I SA/Wr 179/06

I SA/Wr 179/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Olejnik
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 64 c par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Sędziowie: S. WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant: Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. powołując się na przepisy art. 17 § 1, art. 18, art. 64 § pkt 4 § 3 § 6 § 7 § 9 pkt 2 § 10 oraz art. 64 c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 - zwanej dalej u.p.e.a.) ustalił skarżącej spółce – A S.A. Centrala B w W. wysokość kosztów egzekucyjnych za czynności dokonane na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Gminy Cz. B. obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości.
Jak wynikało z uzasadnienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne i zajął wierzytelności zobowiązanej w C S.A. w W. Czynność powyższa zrodziła koszty egzekucyjne, a obowiązek ich uiszczenia powstał w dniu doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o jej zajęciu. Wspomnianym na wstępie postanowieniem ustalono wysokość kosztów egzekucyjnych, które zostały uregulowane w całości ze środków uzyskanych w ramach egzekucji.
W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie ww. postanowienia i uznanie, iż egzekucja została wszczęta niezgodnie z prawem, a zatem pobrane koszty powinny zostać zwrócone wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu wskazała, iż warunkiem powstania kosztów i obciążenia nimi zobowiązanego jest prawidłowe wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Zgodnie z art. 64 c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W rozpatrywanej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło niezgodnie z prawem, bowiem z naruszeniem art. 19 i 22 u.p.e.a. określających właściwość miejscową organu podatkowego. Zobowiązaną w sprawie jest spółka A S.A. w W. - Oddział D w W. jest jej wewnętrznym zakładem realizującym obowiązki spółki w zakresie
nieruchomości na terenie W. Z dniem [...] nastąpiła zamiana ustawy o urzędach i izbach skarbowych, wprowadzając inną właściwość dla tzw. "dużych podatników", którym jest zgodnie z art. 5 ust. 9b ww. ustawy także skarżąca, tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. nie był organem właściwym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Zgodnie z treścią art. 29 w związku z art. 27 u.p.e.a. organy z urzędu badają dopuszczalność egzekucji, jeżeli tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 nie przystępują do niej. Wszczęcie egzekucji następuje przez doręczenie dłużnikowi prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego, art. 29 u.p.e.a. stwierdza, iż niespełnienie jakiegokolwiek warunku wymienionego w art. 27 u.p.e.a. stanowi wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji, niezależnie od jej wpływu na samo postępowanie, od zasady tej nie przewidziano żadnych odstępstw. Art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wskazuje, że tytuł winien zawierać wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, tytuły będące podstawą prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie zapisów takich nie zawierają, nie podano także czy zostało ustanowione zabezpieczenie na poczet dochodzonych należności, czego wymaga przepis art. 27 § 1 pkt 4 u.p.e.a., brak w nim także informacji na temat stawek odsetek do czego obliguje art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Powyższe wady skutkują niemożnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Naruszono także art. 15 w związku z art. 3a u.p.e.a., bowiem pomimo istnienia w tym względzie obowiązku nie przesłano stronie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, stwierdzając, że wskazywane w zażaleniu podstawy sprowadzają się do zarzutów ujętych w art. 33 pkt 7; pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a., te zaś mogą być podnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i nie mogą być rozpatrywane na etapie postępowania dotyczącego ustalenia kosztów egzekucyjnych. Wobec prawidłowości obliczenia kosztów i braku zarzutów w tym względzie orzeczenie objęte zażaleniem uznano za odpowiadające prawu.
W skardze strona domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 64 c § 3 u.p.e.a poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że naruszenie art. 19, art. 22 § 2 i 3, art. 27
§ 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a. nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Naruszyły organy art. 124 § 2, w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do podnoszonych w zażaleniu zarzutów, jak również art. 7 k.p.a poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i brak odniesienia się do okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa, co stanowi przesłankę zwrotu kosztów. Zarzuciła także obrazę art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a, poprzez uznanie, iż dopuszczalne jest czerpanie przez organ podatkowy zysków z postępowania wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa. Wniosła zatem o stwierdzenie, iż tytuły wykonawcze będące podstawą egzekucji wystawione były niezgodnie z przepisami, co stanowi przesłankę niedopuszczalności egzekucji, jak również, że organem właściwym nie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., a tym samym, że A należy się zwrot pobranych kosztów wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalanie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym złożonym w dniu [...] skarżąca podtrzymała podnoszone w skardze zarzuty, załączając na poparcie swoich twierdzeń orzeczenia sądów administracyjnych oraz rozstrzygnięcia organów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz 1269), stanowiąc w przepisie § l ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić w sytuacji, gdy ich wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt l a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153. późn. zm. 1270).
Oceniając zaskarżone postanowienie, w kontekście powyżej przyznanych kompetencji, stwierdzić należy, iż zarzuty skargi okazały się niesłuszne, a samo postanowienie nie narusza tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadnia jej oddalenie.
W pierwszej kolejności wskazać należy na przepis art. 64 c § 1 u.p.s.e., definiujący koszty egzekucyjne, jednocześnie w zadaniu drugim przepis stanowi, koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Koszty te podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Wskazany przepis nie ma jednak zastosowania (art. 64c § 3 powołanej ustawy), gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Koszty te ponosi wtedy wierzyciel lub organ egzekucyjny, w zależności od tego, kto spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, iż zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność tej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. R. Hauser, Zb. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Istotna z punktu widzenia rozważanego sporu jest zatem regulacja powołanego już wyżej przepisu art. 64 c § 3 u.p.e.a., wyłączająca zasadę obciążania kosztami zobowiązanego, w przypadku gdy po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.
W świetle przytoczonej normy uwolnienie zobowiązanego od obowiązku wynikającego z art. 64c § 1 może nastąpić gdy po pobraniu kosztów zostanie stwierdzone (okaże się), że postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. Wobec takiego zapisu, w świetle rozpatrywanej sprawy, rodzi się pytanie kto okoliczności te winien stwierdzić, w jakim trybie i na jakim etapie.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, stwierdzenie niezgodnego z prawem wszczęcia czy też prowadzenia egzekucji nie może następować w każdym
dowolnym czasie, w ramach procedur regulujących zupełnie inne zagadnienia, lecz w ustawowo określonych procedurach. Analizując zapisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazać należy, iż ustawodawca zastrzegł możliwość badania prawidłowości prowadzonej egzekucji – kompleksowo - w art. 33 u.p.e.a., regulującym instytucję zarzutów oraz w odniesieniu do niektórych tylko wad postępowania w art. 59 u.p.e.a. regulującym zagadnienie związane z umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Obie powołane powyżej regulacje precyzyjnie i wyczerpująco określają podstawy tryb i podmioty uprawnione do zgłaszania opisanych w nich wniosków. Zatem jeśli po uruchomieniu przez podmioty uprawnione wskazanych powyżej procedur okaże się, iż zgłaszane zarzuty (wnioski) są uzasadnione organ egzekucyjny obowiązany jest w orzeczeniu rozpoznającym złożony wniosek stwierdzić, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub prowadzone niezgodnie z przepisami prawa i podjąć rozstrzygnięcie wskazane w art. 33 lub 59 u.p.e.a. Istotne jest wskazanie, że procedowanie w ramach wskazanych norm nie wstrzymuje egzekucji, może się zatem okazać, iż zanim upoważniony organ podejmie rozstrzygnięcie egzekucja zostanie wykonana, a w jej ramach zostaną pobrane koszty egzekucyjne. W takim przypadku, zastrzeżone zostało odstępstwo od zasady obciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, przewidziane w art. 64c § 3 u.p.e.a., wówczas to organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu pobrane należności wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi.
Z przedstawionych rozważań wynika, iż okoliczności będące podstawą zarzutów (jak to ma miejsce w rozważanej sprawie) czy wniosku o umorzenie postępowania, zgłaszane na etapie postępowania zażaleniowego od postanowienia ustalającego zobowiązanemu koszty egzekucyjne, w sytuacji niezgłaszania zarzutów w przewidzianym przez prawo trybie i terminie nie mogą być uwzględnione i wywołać zamierzonego przez stronę skutku w postaci rozpoznania ich w ramach postępowania mającego na celu ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Powyższy pogląd był także wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2006 r. sygn. akt I SA/Lu 105/06 niepubl.). Pomimo, iż powołane orzeczenie nie zostało opublikowane musi być znane skarżącej bowiem zostało wydane w postępowaniu, którego stroną była skarżąca, w okolicznościach identycznych jak w rozpatrywanej sprawie.
Odnosząc powyższe stwierdzenia na grunt rozpatrywanej sprawy, wskazać należy, iż tytuły wykonawcze zostały skarżącej doręczone w dniu [...]. W zażaleniu składnym na wydanie w dniu [...] postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych skarżąca zarzuciła nieprawidłowe wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Podnosząc naruszenie właściwości organu egzekucyjnego, zaś tytuły wykonawcze, jej zdaniem, nie odpowiadały wymogom określonym w art. 27 u.p.e.a. (brak wskazania w tytułach podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli korzystała ona z tego prawa, a nie wynika ono z zabezpieczenia – art. 27 § 1 pkt 5). Jak zatem wynika z zestawienia wskazanych dat podnoszone w odwołaniu okoliczności nie mogły być rozpatrywane w trybie art. 33 u.p.e.a., bowiem upłynął ustawowy termin do ich wniesienia, z resztą sama skarżąca w późniejszych pismach podkreślała, iż wskazane naruszenia przepisów prawa stanowi podstawę zażalenia a nie zarzutów o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tym samym w dacie wydawania zaskarżonego orzeczenia brak było podstaw do przyjęcia, iż w istocie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone z naruszeniem wskazywanych przepisów prawa. Skarżąca – będąca stroną zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym - nie skorzystała z możliwości zgłaszania zarzutów w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 33 u.p.e.a, zaś podnoszone w zażaleniu i skardze naruszenia prawa, będące w istocie podstawą zarzutów nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów, przeczy to brzmieniu art. 64c § 3 oraz art. 33 u.p.e.a. Dopuszczenie bowiem możliwość procedowania w kwestii uregulowanej w art. 33 u.p.e.a. na etapie postępowania w sprawie kosztów, prowadziłoby w istocie do obejścia regulacji określającej termin do złożenia zarzutów jak również mogłoby prowadzić do ich ponownej oceny, np. w sytuacji gdy w postępowaniu w sprawie zarzutów, organ nie uwzględniłby podnoszonych naruszeń prawa. Tym samym zgłaszane przez skarżącą w zażaleniu i skardze zarzuty, wobec braku stwierdzenia iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone niezgodnie z przepisami prawa, uznać należy za bezzasadne, co uzasadniało oddalenie skargi.
Z powołaną zasadą koresponduje ponadto przepis art. 64c § 9 u.p.e.a., zgodnie z którym środki pieniężne pochodzące z wyegzekwowanych lub pokrytych przez
wierzyciela kosztów egzekucyjnych, w tym powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący, przypadają na rzecz tego organu, który je uzyskał. Zapis ten potwierdza zasadność przyjętego stanowiska, bowiem nawet jeśli postępowanie przeprowadził organ niewłaściwy jemu należą się związane z nim koszty.
Tym samym zasadnie organ egzekucyjny, w zaskarżonym postanowieniu nie doniósł się do zarzutu błędów w tytułach wykonawczych oraz naruszenia właściwości organu egzekucyjnego, te bowiem okoliczności nie mogły być badane w postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych. Upada zatem zarzut naruszenia art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., jak również art. 7 k.p.a Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. trudno bowiem, w świetle poczynionych wywodów uznać za zasadne twierdzenie, iż organ kosztem majątku obowiązanej czerpie zyski postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy postępowanie zostało wszczęte wobec uchylania się przez skarżąca od nałożonych na nią ustawą obowiązków podatkowych, a zatem to jej zachowanie stało się podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Jako bezzasadny ocenić należy zarzut skarżącej, iż organy podatkowe złożone przez nią środki odwoławcze potraktowały jako zarzuty, bowiem twierdzeń takich nie da się wyprowadzić zarówno z treści zaskarżonego postanowienia, postanowienia I instancji jak i akt sprawy.
Końcowo należy się odnieść do orzeczeń załączonych do pisma procesowego złożonego przez skarżącą w toku postępowania sądowego, analiza ich treści uzasadnia twierdzenie, iż wyroki sądów administracyjnych dotyczą innych kwestii (postępowania w sprawie zarzutów) i wnioski w nich poczynione nie mogą być odnoszone do niniejszej sprawy. Natomiast orzeczenia organów podatkowych, w większości przypadków zapadły na gruncie nieco odmiennego stanu faktycznego, niezależnie od tego, Sąd orzekający w tej sprawie, nie podziela wszystkich zawartych w nich twierdzeń, z przyczyn omówionych już wyżej.
Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego jaki materialnego, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić, co znajduje oparcie w treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153. późn. zm. 1270).