I SA/Wr 1968/02

I SA/Wr 1968/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jadwiga Danuta Mróz /przewodniczący/
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 6 poz 35
par. 6  ust. 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Dz.U. 1993 nr 90 poz 416
art. 26  ust. 1  pkt 1
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S. NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska S. WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Asesor WSA Marta Semiczek Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi T. i A. B. na decyzje Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r.: I. uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] o nr [...], II. stwierdza, iż wymienione w pkt I decyzje nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz Skarżących T. i A. B. kwotę [...] (dwieście trzydzieści dziewięć złotych i trzynaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w Z. określił skarżącym T. i A. B. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Małżonkowie złożyli łączne zeznanie podatkowe, w którym A. B. wykazał przychody z działalności gospodarczej polegającej na płukaniu, kuszeniu i przesiewaniu skały bazaltowej.
Kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie amortyzacji środków trwałych. W badanym okresie rozliczeniowym Skarżący wprowadził do ewidencji środków trwałych samochód ciężarowy KRAZ. Wg złożonych w toku postępowania wyjaśnień samochód został nabyty w dniu [...] za cenę [...] na podstawie umowy sprzedaży, jako pojazd zniszczony i przez wiele lat nieeksploatowany. Skarżący w okresie od 1.02.1997 r. do 7.05. 1997 r. dokonał w nim napraw przywracając pojazd do sprawności, m.in. dokonał napraw silnika, wykonał ramę samochodu, wymienił skrzynie biegów, błotniki i maskę, naprawił kabinę, układ hamulcowy i zniszczony kiper, w związku z czym poniósł wydatki na łączną kwotę [...]. Powyższe kwoty ujął Skarżący po stronie kosztów uzyskania przychodów, a następnie wystornował. W dniu 12.05.1997 r. pojazd został wprowadzony do ewidencji środków trwałych. Jako wartość początkową przyjęto kwotę [...], ustaloną na podstawie opinii biegłego, powołanego przez Skarżącego w celu oszacowania wartości środka trwałego. Czynności kontrolne ujawniły także, iż w okresie od 21.05.1997 r. do 14.10.1997 r. Skarżący przeprowadził szereg remontów ww. pojazdu m.in. naprawę układu hydraulicznego, kapitalny remont silnika, naprawę układu napędowego, elektrycznego i in. na łączną kwotę [...]. Wyjaśniając zasadność poniesionych wydatków Strona wskazała na trudne warunków pracy w jakich funkcjonowało urządzenie.
Organ I instancji uznał, iż przyjęta przez Skarżącego metoda ustalenia wartości początkowej środka trwałego narusza przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17.01.1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Powołał się organ na przepis art. 22 ust. 8 powołanej wyżej ustawy i § 7 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia oraz w zakresie sposobu ustalenia wartości początkowej środków trwałych oraz na § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ww. rozporządzenia.
W ocenie organu Skarżący wytworzył w okresie od lutego do maja 1997 r. środek trwały i z tego tytułu poniósł wydatki w kwocie [...], wliczając w to także kwotę wynagrodzenia wypłaconą pracownikowi zatrudnionemu w okresie od 1.03. do 5.05.1997 r. przy wytworzeniu ww. środka, natomiast kwota wartości początkowej ustalona przez biegłego wynosiła [...].
Organ wskazał, iż przepisy powołanego wyżej rozporządzenia przewidują, iż za wartość początkową środków trwałych uważa się, razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia, zaś w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia. Przy czym za koszt wytworzenia uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace, wraz z pochodnymi, i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się: wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od kredytów (pożyczek), prowizji i różnic kursowych, z wyłączeniem odsetek, prowizji i różnic kursowych naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.
Przepisy ww. rozporządzenia przewidują możliwość ustalenia wartości początkowej środka trwałego przy udziale biegłego, jednakże tylko wówczas gdy podatnik nie może ustalić kosztu wytworzenia. W rozpatrywanej sprawie Skarżący nabył środek trwały w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co obligowało go do gromadzenia i przechowywania wszelkich dowodów księgowych potwierdzających poniesienie nakładów i pozwalających na ustalenie wartości początkowej środka trwałego. Zebrany materiał pozwala przyjąć, iż Skarżący poniósł wydatki na środek trwały w kwocie [...] i tę wartość należy uznać za wartość początkową środka trwałego.
Dokonując odpisów amortyzacyjnych od kwoty [...]. Skarżący zawyżył koszty uzyskania przychodów, ponadto odpisy były dokonywane od maja, gdy tymczasem zgodnie z powołanymi przepisami winny być dokonywane począwszy od czerwca tj. po miesiącu przyjęcia środka do używania. Ponadto dokonując storna uprzednio zaliczonych kosztów Skarżący nie skorygował kwoty stanowiącej równowartość wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi zatrudnionemu przy wytworzeniu środka trwałego, w związku z czym naruszył przepis art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W toku postępowania Strona wskazywała, iż nabyty pojazd remontowała we własnym zakresie, ale znaczna część podzespołów została nabyta i wytworzona jeszcze przed zakupem środka trwałego tj. w latach 1989 - 1995. Skarżący bowiem większość środków trwałych remontował i przystosowywał we własnym zakresie, używając części nabywanych okazjonalnie na przetargach. W jego ocenie kwota podana przez biegłego była adekwatna do wartości pojazdu, wskazują na to ceny rynkowe takich środków trwałych. Uznał jednocześnie zasadność wyłączenia z kosztów wynagrodzenia pracownika zatrudnionego przy naprawie pojazdu. Organ nie uwzględnił ww. wyjaśnień powołując się ponownie na rozporządzenie i sposób ewidencjonowania środków trwałych, wskazał także, iż skoro praktyką Strony jest odbudowa zużytych środków trwałych przy użyciu nabywanych okazjonalnie części, to winna ona zadbać o odpowiednie dokumentowania nabywanych części, aby dokonać prawidłowej wyceny środków trwałych. Zakwestionował organ także cenę określona przez biegłego wskazując, iż w maju 1997 r. pojazdy tej marki można było nabyć za dużo niższą cenę (15.000 - 20.000). Ponadto opłata skarbowa uiszczona od umowy wskazywała, iż Skarżący musiał zapłacić za pojazd nie [...] ale [...].
W toku postępowania organ zakwestionował także odliczenie z tytułu renty jakiego dokonał Skarżący.
W dniu [...] została zawarta w formie aktu notarialnego umowa renty pomiędzy Skarżącym a jego synem Sz. B., na mocy której rentodawaca zobowiązał się do wypłaty świadczeń rentowych w kwocie [...] w okresie 2 lat od dnia zawarcia umowy. Organ uznał, iż wobec obowiązku alimentacyjnego ciążącego na Skarżącym nie może on dokonać odliczenia ww. kwoty od podstawy opodatkowania. Sz. B. nie posiadał bowiem źródła dochodów jak również odrębnego majątku, w związku z czym nie był w stanie samodzielnie się utrzymać. Skarżący wyjaśnił, iż syn ukończył studia medyczne w 1994 r., następnie wyjechał do Anglii, skąd musiał powrócić ze względu na zły stan zdrowia i w 1997 r. wyjechał do Holandii w celu dalszego kształcenia i uzyskania specjalizacji w medycynie naturalnej. Renta była przeznaczona na naukę. W ocenie Skarżącego syn ukończył studia i był w stanie utrzymać się samodzielnie, w związku z czym na rodzicach nie ciążył już obowiązek alimentacyjny. Ponadto z przedłożonego zaświadczenia wydanego przez instytut, w którym kształcił się Sz. B. wynikało, iż w zamian za prace na rzecz instytutu otrzymywał on wynagrodzenie pozwalające na pokrycie kosztów wyżywienia i noclegów.
W toku postępowania przesłuchano w charakterze świadka Sz. B., który zeznał, iż
rentę przeznaczył na zaspokojenie dodatkowych wydatków związanych z pobytem w
Holandii, podróż, sympozja, konferencje, zeznał także iż nie uzyskiwał jakichkolwiek innych
dochodów, a koszt nauki, wyżywienia i noclegów był przez niego odpracowany na rzecz
instytutu.
Organ uznał, iż powyższe zeznania potwierdzają istnienie pomiędzy stronami umowy
obowiązku alimentacyjnego. Obarcza on prawnych opiekunów do czasu uzyskania przez
podopiecznego pełnej samodzielności finansowej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
Powyższe stwierdził Urząd dokonując analizy przychodów rentobiorcy uzyskiwanych od
1994 r.
Powołując się na art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz
na instytucję renty opisaną w k.c. organ stwierdził, iż na Skarżących ciążył obowiązek
alimentacyjny w związku z czym świadczenie wypłacone synowi nie stanowiło renty lecz
realizację ww. obowiązku.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie zarzucając organowi, iż nie zgłosił żadnych merytorycznych zastrzeżeń do dokonanej wyceny biegłego, przyjmując dowolnie, iż nie może być tu ona zastosowana. Takim działaniem naruszono podstawowe zasady postępowania, ponadto nie przyjęto żadnych innych wydatków jako koszty wytworzenia środków trwałych. Zastosowano przepisy, które z uwagi na długi czas wytwarzania środka trwałego nie mogą być stosowane. Skarżący podnosił, iż do realizacji środka trwałego przygotowywał się bardzo długo, gromadząc materiały i tworząc podzespoły. W 1993 r. wydatki uprzednio zaliczone w koszty zostały wystornowane. W celu określenia prawidłowej wyceny wartości środka powołał biegłego, zaś jego ocena jest prawidłowa. Skarżący uważa, że jego przypadek to szczególna sytuacja o której stanowi rozporządzenie. W zakresie renty wskazywał, iż syn prowadził odrębne gospodarstwo domowe, koszty utrzymania pokrywał instytut, nie zachodził więc obowiązek alimentacyjny bowiem syn ukończył studia medyczne i był w stanie utrzymać się sam. Renta miała charakter wspomagający a jej podstawą było umożliwienie pełnoletniemu synowi zrobienie specjalizacji z zakresu medycyny naturalnej.
Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy podzielając stanowisko organu I instancji, iż wycena biegłego dotyczy tylko szczególnych sytuacji. Skoro Skarżący prowadzi działalność od 1991 r. i zamierzał wytworzyć we własnym zakresie środek trwały winien również zachować obowiązujący sposób dokumentowania ponoszonych wydatków. Ponadto nie jest prawdopodobne nabywanie części do samochodu z 8 letnim wyprzedzeniem, jak również należy zwróci uwagę na fakt, iż takie części się zużywają i starzeją, mało prawdopodobne jest zatem aby Strona mogła używać ich do pojazdu nabytego w 1997 r. Ponadto powołując się na własne wyceny dokonanych prac Strona nie przedstawia żadnych dokumentów na te okoliczność. W pozostałej części Izba podzieliła argumentacje Urzędu Skarbowego.
Od powyższej decyzji Strona złożyła Skargę wnosząc o uchylenie obu decyzji, zarzucając bezpodstawność nieuznania wyceny biegłego i pozbawienie prawa do odliczenia renty:
Wskazał, iż organ nie zakwestionował merytorycznej oceny biegłego, lecz możliwość jej zastosowania. Skarżący podnosił, iż gromadził elementy do wytworzenia środków przez 9 lat od 1988 i dziś trudno byłoby odnieść ich cenę (wartość) do obecnych realiów. Części nabywał okazjonalnie, nierzadko na giełdzie gdzie trudno o rachunek. W 1993 r. wystornował część, wydatków z kosztów. Jedyną możliwą i wiarygodną wyceną była wycena biegłego. Ograniczenie się tyko do kosztu wytworzenie nie wynika z żadnego przepisu prawa i stanowi niedozwoloną nadinterpretację. Kwestionując opinie biegłego organ nie dokonał wy szacowania wartości środka trwałego opierając się tylko na rachunkach, twierdząc że to co nie jest udokumentowane nie może stanowić środka trwałego, taka ocena jest nierzetelna. Ponadto organy ograniczają zastosowanie wyceny biegłego do sytuacji szczególnych nie uzasadniając ich. Wskazywał także, iż w minionych okresach przeprowadzono już wiele kontroli nie kwestionując ww. wyceny, co godzi w zasadę zaufania.
W zakresie odmowy odliczenia renty Strona zarzucała organom także dowolność ustaleń.
W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej oddalenie powołując się na argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyżej wskazanych kompetencji należy stwierdzić, iż narusza ona przepisy materialnego poprzez niezastosowanie § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz.U. Nr 14, poz. 98 ze zm.), co z kolei skutkować musi jej uchyleniem.
Osią sporu w niniejszej sprawie są dwa zagadnienia - ocena prawidłowości zastosowanej przez Skarżącego metody ustalenia wartości środka trwałego oraz zasadność odliczenia wydatku z tytułu renty ustanowionej na rzecz dorosłego syna.
Rozważając pierwsze z zaistniałych zagadnień odwołać się należy do przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych które określają metody ustalenia wartości początkowej środków trwałych, w zależności od sposobu w jaki podatnik wszedł w ich posiadanie.
Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotne są zapisy odnoszące się do środka trwałego wytworzonego we własnym zakresie nie może bowiem budzić wątpliwości i to nie jest miedzy stronami sporne, iż Skarżący posiadane środki trwałe wytwarzał własnym sumptem. Potwierdzają to zebrane w toku postępowania materiały, a okoliczność powyższa została także przyznana przez organy podatkowe. I tak zapisy powołanego wyżej rozporządzenia w § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 stanowią, iż za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia. Za koszt wytworzenia uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace, wraz z pochodnymi, i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się: wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od kredytów (pożyczek), prowizji i różnic kursowych, z wyłączeniem odsetek, prowizji i różnic kursowych naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.
Jednocześnie ust. 6 i 7 stanowią, iż jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych przed dniem założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu, o których mowa w § 11, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej ż wyceny dokonanej przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych środków trwałych, tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu oraz stanu i stopnia ich zużycia.
Jeżeli podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych nie może ustalić kosztu wytworzenia, o którym mowa w ust. 5, wartość początkową środków trwałych ustala się w wysokości określonej przez biegłego, powołanego przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych, o których mowa w ust. 6.
Dokonując wykładni ww. zapisów nie może być wątpliwości, iż zarówno ich treść jak i usytuowanie wskazują, iż prawodawca przyjął pewną gradację metod ustalania wartości początkowej środków trwałych wytworzonych przez podatnika. Podstawowym sposobem jest przyjęcie kosztu wytworzenia. Dopiero jeśli nie jest to możliwe należy skorzystać z wyceny dokonywanej przez podatnika i jako sposób szczególny, "jeżeli podatnik nie może ustalić kosztu wytworzenia
środka trwałego przyjęto w rozporządzeniu możliwość skorzystania z wyceny dokonywanej przez biegłego. Potwierdzenie tego stanowiska znajduje się także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego:
,, Tył ko w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest ustalenie wartości początkowej środka trwałego w oparciu o opinię biegłego. Dotyczy to np. takich sytuacji, gdy dany środek trwały został wykonany sposobem gospodarczym łub w zakładzie podatnika i ustalenie kosztów wytworzenia tego środka trwałego nie było możliwe w oparciu o koszty wytworzenia tych środków. Podatnicy zaś winni dysponować również np. rachunkami na zakup części składowych i materiałów do remontowanych samochodów, a także wykazać koszty wynagrodzeń pracowników za pracę wraz z pochodnymi. " (wyrok NSA z dnia 2.02.1997 r. sygn. akt. I S.A./Po 586/96 LEX nr 29016).
Racje ma organ podatkowy twierdząc, iż użyte w powołanym zapisie pojecie "nie może ustalić" winno być odnoszone do okoliczności obiektywnych a nie subiektywnych, jakkolwiek może ono wynikać z rożnych sytuacji nie zostało bowiem wyraźnie przez prawodawcę określone. Z powyższego wynika, iż każda sytuacja winna być dogłębnie analizowana w kontekście nałożonych na podatnika obowiązków wynikających nie tylko z ww. rozporządzenia, ale także innych regulacji prawnych zwłaszcza odnoszących się do obowiązku dokumentowania zdarzeń gospodarczych mających wpływ na podstawę opodatkowania.
Jeśli zatem podatnik prowadzi działalność gospodarczą i na mocy odrębnych przepisów winien wszelkie wydatki związane z działalnością gospodarczą dokumentować odpowiednimi dowodami księgowymi, to fakt poniechania takich czynności nie może być utożsamiany z niemożliwością ich uzyskania. Jest to obowiązek podatnika przekładający się na możliwość odnoszenia ww. wydatków w koszty uzyskania przychodów. " O celowości ponoszenia wydatków, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym również o podejmowaniu nowych rodzajów i kierunków działalności gospodarczej, decyduje podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a nie organ podatkowy. Ponadto, jeżeli wydatki poniesione przez podatnika w celu uzyskania przychodu zostały prawidłowo udokumentowane i zaewidencjonowane w prowadzonej ewidencji podatkowej (księgach rachunkowych), podlegają one uwzględnieniu przy ustalaniu podstawy opodatkowania, jako koszty uzyskania przychodów bez potrzeby ich udowodnienia w inny sposób. " (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.09.2000 r. sygn. akt I SA /Łd 1317/98 LEX 45413).
"Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów
uzależniona jest m. in. od łącznego spełnienia przesłanek, tj. uzyskania przychodu, istnienia
związku przyczynowego między poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem oraz od
właściwego udokumentowania tego wydatku. " (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z
dnia 17.09.1999 r. sygn. akt I SA /Gd 1508/97 LEX nr 42713).
Analizując orzecznictwo można stwierdzić, iż nie prezentuje ono bardzo sztywnego
stanowiska zakresie dokumentowania kosztów uzyskania przychodów rachunkami czy też
fakturami, wystarczy aby podatnik udowodnił fakt poniesienia wydatku.
"Nie można podzielić stanowiska organów, że podatnik, który wprawdzie poniósł faktycznie koszty, lecz nie posiada dowodów potwierdzających ich poniesienie, nie będzie miał prawa zaliczyć tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepisy ustawy w zakresie kosztów uzyskania przychodów nie określają zasad, w myśl których powinno być udokumentowane poniesienie kosztów.'" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.03.2001 r. sygn. akt III S.A. 68/00 Prz. Podat. 2001/10/63).
Oceniając w tym kontekście sytuację Skarżącego nie sposób nie zauważyć, iż jest ona szczególna. Jak wynika ze złożonych w toku postępowania - prezentowanych od samego początku stwierdzeń - Skarżący część urządzeń i elementów niezbędnych do wytworzenia środków trwałych nabył jeszcze przed rozpoczęciem działalności. W związku z powyższym niewątpliwe nie obciążał go wówczas obowiązek pozyskania na tę okoliczność dokumentów księgowych.
Powstaje zatem pytanie jaką metodę należy zastosować do wyceny środka trwałego wytworzonego przez podatnika, który nie miał jeszcze obowiązku gromadzić dokumentów księgowych.
Z pewnością nie można czynić zarzutu, iż Strona nie dopełniła ciążących na nim obowiązków, nie można także zastosować metody, o której stanowi powołany wyżej § 6 ust. 6, bowiem odnosi się on do wyceny środka trwałego nabytego przed dniem założenia ewidencji, nie zaś do wyceny jego poszczególnych części.
Wydaje się, iż właśnie dla takich przypadków ustawodawca wprowadził, jako rozwiązanie szczególne możliwość oceny wartości środka trwałego przez biegłego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, Skarżący posiadane środki trwałe wytworzył we własnym zakresie, pewne części na ich budowę nabył jeszcze przed rozpoczęciem działalności nie mając obowiązku ich dokumentowania, tak więc ich wycena nie może się odbyć wg zasad przewidzianych w § 6 ust. 1 czy ust. 6 powołanego wyżej rozporządzenia. Przyjmując wskazaną przez organy podatkowe metodę wyliczenia wartości środka trwałego wytworzone urządzenie nie byłoby zdatne do użytku bowiem nie uwzględnia się przy jego wycenie wszystkich zużytych do wytworzenia elementów.
Powyższe potwierdza orzecznictwo sądowe, wystarczy wskazać na powołany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.02.1997 r. sygn. akt. I S.A./Po 586/96 LEX nr 29016).
Odnosząc się do stwierdzeń podnoszonych przez organy podatkowe w podjętych decyzjach, iż Skarżący nie był w stanie zgromadzić i przechowywać takich części przez długi czas z uwagi na ich nietrwałość i zużycie wskazać należy (i ten fakt przyznały same ograny), iż podatnik wytworzył posiadane środki trwałe ze gromadzonych i okazjonalnie nabywanych części. Ponadto podkreślenia wymaga, iż chodzi o urządzenia do maszyn specjalistycznych, które odpowiednio zakonserwowane mogłyby przetrwać długi okres, poza stwierdzeniem, że jest to niemożliwe organ nie podjął jakichkolwiek kroków, aby sytuacje tę wyjaśnić.
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz zasadą swobodnej oceny dowodów organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym ocena powyższa zakłada, iż organ podatkowy nie jest krępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. By w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy winien m.in. kierować się prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny. (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.06.2000 r. I SA/Po 1342/99). W katalogu środków dowodowych ustawodawca zawarł także opinie biegłego, który winien być powoływany w sprawach wymagających wiedzy specjalistycznej, w ocenie Sądu formułowanie przez organy podatkowe poglądu o nieprzydatności spornych części do wytwarzanego przez Stronę urządzenia, bez posiadania wymaganej w tym zakresie wiedzy, nie może być podstawą orzekania.
"Jeżeli spór z podatnikiem dotyczy skomplikowanych procesów technologicznych, specjalistycznej wiedzy na ten temat, to organ skarbowy powinien powołać biegłego. Nie może poprzestać jedynie na własnej, pobieżnej znajomości rzec "(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4.03.2004 r. III SA 1917/02 Wspólnota 2004/7/56).
W związku z powyższym, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy bezpodstawnie zakwestionowały zastosowaną przez podatnika metodę wyceny środków trwałych.
Odrębnym natomiast problemem pozostaje fakt czy przyjęta do ewidencji środków trwałych wartość spornego urządzenia odpowiadała realiom rynkowym, do tego - kwestionując niejako zasadę - organy się nie odniosły. Przepisy przywoływanego wyżej rozporządzenia możliwość taką dają w § 6 ust. 16, tak więc dokonując ponownej analizy zgromadzonego materiału organ jest władny do dokonania oceny wartości środka trwałego z punktu widzenia powołanego przepisu.
Drugą kwestią sporną niniejszej sprawie jest zagadnienie dotyczące zasadności odliczenia przez Skarżących renty ustanowionej na rzecz pełnoletniego syna.
W zaskarżonej decyzji organ zakwestionował bowiem możliwość pomniejszenia przez Skarżących podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym wskazując, iż wypłacone świadczenie ma charakter alimentacyjny.
W ocenie Sądu postępowanie organu podatkowego w tym zakresie jest prawidłowe. Przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) nie ustanawiają żadnej granicy wiekowej od której uzależniony jest obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z treścią art. 133 rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Istotne jest zatem czy syn Skarżących był w stanie, w okresie pobierania renty, utrzymać się
samodzielnie. Przeprowadzone przez organy podatkowe postępowanie wykazało, iż nie
osiągał on jakichkolwiek dochodów, zaś renta przeznaczona była na umożliwienie
kontynuowania przez niego nauki.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ukształtowany już na gruncie
kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pogląd, iż:
"Dziecko, które osiągnęło nie tylko pełnoletność, ale zdobyło także wykształcenie
umożliwiające podjęcie pracy zawodowej, pozwalającej na samodzielne utrzymanie, nie traci
uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje
uzasadnienie w dotychczas osiąganych wynikach. " (wyrok SN z dnia 24.03.2000 r. sygn. akt I
CKN 1538/99 LEX nr 51629).
Niewątpliwe zatem pomimo zdobycia już odpowiedniego wykształcenia zapewniającego
możliwość samodzielnego zarobkowania Syn skarżących zdecydował się na podjęcie dalszej
nauki, trafnie zatem uznał organ iż w takim przypadku na rodzicach nadal będzie ciążył
obowiązek alimentacyjny.
W skardze Strona podnosiła, iż przebywając w Holandii syn uzyskiwał zakwaterowanie i
wyżywianie, w związku z powyższym był w stanie utrzymać się samodzielnie bez pomocy
rodziców. Dalsze jednak stwierdzenia Skarżących oświadczeniom tym przeczą, ustanowiona
renta przeznaczona miała być na "umożliwienie zrobienia specjalizacji" i miała charakter
wspomagający. Jak na rozprawie wyjaśniał Skarżący jej przeznaczeniem było zapewnienie
wstępu na rozmaite sympozja i umożliwienie dojazdów, wskazał także, iż bez jej
ustanowienia syn nie zdecydowałby się na wyjazd i podjecie dalszej nauki.
Nie można zatem uznać, iż syn Skarżących był w stanie samodzielnie zaspokoić swoje
potrzeby w zakresie uzyskania stosownego wykształcenia, jak wskazała sama Strona
niezbędna była mu w tym zakresie pomoc finansowa rodziców.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w
niniejszej sprawie w pełni podziela.
,, Wiek dziecka nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku alimentacyjnego, lecz
możliwości dziecka do samodzielnego utrzymania się. dochody z jego majątku, a także
niedostatek. Okoliczność, że syn skarżącej zaniedbał studia i z własnej winy nie jest jeszcze w
stanie samodzielnie się utrzymać, mogłaby być argumentem w procesie alimentacyjnym przemawiającym za ustaleniem obowiązku alimentacyjnego, ale nie w sytuacji, gdy matka de facto łoży na utrzymanie dorosłego syna - studenta. Jest to w istocie wykonanie obowiązku alimentacyjnego, którego nie można obchodzić poprzez nazwanie świadczenia rentą, "(wyrok z dnia 26.05.2001 r. sygn. akt SA /Sz 453/00 LEX 48944)
"Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku "troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka" i należytego przygotowania go, odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej (art. 96 k.r. i o.). Obowiązek ten nie jest ograniczony przez żaden sztywny termin, a w szczególności - przez termin dojścia przez alimentówanego do pełnoletności. Nie jest także związany ze stopniem wykształcenia w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentów danego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Jedyną miarodajną okolicznością od której zależy trwanie bądź ustanie tego obowiązku, jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie, przy czym przyjmuje się, że nie można tego oczekiwać od dziecka małoletniego. Z tej przyczyny w odniesieniu do dzieci, które osiągnęły pełnoletność, brać należy pod uwagę to, czy wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zahamowywania, a co najmniej znacznego utrudniania dalszego rozwoju dziecka, a to przez pozbawianie go środków materialnych niezbędnych do kontynuowania nauki po osiągnięciu pełnoletności, pozostawałoby zatem w sprzeczności ze wspomnianym wyżej podstawowym obowiązkiem rodzicielskim. " (wyrok SN z dnia 14.11.1997 r. sygn. akt III CKN 217/97 Prok.i Pr. 1998/9/28)
Niezależnie od powyższego podkreślić należy charakter i causa renty, ustanawianej jako świadczenie o charakterze wspomagającym, socjalnym, którego geneza wywodzi się właśnie ze świadczeń alimentacyjnych mających za cel wspomaganie osób znajdujących się w niedostatku, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Jeśli obecnie Skarżący kwestionują obowiązek alimentacyjny względem syna przeczą w istocie podstawie ustanowienia renty.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a), art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.