I SA/Wr 202/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w sprawie długu celnego za skradziony samochód, uznając, że mógł on podlegać zwolnieniu jako mienie przesiedleńcze.
Sprawa dotyczyła nałożenia długu celnego na A. P. N. za nieskorzystanie z procedury tranzytu, co było spowodowane kradzieżą samochodu. Organy celne uznały, że kradzież nie zwalnia z obowiązku, a samochód nie podlegał zwolnieniu jako mienie przesiedleńcze. Sąd uchylił decyzję, wskazując, że istniały podstawy do rozważenia zwolnienia od cła, a organy celne nie zbadały tego wystarczająco.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. P. N. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie określenia kwoty długu celnego za samochód osobowy, który został skradziony w trakcie procedury tranzytu. Organy celne uznały, że usunięcie towaru spod dozoru celnego skutkuje powstaniem długu celnego, niezależnie od przyczyn, w tym kradzieży, i odmówiły zastosowania zwolnienia od cła jako mienia przesiedleńczego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy celne nie zbadały wystarczająco kwestii możliwości zastosowania zwolnienia od cła dla mienia przesiedleńczego, mimo przedstawienia przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego prawo do takiego zwolnienia. Sąd podkreślił, że prawo do zwolnienia od cła powstaje z mocy prawa, a organy celne mają obowiązek zbadać wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W części dotyczącej opłaty manipulacyjnej, sąd uznał ją za zasadnie wymierzoną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, kradzież sama w sobie nie zwalnia z obowiązku zapłaty długu celnego, jednakże kluczowe jest ustalenie, czy towar podlegał należnościom celnym w momencie usunięcia spod dozoru.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy celne powinny zbadać, czy towar mógł podlegać zwolnieniu od cła jako mienie przesiedleńcze. Jeśli tak, to nie powstałby dług celny, nawet w przypadku kradzieży.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 211 § § 1 i 2
Kodeks celny
k.c. art. 190 § § 1 pkt 6
Kodeks celny
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 101 § § 2 pkt 2
Kodeks celny
k.c. art. 214 § § 1
Kodeks celny
k.c. art. 99
Kodeks celny
k.c. art. 35 § § 1 i 3
Kodeks celny
k.c. art. 186
Kodeks celny
k.c. art. 211 § § 3 pkt 4
Kodeks celny
k.c. art. 190 § § 1 pkt 33
Kodeks celny
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1 pkt 38
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 275 § § 4 pkt 2
Kodeks celny
k.c. art. 3
Kodeks celny
p.p.s.a. art. 97 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 98
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 262
Kodeks celny
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
pr. celne art. 14 § ust. 1 pkt 7 lit. b
Ustawa z dnia 28.12.1989r. Prawo celne
rozp. MF art. § 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.1997r.
rozp. MF
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14.11.1997r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istniały podstawy do zastosowania zwolnienia od cła dla mienia przesiedleńczego, a organy celne nie zbadały tej kwestii wystarczająco. Organy celne naruszyły zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Kradzież towaru nie zwalnia z obowiązku zapłaty długu celnego. Nie przedstawiono wymaganych dokumentów do procedury dopuszczenia do obrotu.
Godne uwagi sformułowania
usunięcie towaru spod dozoru celnego skutkujące w myśl art. 211 § 1 i 2 powstaniem długu celnego odpowiedzialność za niewykonanie obowiązków wynikających z procedury celnej wynika z samego faktu korzystania z tej procedury i mimo iż nie można w tym przypadku przypisać dłużnikowi celnemu winy, pozostaje on zobowiązany do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego Prawo do zwolnienia od cła powstaje z mocy prawa organ celny nie posiada [...] żadnych kompetencji do orzekania o przyznaniu danej osobie lub odmowie przyznania przedmiotowego zwolnienia, ale może odmówić objęcia towaru zwolnieniem w sytuacji, gdy [...] stwierdzi brak przesłanek materialnoprawnych zwolnienia albo ze względu na niedopełnienie wszystkich wymogów formalnych nie jest w stanie stwierdzić, że dany towar podlega zwolnieniu. naruszenie przepisów art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej
Skład orzekający
Jerzy Strzebińczyk
przewodniczący
Barbara Adamiak
członek
Henryka Łysikowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących długu celnego, zwolnień od cła dla mienia przesiedleńczego, obowiązków organów celnych w postępowaniu celnym oraz zasady prawdy obiektywnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie zdarzenia (Kodeks celny z 1997 r. i przepisy wykonawcze). Może wymagać analizy pod kątem aktualnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji kradzieży towaru w procedurze celnej i interpretacji przepisów dotyczących zwolnień od cła, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie celnym i handlu międzynarodowym.
“Kradzież samochodu a dług celny – czy zawsze trzeba płacić? WSA wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 202/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Adamiak
Henryka Łysikowska /sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
630 Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędzia NS A Barbara Adamiak Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Protokolant: Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P. N. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz A. P.N. kwotę 300 zł ( trzysta złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, poniesionych przed sądem; 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
2 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
Uzasadnienie
Dnia [...] A. P. N. zgłosił w Oddziale Celnym w Z. towar -samochód osobowy marki Volkswagen-VW Passat, przedkładając jednocześnie umowę kupna tego pojazdu z dnia [...], niemieckie dokumenty rejestracyjne samochodu ("[...]" Nr [...],[...]), listę rzeczy mienia przesiedlenia oraz zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] wystawione przez Wydział Konsularny RP w Kolonii, w którym stwierdzono, że A.P. N. przebywał czasowo w Republice Federalnej Niemiec od dnia [...] i zakończył pobyt w dniu [...]. Na podstawie SAD nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w L. objął towar procedurą tranzytu i wyznaczył termin do dostarczenia ww. towaru do Oddziału Celnego w T. do dnia [...].
W związku z nieprzedstawieniem towaru w urzędzie celnym przeznaczenia Dyrektor Urzędu Celnego w L. postanowieniem nr [...] z dnia [...] wszczął postępowanie celem uregulowania statusu celnego towaru, a następnie Dyrektor Urzędu Celnego we W. decyzją nr [...] z dnia [...] objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu, wymierzył cło i opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 101 § 2 pkt 2 i 1 Kodeksu celnego wynikający z zastosowania procedury tranzytu obowiązek przedstawienia towaru w nienaruszonym stanie we wskazanym urzędzie celnym, w wyznaczonym terminie ciążył na P. A. N. Nieprzedstawienie towaru we wskazanym urzędzie celnym należy traktować jako jego usunięcie spod dozoru celnego skutkujące w myśl art. 211 § 1 i 2 powstaniem długu celnego, zaś dłużnikiem jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z zastosowania procedury tranzytu. Dla oceny niewykonania tych obowiązków bez znaczenia pozostaje fakt kradzieży towaru zgłoszonego do procedury. Kradzież towaru nie stanowi również sytuacji wyłączającej powstanie długu celnego mimo niewykonania obowiązków wynikających z zastosowania określonej procedury celnej, o której mowa w art. 214 § 1 Kodeksu celnego, nie można bowiem utożsamiać jej z "całkowitym zniszczeniem" lub "ostateczną utratą" towaru, o których mowa w tym przepisie.
Pismem z dnia [...] P. A. N. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniesiono, że nie mógł dopełnić obowiązku przedstawienia towaru w Oddziale Celnym w T. z uwagi na fakt kradzieży przedmiotowego samochodu w dniu [...]. Z twierdzeń odwołania oraz akt sprawy wynika, że kradzież z włamaniem zgłoszono na policji w nocy z [...] na [...], w dniu [...] P. A. N. poinformował Urząd Celny w K. o fakcie kradzieży wysyłając faks z Posterunku Celnego w D., natomiast w dniu [...] telefonicznie poinformował Oddział Celny w Z. o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży wobec niewykrycia sprawcy. W odwołaniu podkreślono, że samochodu został sprowadzony w ramach przesiedlenia i jako taki powinien korzystać ze zwolnienia od cła. Odnośnie wymaganych dokumentów warunkujących zastosowanie zwolnienia P.A.N. stwierdził, iż gdyby nie kradzież auta, dowód przeprowadzenia badań technicznych uzyskałby w T. po normalnym sprawdzeniu samochodu, tym bardziej, że samochód posiadał aktualne badania techniczne potwierdzone w Niemczech, gdzie był użytkowany
3 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
przez około miesiąc.
Decyzją nr [...] z dnia [...] organ pierwszej instancji zmienił zaskarżoną decyzję, ze względu na błędne oznaczenie daty powstania długu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją Nr [...] z dnia [...]utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nr [...]z dnia [...] zmieniającą powyższą decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 99 Kodeksu celnego głównym zobowiązanym jest osoba, która bezpośrednio lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu - w omawianej sprawie A. P. N. Do czasu zakończenia procedury tranzytu, tj. przedstawienia towarów wraz z odpowiednimi dokumentami w urzędzie celnym przeznaczenia, stosownie do art. 35 § 1 i 3 Kodeksu celnego towary podlegają dozorowi celnemu od momentu wprowadzenia na polski obszar celny i pozostają pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku towarów niekrajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź gdy zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186 Kodeksu celnego. W ramach dozoru celnego organ celny podejmuje wszelkie działania w celu zapewnienia przestrzegania przepisów mających zastosowanie do towarów przywożonych na polski obszar celny lub z niego wywożonych, w tym podejmuje czynności kontroli celnej, takie jak np.: rewizja celna towaru, zakładanie i sprawdzanie zamknięć celnych.
Natomiast usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającemu dozorowi. W przedmiotowej sprawie towar został usunięty spod dozoru celnego, gdyż nie przedstawiono go w urzędzie celnym przeznaczenia. Art. 211 § 1 i 2 Kodeksu celnego stanowi przy tym, że usunięcie towaru spod dozoru celnego powoduje powstanie długu celnego - co następuje z mocy prawa z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego - w tym przypadku w dniu kradzieży towaru, tj. [...]. Organ celny w decyzji nr [...] z dnia [...] co prawda przyjął za datę powstania długu celnego dzień [...], jednak nie ma to wpływu na kwotę długu celnego, gdyż do jej obliczenia przyjęto tabelę kursów średnich NBP nr [...] z dnia [...]. Zgodnie z art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego zobowiązanymi do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego (dłużnikami celnymi) są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty - w omawianej sprawie główny zobowiązany Pan A. P.N.
Odnosząc się do zarzutów strony, iż towaru nie przedstawiono w urzędzie celnym przeznaczenia wskutek kradzieży Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że odpowiedzialność za niewykonanie obowiązków wynikających z procedury celnej wynika z samego faktu korzystania z tej procedury i mimo iż nie można w tym przypadku przypisać dłużnikowi celnemu winy, pozostaje on zobowiązany do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego - co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08.03.200Ir. sygn. akt 111 RN 138/00. Brak również, zdaniem organu celnego, podstaw do zastosowania zwolnienia od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 33 Kodeksu celnego, w świetle uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.05.1999r. sygn. akt FPS 4/99, w myśl której przywóz towaru celnego z zagranicy, który przed
4 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym został skradziony nie jest wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 28.12.1989r. Prawo celne. Uchwała pozostaje aktualna na gruncie stanu prawnego obowiązującego w dniu zgłoszenia przedmiotowego samochodu. Warunkiem uzyskania przez P.A.N. zwolnienia celnego było: złożenie przez zainteresowanego zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu i jednoczesne zawnioskowanie o uznanie towaru za wolny od cła, przedłożenie wszystkich wymaganych prawem dokumentów poświadczających uprawnienie do skorzystania z ulgi celnej oraz przedstawienie towaru urzędowi celnemu. Z uwagi na to, że żaden z powyższych warunków nie został przez odwołującego spełniony, organ pierwszej instancji nie rozważał w ogóle kwestii zastosowania zwolnienia celnego na podstawie art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu Celnego. Jednocześnie w związku z koniecznością podjęcia przez organy celne czynności sprawdzających i wyjaśniających wobec bezspornego usunięcia towaru spod dozoru celnego organ celny pierwszej instancji zasadnie obciążył odwołującego się opłatą manipulacyjną dodatkową na podstawie art. 275 § 4 pkt 2 kodeksu celnego.
W skardze na powyższą decyzję P.A. N. powtarza zarzuty odwołania, a ponadto podnosi, że Urząd Celny wiedząc o kradzieży towaru nie pouczył go o konieczności dokonania zgłoszenia celnego w formie pisemnej na właściwym formularzu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 01.01.2004r przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wyprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W świetle regulacji art. 98 Kodeksu celnego za trafne należy uznać stanowisko organów celnych, że w rozpoznawanej sprawie procedura tranzytu nie została zakończona w sposób prawidłowy. Zgodnie z powołanym przepisem procedurę tę można uznać za zakończoną dopiero wówczas, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury - a powyższe nie miało w sprawie miejsca, z uwagi na kradzież towaru przed dostarczeniem go do urzędu celnego przeznaczenia.
W myśl art. 35 § 1 i 3 towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia na polski obszar celny dozorowi celnemu i pozostają pod tym dozorem tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku
5 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
towarów niekrajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź gdy zostaną wprowadzone wolnego obszaru celnego albo zostaną wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186 kodeksu celnego. Biorąc pod uwagę utrwalony w orzecznictwie pogląd, że usunięcie spod dozoru celnego zachodzi, gdy brak jest fizycznego dostępu do towaru, przez co organ celny jest pozbawiony możliwości dokonywania czynności w ramach dozoru celnego, w rozpoznawanej sprawie fakt usunięcia zgłoszonego towaru (samochodu) należy uznać za bezsporny. Konsekwencje usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym określał (w dniu dokonania zgłoszenia celnego) art. 211 Kodeksu celnego stanowiąc, iż powyższe prowadzi do powstania długu celnego w przywozie z chwilą, z jaką nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego. Do katalogu osób odpowiedzialnych za dług celny ustawa zaliczała m.in. osoby zobowiązane do wykonywania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Jak trafnie wywodził organ drugiej instancji, odpowiedzialność za dług celny powstały wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego osoba zobowiązana do przestrzegania określonej procedury ponosi niezależnie od przyczyn, z powodu których nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego, a więc także wówczas, gdy nie przyczyniła się do powstania długu celnego. Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie.
Powołany art. 211 kodeksu celnego ma zastosowanie do "towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym". A contrario należy zatem przyjąć, że nie znajdzie on zastosowania do towarów nie podlegającym należnościom celnym przywozowym. Nie ulega wątpliwości, że należnościom celnym nie podlegają towary zwolnione od cła. Dla rozstrzygnięcia, czy w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do określenia długu celnego i uznania skarżącego za dłużnika istotna jest, wbrew stanowisku organów celnych, okoliczność, że zgłaszając samochód do odprawy celnej w Oddziale Celnym w Zgorzelcu skarżący zadeklarował go jako mienie przesiedleńcze i okazał wymienione na wstępie dokumenty. Rozstrzygnięcie, czy sprowadzony przez P.A. N. samochód podlegał należnościom celnym w chwili usunięcia go spod dozoru celnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy w tym momencie był już objęty zwolnieniem od cła, czy też dopiero miał owo zwolnienie uzyskać.
Zgodnie z art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego ( w brzmieniu obowiązującym w 2000r.) przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie:
a) osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez co najmniej 1 rok, które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego,
b) osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą zagraniczną przez co najmniej 1 rok, przybywającej do kraju na pobyt stały, które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego,
- z zastrzeżeniem ich nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dopuszczenia do obrotu. Szczegółowe warunki stosowania powyższego zwolnienia określono natomiast w rozporządzeniu Ministra Finansów z 12.12.1997r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych osób fizycznych (
6
Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
Dz. U. Nr 156, poz. 1023 ). W myśl § 3 cyt. rozporządzenia zwolnienie określone w art.
190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego stosuje się pod warunkiem dołączenia do zgłoszenia
celnego:
1) oryginału odpowiedniego zaświadczenia wystawionego przez konsula polskiego (lub w określonych wypadkach - przez Ministra Spraw Zagranicznych), a ponadto dowodu osobistego zawierającego aktualny wpis o zameldowaniu w Rzeczypospolitej Polskiej na pobyt stały - jeżeli zwolnienie dotyczy osoby mającej obywatelstwo polskie, o której mowa w art. 190 § 1 pkt 6 lit. b) Kodeksu celnego lub oryginału zaświadczenia, lub karty czasowego pobytu w Polsce - jeżeli zwolnienie dotyczy niemającej obywatelstwa polskiego osoby, o której mowa w art. 190 § 1 pkt 6 lit. b) Kodeksu celnego.
2) w wypadku przywozu środków transportu podlegających rejestracji - dowodów
rejestracyjnych, wystawionych na nazwisko tych osób.
3) spisu przywożonych rzeczy, sporządzonego w dwóch egzemplarzach.
Porównanie powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że art. 190 § 1 pkt 6 formułuje materialnoprawne przesłanki zwolnienia od cła towarów sprowadzanych do Polski jako mienie przesiedleńcze, natomiast powołane rozporządzenie Ministra Finansów - przesłanki formalne skorzystania ze zwolnienia. O powstaniu po stronie osoby przyjeżdżającej do Polski na pobyt stały uprawnienia do zwolnienia od cła rzeczy stanowiących jej mienie przesiedleńcze decydować będą okoliczności takie jak: zaliczanie się do kręgu osób, o których mowa w art. 190 § 1 pkt 6 lit. a) lub b); własność przywożonego mienia tej osoby oraz charakter przywożonego mienia tj. fakt jego wykorzystywania do użytku osobistego lub domowego przed przyjazdem do kraju. W razie spełnienia przez daną osobę wszystkich powyższych przesłanek uprawnienie do zwolnienia od cła powstaje z mocy prawa, z chwilą zakończenia pobytu za granicą i nie jest dla jego powstania konieczna jakakolwiek konstytutywna decyzja jakiegokolwiek organu państwowego. Stanowisko takie zajął Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 02.03.1993r. (K 9/92 OTK 1993 cz. I, poz. 6) w kwestii sposobu powstania uprawnienia do zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "b" ustawy z dnia 28.12.1989r. Prawo celne (Dz.U. Nr 87, poz. 434) i pozostaje ono aktualne w odniesieniu do rozważanego stanu prawnego. Powołane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12.12.1997r. określa natomiast warunki realizacji uprawnienia, które powstało już wcześniej z mocy prawa. Skorzystanie z tego uprawnienia zostało uzależnione od przedstawienia wraz ze zgłoszeniem celnym dokumentów określonych w tym rozporządzeniu. Wymogi formalne skorzystania ze zwolnienia mają służyć zabezpieczeniu organom celnym możliwości potwierdzenia, że po stronie osoby wnioskującej o zastosowanie zwolnienia rzeczywiście występują wszystkie przesłanki określone w art. 190 § 1 pkt. 6 Kodeksu celnego. Organ celny nie posiada, jak już zaznaczono, żadnych kompetencji do orzekania o przyznaniu danej osobie lub odmowie przyznania przedmiotowego zwolnienia, ale może odmówić objęcia towaru zwolnieniem w sytuacji, gdy na podstawie przedstawionych dokumentów stwierdzi brak przesłanek materialnoprawnych zwolnienia albo ze względu na niedopełnienie wszystkich wymogów formalnych nie jest w stanie stwierdzić, że dany towar podlega zwolnieniu. W tym znaczeniu decyzja o zastosowaniu zwolnienia ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający jedynie, że dany towar nie podlega należnościom celnym.
Z akt sprawy wynika, że skarżący zgłaszając pojazd do procedur tranzytu
7 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
przedstawił go w Oddziale celnym w Z. wraz z kompletem dokumentów poświadczających prawo do zwolnienia od cła. Podnoszony przez organ celny drugiej instancji argument, że skarżący nie złożył zgłoszenia celnego i nie przedłożył wymaganych prawem dokumentów nie znajduje tym samym potwierdzenia w aktach sprawcy. Nie poważając stwierdzenia organu celnego, iż stosowanie zwolnień celnych jest nierozerwalnie związane z procedurą dopuszczenia do obrotu należy jednak zauważyć, że powołane przepisy rozporządzenia Ministra Finansów uzależniając zastosowanie zwolnienia od dołączenia odpowiednich dokumentów do zgłoszenia celnego nie precyzują, że chodzi jedynie o zgłoszenie do procedury dopuszczenia do obrotu - przez co wniosek, iż przedłożenie stosownych dokumentów wraz ze zgłoszeniem towaru do procedury tranzytu nie spełnia warunków rozporządzenia, należy uznać za zbyt daleko idący. Związanie omawianego zwolnienia z procedurą dopuszczenia do obrotu oznacza, że dopiero w toku stosowania tej procedury organ celny biorąc pod uwagę udokumentowany stanu faktyczny wypowiada się co do możliwości zastosowania zwolnienia, nie oznacza jednak, że dopiero wówczas organ taki stan faktyczny lub prawny tworzy. Jest oczywiste, że ze względu na obiektywne przeszkody (kradzież samochodu wraz z dokumentami) skarżący w ogóle nie był w stanie wszcząć w normalnym trybie procedury dopuszczenia towaru do obrotu, przedstawić wymaganych dokumentów w toku ostatecznej odprawy celnej oraz wnioskować o zastosowanie zwolnienia od cła. Rozpatrując kwestię dopuszczalności zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie przesiedlenia na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "b" ustawy z dnia 28.12.1989r. Prawo celne (Dz.U. Nr 87, poz. 434), w sytuacji, gdy ze względu na obiektywną przeszkodę (brak możliwości uzyskania zaświadczenia z Konsulatu wobec nieutrzymywania przez Polskę z danym krajem stosunków dyplomatycznych) Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29.07.1997r sygn. akt. SA/Rz 1906/96) uznał, że wobec powstania uprawnienia do zwolnienia z cła z mocy prawa okoliczność ta nie może powodować ujemnych następstw dla strony. W takim wypadku dopuszczalne jest, zdaniem Sądu, dowodzenie podstawy do zastosowania zwolnienia na zasadach ogólnych. Biorąc pod uwagę, że w rozpoznawanej sprawie organy celne zostały zaznajomione z dokumentami odpowiadającymi wymogom rozporządzenia Ministra Finansów z 12.12.1997r., a więc były w stanie potwierdzić, że do przedstawionego w Oddziale Celnym w Tarnowie samochodu miało zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 190 § 1 Kodeksu celnego, powinny były rozważyć tę okoliczność orzekając o dopuszczeniu towaru do obrotu. Jeżeli bowiem z dostępnych dokumentów i informacji wynikałoby jednoznaczenie, że przywóz danego towaru był zwolniony od cła, oznaczałoby to, że nie podlegał on należnościom celnym przywozowym. Tym samym w odniesieniu do takiego towaru brak byłoby podstaw do orzekania o długu celnym w przywozie.
Stanowisko organów celnych, iż fakt nieprzedstawienia przez stronę wymaganych dokumentów wraz ze zgłoszeniem do procedury dopuszczenia do obrotu uzasadniał zaniechanie rozważań dotyczących możliwości zastosowania zwolnienia stoi w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej i wyrażonym w art. 122 Ordynacji podatkowej (znajdującym zastosowanie w postępowaniu w sprawach celnych na mocy art. 262 Kodeksu celnego) obowiązkiem organów celnych podejmowania w postępowaniu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Odstępując w przedmiotowej sprawie od zbadania
8 Sygn. akt. 3 I SA/Wr 202/02
oceny posiadanego materiału dowodowego pod kątem możliwości zastosowania zwolnienia organy celne dopuściły się naruszenia przepisów art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, które to nakładają na organy prowadzące postępowanie obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Odnosząc się z kolei do powołanej przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.05.1999r. tutejszy Sąd stwierdza, że odnosi się ona do innego rodzaju zwolnienia celnego i ze względu na całkowicie odmiennie sformułowane warunki tego zwolnienia nie może mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Zaskarżona decyzja odpowiada natomiast prawu w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zgodnie z treścią art. 275 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podejmowane w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego, w wysokości ustalonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 14.11.1997r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz.U. Nr 139/97). Opłata ta pobierana jest z tytułu podjęcia przez organ celny dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i ma charakter obligatoryjny. Bez wpływu na jej wymierzenie pozostają wobec tego okoliczności, w jakich nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego. Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie fakt usunięcia samochodu spod dozoru celnego nie budzi wątpliwości, stanowisko organów celnych w kwestii wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej należy uznać za zgodne z prawem.
Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI