I SA/Wr 1650/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-02-15
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychoduOrdynacja podatkowapostępowanie podatkowefikcyjne rachunkispółka cywilnakontrola podatkowadowody księgowerozliczenia podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając za prawidłowe zakwestionowanie przez organy podatkowe kosztów uzyskania przychodów udokumentowanych fikcyjnymi rachunkami.

Skarga dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik zarzucał przedwczesne wydanie decyzji oraz sprzeczność ustaleń z innymi prawomocnymi decyzjami. Sąd uznał, że materiały z postępowania karnego, dotyczące fikcyjnych transakcji, mogły być wykorzystane przez organy podatkowe, a zarzuty o sprzeczności z innymi decyzjami były bezzasadne, gdyż dotyczyły innego rodzaju podatku. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu rzetelności rachunków spoczywał na podatniku, który nie przedstawił dowodów na ich poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. Organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodu w spółkach, w których uczestniczył skarżący, głównie z powodu wykorzystania fikcyjnych rachunków wystawionych przez firmę D R. K. Skarżący zarzucał, że decyzja została wydana przedwcześnie, w oparciu o materiały z niezakończonego postępowania karnego, oraz że jest sprzeczna z innymi prawomocnymi decyzjami dotyczącymi tego samego okresu. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe miały prawo wykorzystać materiały z postępowania karnego na mocy art. 181 Ordynacji podatkowej, nawet jeśli postępowanie karne nie było prawomocnie zakończone w momencie wydawania decyzji podatkowej. Sąd podkreślił odrębność postępowań podatkowego i karnego oraz brak związania organu podatkowego ustaleniami sądu karnego. Stwierdzono również, że zarzuty o sprzeczności z innymi decyzjami były bezzasadne, ponieważ dotyczyły podatku od towarów i usług, a nie podatku dochodowego. Sąd wskazał, że ciężar dowodu rzetelności rachunków spoczywał na podatniku, który nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich rozliczeń, mimo możliwości zapoznania się z materiałami dowodowymi. Zakwestionowano również koszty noclegów i zwrócone wynagrodzenie jako niezasadne koszty uzyskania przychodu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczały wykorzystanie materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego, nawet jeśli nie było ono prawomocnie zakończone.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 181 Ordynacji podatkowej, który w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania pozwalał na wykorzystanie materiałów z postępowania karnego. Podkreślono odrębność postępowań i brak związania organu podatkowego ustaleniami sądu karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

O.p. art. 181

Ordynacja podatkowa

Dopuszcza wykorzystanie materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego.

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Warunkiem zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego faktyczne poniesienie i związek z przychodem.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej - organ jest zobligowany do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

Organ jest obowiązany jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Podstawą zapisów w księdze są dowody księgowe stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczych.

p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe miały prawo wykorzystać materiały z postępowania karnego. Fikcyjne rachunki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu. Decyzje dotyczące VAT nie przesądzają o rozstrzygnięciu w sprawie podatku dochodowego. Podatnik nie przedstawił dowodów na rzetelność zakwestionowanych rachunków.

Odrzucone argumenty

Decyzja wydana przedwcześnie z uwagi na niezakończone postępowanie karne. Sprzeczność ustaleń z innymi prawomocnymi decyzjami. Zawyżone koszty noclegów i zwrócone wynagrodzenie jako koszty uzyskania przychodu.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodzenia faktów w postępowaniu podatkowym nie można wywodzić, że ciężar ten nigdy nie leży po stronie podatnika współdziałanie podatnika w realizacji zasady prawdy obiektywnej kwestionując rachunki będące podstawą zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie powołały się na wiarygodne dowody, chcąc zatem zarzucić wadliwość ustaleń organów skarżący powinien był przedstawić dowody potwierdzające prawidłowość jego rozliczeń podatkowych.

Skład orzekający

Lidia Błystak

przewodniczący

Halina Betta

członek

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykorzystanie materiałów z postępowań karnych w postępowaniu podatkowym, ciężar dowodu rzetelności dokumentów księgowych po stronie podatnika, odrębność postępowań podatkowych i karnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2006 roku, w szczególności w zakresie wykorzystania materiałów z postępowań karnych (późniejsze nowelizacje mogły zmienić brzmienie przepisów).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu fikcyjnych faktur i kosztów uzyskania przychodu, a także relacji między postępowaniem podatkowym a karnym. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Fikcyjne rachunki w spółce: czy materiały z prokuratury wystarczą do zakwestionowania kosztów?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1650/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Lidia Błystak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia Sędziowie NSA Lidia Błystek NSA Halina Betta Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant Anna Szokalska - Kruś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
1 Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
Uzasadnienie
Skarga w niniejszej sprawie dotyczy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. decyzją z dnia [...]., nr [...], którą określono M. i A. T. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w wysokości [...] zł.
W toku postępowania podatkowego organ I instancji ustalił, że A. T. prowadził działalność gospodarczą w następujących formach:
* jako wspólnik spółki A s.c. (księgi rachunkowe), w zakresie: handel częściami i akcesoriami motoryzacyjnymi - 50% udziałów w spółce;
* w spółce B s.c. (p.k.p.r.), razem z M. S., w zakresie - obsługa i naprawa pojazdów mechanicznych - 70% udziałów w spółce;
samodzielną działalność pod nazwą C w zakresie handlu częściami i akcesoriami motoryzacyjnymi.
Na podstawie ustaleń kontroli prowadzonej w odniesieniu do poszczególnych firm prowadzonych przez A. T. stwierdzono, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu uzyskanego w działalności prowadzonej w spółkach A - na kwotę [...] zł oraz "B - na kwotę [...],- zł. Na zakwestionowaną w spółce A kwotę złożyły się naliczone ryczałtowo koszty noclegu wspólnika Spółki R. B., w związku z zagranicznymi delegacjami, udokumentowanymi poleceniami wyjazdu służbowego, a także wartość ujemnej różnicy kursowej (1,51 zł), naliczonej od ryczałtowych kosztów noclegu. W firmie B organ odmówił uznania za koszt zaksięgowanych wydatków w kwocie [...],- zł z tytułu wykonania przez J. M., na podstawie umowy zlecenia, usług wykonania przegród bagażowych, jako że w dokumentacji firmy brak było umowy i rachunku za wykonaną usługę, zaś z wyjaśnień A. T. wynikało, że ze względu na złą jakość wykonania przegrody zwrócono w następnym miesiącu dostawcy i odebrano wypłacone wcześniej wynagrodzenie. Kolejny zakwestionowany koszt w wysokości [...],- zł stanowiła kwota wynikająca z rachunków uproszczonych wystawionych przez firmę D R. K..
Powyższy wydatek w kwocie [...],- zł organ zakwestionował na podstawie włączonych do postępowania podatkowego materiałów dowodowych ze postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w L. przeciwko wspólnikom B
Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
s.c. - A. T. i M. S. oraz innym osobom - m.in. R. K. i Z. K., na podstawie których ustalono, że udokumentowane tymi rachunkami usługi transportowe nie zostały w rzeczywistości wykonane. Podczas przesłuchań A. T. i M. S. nie przyznali się do stawianych im zarzutów i odmówili wyjaśnień, jednak organ podatkowy oparł się na zeznaniach R. K. i Z. K. - który obciążając nawet samego siebie zeznał, że firma B posłużyła się fikcyjnymi rachunkami dotyczącymi wymienionych usług -
Łączna wysokość zakwestionowanych w firmie B kosztów uzyskania przychodów nie przekroczyła jednak 0,336% wykazanych w księdze, zaczym podatkową księgę przychodów i rozchodów uznano za rzetelną, odmawiając wiarygodności jedynie zakwestionowanym fakturom. Podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ustalono uwzględniając procentowy udział A. T. w spółce A - 50 % oraz z spółce B - 70 %.
Od powyższej decyzji odwołał się A. T. i wniósł o jej uchylenie w całości. Zarzucił, że decyzję wydano, mimo że za ten sam okres zapadły prawomocne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W. (wskazał ich numery), skutkiem czego są sprzeczne ze sobą ustalenia w zakresie należnego podatku dochodowego. Podniósł także, że zaskarżoną decyzję wydano przedwcześnie, bowiem postępowanie karne z którego pochodził uwzględniony materiał dowodowy nie zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L.. Podkreślał, że w toku postępowania wspólnicy B s.c. nie przyznali się do stawianych im zarzutów, zaś zeznania współoskarżonych nie mogą przesądzać o ich winie, skoro do czasu zakończenia procesu służy im domniemanie niewinności.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów postępowania podatkowego poprzez wykorzystanie materiałów pochodzących z niezakończonego postępowania karnego. Powołał się na wynikająca z art. 122 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej w skrócie O.p., zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ podatkowy jest zobligowany do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto art. 181 O.p. potwierdzał prawo organów do wykorzystania materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym. Materiały te były, zdaniem organu odwoławczego, wystarczające dla potrzeb postępowania podatkowego i zostały w nim właściwie ocenione. Natomiast ewentualna odpowiedzialność
3
Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
karna A. T. nie ma znaczenia dla określenia zobowiązania podatkowego. Organ dowodził, że zebrany materiał dowodowy (zeznania świadków) jednoznacznie wskazywał, iż usługi transportowe nie zostały wykonane. Z zeznań R. K. -właściciela firmy wynikało bowiem jednoznacznie, że nigdy nie wykonywał usług transportowych dla firmy B, jak też w ogóle nie wykonywał żadnych usług w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, nie figurował w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą w Urzędzie Skarbowym. Z kolei z zeznań Z. K. wynikało, że to on wystawiał zakwestionowane rachunki na nazwisko R. K., posługując się zabraną mu pieczątką i podrabiając jego podpis.
Organ podniósł zatem, iż w myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca f991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej w skrócie u.p.d.f., warunkiem zaliczenia przez podatnika określonego wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego związek z prowadzoną działalnością a w dalszej mierze - możliwość wpływu na przychód. Z kolei zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 148, poz. 720), podstawą zapisów w księdze są dowody księgowe, które stwierdzają fakt dokonania operacji gospodarczych - a zgromadzony materiał dowodowy świadczy, że stwierdzone rachunkami zdarzenia nie miały miejsca. Nie mogły tym samym zostać uznane za koszty uzyskania przychodu firmy B s.c. Podkreślono też w decyzji, że w odwołaniu podatnik nie podjął żadnej polemiki z ustaleniami merytorycznymi decyzji. Na podatniku spoczywał ciężar wykazania zdarzenia gospodarczego oraz jego związku z przychodem firmy.
Odnośnie zarzutu rozstrzygnięcia wcześniej sprawy prawomocnymi decyzjami organ stwierdził, iż powołane przez podatnika w odwołaniu sygnatury decyzji dotyczą decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług, a nie podatku dochodowego.
W skardze na powyższą decyzję A. T. ponowił zarzuty odwołania podnosząc, iż za 1998 r. zostały wydane prawomocne decyzje: [...];[...];[...];[...],[...];[...];[...];[...] i ustalenia tych decyzji pozostają w sprzeczności z treścią decyzji zaskarżonej. Podkreślił, że w toku postępowania karnego nie przyznał się do winy, a zeznania współoskarżonych nie mogą przesądzać o jego winie. Powtórzył również za odwołaniem, że zobowiązanie wynikające z zaskarżonej decyzji, "po nałożeniu na nas
4
Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
obowiązku uregulowania pozostałej do zapłaty kwoty podatku dochodowego zostało już faktycznie wykonane w wykonaniu decyzji Izby Skarbowej"
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentacje zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit a - c) p.s.a.).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie, zaczym skarga nie mogła być uwzględniona.
Biorąc pod uwagę, iż skarżący zarzucił wydanie decyzji mimo, że za 1998 r. zostały wydane ostateczne decyzje, zawierające ustalenia odmienne od zaskarżonej decyzji, konieczne jest w pierwszym rzędzie rozstrzygnięcie co do znaczenia tej okoliczności dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy, do których włączono powoływane przez skarżącego decyzje, wynika jednoznacznie, że decyzje te dotyczą zobowiązania w podatku od towarów i usług - i nie mogą przesądzać o kształcie decyzji w przedmiocie podatku dochodowego. Nie stanowią zatem rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zawierają jedynie stanowisko organu podatkowego w kwestii innego rodzaju zobowiązania, oparte na ocenie materiału dowodowego zebranego przez organ w tamtych postępowaniach. Niewątpliwe informacje zgromadzone w ramach innych postępowań podatkowych prowadzonych przez ten sam organ, jak również
5 Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
poczynione w tych postępowaniach ustalenia, mogą dla organu stanowić materiał do wykorzystania w aktualnie prowadzonym postępowaniu, jednakże nie zwalnia to organu z obowiązku podejmowania także w tym postępowaniu wszelkich kroków zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w razie konieczności - czynienia także nowych ustaleń, jak również do oceny całości zebranych materiałów, w świetle wszystkich okoliczności sprawy, znanych w dniu wydawania decyzji. Wypada zresztą zauważyć, że decyzje z zakresu podatku od towarów i usług wydano w 2000 r., natomiast postanowienie prokuratury Rejonowej w L. o przedstawieniu zarzutów Z. K. - w związku z podrabianiem podpisów m.in. na zakwestionowanych przez organy podatkowe w niniejszej sprawie rachunkach wystawianych dla A. T., datowane jest na [...]., zaś same protokoły przesłuchań sporządzono w 2002 i 2003 r. Materiały z postępowania karnego prowadzonego m.in. przeciwko Z. K. stanowiły zaś bezsprzecznie podstawę wyłączenia wydatków udokumentowanych spornymi fakturami z kosztów uzyskania przychodów firmy B s.c. W dniu wydania zaskarżonej decyzji organy podatkowe dysponowały już zatem wiedzą o nowych okolicznościach, mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego w 1998 r. i były obowiązane okoliczności te uwzględnić.
W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 90, poz. 416 z późn. zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że warunkiem zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest przede wszystkim jego faktycznie poniesienie, a następnie potwierdzenie jego związku z przychodem z działalności gospodarczej. Koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ustala się, u podatników opodatkowanych za zasadach ogólnych, na podstawie zapisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów podstawą zapisów w księdze są dowody księgowe, które stwierdzają fakt dokonania operacji gospodarczych. Bezsprzecznie takim dowodem jest rachunek uproszczony lub faktura. Sam jednak fakt posiadania rachunków nie przesądza o możliwości zaliczenia wynikających z nich kwot do kosztów uzyskania przychodów, gdy nie spełniają one warunku rzetelności. Jeżeli z całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie na podstawie zebranego materiału
6 Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
dowodowego wynika, że usługi lub sprzedaż towarów udokumentowane fakturą lub innym dowodem księgowym nie miały miejsca w rzeczywistości, wydatki wynikające z takiego dowodu nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zakwestionowały wiarygodność rachunków sygnowanych przez R. K. powołując się właśnie na materiał dowodowy świadczący o faktycznym niewykonaniu przez niego usług na rzecz spółki B.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi bezpodstawnego wykorzystania w postępowaniu podatkowym materiałów z postępowania toczącego się przed Prokuratorem Rejonowym w Ś., Sąd uznał zarzuty w tym zakresie za bezzasadne. Wymaga podkreślenia, że przyjęty w postępowaniu podatkowym system dowodów jest systemem otwartym. Dążąc do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy organ podatkowy jest, w myśl art. 180 Ordynacji podatkowej, obowiązany jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie jest przy tym związany zasadą bezpośredniości w postępowaniu dowodowym, której to istota sprowadza się do tego, że czynności dowodowego przeprowadza organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Unimex, Wrocław 2004, str. 642). Przykładowy katalog dowodów został wskazany w art. 181 O.p., który stanowił w dniu wydania zaskarżonej decyzji, iż "Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 2 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe". Jak wynika z powyższego, w postępowaniu podatkowym, obok dowodów zgromadzonych w ramach tego postępowania, przepisy dopuszczały wykorzystanie dowodów i informacji zebranych w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, a także materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Należy przy tym zaznaczyć, że dopiero ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 143, poz. 1199) wprowadzono do art. 181 O.p. zapis "prawomocnie zakończonego postępowania karnego", a zatem w dniu orzekania organy podatkowe nie były ograniczone w wykorzystaniu tych materiałów. Były natomiast zobowiązane je ocenić w świetle przyjętych
7 Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
w Ordynacji podatkowej reguł oceny dowodów. Ten warunek został, w opinii Sądu, dopełniony.
Trzeba zarazem zauważyć, że postępowanie karne i postępowanie podatkowe są względem siebie odrębne i prowadzone niezależnie od siebie. W odniesieniu do organów podatkowych (i organów administracji w ogóle) nie sformułowano zasady związania wyrokiem ani tym bardziej ustaleniami faktycznymi i oceną sądu karnego. Sąd ten jest uprawniony prowadzić samodzielnie postępowanie dowodowe i czynić własne ustalenia odnośnie popełnienia zarzucanego czynu, obejmujące także elementy charakterystyczne i istotne dla prawa karnego - jak np. kwestię zawinienia. Kwestia winy jest jednak obojętna z punktu widzenia naruszenia prawa podatkowego, które wiąże określone konsekwencje z zaistnieniem stanu faktycznego wypełniającego hipotezę normy zawartej w przepisach podatkowych, bez względu na zamiary podatnika co do naruszenia prawa. Z tego też względu sam fakt nieprzyznania się skarżącego do winy w postępowaniu karnym nie stanowi w żaden sposób o tym, że nie dopuścił się zawyżenia kosztów uzyskania przychodu, zaliczając do nich wydatki wynikające z rachunków dokumentujących fikcyjne transakcje. Sprawa karna nie stanowiła zatem w przedmiotowej sprawie prejudykatu dla organów podatkowych, ale ustalenia poczynione przez Prokuratora i zebrane przez niego dowody tworzyły materiał dowodowy, który powinien zostać poddany przez organy podatkowe własnej ocenie - co też miało miejsce. Niezależnie też od postępowania karnego, w postępowaniu podatkowym skarżący dysponował środkami pozwalającymi na dowodzenie korzystnych dla niego okoliczności sprawy, odmiennych od wynikających z materiałów zgromadzonych przez Prokuratora.
W postępowaniu podatkowym organ jest związany przede wszystkim zasadą prawdy obiektywnej i ma za zadanie dążyć do jak najpełniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o wszelkie dopuszczalne dowody. Z włączonych do akt postępowania podatkowego protokołów przesłuchań Z. K. oraz R. K. wynikało jednoznacznie, że sporne rachunki dokumentowały transakcje fikcyjne. Jak zeznali obaj podejrzani, rachunki te zostały wystawione przez Z.K., który posługiwał się w tym celu pieczątką R. K. i podrabiał jego podpis, otrzymując w zamian od A. T. kwoty rzędu ok. 8 % wartości rachunków. R.K. przyznał, że jego firma była w istocie "martwą firmą", nie zgłosił tej działalności w Urzędzie Skarbowym ani w Zakładzie Ubezpieczeń' Społecznych. Rozbieżności w wyjaśnieniach obu podejrzanych w kwestii rachunków dotyczących
8 Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
fikcyjnych operacji gospodarczych dotyczyły zakresu ewentualnej wiedzy R.K. o tym procederze, nie zaś samego faktu wykonania usług na rzecz B s.c., w której to kwestii obaj zgodnie przyznawali, że żadnych usług tych faktycznie nie wykonano. Całość tych materiałów (protokoły przesłuchań Z. K., R. K., M. S., A. T.) została wyłączona przez Prokuratora do odrębnego postępowania - podatkowego, włączona przez organ podatkowy do akt sprawy i podatnik miał możliwość zapoznania się z nimi przed wydaniem decyzji. Mimo to skarżący w toku postępowania, w tym także w odwołaniu - podobnie jak obecnie w skardze - nie podjął żadnej merytorycznej polemiki z ustaleniami organów podatkowych, nie przedstawił żadnych okoliczności ani dowodów świadczących o rzetelności zakwestionowanych rachunków. Należy podkreślić, z ogólnej zasady, iż to na organie podatkowym spoczywa ciężar dowodzenia faktów w postępowaniu podatkowym nie można wywodzić, że ciężar ten nigdy nie leży po stronie podatnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się znaczenie współdziałania podatnika w realizacji zasady prawdy obiektywnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1252/99; niepubl.). Kwestionując rachunki będące podstawą zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie powołały się na wiarygodne dowody, chcąc zatem zarzucić wadliwość ustaleń organów skarżący powinien był przedstawić dowody potwierdzające prawidłowość jego rozliczeń podatkowych. To na nim spoczywał w tej sytuacji obowiązek dostarczenia argumentów przemawiających na jego korzyść, skarżący nie podjął jednak w ogóle próby obalenia ustaleń organów podatkowych w postępowaniu podatkowym, nie dawały do tego podstawy również materiały z postępowania karnego. Z protokołu przesłuchania A. T. w dniu [...] r. w charakterze podejrzanego wynika, że odmówił składania wyjaśnień oraz odpowiedzi na pytania. W tej sytuacji organy podatkowe nie dysponowały, poza opisanymi materiałami z postępowania przez Prokuratorem Rejonowym w L., żadnymi innymi dowodami na okoliczność wykonania usług potwierdzonych spornymi rachunkami.
Także w kwestii pozostałych ustaleń dotyczących zawyżenia kosztów uzyskania przychodu w spółkach A s.c. i B s.c. organy nie dopuściły się, w ocenie Sadu, naruszenia prawa. Nie stanowią bowiem, w świetle przepisów powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztów uzyskania przychodu kwoty, które zostały podatnikowi zwrócone - ze względu na niespełnienia warunku ich ,,poniesienia" (dotyczy kosztów usług J. M.). Z kolei, co słusznie podniósł organ podatkowy,
9
Sygn. akt I SA/Wr 1650/04
zasady rozliczania kosztów podróży służbowych ryczałtowo dotyczą pracowników firmy, natomiast osoba prowadząca działalność na własny rachunek może w takim wypadku zliczyć do kosztów jedynie wartość diety (do wysokości diet przysługujących pracownikowi), zaś pozostałe koszty - jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających ich poniesienie. Ustalenia organów w tym zakresie nie były nadto kwestionowane w skardze.
Odnosząc się na końcu do podniesionego przez skarżącego argumentu, iż wynikające z decyzji zobowiązanie zostało wykonane Sąd zauważa, że okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zapłata zobowiązania wynikającego z decyzji skutkuje jego wygaśnięciem, nie przekreśla natomiast możliwości kontroli prawidłowości wymiaru w postępowaniu odwoławczym. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie - przykładowo w wyroku z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FSK 732/04 (Lex, nr 147595), NSA stwierdził, iż "wygaśnięcie zobowiązania podatkowego określonego decyzją wymiarową nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym" (podobnie wyrok NSA z 15 września 2004 r., FSK 481/04, Lex nrl49247).
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI