I SA/WR 1927/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-05-22
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyzaliczki na podateknadpłatazwrot podatkurok podatkowyordynacja podatkowapostępowanie podatkowezakład pracy chronionej

WSA we Wrocławiu oddalił skargę podatnika, uznając, że żądanie zwrotu nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy po upływie roku podatkowego jest bezprzedmiotowe, gdyż zaliczki tracą byt prawny i przekształcają się w zobowiązanie podatkowe lub nadpłatę.

Skarżący domagał się stwierdzenia nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy za okres od stycznia do czerwca 2000 r. Organy podatkowe odmawiały stwierdzenia nadpłaty, wskazując na brak podstaw prawnych do żądania zwrotu nadpłaty z tytułu wpłaconej zaliczki na podatek dochodowy za poszczególne miesiące roku podatkowego. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że po upływie roku podatkowego zaliczki tracą byt prawny, a żądanie zwrotu nadpłaty powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego, a nie zaliczek.

Sprawa dotyczyła skargi Z.P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia do czerwca 2000 r. Skarżący domagał się zwrotu nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy. Organy podatkowe, po wcześniejszym uchyleniu ich decyzji przez NSA, ponownie odmówiły stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty powstało dopiero z dniem złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy. Podkreślono, że zaliczka na podatek dochodowy jest jedynie płatnością na poczet przyszłego zobowiązania, a po zakończeniu roku podatkowego traci swój byt prawny, przekształcając się w zobowiązanie podatkowe lub nadpłatę. Dlatego też żądanie zwrotu nadpłaty rozpatrywane po upływie roku podatkowego powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego, a nie zaliczek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ z upływem roku podatkowego zaliczki tracą swój byt prawny. Sąd wskazał, że podatnikowi służy prawo wykazania nadpłaty w zeznaniu rocznym lub wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w tym zakresie, a nie w zakresie zaliczek po zakończeniu roku podatkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, żądanie zwrotu nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy po upływie roku podatkowego jest bezprzedmiotowe, ponieważ zaliczki tracą swój byt prawny i przekształcają się w zobowiązanie podatkowe lub nadpłatę.

Uzasadnienie

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, zaliczki na podatek dochodowy funkcjonują do momentu pojawienia się zobowiązania podatkowego, którego elementem rozliczeniowym stają się zaliczki. Po zakończeniu roku podatkowego zaliczki tracą byt prawny, a żądanie zwrotu nadpłaty powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 75 § § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty powstało dopiero z dniem złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy.

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 73 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dla podatników podatku dochodowego nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania podatkowego.

Ordynacja podatkowa art. 76 § c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nadpłatę wynikającą z zaliczek na podatek zwraca się po zakończeniu okresu, za który rozlicza się podatek.

Ordynacja podatkowa art. 72 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, przez który rozumie się także zaliczki na podatek.

Ordynacja podatkowa art. 74 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

W przypadku, gdy podatnik jest obowiązany do wpłacania zaliczek na podatek, nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego.

Ordynacja podatkowa art. 21 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 79 § § 2 pkt 1 lit a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 35

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 44

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.r.z.o.n. art. 31 § ust. 2 pkt 4

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw art. 10

Żądania stwierdzenia nadpłaty podatku wniesione przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej należy rozpatrywać na podstawie przepisów dotychczasowych.

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 22 § § 1

Do spraw wszczętych a niezakończonych przez organy podatkowe pierwszej instancji przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu znowelizowanym.

Ordynacja podatkowa art. 77a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy może, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem, dokonać zwrotu nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek na podatek dochodowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Po upływie roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy tracą swój byt prawny i przekształcają się w zobowiązanie podatkowe lub nadpłatę, co czyni żądanie zwrotu nadpłaty w zaliczkach po tym terminie bezprzedmiotowym.

Odrzucone argumenty

Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące niewłaściwego zastosowania norm prawnych, braku uzasadnienia decyzji, przewlekłości postępowania oraz braku udostępnienia dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

Z upływem roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy tracą swój byt prawny, przekształcając się w zobowiązanie podatkowe lub w nadpłatę w tym podatku. Dlatego też żądanie zwrotu nadpłaty rozpatrywane po upływie roku podatkowego powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego a nie zaliczek.

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący sprawozdawca

Ludmiła Jajkiewicz

sędzia

Dagmara Dominik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących momentu powstania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz charakteru prawnego zaliczek na podatek po zakończeniu roku podatkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku i późniejszych lat, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Może wymagać analizy pod kątem zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii rozliczeń podatkowych i charakteru zaliczek, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Wyjaśnia, dlaczego pewne roszczenia stają się bezprzedmiotowe po upływie określonego czasu.

Czy można odzyskać nadpłatę zaliczek na podatek po zakończeniu roku? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1927/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik
Katarzyna Borońska
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Lidia Błystak
Ludmiła Jajkiewicz
Maria Tkacz-Rutkowska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 1492/06 - Wyrok NSA z 2007-12-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 75,  art. 74  par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Tezy
Z upływem roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy tracą swój byt prawny, przekształcając się w zobowiązanie podatkowe lub w nadpłatę w tym podatku. Dlatego też żądanie zwrotu nadpłaty rozpatrywane po upływie roku podatkowego powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego a nie zaliczek.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant Paulina Wódka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]o Nr [...];[...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia do czerwca 2000 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskami z dnia [...].,[...],[...].,[...],[...],[...] Z. P. współwłaściciel s.c. "A" (posiadającej status ZPCHR) zwrócił się o stwierdzenie nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy za miesiące od stycznia do czerwca 2000 r., przy czym za miesiące styczeń i luty 2000 r. nie złożył deklaracji PIT - 5.
Decyzjami z dnia [...]Izba Skarbowa przywołując przepisy art. 21 § 2, art. 79 § 2 pkt 1 lit a ustawy Ordynacja podatkowa art. 14, art. 21 ust. 1 pkt 35, art. 44 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 31 ust. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych utrzymała w mocy decyzje organu I instancji odmawiające Skarżącemu stwierdzenia nadpłaty we wnioskowanym zakresie.
Decyzje Izby Skarbowej zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z dnia 9.04.2003 r. o sygn. akt od I SA/Wr 2483/00 do I SA/Wr 2488/00 uchylił tak decyzje Izby Skarbowej jak i poprzedzające je decyzję Urzędu Skarbowego. W obszernych motywach uzasadnienia Sąd wskazał, iż w sprawach nadpłaty za miesiące styczeń i luty 2000 r. wobec wydania przez organy podatkowe decyzji określających zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za ww. miesiące postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty stało się bezprzedmiotowe. W realiach rozpoznawanej sprawy nie mogły toczyć się dwa postępowania dotyczące tej samej kwestii tj. w sprawie stwierdzenia nadpłaty i określenia zobowiązania. W rozstrzygnięciach dotyczących pozostałych okresów rozliczeniowych Sąd wskazał, iż brak regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy rozpoczęli długookresowe przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach, powoduje potrzebę zbadania sprawy z uwzględnieniem jej indywidualnych okoliczności.
Rozpatrując sprawę ponownie Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia [...]nr od [...]do [...]wspartymi na treści art. 72 § 1, art. 75 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odmówił Z.
P. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do czerwca 2000 r. W uzasadnieniu wskazał, iż przedłożone przez Stronę dowody nie wskazują na rozpoczęcie przed dniem 30.11.1999 r. długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych.
Rozpatrując sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia [...] uchylił orzeczenia objęte odwołaniem i umorzył postępowanie w sprawie. Podzielając stanowisko organu I instancji o braku podstaw do uznania, iż Strona podjęła długookresowe działania inwestycyjne, a w związku z czym była obligowana do składania deklaracji i zapłaty podatku, wskazał jednak na przepis art. 75 § 2 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, z którego wywiódł, iż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty powstało dopiero z dniem złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy tj. [...]. Tezę tę potwierdza art. 73 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym dla podatników podatku dochodowego nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania podatkowego oraz art. 76 c tej ustawy zgodnie, z którym nadpłatę wynikającą z zaliczek na podatek zwraca się po zakończeniu okresu, za który rozlicza się podatek. Zaliczka jest bowiem tylko płatnością na poczet przyszłego podatku dochodowego, którego wysokość jest obliczana po upływie roku podatkowego, dlatego też brak jest podstaw prawnych do żądania stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące roku podatkowego. Skoro więc po zakończeniu roku podatkowego każde postępowanie w sprawie zaliczek na podatek dochodowy staje się bezprzedmiotowe, gdyż z upływem roku podatkowego powstaje zobowiązanie podatkowe za rok podatkowy, brak jest podstaw do orzekania w kwestii nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy.
Nie podzielił organ odwoławczy zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, wskazując, iż z treści art. 200 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wynika, iż uprawnienie przysługuje stronie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a nie w sprawie poczynionych przez organ podatkowy ustaleń, a tym bardziej planowanego rozstrzygnięcia. Strona może więc z niego skorzystać, ale nie musi. Należy podkreślić, iż regulacja ta w żaden sposób nie uchybia obowiązkowi wynikającemu z art. 121 § 2 Ordynacji
podatkowej, na który powołuje się Strona. W świetle obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej faktyczne żądanie Strony aby organ poinformował ją (i uzasadnił) jeszcze przed wydaniem decyzji, jakie zamierza podjąć rozstrzygniecie w sprawie jest pozbawione podstaw prawnych. Natomiast żądanie Strony dotyczące sporządzenia odpisów lub kopii - mające umocowanie w art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej - nie zostało uwzględnione, gdyż (mimo wezwania strony do uiszczenia stosownej opłaty skarbowej) opłaty takiej nie uiszczono.
W złożonej skardze Strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
art. 72 § 1 oraz art. 73 § 2 i art. 75 § 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej określonej w tych przepisach do stanu faktycznego sprawy i nie uznania za zwolniony z podatku dochodowego dochodu podatnika oraz przyjęcia, iż podatnik był zobowiązany do składania deklaracji na ten podatek. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż w związku z podjętą w dniu [...] uchwałą wspólników spółki cywilnej A Zakład Pracy Chronionej środki zgromadzone na Zakładowym Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zostały przeznaczone na stworzenie bazy rehabilitacyjno - wypoczynkowej dla niepełnosprawnych pracowników zakładu. Poniesione przez spółkę nakłady wyniosły: w roku 1999 - [...] a w roku 2000 - [...]. Z uwagi na likwidację ulgi i brak środków finansowych w dniu [...]zaniechano dalszej inwestycji. Skarżący podniósł również, iż likwidacja ulgi nastąpiła po rozpoczęciu przez niego długookresowej inwestycji na rzecz osób niepełnosprawnych, a więc narusza jego konstytucyjne prawo do ochrony praw nabytych i ochrony interesów w toku. Skarżący wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. K 45/01;
art. 122, art. 187. art. 191, art. 208 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji - nie wskazania dowodów świadczących o braku rozpoczęcia długookresowej inwestycji na
rzecz osób niepełnosprawnych oraz nie podania przyczyn bezprzedmiotowości postępowania;
art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły i nie wyjaśnienia jakie przepisy prawa znalazły zastosowanie w sprawie czy obowiązujące w chwili wszczęcia postępowania czy też jego zakończenia;
art. 120 - 124 , art. 12, art. 129, art. 178 § 3, art. 192, art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez brak pisemnego stanowiska organu (przed zapoznaniem się Skarżącego ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym) w jaki sposób ustalony przez organ stan faktyczny i zebrane dowody mają odniesienie do obowiązujących norm prawnych oraz nie udostępnienia kopii dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, iż Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za lipiec i sierpień 2000 r. Ponadto podniósł, iż Skarżący nie mieści się w grupie podmiotów, o których mowa w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ decyzja przyznająca status Zakładu Pracy Chronionej wydana została na czas nieokreślony a nie na trzy lata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje zatem kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle tak ukształtowanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona przepisów prawa, tak materialnego jaki i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia oddalenie skargi.
Przystępując do oceny zaskarżonych decyzji zauważenia wymaga fakt, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskami Skarżącego w roku 2000 r. i zakończone w roku 2004 wydaniem przez organ I instancji decyzji. Ponieważ w okresie tym uległy zmianie zarówno przepisy z zakresu procedury podatkowej jak i nadpłaty, to kwestią wymagającą przesądzenia jest wskazanie przepisów mających zastosowanie w sprawie. Z jednej strony, zgodnie z przepisem przejściowym - art. 10 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 39, poz. 459), żądania stwierdzenia nadpłaty podatku wniesione przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (to jest przed [...]) należy rozpatrywać na podstawie przepisów dotychczasowych, z drugiej strony, na podstawie kolejnego przepisu przejściowego - art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), do spraw wszczętych a niezakończonych przez organy podatkowe pierwszej instancji przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (to jest przed 1 stycznia 2003 r.) stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu znowelizowanym. Zdaniem Sądu powołane powyżej przepisy przejściowe nie wykluczają się wzajemnie, bowiem pierwszy z nich odnosił się do przepisów o charakterze materialnym a drugi - procesowym. Stąd też należy przyjąć, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty wniesiony przed dniem [...]należało rozpatrzyć merytorycznie według przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r., stosując procedurę obowiązująca w momencie wydawania decyzji.
Koleją kwestią podlegającą rozważeniu jest to czy Skarżącemu służyło prawo ubiegania się o stwierdzenie nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy od osób prawnych, a ściślej czy istniała możliwość procesowania w tym względzie po zakończeniu roku podatkowego.
W myśl art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, przez który rozumie się także zaliczki na podatek - art. 3 pkt 3 ww. ustawy, co mogłoby oznaczać, iż powstała ewentualnie nadwyżka w zaliczkach jest nadpłatą. Wykładni wskazanego przepisu należy jednak dokonywać w relacji z pozostałymi przepisami regulującymi problematykę nadpłaty. Na gruncie rozpatrywanej sprawy oznacza to konieczność uwzględnienia treści art. 74 § 2 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, iż w przypadku, gdy zgodnie z przepisami prawa podatkowego, podatnik jest obowiązany do wpłacania zaliczek na podatek, nadpłata powstaje - dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych - z dniem złożenia zeznania rocznego. (podkreśl. Sądu). Tak, więc w stanie prawnym obowiązującym w 2000 r. a więc w okresie kiedy potencjalnie powstała nadpłata przepisy nie przewidywały prawa stwierdzenia nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy w ciągu roku podatkowego. Podatnik miał możliwość wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty dopiero po upływie roku podatkowego, a więc z chwilą ukształtowania się zobowiązania podatkowego w tym podatku.
Potwierdza to również treść art. 75 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą nadpłatę wynikającą z zaliczek na podatek zwraca się po zakończeniu okresu, za który rozlicza się podatek; jeżeli jednak nadpłata wynika z decyzji wydanej na podstawie art. 79 § 1, zwrot nadpłaty następuje w terminie określonym w art. 76 § 1 pkt 1 lit. e). W § 3 ww. art. 75 zawarty został zapis, zgodnie z którym organ podatkowy może, na wniosek podatnika, dokonać wcześniejszego zwrotu nadpłaty, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Możliwość ta, w ocenie Sądu odnosi się jednakże do sytuacji zwrotu zaliczki jedynie w okresie jej
funkcjonowania, a więc do końca okresu rozliczeniowego na poczet, którego jest uiszczana.
Należy bowiem mieć na uwadze, na co wskazują przywołane przepisy, szczególną rolę zaliczki względem zobowiązania. Nie można odrywać się od konstrukcji zobowiązania w podatkach dochodowych opartej właśnie na systemie zaliczek czyli wpłat dokonywanych na poczet przyszłego zobowiązania. Z upływem roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy tracą swój byt prawny, przekształcając się w zobowiązanie podatkowe lub w nadpłatę w tym podatku. Dlatego też żądanie zwrotu nadpłaty rozpatrywane po upływie roku podatkowego powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego a nie zaliczek. Zatem podatnikowi służy prawo wykazania nadpłaty w zeznaniu lub prawo wystąpienia w późniejszym terminie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Taka zasada obowiązuje zatem zarówno przy określaniu zobowiązania w zaliczkach po zakończeniu roku podatkowego, zasadzie poboru odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek (tylko do zakończenia okresu rozliczeniowego), jak również w kwestiach dotyczących nadpłaty. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcie zaliczki ma charakter czasowy i funkcjonuje do momentu pojawienia się zobowiązania podatkowego, którego elementem rozliczeniowym stają się zaliczki poniesione na jego poczet. Skoro zatem pojecie to funkcjonuje do momentu pojawienia się zobowiązania podatkowego wszelkie regulacje odnoszące się do zaliczek dotyczyć mogą tylko i wyłącznie okresu, w którym należność ta istnieje.
Tezę tę potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych. W uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy stwierdza się, "z konstrukcji podatku wynika, iż w zaliczka na poczet podatku ma prawne uzasadnienie do upływu roku podatkowego, którego dotyczy, po tym momencie powstaje już zobowiązanie w podatku dochodowym, którego wysokość konkretyzuje się w złożonym przez podatnika zeznaniu." (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8.12.2004 r. I SA/Bd 565/04; POP 2005/3/67).
Zakładając jednak hipotetycznie, że do postępowania miałyby zastosowanie przepisy o nadpłacie, obowiązujące w dacie wydania decyzji, również należałoby stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego. Ustawodawca zachował bowiem zasady obowiązujące w 2000 r., a odnoszące się do zaliczek na podatek. Ponadto zgodnie z treścią art. 77a Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) organ podatkowy może, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem, dokonać zwrotu nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek na podatek dochodowy (podkreśl. Sądu). Z zacytowanego przepisu wynika wyraźnie, iż po pierwsze w odniesieniu do zaliczek ustawodawca nie posługuje się pojęciem nadpłaty, ale stwierdzeniem "nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek", co potwierdza, przedstawioną powyżej tezę o braku podstaw do stwierdzenia nadpłaty w zaliczce na podatek (poza jedynym nie rozpatrywanym tu wyjątkiem - gdy zaliczka pobierana jest przez płatnika). Tak więc ewentualny zwrot kwoty wpłaconej zaliczki mógłby nastąpić, przed upływem okresu rozliczeniowego, przy zachowaniu przewidzianych w art. 77a Ordynacji podatkowej warunków. Zwrot ten nie jest jednakże nadpłatą, ta zgodnie z przepisem art. 73 § 2 Ordynacji podatkowej powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego. Takie ukształtowanie zaliczki - pozostawienie jej poza kategoria nadpłat - ma dalsze konsekwencje w postaci braku oprocentowania.
W świetle powyższych zapisów, w realiach niniejszego sporu, w roku 2004 (w dacie orzekania) nie istniał już przedmiot sprawy, bowiem jak to wykazano, z upływem roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy utraciły swój byt prawny, przekształcając się w zobowiązanie podatkowe lub w nadpłatę w tym podatku. Dlatego też żądanie zwrotu nadpłaty powinno odnosić się do zobowiązania podatkowego a nie zaliczek. Zatem podatnikowi służy prawo wykazania nadpłaty w zeznaniu lub prawo wystąpienia w późniejszym terminie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w tym zakresie. Przyjęcie odmiennej tezy stałoby w sprzeczności z przywołanymi przepisami oraz konstrukcją podatku dochodowego od osób fizycznych, ponadto prowadzić mogłoby do podwójnego zwrotu nadpłaty.
Zasadnie zatem, w ocenie Sądu, organ odwoławczy uchylił decyzje I instancji i umorzył postępowania jako bezprzedmiotowego.
Niesłuszny zdaniem Sądu jest także zarzut Skarżącego, iż organy podatkowe obu instancji nie wskazały, z jakiej daty zastosowały przepisy prawa. Porównując treść wskazanych w decyzji przepisów Ordynacji podatkowej można przyjąć, iż organ zastosował je w brzmieniu obowiązującym w momencie wydawania decyzji. Z uwagi jednak na fakt, iż zarówno w stanie prawnym obowiązującym w dacie złożenia wniosku jak i w dacie orzekania przez organy konsekwencje prawne były identyczne, to fakt ten pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Rozległe orzecznictwo sądów administracyjnych ukształtowało tezę, iż nawet brak powołania się w treści decyzji na istniejącą podstawę prawną jest wadą formalnoprawną i nie może prowadzić automatycznie do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2001 r. I SA 1425/99 LEX 54161; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.06.2000 r. III SA 1422/99 LEX 44394).
Również pozostałe zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów procesowych, a zwłaszcza art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie zasługują na uwzględnienie. Słusznie organ podatkowy zauważył, iż jego obowiązkiem jest umożliwienie stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem sprawy i wypowiedzenia się w tym zakresie. Natomiast sporządzenie przez organ pisemnego stanowiska w sprawie, na etapie zapoznawania strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym, byłoby niczym innym jak wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty i stanowiłoby naruszenie procedury związanej z podejmowaniem decyzji. Również bezzasadne są zarzuty odnoszące się do naruszenia pozostałych przepisów procesowych. Materiał zgromadzony w sprawie dawał podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Jedynie dokonana przez organ ocena prawna ustalonego stanu faktycznego nie odpowiada wyobrażeniom Skarżącego, co nie oznacza jeszcze naruszenia powołanych przez skarżącego przepisów prawa.
Sąd mając powyższe na uwadze, a w szczególności bezprzedmiotowość postępowania, odstąpił od oceny zarzutów skarg w zakresie bezpośrednio związanym z istotą sporu, a więc uznaniem wydatków za poniesione na cele związane z długookresową inwestycją na rzecz osób niepełnosprawnych i ewentualnie powstałą z tego tytułu nadpłatą.
Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na mocy na art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI