I SA/Wr 1737/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-07-23
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfakturyzakład pracy chronionejobejście prawapłatność bankowaodliczenie podatkurozporządzenie Ministra Finansów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję organów podatkowych, uznając, że wystawienie wielu faktur na jedną dostawę towarów od zakładu pracy chronionej miało na celu obejście przepisów o płatnościach bankowych.

Spółka zaskarżyła decyzję organów podatkowych dotyczącą podatku VAT za styczeń 1999 r. Organy zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez zakład pracy chronionej (ZPChr), uznając, że wystawienie wielu faktur na jedną dostawę towarów było próbą obejścia przepisów o obowiązku zapłaty za pośrednictwem banku, gdy wartość faktury przekracza określone progi. Sąd administracyjny zgodził się z organami, oddalając skargę i potwierdzając, że takie działanie stanowiło obejście prawa.

Sprawa dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej we W. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę posiadającą status zakładu pracy chronionej (ZPChr). Podstawą kwestionowania było wystawienie przez sprzedawcę wielu faktur na jedną dostawę towarów, które nie przekraczały kwoty 1.000 lub 3.000 Euro, co pozwalało na uniknięcie obowiązku zapłaty za pośrednictwem banku. Organy uznały, że takie działanie wypełnia znamiona art. 58 § 1 k.c. i stanowi próbę obejścia przepisów § 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów, które nakłada obowiązek zapłaty za pośrednictwem banku dla faktur od ZPChr powyżej określonych kwot. Sąd administracyjny, analizując zgromadzony materiał dowodowy i przepisy prawa, podzielił stanowisko organów podatkowych. Stwierdził, że wystawienie wielu faktur dokumentujących jedną czynność prawną (jedną dostawę) miało na celu obejście przepisów podatkowych, a w szczególności obowiązku zapłaty bankowej, co było korzystne dla spółki ze względu na opóźnienia w płatnościach. Sąd podkreślił, że przywileje podatkowe dla ZPChr mają służyć osobom niepełnosprawnym, a nie być wykorzystywane do uzyskiwania nienależnych przysporzeń przez podatników. W związku z tym, sąd uznał, że zakwestionowane faktury nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, takie działanie stanowi obejście przepisów prawa podatkowego, ponieważ ma na celu uniknięcie obowiązku zapłaty za pośrednictwem banku, który wynikałby z wystawienia jednej faktury obejmującej całą dostawę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem przywilejów dla ZPChr jest wsparcie osób niepełnosprawnych, a nie umożliwienie podatnikom uzyskiwania nienależnych korzyści poprzez manipulowanie liczbą faktur w celu uniknięcia płatności bankowych. Działanie polegające na rozbiciu jednej dostawy na wiele faktur, aby ominąć próg kwotowy, jest sprzeczne z celem przepisów i może być kwalifikowane jako czynność mająca na celu obejście prawa (art. 58 k.c.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024 § § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W przypadku faktur wystawionych przez ZPChr, odliczenie podatku naliczonego jest możliwe po zapłacie należności za pośrednictwem banku, jeśli kwota przekracza określone progi.

Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024 § § 54 ust. 5 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Odliczenie podatku naliczonego z faktury wystawionej przez ZPChr nie może nastąpić wcześniej niż w chwili dokonania zapłaty przez nabywcę, jeśli kwota faktury przekracza 1.000 lub 3.000 Euro.

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 19

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zasady ogólne odliczania podatku naliczonego.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

Pomocnicze

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 14 a ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Zwolnienie ZPChr od wpłaty podatku VAT do urzędu skarbowego.

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

Pozorność czynności prawnej.

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności.

Ordynacja podatkowa art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych.

Ordynacja podatkowa art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Swobodna ocena dowodów.

Dz. U. Nr 153. późn. zm. 1270 art. 145 § § 1 pkt 1 a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Dz. U. Nr 153, póz 1269 § § 1 ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Dz. U Nr 153, póz, 1271 art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

Dz.U. Nr 41, poz.324 art. 3 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej

Definicje związane z działalnością gospodarczą (np. kwota wynikająca z faktury).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działanie organów podatkowych polegające na zakwestionowaniu prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez ZPChr, uznając je za próbę obejścia przepisów o płatnościach bankowych, jest zgodne z prawem. Wystawienie wielu faktur na jedną dostawę towarów od ZPChr, w celu uniknięcia obowiązku zapłaty za pośrednictwem banku, stanowi czynność mającą na celu obejście prawa (art. 58 k.c.). Organy podatkowe mają prawo badać rzeczywistą treść umów cywilnoprawnych i oceniać czynności pod kątem obejścia prawa na gruncie prawa podatkowego.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że każda faktura nie przekraczała limitu płatności bankowej, istniały odrębne zamówienia, a organ podatkowy nie udowodnił, że doszło do obejścia prawa. Spółka podnosiła, że przepisy nie zakazują wystawiania wielu faktur w ciągu jednego dnia i że obowiązek dowodowy spoczywa na organie. Spółka kwestionowała interpretację organów, wskazując na potencjalne błędy systemu komputerowego sprzedawcy i naruszenie zasad Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 187, 191).

Godne uwagi sformułowania

takie działanie wypełnia znamiona art. 58 § 1 k.c. miało na celu obejście przepisów prawa nie mogą być wykorzystywane do uchylania się od obowiązku podatkowego przywileje podatkowe dla zakładów pracy chronionej [...] nie po to, aby podatnicy, wykorzystując operacje gospodarcze z kontrahentami - zakładami pracy chronionej, uzyskiwali nienależne przysporzenia

Skład orzekający

Halina Betta

przewodniczący

Jadwiga Danuta Mróz

członek

Katarzyna Radom

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczenia VAT od faktur wystawionych przez zakłady pracy chronionej, a także stosowanie art. 58 k.c. w kontekście prawa podatkowego w celu zwalczania prób obejścia przepisów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami o VAT i ZPChr obowiązującymi w 1999 r. oraz rozporządzeniem z 1997 r. Może wymagać analizy pod kątem zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy interpretują przepisy w celu zapobiegania nadużyciom i obejściu prawa, nawet w kontekście specyficznych ulg podatkowych. Jest to przykład walki z agresywną optymalizacją podatkową.

Czy faktury od zakładu pracy chronionej zawsze pozwalają na odliczenie VAT? Sąd wyjaśnia, jak nie próbować obejść prawo.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1737/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta /przewodniczący/
Jadwiga Danuta Mróz
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
FSK 2680/04 - Wyrok NSA z 2005-07-01
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024
par. 54
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 14 a ust. 1, art. 19
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Halina Betta Sędziowie: S.WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Edyta Luniak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2004 roku sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Inspektor Kontroli Skarbowej określił Skarżącej kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r., kwotę zaległości, odsetki za zwłokę oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania w tym podatku.
Skarżąca w badanym okresie nabywała towary od firmy A Sp. z o.o. we W. posiadającej status zakładu pracy chronionej (ZPChr). Analiza dokumentów Spółki wykazała, iż podstawą wystawiania faktur przez sprzedającego były otrzymywane od nabywcy zamówienia składane w formie pisemnej, telefonicznej, e - mailem. Zamówienia gromadzone były przez kilka dni, aż do chwili wydania towarów z magazynu sprzedawcy. Faktura była wystawiana w 3 egzemplarzach, z których trzeci stanowił podstawę do wywiezienia towaru z hurtowni. W dniu dokonywania sprzedaży sprzedawca dokumentował sprzedaż kilkoma lub kilkunastoma fakturami, których żadna nie przekraczał kwoty zobowiązującej strony transakcji do dokonywania płatności za pośrednictwem banku tj. kwoty 1.000 Euro lub 3.000 Euro.
Inspektor uznał, iż takie działanie wypełnia znamiona art. 58 § 1 k.c, bowiem Strona nie wykazała, iż w dniu, kiedy wystawiano kilka faktur dokonywano kilku transakcji, nie dysponuje ona bowiem dowodami ile razy w ciągu dnia następowała dostawa towarów i kto dokonywał jego przewozu. Za nieracjonalne i niewiarygodne uznał organ wielokrotne kursy w ciągu jednego dnia w celu dostawy towarów. Kwestionowane zakupy dokonywane były nie tylko jednego dnia ale także w tym samym czasie zegarowym, bowiem na większości faktur widnieje data faktury, godzina, minuty a nawet sekundy jej pisania, co wynika z trzeciego egzemplarza faktury. Działanie takie, w ocenie Inspektora miało na celu obejście przepisów prawa, w szczególności § 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) stanowiącego, iż odliczenie podatku naliczonego z faktury wystawionej przez ZPChr nie może nastąpić wcześniej niż w chwili dokonania zapłaty przez nabywcę. Organ uznał bowiem, iż sprzedaż następowała w chwili przeniesienia posiadania rzeczy w odniesieniu do wszystkich czynności udokumentowanych wieloma fakturami z tego samego dnia, o czym świadczy tożsamość stron umowy, jedność miejsca i czasu dostawy. Odliczając zatem podatek na zasadach ogólnych Skarżąca korzystała na tym finansowo bowiem zapłata za towar następowała z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
Mając powyższe na uwadze organ pozbawił Skarżącą prawa do odliczenia podatku naliczonego z powyższych faktur powołując się na ww. przepis rozporządzenia oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług, z uwagi na zaniżenie kwoty zobowiązania.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie żądając jej uchylenia. Zarzucała, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Podnosiła Strona, iż dokonanie odliczenia jest prawidłowe bowiem żadna z kwot na fakturze nie przekraczała granicy obligującej do zapłaty bezgotówkowej. Organ posługuje się pojęciem terminów, które nie występują w przepisach (np. transakcja), podając brzmienie zupełnie odmienne od stanu faktycznego. Żaden z przepisów prawa nie zakazuje wystawiania kilku faktur w ciągu jednego dnia, ponadto, co jest istotne, do każdej faktury było odrębne zamówienie i gdyby nie duża odległość dostawy następowałyby na bieżąco. Ponadto sprzedawca to hurtownik, który dysponuje specyficznym systemem przeprowadzenia operacji gospodarczych. Niezrozumiałe są dla Spółki zapisy decyzji sugerujące, iż nie udowodniła ona że w rzeczywistości było więcej transakcji, zgodnie z zasadami prawa podatkowego ten obowiązek obarcza organ podatkowy prowadzący postępowanie.
Powoływane przez organ w zaskarżonej decyzji przepisy (art. 58 k.c, § 38 ust.l rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług stanowią jedynie o technicznych cechach faktury) nie nakazują dokumentowania zdarzeń gospodarczych, które zaszły jednego dnia tylko jedna fakturą byłoby to zasadne gdyby sprzedawano rzecz niepodzielną np. samochód.
Nie naruszyła Spółka także § 54 ust. 4, ust. 5 pkt 1, ust. 6 pkt 1, ust. 7 pkt 2 ww. rozporządzenia, bowiem hipoteza opisana w powyższych normach nie zaistniała w analizowanym stanie faktycznym. Ponadto przepis ten nie posługuje się pojęciem transakcja, w związku czym dokonana przez organ interpretacja jest rozszerzająca i narusza art. 120 oraz 121 ustawy ordynacja podatkowa.
W sposób niedopuszczalny zinterpretował także organ art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej, utożsamiając pojęcia: transakcja, jednorazowa wartość należności, kwota wynikająca z faktury, operacja finansowa.
Odnosząc się do ustaleń Inspektora w zakresie odnotowania godziny sprzedaży na fakturze, Strona wskazał, iż wynika to ze specyfiki stosowanych systemów komputerowych i nie ma nic wspólnego z zegarem komputerowym. Ponadto wskazywała na fizyczną niemożliwość wystawienia faktur dokumentujących sprzedaż w odstępie 1,2 czy nawet kilku sekund stanowi to o błędach w systemie komputerowym lub w oprogramowaniu sprzedawcy.
W związku z tym pomimo rzetelnej kontroli wyciągnięte z niej wnioski naruszają art. 120, art.
121, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej.
Wykładnia przepisów podatkowych winna opierać się na literalnym ich odczytywaniu, skoro ustawodawca nie posługuje się terminem transakcja w § 54 rozporządzenia, to wnioski organu
są bezpodstawne. W tym zakresie powołała się Skarżąca na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto Inspektor nie zakwestionował wszystkich faktur, co świadczy o istniejących wątpliwościach także po stronie organu, zaś zgodnie z orzecznictwem wszelkie niejasności winny być rozstrzygane na korzyść podatnika.
Izba Skarbowa uchyliła zaskarżona decyzje w części dotyczącej odsetek za zwłokę, określając je w odmiennej wysokości, w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Podzieliła Izba stanowisko organu I instancji, powołując się posiłkowo na zapis art. 70 k.c. i 155 § 2 k.c, uznając iż realizacja umowy następowała z chwilą przystąpienia kontrahenta do wykonania umowy tj. z chwilą wystawienia faktur i wydania towarów. Jedność miejsca, czasu i stron świadczy o tym, iż w istocie doszło do zawarcia jednej umowy sprzedaży rozbitej na kilka faktur. Oceny tej nie zmienia powoływany przez Skarżącego przypuszczalny błąd systemu komputerowego. Takie działanie ma na celu obejście § 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, w związku z ust. 7 ww. rozporządzenia, poprzez ominiecie zapłaty za pośrednictwem banku, co przyniosło Stronie wymierne korzyści majątkowe. Odnosząc się do formułowanych zarzutów wskazała Izba, iż nie znajdują one oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz przepisach prawa, natomiast odnosząc się do terminu transakcja wskazał organ, iż Inspektor używał go w znaczeniu potocznym, jako synonim słowa sprzedaż, nie było jego intencją tworzenie nowych pojęć. Korekta odsetek nastąpiła w związku z decyzją umarzającą odsetki za zwłokę.
W złożonej skardze Strona domaga się uchylenia decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając im naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji, art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej oraz § 54 powołanego już rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu powołała się Skarżąca na bezpośrednie stosowanie Konstytucji, podważając zgodność rozporządzenia z aktem prawnym najwyższej rangi. Wskazywała, iż nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, przepisy wewnętrzne administracji oraz ich interpretacja nie wiążą ani podatnika ani sądu. Powołując się na zasady państwa prawa wskazywała Spółka na obowiązek działania w granicach wyznaczonych przez prawodawcę, zakaz kierowania się przy stosowaniu prawa zasadą fiskalizmu, która może w niektórych przypadkach godzić w konstytucyjne zasady stosowania prawa. Zasada zaufania, którą organy naruszyły, winna być utożsamiana nie tylko z bezstronnością orzekania ale również z wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości na korzyść podatnika. Ponadto w świetle powyższego nie jest dopuszczalne aby organ wywodził negatywne dla strony skutki prawne w sytuacji gdy sam udzielił jej nieprawidłowej informacji o zakresie stosowania prawa. Takie zdarzenie miało miejsce w niniejszej sprawie, na etapie postępowania odwoławczego. Pracownik Izby poinformował Skarżącą o uwzględnieniu do wołania w całości, co jednak nie miało miejsca. Niezależnie od powyższego takie postępowanie jak również przedłużenie terminu do rozpatrzenia sprawy świadczy o tym, iż organ sam powziął istotne wątpliwości co do istoty sporu, w związku z czym winien uchylić decyzje organu I instancji, interpretując niejasności na korzyść Skarżącej. W pozostałym zakresie Skarżąca powieliła zarzuty odwołania.
W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej oddalenie powołując się na wcześniejszą argumentacje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, póz, 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz 1269), stanowiąc w przepisie § 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153. późn. zm. 1270).
Podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia stanowi przepis § 54 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, póz. 1024 ze zm.). Organy podatkowe dokonując rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie wskazały na powołany przepis § 54 ust. 4 pkt. 5 lit. c), ust. 5 pkt. 1 i ust. 7, stwierdzając, że wystawione przez Zakład Pracy Chronionej A spółka z o. o., kontrahenta strony Skarżącej, faktury nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikające z nich kwoty podatku naliczonego, bowiem wystawienie wielu faktur na okoliczność dokonania jednego dnia, jednej dostawy zamówionego towaru, stanowiło potwierdzenie czynności, do których zastosowanie ma przepis art. 58 kodeksu cywilnego, bowiem prowadziło do obejścia przepisu § 54 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia. Zdaniem organów podatkowych, jakkolwiek wartość żadnej z zakwestionowanych faktur wystawionych przez ZPChr nie przekraczała kwot ustalonych w przepisie art. 3 ustawy o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz.324 ze zm.), to wystawienie kilku faktur, w wykonaniu kilku zamówień tego samego podmiotu w tym samym dniu, niemalże w tym samym czasie, przy dostarczeniu zamówionego towaru jednym transportem, miało na celu obejście przepisu § 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia przez ominięcie warunku zapłaty za faktury za pośrednictwem banku i skorzystanie z prawa odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego na zasadach ogólnych (art. 19 ustawy o podatku VAT), co było szczególnie korzystne dla strony wobec ustalenia, iż należności z tytułu wystawionych faktur strona Skarżącą regulowała z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
Wystawienie jednej faktury obejmującej złożone zamówienia towaru dostarczonego jednego dnia, jednym transportem do strony Skarżącej skutkowałoby, co wykazały organy podatkowe, przekroczeniem wskazanych kwot 3.000 albo 1 .000 EURO, a to pociągałoby za sobą powstanie obowiązku dokonania zapłaty kwot wynikających z faktur przez stronę Skarżącą bezpośrednio w formie pieniężnej za pośrednictwem banku (§ 54 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia) i dopiero wtedy wystawione faktury stanowiłyby podstawę do obniżenia podatku należnego. Zdaniem Sądu badającego zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, rozumowaniu organów podatkowych nie można zarzucić dowolności ani też naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Stosownie do powołanego przepisu § 54 ust. 4 pkt. 5 lit, c) w zw. z ust. 5 pkt. 1, ust. 6 pkt. 1 i ust. 7 pkt. 2 rozporządzenia, w sytuacji gdy wystawcą faktury jest zakład pracy chronionej, faktura taka stanowi u kontrahenta podstawę do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, gdy kontrahent ten, jeżeli należność wynikająca z faktury przekroczy jednorazowo kwotę 3.000 EURO albo jednorazowo 1.000 EURO, gdy suma należności i zobowiązań za poprzedni miesiąc przekroczyła 10.000 EURO -zapłaci ją wystawcy tej faktury bezpośrednio w formie pieniężnej za pośrednictwem banku. Tak więc omawiany przepis § 54 ust. 5 pozwala podatnikowi skorzystać z przysługującego mu prawa odliczenia podatku dopiero po zapłaceniu w formie pieniężnej za pośrednictwem banku pełnej wysokości należności wynikającej z faktury wystawionej przez zakład pracy chronionej.
Jeżeli natomiast kwota należności nie przekraczała podanych wyżej wartości, wówczas właściwym miesiącem na dokonywanie odliczeń jest wyłącznie miesiąc otrzymania faktury ZPChr lub miesiąc następny, nie wcześniej niż miesiąc otrzymania towaru lub wykonania usługi (art. 19 ust. 1 ustawy). W takiej sytuacji brak zapłaty, zapłata gotówkowa, bezgotówkowa lub inny sposób uregulowania należności, nie ma znaczenia dla terminu odliczeń podatku naliczonego, określonego w fakturze VAT ZPChr.
Ratio legis § 54 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 4 i 6 rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1997 r. związane jest z przywilejami podatkowymi, jakie posiadają zakłady pracy chronionej. W oparciu o przepis art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) zostały one zwolnione od wpłaty do urzędu skarbowego należności w zakresie działalności tego zakładu z tytułu podatku od towarów i usług, stanowiącej różnicę miedzy podatkiem należnym a naliczonym.
Jedynie w pewnych sytuacjach część kwoty wynikającej z tego zwolnienia przekazywana jest na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pozostała cześć, zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy, powinna realnie zasilić fundusze zakładu pracy chronionej. Aby zagwarantować ten skutek oraz ograniczyć nadużycia, jakie mogłyby się pojawić, § 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1997 r. stanowi, że podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez ten podmiot może zostać odliczony przez nabywcę dopiero wtedy, gdy zapłaci on zakładowi pracy chronionej bezpośrednio w formie pieniężnej za pośrednictwem banku należności wynikające z tej faktury.
Organy podatkowe, w rozpoznawanej sprawie, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, uznały, że wystawienie przez zakład pracy chronionej - kontrahenta strony skarżącej, kilku faktur, dokumentujących zakup towaru wynikającego z kilku zamówień, wydanego w jednym dniu i dostarczonego stronie Skarżącej jednym transportem, stanowiło potwierdzenie czynności, do których ma zastosowanie przepis art. 58 kodeksu cywilnego, a skoro tak, to, na podstawie cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1997 r. - § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c) w związku z ust. 5 pkt. 1, ust. 6 pkt. 1 i ust. 7 pkt. 2, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Zdaniem organów podatkowych, w miejsce kilku faktur winna być wystawiona jedna faktura obejmująca złożone zamówienia, bowiem zdarzenia prawne miedzy tymi samymi stronami, zaistniałe w jednym miejscu i czasie, w którym nastąpiło przeniesienia posiadania rzeczy, stanowią jedną czynność prawną - jedną transakcję, co zobowiązywałoby stronę Skarżącą do uregulowania należności w sposób przewidziany w przepisie § 54 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia.
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że z uwagi na autonomiczność prawa podatkowego organy podatkowe są nie tylko uprawnione lecz wręcz zobowiązane do badania rzeczywistej treści umów cywilnoprawnych, a wiec również zobowiązane do badania czy określona czynność została dokonana w celu obejścia prawa lub dla pozoru (art. 58 i 83 k.c.) - (por. np. wyrok NSA z dnia 10.11.1994 n, sygn. SA/Po 1652/94, wyrok z dnia 14.07,1999 r., sygn. I SA/łd 2444/99.) Nie mając uprawnień do orzekania w przedmiocie nieważności czynności cywilnoprawnych organy podatkowe, o ile w ich ocenie zachodzą przesłanki nieważności określone w prawie cywilnym, mogą przyjąć, że czynności te nie mogą wywierać zamierzonych skutków na gruncie prawa podatkowego, bowiem dyspozytywny charakter umów cywilnoprawnych nie może być wykorzystywany do uchylania się od obowiązku podatkowego lub zmniejszania zobowiązania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 27.09.1995 r., sygn. SA/Ka 1682/94; wyrok z dnia 7.11.1991 r. sygn. SA/Po 1198/91 -ONSA1992,Nr l. poz.8).
Potwierdzeniem tych uprawnień organów podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług jest miedzy innymi powołany wyżej przepis § 54 ust. 4 pkt. 5 lit. c) powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy oraz przedstawione stanowisko organów podatkowych, mając na względzie okoliczność, że ustawodawca uprzywilejował zakłady pracy chronionej przede wszystkim w interesie osób niepełnosprawnych, a nie po to, aby podatnicy, wykorzystując operacje gospodarcze z kontrahentami - zakładami pracy chronionej, uzyskiwali nienależne przysporzenia, kredytując swoją działalność z zasobów budżetu Państwa, uznać należy stanowisko organów podatkowych oceniających wystawione przez kontrahenta strony Skarżącej - zakład pracy chronionej, faktury VAT, za potwierdzające czynności, do których ma zastosowanie przepis art. 58 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem "Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna (...)".
Oceniając, w ramach swoich uprawnień, skutki podjętych działań w postaci wystawienia kilku faktur, z których wynikające należności nie przekroczyły kwot 3.000 albo 1.000 EURO, zamiast jednej faktury, której kwota przekroczyłaby podane kwoty, prawidłowo zakwalifikowały organy podatkowe czynności te jako podjęte w celu obejścia przepisów podatkowych, a to przepisu art. 54 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia wymagającego dokonania zapłaty należności wynikającej z wystawionej faktury bezpośrednio w formie pieniężnej za pośrednictwem banku, przed dokonaniem odliczenia podatku naliczonego z takiej faktury. Konsekwencją tego stanowiska było prawidłowe rozliczenie podatku od towarów i usług za objęty zaskarżoną decyzją miesiąc przez pozbawienie strony Skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w zakwestionowanych fakturach. Stwierdzić należy także, że brak jest jakiegokolwiek, poza przytoczonym i wykorzystanym przez stronę skarżącą uzasadnienia dla wystawienia kilku faktur dokumentujących jedną czynność wydania i dostarczenia towaru dla kontrahenta z magazynów sprzedawcy - zakładu pracy chronionej, a w szczególności w sytuacji, co należy podkreślić, w której podjęte czynności były sprzeczne z interesem zakładu pracy chronionej. Skutkowały jednakże wymierną korzyścią dla strony Skarżącej.
Odnosząc się do rozważań skargi w zakresie interpretacji przepisów wskazać należy, że stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis § 54 rozporządzenia jest czytelny i nie wymaga stosowania szczególnego rodzaju interpretacji w celu jego prawidłowego zastosowania.
Nie dopatrzył się także Sąd w postępowaniu organów podatkowych naruszenia art. 121 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) poprzez udzielenie błędnej interpretacji. Faktu tego nie potwierdził organ podatkowy, a ponadto z w udzielenie informacji o odmiennym sposobie rozpatrzenia sprawy nie stanowi błędnej interpretacji przepisów prawa, i nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI