I SA/Wr 1749/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę Prokuratora Okręgowego, uznając, że wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, nawet jeśli decyzja dotyczy okresu sprzed uchwały NSA w tej sprawie.
Sprawa dotyczyła opodatkowania wyrobisk górniczych podatkiem od nieruchomości za 1997 r. Po zmianach decyzji organów administracji, Prokurator Okręgowy wniósł skargę, kwestionując zastosowanie przez SKO późniejszej wykładni NSA (uchwała FPS 2/01) do stanu prawnego z 1997 r. Sąd administracyjny uznał, że wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a wykładnia ta, mimo że dotyczy późniejszego okresu, powinna być stosowana, ponieważ nie narusza zasady lex retro non agit i zasady zaufania do państwa.
Sprawa wywodzi się z decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 1997 r. Spółka A S.A. skorygowała deklaracje, wyłączając z podstawy opodatkowania wyrobiska górnicze. Po postępowaniu, Prezydent Miasta określił wysokość zobowiązania, kierując się wykładnią NSA z 1999 r. SKO uchyliło tę decyzję, umarzając postępowanie z powodu przedawnienia. Następnie, po ponownym rozpatrzeniu, SKO uwzględniło skargę strony, uchylając wcześniejsze decyzje i określając podatek na niższą kwotę, wskazując, że zobowiązanie wygasło przez zapłatę i nie może wygasnąć ponownie przez przedawnienie. SKO powołało się na uchwałę NSA z 2001 r. (FPS 2/01), która stwierdzała, że podziemne wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu. Prokurator Okręgowy zaskarżył tę decyzję SKO, zarzucając naruszenie zasad prawnych i błędną interpretację art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, argumentując, że wykładnia powinna być stosowana do stanu prawnego z 1997 r. WSA we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady lex retro non agit, sąd powołał się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że wykładnia sądowa ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutki ex tunc, a nie ex nunc. Sąd podkreślił, że w sytuacji rozbieżności w orzecznictwie, stosowanie późniejszej wykładni jest uzasadnione, a przemilczenie jej przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę zaufania do organów państwa. Sąd podzielił stanowisko NSA, że wyrobiska górnicze wraz z urządzeniami nie stanowią budowli w rozumieniu Prawa budowlanego i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wykładnia sądowa ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutki ex tunc, a nie ex nunc, chyba że istnieją szczególne okoliczności, jak rozbieżności w orzecznictwie. Niewiedza o późniejszej wykładni nie usprawiedliwia naruszenia prawa, a przemilczenie jej przez organ narusza zasadę zaufania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę TK z 1995 r., zgodnie z którą wykładnia sądowa ustala jedynie prawidłowe rozumienie przepisu i nie wprowadza nowych treści, przez co ma skutki od daty wejścia w życie interpretowanego przepisu. W przypadku rozbieżności w orzecznictwie, stosowanie późniejszej wykładni jest uzasadnione i zgodne z zasadą zaufania obywateli do państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.o.l. art. 3 § 1 pkt 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Podziemne wyrobiska górnicze nie stanowią przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
u.p.o.l. art. 3 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Podstawowy przepis dotyczący opodatkowania wyrobisk górniczych.
Pomocnicze
o.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy przedawnienia zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 21 § 3
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady praworządności w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy źródeł prawa obowiązującego na terenie RP.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie sądu administracyjnego w przypadku braku podstaw do uchylenia decyzji.
P.b. art. 2 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Zakres przedmiotowy ustawy Prawo budowlane.
P.b. art. 2 § 2 pkt. 1
Ustawa Prawo budowlane
Wyłączenie stosowania przepisów Prawa budowlanego do obiektów budowlanych zakładów górniczych.
P.b. art. 3 § 1 lit. b
Ustawa Prawo budowlane
Definicja budowli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrobiska górnicze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Wykładnia przepisów prawa dokonana przez NSA ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutki ex tunc. Przemilczenie przez organ odwoławczy późniejszej wykładni NSA narusza zasadę zaufania do organów państwa.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie późniejszej wykładni NSA do stanu prawnego z 1997 r. narusza zasadę lex retro non agit. Zobowiązanie podatkowe za 1997 r. powinno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego powstania.
Godne uwagi sformułowania
wykładnia przepisów prawa dokonaną przez NSA nie zaszły okoliczności uprawniające organ podatkowy I instancji do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe nastąpiło przedawnienie tego zobowiązania zobowiązanie, które wygasło przez zapłatę, nie może wygasnąć po raz drugi – na skutek przedawnienia podziemne wyrobisko górnicze nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości zasada lex retro non agit należy odnieść również do wykładni przepisów prawa nie można mówić o terminie początkowym i końcowym obowiązywania wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny w takim samym sensie, w jakim mówi się o terminie początkowym i końcowym obowiązywania przepisu prawnego decyzje interpretacyjne mają charakter deklaratoryjny i wobec tego wywierają skutki już od chwili uchwalenia interpretowanego przepisu nie narusza zasady lex retro non agit nie można uznać, że mimo, iż decyzja organu odwoławczego zapadła w okresie, gdy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych było znane, winien organ pominąć interpretację tego przepisu przez NSA tylko z tego względu, że obowiązek podatkowy podatnika A S.A. odnosił się do 1997 roku brak jest podstaw do stosowania wykładni przepisu przyjętej przez sąd dopiero od momentu udostępnienia jej stronom, poza wyjątkami przemilczenie przez organ odwoławczy, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, stanowiska orzecznictwa [...] uderzałoby m. in. w zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych nie można rozważać kwestii opodatkowania wyrobiska i urządzeń znajdujących się w wyrobisku jako oddzielnych przedmiotów opodatkowania
Skład orzekający
Ireneusz Dukiel
przewodniczący
Lidia Błystak
sprawozdawca
Katarzyna Radom
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie wykładni sądowej do stanów prawnych z przeszłości, zasada lex retro non agit w kontekście wykładni, opodatkowanie wyrobisk górniczych podatkiem od nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opodatkowania wyrobisk górniczych i interpretacji przepisów w kontekście rozbieżności orzeczniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa i ich stosowania do przeszłych zdarzeń, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, porusza kwestię opodatkowania specyficznego rodzaju majątku.
“Czy wykładnia prawa sprzed lat może zmienić przeszłe zobowiązania podatkowe?”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1749/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-11-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Ireneusz Dukiel /przewodniczący/ Katarzyna Radom Lidia Błystak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1991 nr 9 poz 31 art. 3 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Michał Kazek Po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1997 r. o d d a l a s k a r g ę. Uzasadnienie Dnia [...] A S.A. złożyła w Urzędzie Miasta L. skorygowane deklaracje podatkowe w podatku od nieruchomości za 1997 r. w związku z wyłączeniem z podstawy opodatkowania wyrobisk górniczych i obiektów znajdujących się pod ziemią. W wyniku wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia A S.A. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1997 r. Prezydent Miasta L., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję z dnia [...]. Nr [...] określając Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1997 r. w kwocie [...] zł. i stwierdzając, że dokonał oceny dotyczącej opodatkowania wyrobisk górniczych kierując się wykładnią przepisów prawa dokonaną przez NSA (uchwała z dnia 29.11.1999 r. sygn. akt FPK 3/99), która była uznawana za słuszną. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] nr [....] uchyliło w całości decyzje organu I instancji i umorzyło postępowanie uznając, że nie zaszły okoliczności uprawniające organ podatkowy I instancji do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 1997 r. na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, a nadto nastąpiło przedawnienie tego zobowiązania z uwagi na upływ czasu z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 70 § 1, art. 139 , art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym zapoznaniu się z materiałem dowodowym w sprawie i treścią skargi uwzględniło skargę w całości w decyzji z dnia [...]. [...] i uchyliło ostateczną decyzje SKO z dnia [...] [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] Nr [..], określając podatek od nieruchomości za 1997 r. w kwocie [...] zł. Stwierdził organ, że niesporną jest kwestią fakt uregulowania przez stronę podatku od nieruchomości za 1997 r., w tym również od podziemnych wyrobisk górniczych. W przypadku zapłaty podatku mamy do czynienia z wygaśnięciem zobowiązania efektywnym. Wskazał organ na orzecznictwo NSA i stwierdził, że zobowiązanie, które wygasło przez zapłatę, nie może wygasnąć po raz drugi – na skutek przedawnienia. W związku z tym nie było podstaw do stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego, uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania. Podniósł organ II instancji, że w pierwotnej deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości za 1997 r. strona przyjęła do opodatkowania podziemne wyrobisko górnicze, regulując zobowiązanie. Podkreśli organ, że istotną okolicznością mającą wpływ na pozytywne dla strony rozpatrzenie sprawy jest fakt wydania przez NSA uchwały z dnia 2.07.2001 r. sygn. akt FPS 2/01, stwierdzającej, że podziemne wyrobisko górnicze nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie stanowi żadnego z przedmiotów opodatkowania wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.). Powołał się organ na uzasadnienie uchwały i stwierdził, że ponieważ strona w deklaracjach podatkowych za 1997 r. uwzględnia wartość wyrobisk górniczych celem ich opodatkowania, a w świetle przytoczonej uchwały brak jest podstaw do opodatkowania wyrobisk górniczych, wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości jest inna, aniżeli wynikająca z deklaracji i wynosi [...] zł. W skardze od powyższej decyzji Prokurator Okręgowy w L. zarzucił naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nierespektowaniu w postępowaniu podatkowym zasad prawnych w nich wyrażonych oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych polegające na błędnej ich interpretacji w konsekwencji czego bezpodstawnie przyjęto, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego podziemne wyrobiska górnicze nie podlegały opodatkowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący organ zarzucił, że SKO powołując się na uchwałę NSA z dnia 2 lipca 2001 r. sygn. akt FPS 2/01 pominęło okoliczność, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstało wcześniej, zatem należy je oceniać wg stanu prawnego obowiązującego w dniu jego powstania. Dotyczy to również wykładni obowiązujących przepisów prawa. Odwołał się skarżący organ do uchwały NSA z dnia 29.11.1999 r. sygn. akt FPK 3/99, w której Sąd stanął na stanowisku, że "podziemne wyrobisko górnicze podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w świetle przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991 r. "o podatkach i opłatach lokalnych" w brzmieniu wówczas obowiązującym. Zarzucił skarżący, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której SKO odnosi odmienną wykładnię przepisów prawa do stanów istniejących przed przyjęciem tej nowej wykładni, bowiem zasadę lex retro non agit należy odnieść również do wykładni przepisów prawa. Wskazał skarżący na wyrok NSA z dnia 20.06.2002 r. sygn. akt IIISA 615/01, w którym Sąd stwierdził, że konsekwencje płynące z wykładni przepisów można wyciągać dopiero wtedy, gdy ona nastąpiła. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentacje z jej uzasadnienia, wskazując na przepis art. 87 Konstytucji RP wskazujący źródła prawa obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzając, że ani wykładnia przepisów ani orzeczenia sądów takimi źródłami prawa nie są. W tym stanie rzeczy odmienne stanowisko NSA czy SKO w kwestii opodatkowania wyrobisk górniczych nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Po myśli przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przeprowadzając w tym zakresie kontrolę zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji jest kwestia, czy wyrobiska górnicze podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.), a w szczególności czy urządzenia znajdujące się w odwiercie podlegają takiemu opodatkowaniu. Organ II instancji rozstrzygając w przedmiotowej decyzji kwestię opodatkowania wyrobisk górniczych powołał się na uchwałę NSA z dnia 2 lipca 2001 r. sygn. akt FPS 2/01 (OSP z 2001 r. nr 10, poz. 151), przytaczając jej uzasadnienie. W skardze strona skarżąca nie polemizuje ze stanowiskiem NSA zawartym w uchwale z dnia 2 lipca 2001 r. i podzielonym przez organ II instancji w decyzji, lecz zarzut skargi odnosi do faktu zastosowania przez organ II instancji, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, wykładni przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy) zawartej w uchwale NSA w przedmiocie opodatkowania wyrobisk górniczych, w odniesieniu do obowiązku podatkowego dotyczącego wyrobisk górniczych w stanie prawnym istniejącym w 1997 r., zarzucając, iż stosowanie wykładni przepisów prawa, którą zawiera przedmiotowa uchwała podjęta w okresie późniejszym, a więc wstecz, godzi w zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Przypomnieć należy, że celem wykładni jest ustalenie znaczenia określonego przepisu prawnego lub jego fragmentu zgodnie z prawem i w oparciu o przyjęte w orzecznictwie i doktrynie dyrektywy wykładni prawa. W rozpoznawanej skardze w grę wchodzi problem czasu działania wykładni. Problem ustalenia czasu, od którego decyzje interpretacyjne wywierają skutki ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy decyzje interpretacyjne mają moc formalnie wiążącą. Taką wykładnią powszechnie wiążącą jest wykładnia dokonana w orzeczeniach przez Trybunał Konstytucyjny. Zagadnieniem czasu, od którego decyzja interpretacyjna wywiera skutki prawne zajmowała się szczegółowa uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995r. (sygn. W 9/94, OTK 1995/1/20), w której TK przyjął pogląd, że jego decyzje interpretacyjne mają charakter deklaratoryjny i wobec tego wywierają skutki już od chwili uchwalenia interpretowanego przepisu, a nie od chwili podjęcia decyzji interpretacyjnej przez sąd, a zatem ex tunc, a nie ex nunc. Przyjmując deklaratoryjny charakter decyzji interpretacyjnej, zgodzić się należy z poglądem TK, że założenie, iż decyzja interpretacyjna wywołuje skutki ex tunc, a nie ex nunc, nie narusza zasady lex retro non agit. Jednakże w sytuacjach, w których wykładnia przepisu ma charakter wyraźnie twórczy lub też ze względu na inne okoliczności (na przykład rozbieżności w orzecznictwie lub doktrynie, a więc jej rezultat był trudny do przewidzenia), TK przyjmuje, iż sąd może te okoliczności wziąć pod uwagę i inaczej określić datę, od której ustalenie interpretacyjne TK będzie wywierać skutki (por. "Wykładnia w orzecznictwie sądów" Lech Morawski – Toruń 2002 str 29 i n.). Wprawdzie przedmiotem decyzji interpretacyjnej były uchwały TK ustalające powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw, jednakże, jak się wydaje, może być ona per analogiam stosowana również do ustaleń interpretacyjnych zawartych w sentencji orzeczenia TK, a także nie ma przeszkód by stosować ja odpowiednio w odniesieniu do ustaleń interpretacyjnych innych sądów lub organów. W uchwale TK z dnia 7.03.1995 r. sformułowano zasadę, że decyzje i ustalenia interpretacyjne wywierają zasadniczo skutki ex tunc, a nie ex nunc: "Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że nie można mówić o terminie początkowym i końcowym obowiązywania wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny w takim samym sensie, w jakim mówi się o terminie początkowym i końcowym obowiązywania przepisu prawnego. W wypadku wprowadzenia w życie lub uchylenia przepisu, mamy do czynienia z określoną zmianą w prawnym systemie normatywnym. Zasady techniki legislacyjnej wymagają takiego stanowienia prawa, aby moment wejścia w życie nowej regulacji, tak samo jak moment utraty mocy obowiązującej regulacji dotychczasowej, był dokładnie oznaczony. Stąd też teoria prawa, a także ustawodawca, wypracowały kryteria pozwalające na stwierdzenie derogacji wyraźnej bądź derogacji dorozumianej. Z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego ustalającą wykładnię rzecz ma się zgoła inaczej, gdyż – jak podkreślono wyżej – ustala ona jedynie, jakie jest prawidłowe (zgodne z przyjętymi w porządku prawnym regułami wykładni) rozumienie poddanych interpretacji Trybunału przepisów i nie wnosi ona nowych treści do normatywnego systemu prawnego. Treść normy prawnej – przy założeniu nie zmienionego brzmienia poddanych wykładni przepisów i nie zmienionych innych wyznaczników ich rozumienia – jest taka sama od daty wejścia w życie ustawy, przez cały czas jej obowiązywania, tj. przed podjęciem uchwały przez Trybunał Konstytucyjny, w chwili jej podjęcia, w dniu jej ogłoszenia i po tej dacie (..). Skoro tak jest, to nie ma podstaw do tego, aby z ogłoszeniem uchwały Trybunału ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię wiązać datę początkową "mocy powszechnie wiążącej" czy "powszechnego obowiązywania" tej wykładni. Przeciwnie, prawidłowe jest uznanie, że powszechne obowiązywanie wykładni ustalonej przez Trybuna Konstytucyjny jest związane czasowo z bytem normy prawnej, której treść uchwała Trybunału wyjaśnia (..). Ze względu na "odtwórczy", "deklaratoryjny" charakter wykładni do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z natury rzeczy (ex definitione) nie ma zastosowania reguła lex retro non agit". Dostrzegając, że przyjęcie stanowiska, iż decyzje interpretacyjne sądów wywierają skutki zasadniczo już od momentu wejścia w życie interpretowanego przepisu, a nie dopiero od momentu podjęcia decyzji interpretującej przez sąd, uznaje TK, że nie oznacza to, że w określonych sytuacjach sąd nie może uznać nieznajomości właściwej wykładni przepisu ustalonej decyzją sądu za usprawiedliwioną. Może mieć to miejsce m. in. w sytuacji gdy w doktrynie i orzecznictwie istniały istotne rozbieżności, co do sposobu rozumienia interpretowanego przepisu. Jednoznacznie jednak należy stwierdzić, że niewątpliwie moment podania wykładni do wiadomości adresatów normy prawnej może być cezurą istotną w ocenie zachowań niezgodnych z tą wykładnią, naruszenie jej musi się zawsze spotykać z taką samą dezaprobatą ze strony prawa, jak postępowanie sprzeczne z ustawą" (tamże). Jak wyżej zostało stwierdzone, brak jest przeszkód, aby powyższe zasady wypowiedziane na tle decyzji interpretacyjnej w uchwale TK z dnia 7.03.1995 r., stosować per analogiam do ustaleń interpretacyjnych sądów (nie posiadających mocy powszechnie wiążącej), m. in. administracyjnych, bowiem nie tylko prawem ale obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją RP (art. 178 i art. 8 ust. 2 Konstytucji). Nie ulega wątpliwości, że uchwała NSA z dnia 2 lipca 2001 r. (sygn. FPS 2/01) stwierdzająca, iż podziemne wyrobisko górnicze nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie stanowi żadnego z przedmiotów opodatkowania wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dokonująca wykładni tego przepisu, wydana została na tle tego samego stanu prawnego, który obowiązywał w przedmiotowym zakresie w 1997 r., którego dotyczy zaskarżona decyzja, a także, że w dniu wydania zarówno tej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uchwała ta była znana organom orzekającym. Zdaniem Sądu, nie można w związku z tym uznać, że mimo, iż decyzja organu odwoławczego zapadła w okresie, gdy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych było znane, winien organ pominąć interpretację tego przepisu przez NSA tylko z tego względu, że obowiązek podatkowy podatnika A S.A. odnosił się do 1997 roku, a więc okresu, w którym znana była inna interpretacja przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jak wywiedziono w przytoczonej uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7.03.1995 r. "Treść normy prawnej – przy założeniu nie zmienionego brzmienia poddanych wykładni przepisów i nie zmienionych innych wyznaczników ich rozumienia – jest taka sama od daty wejścia w życie ustawy, przez cały czas jej obowiązywania, tj. przed podjęciem uchwały przez Trybunał Konstytucyjny, w chwili jej podjęcia, w dniu jej ogłoszenia i po tej dacie (..). Skoro tak jest, to nie ma podstaw do tego, aby z ogłoszeniem uchwały Trybunału ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię wiązać datę początkową "mocy powszechnie wiążącej" czy "powszechnego obowiązywania" tej wykładni. Przeciwnie, prawidłowe jest uznanie, że powszechne obowiązywanie wykładni ustalonej przez Trybuna Konstytucyjny jest związane czasowo z bytem normy prawnej, której treść uchwała Trybunału wyjaśnia", w związku z czym, odnosząc reguły te do wykładni przepisów prawa dokonywanej przez sądy, za prawidłowe uznać należy stanowisko, iż brak jest podstaw do stosowania wykładni przepisu przyjętej przez sąd dopiero od momentu udostępnienia jej stronom, poza wyjątkami, o których była mowa wyżej, a więc poza np. sytuacją, w której w doktrynie i orzecznictwie istniały istotne rozbieżności, co do sposobu rozumienia interpretowanego przepisu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem nie podlega kwestionowaniu, że wykładnia przepisu art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych budziła rozbieżności zarówno w orzecznictwie jak i literaturze przedmiot. Jednakże podkreślić należy, że kwestia obowiązku podatkowego w zakresie opodatkowania wyrobisk górniczych za 1997 r., będąca przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, posiada nieco inny aspekt. Decyzja w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1997 r. zapadła dopiero w 2003 r., a więc w okresie, gdy treść uchwały NSA z dnia 2 lipca 2001 r. była powszechnie znana. W tej sytuacji przemilczenie przez organ odwoławczy, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, stanowiska orzecznictwa, i wyrażonego w uchwale poglądu, co prawda nie wiążącej organów orzekających w sprawach podatkowych, nie mniej mającej na celu położenie kresu istniejącym wątpliwościom i dążącej do zachowania jednolitości w orzecznictwie uderzałoby m. in. w zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że elementem zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa jest zaufanie obywatela do interpretacji sądowej (np. wyrok z dnia 27 kwietnia 1997 r. sygn. U 11/97), co oznacza, że obowiązywanie zasady zaufania nie jest ograniczone tylko do sfery tworzenia prawa. Przyjęcie stanowiska, że wykładnia prawa dokonana w cytowanej uchwale NSA odnosi się do stanów faktycznych jakie zaistniały po podjęciu tej uchwały, mimo niezmienionego od 1997 r. stanu prawnego, prowadziłoby do naruszenia wskazanej zasady, a także wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), bowiem sprzeczne z zasadą państwa prawnego jest konstruowanie obowiązku podatkowego w sposób, który uzależnia jego istnienie od sposobu przeprowadzenia wykładni przepisów prawa. Z inną sytuacją mielibyśmy do czynienia, gdyby w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1997 r. istniała w obrocie prawnym decyzja ostateczna, wydana w okresie, gdy wykładnia mającego zastosowanie w sprawie przepisu była inna, a podatnik, w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, powołując się na zmianę wykładni przepisów stanowiących podstawę ustalenia obowiązku podatkowego, dążyłby do jej wzruszenia. Uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 2.07.2001 r. (sygn. FPS 2/2001) stwierdzając, że "Podziemne wyrobisko górnicze nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie stanowi żadnego z przedmiotów opodatkowania wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych", jako kolejna uchwała w przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyrobisk górniczych, odnosiła tę tezę do wyrobiska górniczego jako całości, a więc wraz ze znajdującymi się w nim urządzeniami. W całej rozciągłości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko zawarte w cytowanej uchwale siedmiu sędziów NSA i jego argumentację, iż wyrobisko górnicze wraz ze znajdującymi się w nim (a więc w górotworze) urządzeniami, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, nie stanowiąc żadnego z przedmiotów opodatkowania wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skoro opodatkowanie wyrobisk (jako całości) mogłoby być rozważane jedynie w świetle regulacji przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jako opodatkowanie budowli, słusznie wskazano w uchwale, iż decydujące dla uzyskania odpowiedzi w zakresie opodatkowania wyrobisk jest odpowiedź na pytanie, czy wyrobisko (jako całość) jest budowlą. Sięgając, przy pomocy wykładni systemowej zewnętrznej, do definicji budowli zawartej w ustawie Prawo budowlane, wskazać należy przede wszystkim na zakres przedmiotowy ustawy Prawo budowlane. Zakres ten zawarty został w przepisie art. 2 ust. 1 tego prawa, który wyraźnie stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do wyrobisk górniczych, a jednocześnie (art. 2 ust. 2 pkt 1) przepisy ustawy (prawo budowlane) nie naruszają przepisów odrębnych, w szczególności prawa geologicznego i górniczego – w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych. Jak słusznie podkreślił to NSA w uchwale, wyrobiska górnicze nie stanowią obiektów budowlanych zakładów górniczych (a budowle są obiektami budowlanymi – art. 3 ust. 1 lit. b ustawy) i nie stosuje się do nich ustawy Prawo budowlane. Skutkuje to bezpośrednim wnioskiem zawartym w tezie powołanej uchwały. Zwrócić należy uwagę, iż, zdaniem Sądu, nie można rozważać kwestii opodatkowania wyrobiska i urządzeń znajdujących się w wyrobisku jako oddzielnych przedmiotów opodatkowania (do czasu zmiany ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nowelą z dnia 30.10.2002 r. – Dz. U. Nr 200, poz. 1638). Zarówno wyrobisko górnicze pozbawione infrastruktury w postaci urządzeń je tworzących i służących jego wykorzystaniu zgodnie z przeznaczeniem, jak i same urządzenia, nie mające racji bytu bez wyrobiska, są ze sobą w sensie technicznym i gospodarczym ściśle związane, tak więc rozważania na temat opodatkowania wyrobiska z konieczności muszą odnosić się do całości tej inwestycji. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI