I SA/Wr 1803/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-07-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówprzychodyroboty budowlanenieistniejące podmiotydowody księgoweustawa o rachunkowościordynacja podatkowapostępowanie podatkowezasada prawdy obiektywnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego w kwestii wykonania robót budowlanych i ich kosztów, naruszając zasady postępowania podatkowego.

Spółka zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych, zaległość podatkową oraz odsetki. Spółka zarzucała zaniżenie przychodów i zawyżenie kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe zakwestionowały koszty związane z robotami budowlanymi na rzecz spółki B, uznając faktury za wystawione przez nieistniejące podmioty. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i pominięcie wniosków dowodowych strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę spółki A sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej. Organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodów spółki za 1999 rok, uznając, że faktury dokumentujące roboty budowlane na rzecz Grupy Inwestycyjnej B Sp. z o.o. zostały wystawione przez nieistniejące podmioty. Spółka zarzucała błędy w ustaleniu przychodów i kosztów, a także naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego. WSA uznał skargę za częściowo zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości kluczowej kwestii, czy i w jakim zakresie usługi zostały wykonane i kto je wykonywał. Podkreślono, że samo nie zachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie wyklucza możliwości wykazania poniesienia kosztów innymi dowodami, a organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić dowody na okoliczność faktów, które powinny być wzięte pod uwagę przy szacowaniu. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących kosztów robót budowlanych w toku, uznając, że przychód z tego tytułu nie został uzyskany w 1999 roku, a zatem koszty nie mogły być potrącone w tym roku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podmioty te nie istniały ani w momencie wystawienia faktur, ani w przeszłości, a dowody są fikcyjne. Jednakże, samo nie zachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie wyklucza możliwości wykazania poniesienia kosztów innymi dowodami, a organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić dowody na okoliczność faktycznego wykonania usług.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, czy usługi zostały faktycznie wykonane i kto je wykonywał. Podkreślono, że ciężar wykazania fikcyjności dowodów spoczywa na organie podatkowym, a strona ma prawo wykazywać faktyczne poniesienie kosztów innymi środkami dowodowymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą (tj. roku uzyskania przychodu).

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (zasada prawdy obiektywnej).

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania. art. 15 § ust. 4

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt c

Uchylenie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 9 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Podatnicy są zobowiązani do prowadzenia rachunkowości zgodnie z odrębnymi przepisami, zapewniając ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku.

o.p. art. 180 § par. 1

Ordynacja podatkowa

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

o.p. art. 187 § par. 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku dowodowego, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony.

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania. art. 9 § ust. 1

o.p. art. 180 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości kluczowej kwestii, czy i w jakim zakresie usługi zostały wykonane i kto je w istocie wykonywał. Samo nie zachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie oznacza automatycznie niemożliwości wykazania innymi dowodami faktu poniesienia kosztów. Organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić dowody na okoliczność faktów, które przy oszacowaniu powinny być wzięte pod uwagę. Pominięcie wniosków dowodowych strony zmierzających do wykazania faktycznego wykonania robót stanowi naruszenie przepisów postępowania. Naruszenie przepisów proceduralnych oraz błędna wykładnia prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Koszty robót budowlanych w toku, wyłączone z kosztów uzyskania przychodów 1998 i 1999 r. Sprzeczność dwóch decyzji Izby Skarbowej w zakresie roku potrącenia wydatków (pozorna).

Godne uwagi sformułowania

zasada prawdy obiektywnej Czym innym są wymogi księgowości, wskazane w ustawie z 1994 r. o rachunkowości, a czym innym procedura dowodzenia faktów w postępowaniu podatkowym. Ciężar wykazania ostatnio wymienionej okoliczności spoczywa na organie podatkowym. Nie do przyjęcia jest teza, jakoby art. 9 ust. 1 ustawy z 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych eliminował możliwość zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 180 § 1 i 188.

Skład orzekający

Lidia Błystak

przewodniczący

Andrzej Cisek

członek

Marta Semiczek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów uzyskania przychodów w przypadku faktur od nieistniejących podmiotów, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego, zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z robotami budowlanymi i nieistniejącymi kontrahentami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, takich jak ciężar dowodu i obowiązki organów, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Fikcyjne faktury i nieistniejący kontrahenci – jak sąd rozstrzygnął spór o koszty uzyskania przychodów?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1803/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek
Lidia Błystak /przewodniczący/
Marta Semiczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
FSK 2716/04 - Wyrok NSA z 2006-03-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1992 nr 21 poz 86
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 122, 180 par. 1 i 2, 187, 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
I SA/Wr 1803/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 27 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant : Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004 sprawy ze skargi A" sp. z o.o. we W. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok, zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt. I nie może być wykonywana.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...]Nr [...]określającą zobowiązanie A sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999r w kwocie [...]zaległość podatkową w kwocie [...]oraz odsetki za zwłokę w wysokości [...].
W uzasadnieniu swojej decyzji Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził, iż w 1999 r. Spółka zaniżyła przychody o kwotę [...], tj. wartość robót budowlanych budynku przy ul. K. [...] wykonanych i przekazanych Grupie Inwestycyjnej B Sp. z o.o. w 1999 r. w wyniku realizacji umowy z dnia [...]. Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził także zaniżenie kosztów uzyskania dochodów o kwotę [...], stanowiącą koszty powyższych robót budowlanych. Zdaniem kontrolującego, przychód ze sprzedaży tych robót nie został uzyskany w 1998, w związku, z czym koszty ich prowadzenia - jako koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych -mogą być potrącone jedynie w roku uzyskania przychodu.
Jednocześnie Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o wydatki w kwocie [...]udokumentowane rachunkami wystawionymi przez nieistniejące podmioty gospodarcze -C, ul. M. [...],[...]Z. oraz D D. [...][...]R .
O sprawdzenie danych ewidencyjnych firmy J. R. Inspektor Kontroli Skarbowej zwrócił się do:
-Urzędu Skarbowego w O. W., kierując się wyszczególnionym na rachunkach numerem identyfikacji. W piśmie z dnia [...] (nr [...]) Urząd odpowiedział, że cyt. "firma D ul. M. [...],[...]Z., NIP [...]nie istnieje w bazie tut.Urzędu". Ponadto Urząd nie generował numerów identyfikacji podatkowej rozpoczynających się na 622-735, a na terenie działania Urzędu nie ma miejscowości Z.;
- Urzędu Skarbowego w K. kierując się wyszczególnioną na rachunkach siedzibą firmy. W piśmie z dnia [...]Urząd odpowiedział, że w ewidencji podatników Urzędu nie figuruje R. J., zam. Z. Jednocześnie poinformował, że nie figuruje on w ewidencji podatników Urzędu Skarbowego w J., - co ustalono w rozmowie telefonicznej z pracownikiem tego Urzędu, w miejscowości Z. (właściwość miejscowa U.S. J.) nie występują ulice, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...]nie zostało wydane przez Urząd Miasta i Gminy K. (rozmowa telefoniczna przeprowadzona w Panią E. B. - pracownikiem działu ewidencji działalności gospodarczej U.M. i Gm.K.).
Odnośnie firmy D, D. [...],[...]R. Urząd Skarbowy w K. pismem z dnia [...]poinformował, że we wskazanym miejscu nie zamieszkuje i nigdy nie zamieszkiwał J.P. oraz że w miejscowości D. nazwisko P. J. nie figuruje, a ponadto, że numer NIP-u, jakim posługuje się w/w, tj. [...]nikomu nie został nadany i w ogóle nie figuruje w ewidencji Urzędu.
W odwołaniu Strona zarzuciła, że uznane za koszty uzyskania przychodów wydatki w kwocie [...]z tyt. robót budowlanych na rzecz B, są kosztami roku podatkowego 1998, bowiem przychód podatkowy wystąpił już [...]., zgodnie z fakturą [...]. Strona nie zgodziła się też ze zwiększeniem przychodów o kwotę [...]z tyt. robót budowlanych na rzecz B dołączając do odwołania korespondencję prowadzoną w okresie od maja 1999 r. do grudnia 2001 r. miedzy Spółką a B dotyczącą wad i usterek wykonanych robotach, kosztorys powykonawczy oraz protokół odbioru wykonanych robót sporządzony dnia [...]. Oznacza to, - zdaniem strony- że w 1999r. brak było podstaw do zafakturowania tych robót i uzyskania z tego tytułu przychodów.
Podatnik zarzucał ponadto, iż nieuzasadnione jest wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatków dokumentowanych fakturami wystawianymi przez J. R. i J. P. Spółka wywodziła, że kosztami są wszelkie nakłady mające na celu uzyskanie dodatniego wyniku finansowego poza wyjątkami, które prawodawca wyraźnie wyklucza i nie występują żadne dodatkowe przesłanki rozstrzygające o dopuszczalności, bądź niedopuszczalności kwalifikacji danego wydatku do podatkowych kosztów uzyskania przychodu. Zdaniem podatnika sprzecznym z obowiązującym prawem jest postępowanie odwołujące się przy ustalaniu zobowiązania w podatku dochodowym do innych kategorii czy obszarów prawa, na przykład do przepisów o rachunkowości, bowiem prawo podatkowe już dawno wyodrębniło się i posiada pełną samodzielność jurydyczną na tle innych dziedzin prawa. Zdaniem podatnika rachunki uproszczone wystawione przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą samodzielnie, na podstawie wpisu do ewidencji gospodarczej, pod nazwą (firmą) C i D obejmują zdarzenia gospodarcze, które faktycznie wystąpiły w rzeczywistości. Podatnik na tą okoliczność wskazał umowy, protokoły z wykonania robót, dowody kasowe, dzienniki budowy.
Dodatkowo spółka zarzucała, że nie można stwierdzić, iż firmy te nie istniały w 1998r. gdyż wszystkie środki dowodowe potwierdzają ich istnienie. Bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest -zdaniem podatnika- fakt, że kilka lata później, tj. w 2001 r. Inspektor UKS nie może odnaleźć kontrahentów. Spółka wskazała, iż są to osoby fizyczne, których byt prawny regulują przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego. Decyzję w zakresie bytu (istnienia) lub niebytu (nie istnienia) prawnego może rozstrzygnąć tylko sąd cywilny. Nie występowanie określonego podatnika - osoby fizycznej w ewidencji Urzędu Skarbowego w 2001 r. nie skutkuje - zdaniem spółki- tym, że nie istniał on w rzeczywistości 1998r. i nie istnieje (żyje) obecnie.
Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W związku z zarzutami odwołania Izba Skarbowa zwróciła się do:
- Urzędu Miasta i Gminy w K. z zapytaniem, czy dokonywano wpisu R. J. do ewidencji działalności gospodarczej. Pismem z dnia [...]U.M. i G. K. poinformował, że "w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy w K. nigdy nie figurował i nie figuruje wpis na nazwisko: R. J. zamieszkały [...]Z., ul. M. [...]."
- Urzędu Skarbowego w R. o udzielenie informacji, czy Pan R. J. figurował w ewidencji podatników i w jakim okresie. Pismem z dnia [...] (nr [...]) udzielono odpowiedzi, że "w/w nie figurował i nie figuruje w ewidencji podatników tut. Urzędu."
Zdaniem Izby Skarbowej z całości zgromadzonego materiału wynika nie tylko, że zakwestionowane rachunki zostały wystawione przez podmioty nieistniejące, ale również, że osoby fizyczne wystawiające te rachunki też nie istnieją. Wobec tego Izba Skarbowa wywodzi, że zgodnie z treścią art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku. Te odrębne przepisy to przepisy Ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121 z 1994 r. póz.591 ze zm.). Zgodnie z art. 22 ust.1 tej ustawy dowody księgowe powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne, zawierające co najmniej dane określone w art. 21, tj. m.in. określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej. Zatem, aby uznać poniesiony wydatek za koszty uzyskania przychodów, podatnik winien faktycznie ponieść wydatek, wykazać jego związek z uzyskanym przychodem oraz przedstawić dowód poniesienia wydatku odpowiadający wymaganiom przewidzianym w powołanych przepisach ustawy o rachunkowości. Dowody księgowe, na podstawie których podatnik odliczył koszty uzyskania przychodów, były wystawione przez nieistniejący podmiot, nie pochodziły również od osoby fizycznej, a więc był zdaniem Izby fikcyjne. Zatem w świetle art.15 ust.1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w związku z art. 9 tej ustawy, wydatków w kwocie [...] nie można uznać za koszty uzyskania przychodów.
Dlatego Izba Skarbowa nie uwzględniła wniosków dowodowych Spółki w postaci zeznań świadków, umów, protokołów wykonania robót, dowodów kasowych, dokumentacji procesu budowlanego, uznała bowiem, iż okoliczności, że firmy R. J. i J. P. w 1998 r. nie istniały, zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.
Izba Skarbowa uznała w świetle przedłożonych przez stronę dowodów iż ustalenia organu I instancji odnośnie przychodów i kosztów robót budowlanych na rzecz "B", nie są prawidłowe. Izba Skarbowa wywodziła, iż przychód z tytułu wykonania tych robót został uzyskany- jak wynika z przedłożonych przez podatnika dokumentów- w 2001, wobec czego także sporne wydatki w kwocie [...], w świetle art.15 ust.4 cyt. ustawy o podatku dochodowym, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów 1999r. Wymieniony przepis stanowi, iż koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe.
Izba Skarbowa nie zgodziła się natomiast z twierdzeniami strony iż sporne wydatki stanowią koszty uzyskania przychodu w 1998 r., skoro przychód - zgodnie z przedłożonymi przez spółkę dokumentami został uzyskany w 2001 r., zaś powołana przez stronę faktura [...]obejmuje należności za prace wykonane przy budowie garażu, nie zaś budynku mieszkalnego, którego dotyczą sporne koszty.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca Spółka wnosi o jej uchylenie w całości, zarzucając że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zupełnie inne niż to wynika z uzasadnienia decyzji, bowiem rozstrzygnięcie decyzji brzmi "utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji", natomiast w uzasadnieniu stwierdzono, że "zaskarżoną decyzję w części zwiększającej przychody o kwotę [...]z tytułu wykonanych robót budowlanych budynku przy ul. K. [...] wykonanych na rzecz B należało uchylić" i w dalszej części t. "również należało uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków w kwocie [...]z tytułu wykonanych robót budowlanych, o których mowa wyżej. Ponadto Strona zarzuca:
- naruszenie art. 200 ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyznaczył stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej Spółki w postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa zgromadziła nowe dowody w sprawie, tj. pismo U.M. i Gm. K. z dnia [...], stanowiące odpowiedź na zapytanie tut. Izby Skarbowej,
- naruszenie przepisów art.122, art.180 § 1 i § 2, art.187 § 1 oraz art.188 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, póz.926 ze zm.). Zdaniem Strony przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe zgodnie przepisami prawa. Pominięto wnioski dowodowe Spółki dotyczące spornych robót budowlanych o wartości [...]. Skarżąca powtórnie wniosła o dopuszczenie wnioskowanych dowodów.
Odnośnie wydatków w kwocie [...]z tytułu robót budowlanych wykonanych na rzecz B, skarżąca zarzucała sprzeczność zaskarżonej decyzji z decyzją Izby Skarbowej z dnia [...]Nr [...]w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. Sprzeczność dotyczy kwestii roku potrącenia wydatków. W decyzji dotyczącej poprzedniego roku podatkowego stwierdzono, że "sporne wydatki wiążą się z przychodami 1999 r.", natomiast w decyzji zaskarżonej stwierdzono, że "wydatki w kwocie [...]stanowiące roboty w toku, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w 1999 r., gdyż wiążą się z przychodami uzyskanymi w 2001 r.".
W końcu Skarżąca powtórzył argumenty odwołania zarzucając, że Izba Skarbowa nie odniosła się do nich w sposób przewidziany prawem.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, stwierdzając, że jej zarzuty są bezzasadne.
Co do zarzutu sprzeczności zaskarżonej decyzji z jej uzasadnieniem Izba Skarbowa wskazała, iż w trakcie postępowania odwoławczego Spółka przedłożyła dowody, iż roboty budowlane o wartości [...]tj. w wartości poniesionych kosztów, nie zostały zafakturowane w 1999 roku. A nadto z tychże dowodów wynikało, iż roboty te zostały odebrane i rozliczone zgodnie z protokołem odbioru z dnia [...]. W świetle powyższego poniesione wydatki z tytułu tych robót nie mogą być kosztem uzyskania przychodów w 1999 roku. Jednakże - zdaniem Izby Skarbowej korekta ustaleń Inspektora Kontroli Skarbowej po stronie przychodów i kosztów ich uzyskania o tę samą kwotę nie miała wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego, a tym samym zaległości podatkowej określonej w sentencji decyzji organu pierwszej instancji.
Chybiony jest również - zdaniem Izby -zarzut naruszenia art. 200 ustawy Ordynacja podatkowa. Wbrew twierdzeniom Spółki skarżącej, w postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa nie zgromadziła nowych dowodów w sprawie. Natomiast pismo U. M. I Gm. K. z dnia [...], stanowiące odpowiedź na zapytanie Izby Skarbowej, było jedynie potwierdzeniem wcześniej uzyskanej informacji, że P. R. J.nigdy nie figurował w ewidencji działalności gospodarczej U. M. i Gm. K. Przed otrzymaniem odpowiedzi pisemnej Urząd Skarbowy w K. rozmowie telefonicznej uzupełnił wcześniejsza informację, że P.R. J. nigdy nie figurował w ewidencji działalności gospodarczej U. M. i Gm. K. Z powyższym materiałem dowodowym Spółka była zapoznana przed wydaniem decyzji z dnia [...]w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 rok, a więc rym bardziej przed wydaniem skarżonej decyzji z dnia [...].
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego- zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 pkt c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.
Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 Ordynaci podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. W szczególności nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej kwestii sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim zakresie usługi opisane w zakwestionowanych fakturach zostały wykonane i kto je w istocie wykonywał.
Zgodzić się należy z organami podatkowymi, iż z całości materiału dowodowego wynika, że podmioty wystawiające rachunki nie istniały w 1999r, bowiem z uzyskanych informacji wynika, iż również w przeszłości nie figurowały w rejestrach urzędów a więc nie były podatnikami żadnego podatku- ani jako przedsiębiorcy, ani jako osoby fizyczne. Jednakże wobec stwierdzenia Izby, że w istocie nie kwestionuje ona faktu wykonania usługi - przedstawione dowody są zbyt skąpe, aby ocenić, czy istnieją podstawy do kwestionowania spornych kosztów. Samo bowiem nie zachowanie wymogów ustawy o rachunkowości nie oznacza w sposób automatyczny niemożliwości wykazania innymi dowodami faktu poniesienia kosztów. Sąd w składzie orzekającym zgadza się z wyrażanym dotychczas w orzecznictwie poglądem, iż ,,...Czym innym są wymogi księgowości, wskazane w ustawie z 1994 r. o rachunkowości, a czym innym procedura dowodzenia faktów w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Jeżeli zatem podatnik przedstawia kserokopię rachunku, to albo jest ona zgodna z oryginałem, albo została spreparowana. Ciężar wykazania ostatnio wymienionej okoliczności spoczywa na organie podatkowym. Nie do przyjęcia jest teza, jakoby art. 9 ust. 1 ustawy z 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych eliminował możliwość zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 180 § 1 i 188. Naruszenie przez podatnika obowiązku prowadzenia ewidencji rachunkowej pociąga za sobą określone skutki, w tym między innymi konieczność ustalenia dochodu w drodze oszacowania. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego od przeprowadzenia dowodów na okoliczność faktów, które przy oszacowaniu powinny być wzięte pod uwagę..." (wyrok NSA w Warszawie z 1.12.1999 sygn. akt. III SA 7985/98 LEX nr 39724)
Nie można wobec tego uznać za prawidłowe pominięcia przez Izbę Skarbową wniosków dowodowych strony zmierzających do wykazania faktycznego wykonania robót. Jest to bowiem - jak wskazano wyżej- okoliczność istotna dla sprawy a fakt, że tezy dowodowe strony są sprzeczne z ustaleniami organów skarbowych, nie może prowadzić do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw. "Jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony." (wyrok NSA O/Z w Katowicach z dnia 4.01.2002 sygn. akt I SA/Ka 2164/00 ONSA 2003/1/33)
Zwrócić przy tym należy uwagę, że niewątpliwie nierzetelne rachunki stanowiły podstawę dokonywania zapisów w księgach. "Jeśli zapisy w podatkowej księdze przychodów i rozchodów opierają się na dowodach nie odzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń lub księga nie rejestruje wszystkich zdarzeń, to należy traktować ją jako nierzetelną, a w konsekwencji nie może ona stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym" (wyrok NSA O/Z w Rzeszowie z dnia 15.03.2002 sygn. akt SA/Rz 818/00 POP 2003/1/11). Dlatego w niniejszej sprawie organy skarbowe winny rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 193 § 3 i 4 Ordynacji Podatkowej, a także czy wobec tego nie jest konieczne zastosowanie procedury szacowania podstawy opodatkowania zgodnie z art. 23 Ordynacji podatkowej.
Reasumując na skutek naruszenia przepisów proceduralnych oraz błędnej wykładni prawa materialnego organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skarżącego odnośnie kosztów robót budowlanych w toku, wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów 1998 i 1999 r. Wskazana przez skarżącego sprzeczność dwóch decyzji Izby Skarbowej jest w istocie pozorna, obie bowiem decyzje w istocie ustalają iż przychód z tytułu sprzedaży tych robót nie nastąpił w 1998. Natomiast niewątpliwa logiczna sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji a treścią uzasadnienia - jakkolwiek w istocie uchybia przepisom proceduralnym- nie miała wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, iż organ I instancji w sentencji swojej decyzji określił kwoty zobowiązania i zaległości podatkowej, zaś Izba skarbowa utrzymała to orzeczenie w mocy. Odmienne ustalenia co do spornego przychodu i kosztów były bez wpływu na to rozstrzygnięcie z tego względu, iż kwoty przychodów i kosztów są identyczne, a więc ich jednoczesne uwzględnienie lub pominiecie pozostaje bez wpływu na wysokość dochodu a tym samym podatku. Skarżący na etapie skargi nie kwestionuje w istocie samego faktu uzyskania przychodów w 2001. Wobec tego za prawidłowe należy uznać ustalenie, że stosownie do art. 15 ust 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych " Koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe; w tym przypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione." "W świetle art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) nie jest możliwe potrącenie kosztów uzyskania przychodów w roku, w którym je poniesiono, jeżeli ten rok nie jest jednocześnie rokiem, którego te koszty dotyczą (w którym przychód stał się należny w rozumieniu art. 12 ust. 3 powołanej ustawy)". (wyrok NSA O/Z w Łodzi z dnia 8.05.2001 sygn. akt I SA/Łd 80/00 ONSA 2002/3/11) Zgodnie z tym przepisem koszty prowadzenia robót budowlanych mogą być zaliczone wyłącznie do kosztów uzyskania przychodów tego roku podatkowego, w którym uzyskany został przychód ze sprzedaży tych robót. Skoro zaś organy skarbowe prawidłowo ustaliły, iż skarżący nie uzyskał takiego przychodu w 1999, nie można było w tym roku potracić kosztów.
Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI