II FSK 895/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że ustalenie stanu majątkowego spółki w dacie likwidacji nie jest kluczowe dla odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jeśli egzekucja była bezskuteczna.
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności byłego prezesa zarządu spółki za jej zaległości podatkowe. WSA uchylił decyzję organów podatkowych, uznając, że nie wyjaśniono stanu majątkowego spółki w dacie likwidacji, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że kluczowe dla odpowiedzialności członka zarządu jest ustalenie bezskuteczności egzekucji wobec spółki, a nie jej majątek w dacie likwidacji. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpatrzył skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu. WSA uchylił decyzję organów podatkowych dotyczącą odpowiedzialności Czesława D. za zaległości podatkowe spółki "H." sp. z o.o., uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając stanu majątkowego spółki w momencie postawienia jej w stan likwidacji. Zdaniem WSA, informacje te mogły mieć wpływ na ocenę odpowiedzialności byłego prezesa. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył wyrok WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 116 Ordynacji podatkowej) i przepisów postępowania (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżący argumentował, że stan majątkowy spółki w dacie likwidacji nie ma znaczenia dla odpowiedzialności członka zarządu, jeśli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Kluczowe jest ustalenie bezskuteczności egzekucji i brak wykazania przez członka zarządu przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 116 Ordynacji podatkowej, przypisując organom podatkowym obowiązek ustalania stanu majątkowego spółki w dacie likwidacji jako istotnego dla rozstrzygnięcia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, dla odpowiedzialności członka zarządu kluczowe jest wykazanie przez organy podatkowe istnienia zaległości, powstania ich w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu oraz bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Obowiązek wykazania przesłanek zwalniających spoczywa na członku zarządu. NSA podkreślił, że majątek spółki w dacie likwidacji nie jest decydujący, a istotny jest majątek istniejący w dacie prowadzenia egzekucji. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że WSA powinien ocenić prawidłowość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Czesława D. w świetle wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stan majątkowy spółki w dacie likwidacji nie jest istotny dla orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, jeśli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Kluczowe jest ustalenie bezskuteczności egzekucji i brak wykazania przez członka zarządu przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej, przesłanką odpowiedzialności członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Organy podatkowe muszą wykazać istnienie zaległości, ich powstanie w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji. Członek zarządu musi wykazać przesłanki zwalniające go z odpowiedzialności. Majątek spółki w dacie likwidacji nie ma znaczenia dla tej odpowiedzialności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 6 § 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie stanu majątkowego spółki w dacie likwidacji nie jest istotne dla odpowiedzialności członka zarządu, jeśli egzekucja była bezskuteczna. Brak wyjaśnienia stanu majątkowego spółki w dacie likwidacji przez organ odwoławczy nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli ustalenie to nie jest istotne dla rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej przez organ odwoławczy (nieuzyskanie informacji od likwidatora) stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanką odpowiedzialności podatkowej członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce. Istotnym jest bowiem majątek istniejący w dacie prowadzenia wobec spółki egzekucji, ponieważ dopiero stwierdzenie jej bezskuteczności umożliwia orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości spółki. Samo w sobie postawienie Spółki w stan likwidacji i majątek posiadany przez nią w tej dacie, nie ma wpływu na możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za jej zaległości.
Skład orzekający
Bożena Dziełak
sprawozdawca
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Stefan Babiarz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 116 Ordynacji podatkowej w kontekście odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, zwłaszcza w zakresie znaczenia majątku spółki w dacie likwidacji w porównaniu do majątku w dacie egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia. Może być stosowane do spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest częstym problemem dla przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między majątkiem spółki w momencie likwidacji a majątkiem w momencie egzekucji.
“Czy majątek spółki w likwidacji chroni prezesa przed długami? NSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 895/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-06-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-07-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bożena Dziełak /sprawozdawca/ Stanisław Bogucki /przewodniczący/ Stefan Babiarz Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Po 225/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-01-04 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 116, art. 122 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Bożena Dziełak (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Po 225/04 w sprawie ze skargi Czesława D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 stycznia 2004 r. (...) w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Czesława D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 3.015 /słownie: trzy tysiące piętnaście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 4 stycznia 2005 r., I SA/Po 225/04, w sprawie ze skargi Czesława D., uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 stycznia 2004 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania Sąd wyjaśnił, że decyzją z dnia 17 października 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. orzekł o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe "H." sp. z o.o. w P. w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., określone ostateczną decyzją z dnia 28 lutego 2002 r., doręczoną likwidatorowi Spółki 14 lutego 2003 r. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności Czesława D. za te zaległości wszczęte zostało postanowieniem z 8 lipca 2003 r. Czesław D. podnosił, że funkcję prezesa spółki pełnił w okresie od 1 czerwca 1998 r. do 1 stycznia 2002 r. Na 31 grudnia 2001 r. Spółka nie miała zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, a na dzień postawienia w stan likwidacji dysponowała majątkiem, na który składały się: środki pieniężne, zaliczki do zwrotu, należności od innych firm, środki trwałe oraz należności "H." Zakład Instalacyjny. Likwidator dysponowała środkami wystarczającymi do zaspokojenia zobowiązań Spółki wobec Skarbu Państwa. Czesław D. stwierdził, że od momentu postawienia Spółki w stan likwidacji i powołania likwidatora nie miał wpływu na prowadzenie spraw Spółki, sprzedaż majątku i kolejność zaspokojenia roszczeń, na potwierdzenie czego wniósł o przesłuchanie pracowników spółki. Świadkowie potwierdzili wskazane przez niego wielkości aktywów. Posiadali też informacje o sprzedaży przez likwidatora towarów z magazynu, samochodów marki STAR i SCANIA oraz "ksero". Wyjaśnili, że byli przekonani o gromadzeniu przez Czesława D. środków na poczet długu wobec Skarbu Państwa, jednakże osobiście nie uczestniczyli w rozmowach między nim a likwidatorem w sprawie konieczności zabezpieczenia środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży majątku, który pozostał na dzień otwarcia likwidacji na pokrycie zobowiązań podatkowych. A. C. oświadczyła, że likwidator nie współdziałała z prezesem i wspólnikami w sprawach dotyczących działalności Spółki. Pismem z dnia 19 sierpnia 2003 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do likwidatora o wyjaśnienie, czy Czesław D. bądź inna osoba zapoznała go z dokumentami kontroli skarbowej za lata 1997-1999, czy wspólnicy lub Czesław D. wskazali na konieczność zabezpieczenia środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży majątku na poczet zobowiązań wobec Skarbu Państwa, a także o potwierdzenie informacji dotyczących wielkości majątku pozostałego w Spółce na dzień postawienia jej w stan likwidacji. Na pytania te nie uzyskano odpowiedzi. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, Czesław D. nie wykazał okoliczności, w myśl art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki powstałe w czasie, gdy był jej prezesem, a mianowicie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki. Od powyższej decyzji Czesław D. wniósł odwołanie. Zarzucił naruszenie art. 120 i art. 123 par. 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż spółka na dzień likwidacji posiadała środki pieniężne i majątek trwały na pokrycie ewentualnych zobowiązań podatkowych. Zwrócił również uwagę, że organ pierwszej instancji ograniczył się do korespondencji i rozmowy z likwidatorem, co nie przyniosło efektów w postaci zabezpieczenia przyszłych zobowiązań spółki. Decyzją z dnia 7 stycznia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wyjaśnił, że wobec braku majątku spółki, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 10 lipca 2002 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że Czesław D. nie udowodnił istnienia żadnej okoliczności, stanowiącej przesłankę do odstąpienia od orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości Spółki. W skardze złożonej na tę decyzję Czesław D. zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a także błędną ocenę materiału dowodowego. Jego zdaniem organ niesłusznie uznał za dostatecznie udowodniony fakt bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Nie uwzględniono przy tym podnoszonej przez niego okoliczności, że w dniu uprawomocnienia się decyzji określającej Spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych, posiadała ona majątek wystarczający na pokrycie zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że podstawą materialnoprawną decyzji organów podatkowych był art. 116 Ordynacji podatkowej. Wskazał również, że obowiązkiem organów podatkowych, zgodnie z art. 122 tejże ustawy, było podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Sąd zwrócił uwagę na brak stanowiska likwidatora, w szczególności zaś brak odpowiedzi na pytania organu pierwszej instancji oraz sprawozdań finansowych, do złożenia których likwidator został zobowiązany. Zdaniem Sądu informacje, jakie mógłby przekazać likwidator, umożliwiłyby pełną ocenę stanu majątkowego Spółki z chwili postawienia w stan likwidacji, a tym samym mogłyby mieć wpływ na ewentualne orzeczenie odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Brak ustaleń w tym zakresie Sąd zakwalifikował jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał organowi odwoławczemu poczynienie stosownych ustaleń we wskazanym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Skarbowej w P. /dalej nazywany "Skarżącym"/, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej "p.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że dla przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na osobę trzecią, istotne znaczenie ma ustalenie okoliczności nie przewidzianych w tym przepisie, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. "145 par. 1 pkt 1c", polegające na uchyleniu decyzji z powodu przyjęcia, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, którego to naruszenia w rzeczywistości nie było. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zakwestionował stanowisko Sądu dotyczące znaczenia wyjaśnień likwidatora, czy przekazania przez niego sprawozdania finansowego. Jego zdaniem nie miałyby one żadnego znaczenia w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na jej byłego prezesa. Podniósł, że postępowaniu przewidzianym w art. 116 Ordynacji podatkowej, likwidator nie był i nie mógł być zmuszony przez organy podatkowe do udzielenia odpowiedzi na pytania, czy w ogóle do jakiegokolwiek zachowania. Pismo z pytaniami skierowano do niego tylko dlatego, że Czesław D. w toku postępowania wyjaśniał, iż nie posiada żadnych dokumentów, a całość dokumentacji znajduje się u likwidatora. Likwidator nie odpowiedział na pismo, ale w przedmiotowym postępowaniu organy podatkowe nie miały nawet podstaw ukarać go w trybie art. 262 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie był on żadną z osób wymienionych w tym przepisie. Zdaniem Skarżącego przepis art. 116 Ordynacji podatkowej jest jednoznaczny i jego treść nie budzi żadnych wątpliwości. Podniósł, że zaległość podatkowa Spółki została określona decyzją z dnia 28 lutego 2002 r. i dopiero po tej dacie mogło być wszczęte wobec niej postępowanie egzekucyjne. Egzekucja okazała się bezskuteczna. Wobec braku majątku, z którego możliwe byłoby przymusowe ściągniecie zaległości, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 10 lipca 2002 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Był to najwcześniejszy moment, w którym mogła być i została wszczęta procedura przeniesienia odpowiedzialności. Zdaniem Skarżącego bez znaczenia w sprawie jest stan majątku Spółki w chwili postawienia jej w stan likwidacji. Ogłoszenie likwidacji nastąpiło 2 stycznia 2002 r., a decyzja wymiarowa, stanowiąca podstawę do wydania tytułu egzekucyjnego, została skutecznie doręczona w marcu 2002 r. Egzekucję wszczęto 8 maja 2002 r. Dla jej prowadzenia nie ma znaczenia, jaki majątek Spółka posiadała w przeszłości. Liczy się wyłącznie majątek istniejący w dacie prowadzenia egzekucji. Za bezsporne Skarżący uznał, że w chwili wszczęcia egzekucji, Spółka nie posiadała majątku i tylko ten fakt ma w sprawie znaczenie. Postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią, może być wszczęte dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji wobec zobowiązanego i tak też uczyniono w niniejszej sprawie. Czesław D. mógł się uwolnić od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, wyłącznie w sposób przewidziany w art. 116 Ordynacji podatkowej, tzn. wykazując, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego albo że niezgłoszenie wniosków nastąpiło bez jego winy albo wskazując mienie Spółki, z którego możliwa jest egzekucja. Żadna z tych okoliczności nie miała miejsca. W ocenie Skarżącego brak informacji od likwidatora na temat stanu majątku w chwili postawienia Spółki w stan likwidacji, co stanowiło dla Sądu podstawę uchylenia decyzji, nie powinien być oceniony jako zaniedbanie proceduralne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Stan ten z punku widzenia obowiązującego prawa podatkowego, nie miał bowiem żadnego znaczenia dla przedmiotowego postępowania, tj. orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej. Skoro zaś nie miał znaczenia, to nie mogło dojść w tym zakresie do zaniedbań proceduralnych i nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Skarżący wyjaśnił ponadto, że sprawa istnienia majątku Spółki na dzień postawienia jej w stan likwidacji jest przedmiotem wzajemnych oskarżeń pomiędzy likwidatorem a Czesławem D. Przed Sądem Rejonowym w P. toczy się postępowanie z wniosku likwidatora przeciwko o wyrządzenie szkody Spółce i jednocześnie zawieszone przez prokuraturę postępowanie z wniosku Czesława D. w sprawie o przywłaszczenie pieniędzy Spółki przez likwidatora. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Oparto ją na obu wskazanych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych. Jeżeli wnoszący skargę kasacyjną oprócz zarzutów naruszenia prawa materialnego zarzuca naruszenie przepisów postępowania związanych z ustaleniem stanu faktycznego sprawy, ocenie w pierwszej kolejności podlega zasadność tych ostatnich. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego mogą bowiem podlegać ocenie, jeżeli stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości, albo też nie został skutecznie podważony. Przepisem procedury sądowoadministracyjnej, którego naruszenie zarzuca Skarżący jest "art. 145 par. 1 pkt 1c" p.p.s.a. Takie określenie naruszonego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny uznał za oczywistą pomyłkę. W artykule tym nie ma bowiem jednostki redakcyjnej "pkt 1c", jest natomiast "pkt 1 lit. "c". Z opisu zarzutu wynika przy tym, że Skarżący nie zgadza się z przypisanym mu przez Sąd pierwszej instancji naruszeniem przepisów postępowania, co jest przesłanką uchylenia decyzji przewidzianą właśnie w art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Pomyłka w oznaczeniu tego przepisu nie uniemożliwia zatem rozpatrzenia zarzutu jego naruszenia. Prawidłowe oparcie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. na art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. wymaga powiązania zarzutu naruszenia tego przepisu z przepisami postępowania podatkowego, uchybienie których przypisane zostało organowi podatkowemu. Skarżący dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał art. 122 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał to jednakże za wystarczające w sytuacji, gdy naruszenie tego przepisu zarzucił Sąd pierwszej instancji, a Skarżący podnosi, że naruszenie to nie miało miejsca. Uchybienie przepisom proceduralnym, które może stanowić podstawę uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. musi być tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ odwoławczy, naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej, nakazujący organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nie uzyskując w rezultacie od likwidatora Spółki żądanych informacji, nie ustalono jej stanu majątkowego na dzień likwidacji, co w ocenie Sądu pierwszej instancji mogłoby mieć wpływ na ewentualne orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący zakwestionował tę ocenę. Trafnie nawiązał przy tym do treści art. 116 Ordynacji podatkowej, którego błędną interpretację zarzucił ponadto w ramach podstawy kasacyjnej opartej na naruszeniu prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego istota sformułowanego w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej sprowadza się do zakwestionowania uznania przez Sąd pierwszej instancji określonych okoliczności faktycznych za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w takim stopniu, że ich niewyjaśnienie skutkować winno uchyleniem decyzji. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy, ustalenie stanu majątkowego Spółki na dzień jej likwidacji mogłoby być na tyle istotne, że uzasadniałoby uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej. W podstawach skargi kasacyjnej nie wskazano jednakże art. 141 par. 4 p.p.s.a., który umożliwiłby ocenę kompletności uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że oparta na znaczeniu przypisanemu określonej okoliczności faktycznej, ocena zachowania organów podatkowych dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu była błędna. Skarżący twierdzi, że ustalenie stanu majątkowego Spółki na dzień postawienia jej w stan likwidacji nie ma znaczenia w sprawie, której przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki. Istotnym jest bowiem majątek istniejący w dacie prowadzenia wobec spółki egzekucji, ponieważ dopiero stwierdzenie jej bezskuteczności umożliwia orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości spółki. Przepis art. 116 Ordynacji podatkowej w brzmieniu właściwym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa /par. 1/. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w par. 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki /par. 2/. W świetle powyższego przesłanką odpowiedzialności podatkowej członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce. Zauważyć przy tym należy, że co do zasady, w przypadku odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika, bezskuteczność egzekucji skierowanej przeciwko podatnikowi jest warunkiem wszczęcia egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej /art. 108 par. 3 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r./. Jedynie w przypadku członków zarządu spółek kapitałowych bezskuteczność egzekucji przeciwko podatnikowi /spółce/ warunkowała samą możliwość orzeczenia o ich odpowiedzialności podatkowej /obecnie dotyczy to również członków organów zarządzających innych osób prawnych/. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna /zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03 - POP 2003 nr 4 poz. 93/. Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. I FSK 66/05 - Lex 173042/. Taki też zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych powinien był uwzględnić Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając prawidłowość i kompletność ustaleń faktycznych poczynionych przez nie w niniejszej sprawie. Rację ma Skarżący, że z punktu widzenia obowiązków organów, wynikających z konieczności wykazania istnienia przesłanek odpowiedzialności określonych w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, znaczenie miało ustalenie stanu majątkowego Spółki w okresie, kiedy prowadzona była wobec niej egzekucja. Decydował on bowiem o skuteczności tej egzekucji. Zważyć też należało, że Sąd pierwszej instancji jednoznacznie określił datę, na jaką organ odwoławczy obowiązany był ustalić stan majątkowy Spółki, tj. dzień postawienia jej w stan likwidacji. W świetle zaś art. 116 Ordynacji podatkowej, samo w sobie postawienie Spółki w stan likwidacji i majątek posiadany przez nią w tej dacie, nie ma wpływu na możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za jej zaległości, co zasadnie podnosił Skarżący. Jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny jako powód uchylenia zaskarżonej decyzji wskazał wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, to przypisując organowi odwoławczemu naruszenie obowiązków w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy wskazał przepis prawa materialnego stanowiący podstawę tej decyzji, uznając ustalenie określonych okoliczności faktycznych za istotne w świetle tego przepisu. Powyższe oznacza, że Sąd pierwszej instancji w istocie dokonał interpretacji art. 116 Ordynacji podatkowej w zakresie niezbędnym do określenia obowiązków organu podatkowego dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. W świetle przedstawionych wyżej rozważań zarzut błędnej wykładni tego przepisu, określonej przez Skarżącego jako polegającej na przypisaniu mu obowiązków, które z przepisu tego nie wynikały, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, należało uznać za zasadny. Podkreślić należy, że wyrażona w niniejszym wyroku ocena prawna oznacza jedynie, że brak było podstaw do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z uwagi na nieuzyskanie przezeń wyjaśnień likwidatora spółki co do jej stanu majątkowego na dzień likwidacji, a była to jedyna okoliczność co do której wypowiedział się Sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ponownie rozpatrując sprawę oceni prawidłowość i zasadność orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Czesława D., uwzględniając wszystkie okoliczności istotne dla tej odpowiedzialności w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 par. 2 i 3 oraz art. 209 p.p.s.a. Kwotę wynagrodzenia radcy prawnego ustalono na podstawie par. 6 pkt 5 i par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI