkowało uchyleniem decyzji organów podatkowych za ten okres. Natomiast za listopad i grudzień 2001 r. skargę oddalono, ponieważ w wyniku nowelizacji ustawy, sprzedawca wyrobów akcyzowych został uznany za podatnika podatku akcyzowego, a przepisy wykonawcze prawidłowo określały obowiązek podatkowy w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sprzedawca oleju opałowego niebędący producentem ani importerem nie mógł być uznany za podatnika podatku akcyzowego za okres od lipca do października 2001 r., ponieważ przepisy rozporządzenia Ministra Finansów, na podstawie których organy podatkowe próbowały go tak zakwalifikować, były niezgodne z art. 217 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisów rozporządzeń Ministra Finansów z art. 217 Konstytucji RP w zakresie rozszerzania kręgu podatników akcyzy poza ustawowy zakres. Sprzedawca nie był producentem ani importerem, a zatem nie podlegał ustawowym definicjom podatnika akcyzy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Określał podmioty podatku akcyzowego jako producentów i importerów wyrobów akcyzowych.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2000 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 5

Zaliczało osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające oleje opałowe na cele inne niż opałowe, w tym na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych, do podatników podatku akcyzowego. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 35 § ust. 1 pkt. 3

Nowelizacja wprowadziła nową kategorię płatnika akcyzy w postaci 'sprzedawcy wyrobów akcyzowych'.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 października 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 12a § ust. 1 pkt. 1a

Zwalniało z podatku akcyzowego sprzedawców wyrobów akcyzowych, z wyjątkiem sprzedaży dla celów innych niż opałowe, przy czym sprzedaż na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych była uznawana za sprzedaż dla celów innych niż opałowe.

Pomocnicze

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 36 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2000 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 4 § ust. 1 pkt. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2000 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 12a § ust. 1 pkt. 1 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2000 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 12b § pkt. 1 lit. a)

Ordynacja podatkowa art. 207

Ordynacja podatkowa art. 21 § § 1 pkt. 1 i § 3

Ordynacja podatkowa art. 51 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów rozszerzające krąg podatników akcyzy na sprzedawców, niebędących producentami ani importerami, były niezgodne z art. 217 Konstytucji RP. Skarżąca, nie będąc producentem ani importerem, nie mogła być uznana za podatnika podatku akcyzowego za okres od lipca do października 2001 r. na podstawie przepisów rozporządzenia.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów podatkowych oparte na przepisach rozporządzenia Ministra Finansów, które uznawały sprzedawcę oleju opałowego za podatnika akcyzy. Argumenty organów podatkowych, że sprzedaż oleju opałowego na stacji paliw przy użyciu odmierzacza paliw ciekłych, nawet jeśli faktycznie użyty do celów opałowych, podlega akcyzie (dotyczy okresu po nowelizacji).

Godne uwagi sformułowania

Ustalenie przez Ministra Finansów w rozporządzeniu przypadków, w których podatnikami podatku akcyzowego są osoby lub jednostki organizacyjne inne niż producent lub importer wyrobów akcyzowych, nie naruszało zasad wynikających z art. 217 Konstytucji RP. W praktyce nie jest jednak możliwe, ażeby w ustawach podatkowych regulować wszystkie zagadnienia prawa podatkowego. Do nich należy podmiot podatku. Zasada wyłączności ustawowej dla wyznaczania podmiotów, przedmiotu opodatkowania oraz ustalania stawek podatkowych wyrażona została expressis verbis w art. 217 Konstytucji i obowiązuje od dnia jej wejścia w życie. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Skład orzekający

Halina Betta

przewodniczący

Lidia Błystak

sprawozdawca

Marek Olejnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady wyłączności ustawowej w prawie podatkowym (art. 217 Konstytucji RP) w kontekście rozporządzeń wykonawczych rozszerzających krąg podatników."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 2001-2002 i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego z tamtego okresu. Zmiany legislacyjne mogły wpłynąć na aktualność niektórych argumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady konstytucyjnej dotyczącej nakładania podatków i pokazuje, jak sądy administracyjne stosują orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego do oceny zgodności przepisów wykonawczych z ustawą i Konstytucją.

Czy rozporządzenie może tworzyć podatki? Sąd administracyjny odpowiada, odwołując się do Konstytucji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2022/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta /przewodniczący/
Lidia Błystak /sprawozdawca/
Marek Olejnik
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant: Anna Szokalska - Kruś Po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec do grudnia 2001 r. I. Uchyla zaskarżone decyzje nr nr [...],[...],[...],[...], II. wstrzymuje wykonanie uchylonych decyzji, III. w pozostałej części skargę oddala.
Uzasadnienie
I SA/ Wr 2022- 2027/03
U z a s a d n i e n i e
Decyzjami z dnia [...] Nr [...] Urząd Skarbowy na podstawie art. 207, art. 21 § 1 pkt. 1 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 10 ust. 1, art. 36 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), § 4 ust. 1 pkt. 1, § 5 i § 12a ust. 1 pkt. 1 lit. a), § 12b pkt. 1 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.2000 r. w spr. podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 119, poz. 1259 ze zm.) określił D.Z. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za lipiec do grudnia 2001 r.. Ustalił organ, że strona, prowadząca działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży oleju opałowego, nie złożyła deklaracji w podatku akcyzowym za te miesiące. Sprzedaż oleju prowadzona była z dystrybutora wyposażonego w licznik i pistolet wlewowy - dozownik, oznaczone jako odmierzacz paliw ciekłych. Wskazując na przepisy § 5, § 12a rozporz. stwierdził organ, iż w przypadku sprzedaży oleju opałowego na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych, nie ma znaczenia do jakich celów olej został użyty, istotne jest, gdzie został sprzedany oraz fakt wykorzystania dystrybutora jako odmierzacza. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sprzedaży lub zużycia oleju dla celów innych niż opałowe. Wskazując na przepisy art. 36 ust. 1 i 3 ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt. 1 i § 5 ust. 5 rozporz. stwierdził organ, iż obowiązuje stawka podatku akcyzowego jak dla olejów napędowych, która została ustalona w formie kwotowej na jednostkę wyrobu, a więc jest niezależna od cen stosowanych przez sprzedawcę. Wskazując na przepis art. 51 § 1 Ordynacji stwierdził organ, że określona kwota podatku akcyzowego stanowi zaległość podatkową.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła, że miała zajmować się sprzedażą detaliczną oleju opałowego, jednakże ostatecznie zajmowała się sprzedażą hurtową tego oleju, artykułami przemysłowymi, materiałami budowlanymi, transportem oraz działalnością w zakresie nieobjętym koncesjonowaniem i inną. Obiekty, w których prowadzona była działalność były wydzierżawione od byłego SKR i składają się z magazynów i zbiornika po oleju napędowym. Plac nie jest utwardzony, więc nie można mówić, że sam zbiornik może nosić nazwę A. Zakupiony odmierzacz paliw nie jest dystrybutorem. Podniosła, że była płatnikiem podatku VAT, że uzyskała informację w urzędzie skarbowym, iż na sprzedaż oleju opałowego firmom prawnym nie obowiązuje akcyza. W stosunku do skarżącej toczyło się postępowanie dotyczące prawdziwości wystawionych faktur, które zostało umorzone. Sprzedawane paliwo było sprzedawane tylko firmom do celów grzewczych.
Decyzjami z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa na podstawie art. 10 ust. 1 i 2, art. 26, art. 34 ust. 1, art. 36 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług..., § 1 ust. 3 pkt. 1, § 4 ust. 1 pkt. 1 i § 5, § 12a) i § 12b) rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.2000 r. w spr. podatku akcyzowego utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na umowę dzierżawy, protokół przekazania wydzierżawionego obiektu, oświadczenie strony, dokumentów źródłowych wielkości zakupu i sprzedaży oleju opałowego, analizy dokumentów wystawionych przez stronę w kolejnych miesiącach działalności ustalono, że strona dzierżawiła stację paliw, na której sprzedaż dokonywana była za pomocą dystrybutora paliw, w okresie, gdy strona traktowała siebie jako zwolnioną podmiotowo od podatku VAT i nie wystawiała faktur VAT tj. w okresie od [...] do [...] sprzedaż kształtowała się od [...] do [...], co wskazywało na detaliczny charakter sprzedaży. Wystawione faktury sprzedaży od września 2001 r. w większości nie zostały potwierdzone u nabywców, co wskazuje na próby ukrycia faktycznych odbiorców i celu, dla jakiego olej został sprzedany. W toku postępowania organ I instancji uzyskał wyjaśnienia od osób wskazanych na dowodach sprzedaży jako nabywców, z których jedni przyznali, że dokonywali zakupu oleju z dystrybutora w ilościach detalicznych, który wykorzystywali jako olej napędowy, inni - że zakupiony olej służył im do celów grzewczych, jeszcze inni zaprzeczyli, aby kiedykolwiek dokonywali zakupu w firmie strony. Uznał organ odwoławczy, że strona prowadziła sprzedaż oleju opałowego bezpośrednio z dystrybutora, zakupiony towar wykorzystywany był w różnych celach, strona wystawiała faktury VAT na podmioty nie będące nabywcami oleju opałowego, a więc nie dokumentowały one zaistniałych transakcji. Wskazując na przepis § 4 i § 5 rozporz. podzielił organ stanowisko zajęte w decyzji organu I instancji, podkreślając, że w przypadku prowadzenia sprzedaży w sposób wskazany w cyt. przepisie, dla powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym nie ma znaczenia dla jakich celów olej opałowy został zużyty, nawet jeśli istotnie został zużyty dla celów grzewczych. Przepisy w tym zakresie są bardzo restrykcyjne, mają jednak na celu zapobieganie nadużyciom.
W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów § 3, § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporz. Min. Fin. z dnia 22.12.2000 r. przez wadliwą ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, że z § 5 ust. 2 rozporz. wynika, że sprzedawca musi mieś świadomość zużycia wyroku na inne cele, aniżeli przeznaczone (opałowe), przy czym ustawodawca nie określił żadnych kwalifikatorów, na podstawie których sprzedawca ma ten cel nabycia ocenić. Z późniejszym zmian stanu prawnego wynika, że obowiązek określający cel sprzedaży został rozłożony również na nabywcę, który winien złożyć oświadczenie. Zaprzeczyła strona, aby prowadzony przez nią punkt sprzedaży był stacją benzynową, wskazując, że każda stacja benzynowa jest stacją paliw, ale nie odwrotnie. Niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja użytego przez legislatora pojęcia. Podkreśliła, że sprzedaż paliw płynnych bez jakiegokolwiek odmierzacza jest praktycznie niemożliwa. Brak ceny na dystrybutorze świadczy o tym, że sprzedaż dokonywana była hurtowo, a sam fakt zużycia oleju niezgodnie z jego przeznaczeniem nie może obciążać sprzedawcy.
W piśmie z dnia [...] strona skarżąca podniosła, że brak definicji pojęć, którymi ustawodawca posługuje się, a dotyczących adresata podatku akcyzowego i okoliczności przypisania podatnikowi przymiotu podatnika tego podatku powoduje, że ustalony obowiązek podatkowy nie ma właściwego adresata, staje się abstrakcyjny i w istocie uznaniowy. Ponadto wskazała na dwukrotne stanowisko Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niezgodności przepisów rozporządzenia Min. Fin. w sprawie podatku akcyzowego z art. 217 Konstytucji RP, co uszło uwadze organów podatkowych jak i wyrok NSA z dnia 30.07.2001 r. sygn. IIISA 2845/01. Stwierdziła, że dopiero przepisy zmienionego rozporz. z dnia 19.10.2001 r. w sprawie podatku akcyzowego, wydanego w oparciu o zmienioną dnia 30.10.2001 r. ustawę o podatku VAT, które weszło w życie dnia 1.01.2002 r. dają podstawę do określenia obowiązku podatkowego skarżacej.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko i argumentację z jej uzasadnienia, podkreślając, że w obowiązującym wówczas stanie prawnym sam fakt sprzedaży oleju opałowego w punkcie sprzedaży przy użyciu odmierzacza paliw ciekłych powodował powstanie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym. Bez znaczenia jest fakt, iż w fakturach strona wskazywała jako przedmiot sprzedaży - olej opałowy. Zwróciła uwagę na treść przepisu § 5 ust. 3 rozporz., wskazując, że dotyczy ona sprzedaży paliw ciekłych przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych na stacjach paliw, a użycie w decyzji sformułowania "stacjach benzynowych" zamiast "stacjach paliw" nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Olej czerpany był ze znajdującego się w ziemi zbiornika paliwa płynnego, przy wykorzystaniu odmierzacza paliw płynnych z pistoletem wlewowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Po myśli przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przeprowadzając w tym zakresie kontrolę zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że narusza ona prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Pierwszoplanową kwestią sporną jest kwestia podmiotowości skarżącej w podatku akcyzowym, a więc odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca realizując sprzedaż oleju opałowego w 2001 r. w okresie od lipca do grudnia 2001 r. była podatnikiem podatku akcyzowego.
Przepis art. 35 ustawy o podatku od towarów i usług regulując zasady dotyczące obowiązku podatkowego, w ust. 1 - szym określał podmioty podatku akcyzowego, stwierdzając, że "Obowiązek podatkowy w akcyzie ciąży na producencie oraz importerze wyrobów akcyzowych".
Akcyza jest, podobnie jak podatek VAT, podatkiem pośrednim, obciążającym konsumpcję określonych towarów, niemniej, w odróżnieniu od podatku VAT, co do zasady jest podatkiem jednofazowym, naliczanym przez jeden etap obrotu, w związku z tym nie wprowadza zasady odliczenia podatku naliczonego (z wyjątkami). Zdefiniowanie podatników jako producentów i importerów powoduje, iż inne podmioty biorące udział w łańcuchu sprzedaży nie są podatnikami podatku akcyzowego, pomimo, iż sprzedają wyroby akcyzowe.
Wykorzystując zawartą w art. 35 ust. 4 ustawy delegację Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie podatku akcyzowego określił kilka grup podmiotów, którzy, oprócz producentów i importerów, wyrobów akcyzowych, z mocy tego rozporządzenia zaliczeni zostali do podatników podatku akcyzowego.
M. in. takimi podatnikami, na podstawie § 5 rozporz. są osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające oleje opałowe na cele inne niż opałowe, przy czym dotyczy to także sprzedaży na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych.
Przepis ten stanowił powołaną podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie uznania skarżącej za podatnika podatku akcyzowego.
Skutkuje to koniecznością odpowiedzi na pytanie, czy w świetle wyrażonej w art. 217 Konstytucji RP zasady wyłączności ustawowej dla wyznaczania podmiotów, przedmiotu opodatkowania oraz ustalania stawek podatkowych oraz konstytucyjnej zasady państwa prawnego, wiążącej się z wymogiem, aby prawa i obowiązki jednostki, w szczególności wobec państwa były regulowane ustawą, ustalenie przez Ministra Finansów w rozporządzeniu przypadków, w których podatnikami podatku akcyzowego są osoby lub jednostki organizacyjne inne niż producent lub importer wyrobów akcyzowych, nie naruszało zasad wynikających z art. 217 Konstytucji RP.
Kwestia ta była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który orzekając w dniu 6 marca 2002 r. w pełnym składzie w sprawie sygn. P 7/00 (OTK-A z 2002 r. Nr 2, poz. 13) stwierdził: "Interpretując art. 217 Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, iż wyliczenie w nim zawarte należy rozumieć jako nakaz uregulowania ustawą wszystkich istotnych elementów stosunku daninowego, do których zaliczają się m.in.: określenie podmiotu oraz przedmiotu opodatkowania, stawek podatkowych, zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku. Trybunał Konstytucyjny podkreślał również, iż wyliczenie zawarte w art. 217 Konstytucji nie ma charakteru wyczerpującego, co oznacza, że wszystkie istotne elementy stosunku daninowego powinny być uregulowane bezpośrednio w ustawie, zaś do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny (por. wyrok TK z 16 czerwca 1998 r., sygn. U. 9/97, OTK ZU Nr 4/1998, poz. 51; wyrok z 1 września 1998 r., sygn. U. 1/98, OTK ZU Nr 5/1998, poz. 65 oraz wyrok z 9 lutego 1999 r., sygn. U. 4/98, OTK ZU Nr 1/1999, poz. 4). Dla uzasadnienia swojego stanowiska w tej mierze, Trybunał Konstytucyjny odwołał się do swojego najwcześniejszego orzecznictwa, w którym wypracowana została zasada, zgodnie z którą sprawy istotne z punktu widzenia założeń ustawy nie mogą być przekazywane do uregulowania w aktach wykonawczych (por. wyrok TK z 16 czerwca 1998 r., sygn. U. 9/97, OTK ZU Nr 4/1998, poz. 51). (..) Zasada wyłączności ustawowej dla wyznaczania podmiotów, przedmiotu opodatkowania oraz ustalania stawek podatkowych wyrażona została expressis verbis w art. 217 Konstytucji i obowiązuje od dnia jej wejścia w życie. Niezależnie od tego wyraźnego sformułowania, jej obowiązywanie wywieść można z konstytucyjnej zasady państwa prawnego. Z tą ostatnią zasadą łączy się bowiem wymóg, ażeby prawa i obowiązki jednostki, a w szczególności prawa i obowiązki jednostki wobec państwa, do których zaliczają się również obowiązki podatkowe, były regulowane ustawą. Zasada ustanawiania podatków wyłącznie w drodze ustawowej tj. przez reprezentacje narodu, jest zarazem podstawową zasadą państwa demokratycznego. Została ona ugruntowana w efekcie długotrwałej walki politycznej, w wyniku której już w XIX w. powstały państwa o ustroju demokratyczno-liberalnym. Art. 217 Konstytucji statuując władztwo podatkowe państwa, jednocześnie zatem dodatkowo podkreśla gwarancję wyłącznie ustawowego trybu nakładania podatków i innych danin publicznych (por. wyrok TK z 9 lutego 1999 r., sygn. U. 4/98, OTK ZU Nr 1/1999, poz. 4). Chodzi o to, by decyzje polityczne, dotyczące nakładania podatków i innych danin publicznych, zastrzeżone były wyłącznie dla władzy ustawodawczej.(...) W praktyce nie jest jednak możliwe, ażeby w ustawach podatkowych regulować wszystkie zagadnienia prawa podatkowego. Powoduje to konieczność korzystania w ustawach - w zakresie nie wyłączonym przez art. 217 Konstytucji - z upoważnień ustawowych. Istnieją jednak pewne elementy, których określenie musi zostać obligatoryjnie pozostawione ustawie. Do nich należy podmiot podatku."
W wyroku z dnia 27 grudnia 2004 r. sygn. SK 35/02 (OTK-A 2004 Nr 11, poz. 119) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność przepisu paragrafu 2b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3, Nr 80, poz. 519, Nr 129, poz. 857 i Nr 144, poz. 936 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 242) z art. 217 Konstytucji RP, który uznawał podatnikami podatku akcyzowego osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające i zużywające m. in. olej opałowy do celów innych niż opałowe. Stwierdził TK : "Z kolei art. 35 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu z dnia wydania i obowiązywania zaskarżonego rozporządzenia, obejmował obowiązkiem zapłaty podatku akcyzowego jedynie producentów i importerów wyrobów akcyzowych. W tej kategorii nie mieścili się więc początkowo sprzedawcy oraz osoby i jednostki organizacyjne zużywające takie wyroby, stąd też skarżący nie mogli być uznani na podstawie tylko przepisów ustawowych za podatników akcyzy. Pierwotny krąg osób i jednostek objętych akcyzą został poszerzony expressis verbis właśnie zaskarżonym § 2b rozporządzenia Ministra Finansów z 5 stycznia 1998 r. o sprzedawców i używających, a więc niebędących producentami i importerami, dlatego też nie może ulegać wątpliwości, że tak poszerzony zaskarżonym rozporządzeniem krąg podatników nie jest tożsamy z ogólnym katalogiem płatników podatku akcyzowego, określonym łącznie w art. 5 ust. 1 i w art. 35 ust. 1 ustawy, na podstawie której wydano kwestionowane rozporządzenie. W tym kontekście zwrócić także należy uwagę na nową treść art. 35 ust. 1 ustawy, nadaną temu przepisowi nowelizacją w drodze ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1324). Otóż w znowelizowanym brzmieniu tego przepisu pojawiła się z dniem 31 października 2001 r. nowa kategoria płatnika akcyzy w postaci "sprzedawcy wyrobów akcyzowych" (ust. 1 pkt 3), dodana do wcześniejszych "importerów i producentów", co - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - ostatecznie przesądza o zasadniczej niesłuszności tezy, jakoby zaskarżony przepis podustawowy nie poszerzał pierwotnego, ustawowego katalogu podmiotów podatku akcyzowego."
Mając na uwadze zasadę wynikającą z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, iż "Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom" a także cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu paragrafu 2b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3 ze zm.) z art. 217 Konstytucji RP oraz wyrok TK z dnia 6.03.2002 r. sygn. P 7/00, uznał Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, iż skarżąca, nie będąca producentem ani też importerem oleju opałowego, który sprzedawała na prowadzonej stacji paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych, nie była płatnikiem tego podatku za miesiące od lipca do października 2001 r. włącznie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 5 rozporz. Min. Fin. z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie podatku akcyzowego, który, podobnie jak uznany za niezgodny z Konstytucją przepis § 2b rozporz. z dnia 5.01.1998 r., kontynuował rozszerzenie kręgu podatników podatku akcyzowego na sprzedawców towarów akcyzowych. Konsekwentnie zatem również przepis § 5 rozporz. z dnia 22 grudnia 2000 r., jako przepis niezgodny z art. 217 Konstytucji, nie może stanowić podstawy prawnej dla uznania skarżącej za płatnika podatku akcyzowym za wskazane miesiące.
Odnośnie pozostałych miesięcy, a to listopada i grudnia 2001 r., zwrócić należy uwagę, iż w wyniku nowelizacji w drodze ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 122, poz. 1324) rozszerzono katalog podmiotów podatku akcyzowego zawarty w przepisie art. 35 ust. 1 ustawy o podatku VAT przez ustanowienie nowej kategorii płatnika podatku akcyzowego "sprzedawcy wyrobów akcyzowych" (ust. 1 pkt. 3).
Mając na względzie przepis § 12a ust. 1 pkt. 1a rozporz. z dnia 31 października 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 119, poz. 1259), zwalniający z podatku akcyzowego podatników będących sprzedawcami wyrobów akcyzowych, z wyjątkiem podmiotów sprzedających wyroby, o których mowa w § 3, dla celów innych niż opałowe, przy czym za sprzedaż dla celów innych niż opałowe uznano również sprzedaż tych wyrobów na stacjach paliw przy użyciu odmierzaczy paliw ciekłych, prawidłowo organy podatkowe uznały, że skarżąca dokonywała sprzedaży w tych miesiącach oleju opałowego dla celów innych niż opałowe, w związku z czym obciążyły ją podatkiem akcyzowym.
Jak wynika z brzmienia powołanego przepisu, na co zresztą zwróciły organy podatkowe uwagę, przepis ten, poprzez wskazanie miejsca i sposobu sprzedaży oleju opałowego (na stacjach paliw i przy pomocy odmierzaczy paliw ciekłych) określa cel sprzedaży tego oleju - inny niż dla celów opałowych. Nie ma przy tym znaczenia, w świetle treści przepisu, czy rzeczywiście olej opałowy został zużyty dla celów opałowych czy też innych. Sprzedaż przez sprzedawcę wyrobu akcyzowego na stacji paliw oleju opałowego przy pomocy odmierzacza paliw ciekłych, przesądza o uznaniu sprzedaży tej za podlegającą podatkowi akcyzowemu.
Powyższe rozważania powodują, że należało uznać za naruszające obowiązujące prawo materialne, a to przepis art. 35 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.. decyzje organu II instancji za okres od miesiąca lipca do miesiąca października 2001 r. włącznie, co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Odnośnie pozostałych decyzji dotyczących określenia zobowiązania skarżącej w podatku akcyzowym za listopad i grudzień 2001 r. jako zgodnych z obowiązującym prawem, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI