I SA/Wr 1648/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-06-28
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyryczałtzrzeczenie się opodatkowaniaoświadczenieterminskuteczność złożeniapostępowanie podatkowedowodyustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając, że nie wykazał on skutecznego zrzeczenia się opodatkowania ryczałtem, mimo wysłania pisma w zwykłej przesyłce pocztowej.

Podatnik J.S. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2000 rok. Głównym zarzutem było skuteczne zrzeczenie się opodatkowania ryczałtem poprzez wysłanie pisma do urzędu skarbowego. Sąd uznał, że podatnik nie wykazał skutecznego złożenia oświadczenia, a treść wysłanego pisma nie spełniała wymogów ustawowych, nawet gdyby zostało dostarczone.

Sprawa dotyczyła skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej określającą zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2000 rok. Podatnik twierdził, że skutecznie zrzekł się opodatkowania ryczałtem, wysyłając pismo do urzędu skarbowego w zwykłej przesyłce pocztowej. Urząd skarbowy nie uznał tego dowodu, ponieważ pismo nie wpłynęło do urzędu, a jego treść nie spełniała wymogów formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpatrując sprawę po raz drugi (po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez WSA), oddalił skargę. Sąd podkreślił, że nawet gdyby pismo zostało wysłane, jego treść nie stanowiła skutecznego oświadczenia o zrzeczeniu się ryczałtu, a ryzyko nieskuteczności złożenia obciążało podatnika. Sąd powołał się również na analogiczne ustalenia w sprawie karnej skarbowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wysłanie pisma w zwykłej przesyłce pocztowej, które nie dotarło do urzędu, nie jest skuteczne, a ryzyko nieskuteczności obciąża podatnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli pismo zostało wysłane, jego treść nie spełniała wymogów ustawowych dla skutecznego zrzeczenia się ryczałtu. Ponadto, brak potwierdzenia nadania lub odbioru pisma przez urząd obciążał podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.z.p.d. art. 6

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

u.z.p.d. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Wymaga złożenia pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu oraz zawiadomienia o założeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów w określonym terminie.

Pomocnicze

u.z.p.d. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Określa stawkę podatku w wysokości 3% dla przychodów ze sprzedaży złomu, samochodów ciężarowych i odsetek od środków na rachunku bankowym firmy.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek organu podatkowego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

o.p. art. 161 § 5

Ordynacja podatkowa

Termin do dokonania czynności podatkowej.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczne zrzeczenie się opodatkowania ryczałtem poprzez złożenie pisma do urzędu skarbowego. Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe, w tym odmowę dopuszczenia dowodów. Błędna interpretacja art. 161 § 5 Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Nieskuteczność złożenia oświadczenia o rezygnacji z ryczałtu z powodu braku wpływu pisma do urzędu i niespełnienia wymogów formalnych. Treść pisma nie stanowiła jednoznacznego oświadczenia o zrzeczeniu się ryczałtu. Ryzyko nieskuteczności złożenia pisma obciąża podatnika. Postępowanie dowodowe było wystarczające, a odmowa dopuszczenia niektórych dowodów była uzasadniona.

Godne uwagi sformułowania

Ryzyko nieskuteczności jego złożenia obciąża podatnika. Treść pisma nie spełniała wymogów oświadczenia przewidzianego w art.9 ust.1 i 2 w/w ustawy, nie mogło zatem wywołać oczekiwanego przez podatnika skutku - w postaci zwolnienia z ryczałtu. Dowodami najwłaściwszymi i najskuteczniejszymi (niepodważalnymi) dla udowodnienia omawianej kwestii złożenia oświadczenia są dowody z dokumentu, a więc albo z pocztowego potwierdzenia nadania przesyłki poleconej albo z zaświadczenia potwierdzającego złożenie pisma w biurze podawczym urzędu.

Skład orzekający

Jadwiga Danuta Mróz

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Borońska

członek

Lidia Błystak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Skuteczność złożenia oświadczeń woli w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście terminów i formy ich składania. Waga posiadania dowodów nadania lub odbioru korespondencji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika opodatkowanego ryczałtem, który nie dochował należytej staranności przy składaniu oświadczenia o rezygnacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie formalnych wymogów w postępowaniu podatkowym i konsekwencje niedochowania należytej staranności przez podatnika. Jest to typowy przykład, jak drobne błędy proceduralne mogą prowadzić do niekorzystnych rozstrzygnięć.

Czy wysłanie listu zwykłym pocztą wystarczy, by zrezygnować z ryczałtu? Sąd wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1648/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jadwiga Danuta Mróz /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Lidia Błystak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 1554/06 - Wyrok NSA z 2007-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 144 poz 930
art. 6,  art. 9
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Sentencja
Wojew-dzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mr-z (sprawozdawca) Sędzia NSA - Lidia Błystak Asesor WSA - Katarzyna Borońska Protokolant: Agnieszka Mazurek Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi: J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2000 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. S. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]. nr [...] uchylająca decyzję Urzędu Skarbowego w Z.Ś. z dnia [...] r. nr [...] i określająca J. S. (NIP [...]) zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za okres od stycznia do grudnia 2000 r. w łącznej kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od w/w zaległości w kwocie [...] zł liczone od dnia upływu terminu płatności ryczałtu za poszczególne miesiące 2000 r. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji.
Skarżona decyzja, jest kolejną decyzją w sprawie, wydaną po uchylającym wcześniejszą decyzję organu odwoławczego - wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 23 marca 2004 r. Sygn. akt I SA/Wr 266/02. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że przeprowadzona w czerwcu 2001 r. przez Urząd Skarbowy w Z. Ś. kontrola w zakresie prawidłowości wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym w roku 2000 i ustalenia przychodów za okres od stycznia do grudnia 2000 r. ujawniła niewłaściwe rozliczanie się Ja. S. ze zobowiązań w zakresie podatku dochodowego za 2000 rok. Stwierdzono w niej, że podatnik prowadził od września 1999 r. do 29 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą w zakresie obrotu metalami żelaznymi i nieżelaznym pod nazwą: Firma Handlowa A. W pierwszym roku działalności, tj. w 1999 r. nie osiągnął żadnych przychod-w. Kontynuując działalność w 2000 r. w warunkach opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych, nie złożył w Urzędzie Skarbowym pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się na 2000r. tej formy opodatkowania. Mimo nie zrzeczenia się ryczałtowej formy opodatkowania, zdarzenia gospodarcze ewidencjonował w prowadzonej księdze przychodów i rozchodów, oraz składał deklaracje i wpłacał zaliczki miesięczne na podatek dochodowy (PIT-5). Ze złożonego w dniu [...] zeznania PIT-36 wynikało, że J. S. opodatkował dochód z działalności gospodarczej za 2000 r. na zasadach ogólnych.
W toku kontroli podatkowej J. S. na potwierdzenie skuteczności zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu, przedłożył pismo z datą [...] skierowane do Urzędu Skarbowego w Z. Ś. w którym informuje: "..w roku podatkowym 2000 pozostaję na og-lnych zasadach opodatkowania i będę prowadził podatkową księgę przychod-w i rozchod-w" (K-130 akt podatkowych). Na piśmie brak jest stempla wpływu do urzędu, a podatnik nie przedstawił potwierdzenia nadania w/w pisma w urzędzie pocztowym. Podatnik złożył też oświadczenie, w którym wyjaśnił, że pismo przesłał za pośrednictwem poczty przesyłką zwykłą w dniu [...]. W celu uwiarygodnienia swojego twierdzenia, przedłożył pisemne oświadczenie B. H. z dnia [...] r., w kt-rym zaświadcza ona, że była świadkiem umieszczenia w kopercie - skierowanego do Urzędu Skarbowego w Z. Ś. zawiadomienia z dnia [...] o formie opodatkowania na zasadach ogólnych i zaprowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz wrzucenia przez J. S. koperty zawierającej ww. pismo - do skrzynki na listy przy urzędzie pocztowym w Z. Ś.
Urząd Skarbowy nie uznał złożonych wyjaśnień jako dowodu potwierdzającego przesłanie wymaganego oświadczenia o rezygnacji z ryczałtu, bowiem przeprowadzone postępowanie (w tym r-wnież w zakresie ewidencjonowania wpływających do urzędu przesyłek) potwierdziło że dokument taki do urzędu nie wpłynął. Kontrola źr-dłowa potwierdziła też, że nie wystąpiły inne przesłanki wyłączające podatnika ze zryczałtowanej formy opodatkowania.
Stwierdzony brak podstaw do opodatkowania na zasadach og-lnych - skutkował wszczęciem postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychod-w ewidencjonowanych na podstawie przepis-w ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niekt-rych przychod-w osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144, poz.930).
Na podstawie zapisów w prowadzonej przez podatnika w 2000 r. księdze przychod-w i rozchod-w oraz dowodów źródłowych ustalono, że podatnik osiągnął w 2000 r. przychody ze sprzedaży złomu, samochodu ciężarowego stanowiącego środek trwały oraz z odsetek od środków na rachunku bankowym firmy. W wyniku weryfikacji księgi przychod-w i rozchod-w, potraktowanej przez Urząd Skarbowy jako ewidencja przychod-w podatnika ryczałtowego, skorygowano tylko nieznacznie przychody i zmniejszono je o wysokość zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Tak ustalone przychody za poszczególne miesiące 2000 r. opodatkowano zgodnie z przepisem art. 12 ust.1 pkt 3 lit. "b" i "e" ustawy z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym -stawką podatku w wysokości 3%.
Podatnik, zastępowany przez pełnomocnik-w, nie kwestionował w odwołaniu dokonanych korekt wysokości przychodu, zarzucił jednak brak podstaw do przyjętej przez organ I instancji zryczałtowanej formy opodatkowania uznając, że skutecznie zrzekł się tej formy i winien być rozliczony z podatku dochodowego za 2000 r. na zasadach ogólnych.
W pierwotnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym - Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z. Ś. W wyniku wniesionej skargi decyzja organu odwoławczego została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - wyrokiem z dnia 23 marca 2004 r. Sygn. akt I SA/Wr 266/02 z uwagi na wadliwe określenie w niej kwoty zaległości podatkowej i należnych odsetek za zwłokę. Sąd podzielił natomiast stanowisko organów co do zasadności opodatkowania J. S. - za 2000 rok - zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. Wyrok ten stał się prawomocny.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym - Dyrektor Izby Skarbowej we W.OZ w W., uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA z dnia 23 marca 2004 r. - decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Rozstrzygnięciem tym nie zmieniono kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia, usunięto jednak nieprawidłowości związane z błędnym określeniem przez organ I instancji - kwoty zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Poddając ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście zarzutów odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż dokonanie podatnikowi wymiaru na zasadach zryczałtowanego podatku dochodowego było zasadne. W odniesieniu do zarzutu odwołania dotyczącego dokumentu o rezygnacji ze zryczałtowanej formy opodatkowania, organ odwoławczy uznał, że przedstawione przez podatnika dowody nie stanowią podstawy do uznania, że skutecznie zrzekł się On opodatkowania w formie ryczałtu. Przede wszystkim organ powołał się na wyjaśnienia Urzędu Skarbowego w Z. Ś. z których wynika, że przedmiotowe zawiadomienie podatnika (z dnia [...] r.) nie wpłynęło do organu, co stwierdzono na podstawie kontroli prowadzonych w tym okresie ewidencji wpływu korespondencji, w szczególności: dziennika korespondencji i odrębnej ewidencji prowadzonej wyłącznie do ewidencjonowania wszystkich zawiadomień przesłanych pocztą jak i składanych osobiście przez podatnik-w dotyczących formy opodatkowania za dany rok podatkowy. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, podatnik nie wykazał staranności, w potwierdzeniu złożenia w urzędzie tak istotnego dla niego w skutkach podatkowych oświadczenia, zaś dowodu bezpośredniego nie mogą zastąpić złożone przez niego i B. H. - oświadczenia o nadaniu przesyłki, skoro korespondencja ta nigdy do urzędu nie dotarła. Odnosząc się do wniosku dowodowego złożonego w pierwotnie prowadzonym postępowaniu instancyjnym oraz ponowionego następnie zarzutu odwołania o odmowie dopuszczenia wnioskowanych dowodów z zeznań świadka i strony, organ odwoławczy wskazał na postanowienie z [...]., którym odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania strony i świadka- B. H. (na okoliczność wysłania korespondencji do urzędu) uznając, że okoliczności, których dotyczy wniosek dowodowy wynikają ze znanego organowi stanowiska strony i oświadczenia B. H. - włączonego w poczet dowodów w sprawie. Rozstrzygając sprawę ponownie, organ II instancji odniósł się szczegółowo do przesłanek zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu uznając, że w stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do uwzględnienia stanowiska J. S. - co do opodatkowania jego dochodów za sporny rok.
Z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej zawartym w decyzji z dnia [...] Nr [...] nie zgodził się podatnik i w skardze wniesionej przez pełnomocnika podniósł zarzuty zbliżone do tych jakie zgłaszał już wcześniej do decyzji Izby Skarbowej (z [...].), poddanej ocenie Sądu w wyroku z 23 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 266/02.
Ponownie zarzucił decyzjom obu instancji - naruszenie prawa procesowego tj:
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem granic ustawowej zasady swobodnej oceny dowod-w;
- art. 180 § 1, art. 181 pkt 1, art. 188 i art. 199 Ordynacji podatkowej polegające na nieuzasadnionym pominięciu wnioskowanych dowodów i zaniechanie ich przeprowadzenia - w tym przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka- B. H. oraz z przesłuchania Strony;
- art. 161 § 5 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] poprzez błędne przyjęcie, że termin do czynności podatkowej nie jest zachowany w przypadku nadania pisma w polskiej placówce pocztowej listem zwykłym przed jego upływem, chociaż następnie pismo to wpłynie do organu podatkowego już po jego upływie lub w ogóle - z przyczyn niezależnych od podatnika;
Podniesiono, że zawiadomienie o rezygnacji zostało przesłane do organu podatkowego w formie zwykłej przesyłki pocztowej, a żaden przepis prawa nie wymaga uzyskania przez podatnika potwierdzenia odbioru pisma przez organ lub posiadania innych dowod-w doręczenia pisma.
Naruszenie przepis-w postępowania w ocenie strony skarżącej doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przepis-w prawa materialnego tj. art. 6 i art.9 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 8930 ze zm.), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. przyjęcie, że Skarżący nie dopełnił obowiązku zgłoszenia właściwemu Urzędowi Skarbowemu zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu w roku 2000, co spowodowało błędne opodatkowanie Skarżącego według ryczałtu, zamiast na zasadach ogólnych zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W złożonej skardze, pełnomocnik powołał się na zapadłe w sprawie o przestępstwo karne skarbowe (art.56 § 2 Kks w zw. z art.56 § 1 Kks) - uniewinniające wyroki Sądu karnego obu instancji ( wyrok Sądu Rejonowego w Z. Ś. z dnia [...] r. sygn.akt [...] i Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r. sygn. akt [...]), kt-re w ocenie strony skarżącej przemawiają za skutecznym zrzeczeniem się przez podatnika zryczałtowanej formy opodatkowania. Przy piśmie procesowym z dnia [...] dodatkowo przesłano do Sądu odpisy protokołów z rozpraw, zawierające zeznania świadków (w tym B. H.) - na dowód bezzasadności oddalenia wniosku strony o dopuszczenie wnioskowanych dowodów ze źródeł osobowych.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości stanowisko i argumenty zawarte w decyzjach organ-w podatkowych. Ustosunkowując się do pisma procesowego strony skarżącej uznała, że zarówno treść wyroków Sądu karnego, jak i zapisy uzupełniająco złożonych protokołów z rozpraw - wbrew sugestiom Skarżącego - potwierdzają zasadność ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia organów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Poza sporem pozostaje fakt, że J.S. spełniając przesłanki z art.6 ust. 4 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niekt-rych przychod-w osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144, poz.930 ze zm.) w 2000 r. obowiązany był opłacać ryczałt od przychod-w ewidencjonowanych.
Mimo, że podatnik z mocy prawa podlegał obowiązkowi rozliczania się z podatku dochodowego w formie ryczałtu, to zgodnie z treścią art. 9 ust.1 ww. ustawy m-gł zrzec się opodatkowania w tej formie, pod warunkiem złożenia urzędowi skarbowemu, w terminie do 20 stycznia roku podatkowego - pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu i zawiadomienia o założeniu od 1 stycznia roku podatkowego podatkowej księgi przychod-w i rozchod-w. Zatem od woli podatnika, a nie organu, zależała możliwość wyboru formy opodatkowania, jednak po spełnieniu wymaganych przepisami prawa warunków. Kontrowersje związane ze spełnieniem tych właśnie warunków były przedmiotem sporu w postępowaniu instancyjnym przed organami i wokół nich koncentruje się obecnie toczony spór. Należy przy tym zaznaczyć, że zasadnicze aspekty sprawy były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 23 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 266/02 wypowiedział się w kwestiach podnoszonych również w obecnym sporze. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - ocena prawna i wskazania organu co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Główny i zasadniczo jedyny zarzut skargi, sprowadza się do kwestionowania stanowiska organów podatkowych w zakresie nieskuteczności złożenia przez podatnika (z mocy prawa opodatkowanego zryczałtowanym podatkiem dochodowym), pisemnego oświadczenia o rezygnacji z opodatkowania w formie ryczałtu. Zarzuty zgłaszane do merytorycznego rozstrzygnięcia, opiera strona skarżąca na wadliwym (jej zdaniem) postępowaniu dowodowym, stąd badając legalność decyzji należy w pierwszej kolejności poddać ocenie zarzuty dotyczące naruszenia norm prawa procesowego.
Zgromadzony materiał dowodowy, mimo odmowy dopuszczenia wnioskowanego przez pełnomocnik-w skarżącego - dowodu z przesłuchania świadka B. H. i przesłuchania strony, spełniał wymogi pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy podatkowe kierując się zasadą prawdy obiektywnej z art. 122 OP - przeprowadziły wnikliwe postępowanie w celu wyjaśnienia, czy przesyłka nadana (według oświadczenia strony) [...] wpłynęła do Urzędu. Analiza prowadzonych przez Urząd rejestrów wpływających przesyłek, w tym szczególnego rejestru dotyczącego wyboru formy opodatkowania wykluczyła złożenie takiego oświadczenia przez J. S. Podatnik nie posiada potwierdzenia jego nadania, ani innymi dowodami nie wykazał że je złożył. Oferowane przez niego dowody na potwierdzenie, że wysłał do Urzędu przesyłkę zawierającą oświadczenie o rezygnacji z ryczałtu opierają się na oświadczeniach wiedzy podatnika i świadka - B. H. Nie negując wartości dowodowej wszelkich dostępnych źródeł, wskazać należy, że dla skutecznego zrzeczenia się zryczałtowanej formy opodatkowania, przepisy wymagały złożenia organowi podatkowemu, w zakreślonym czasie - pisemnego oświadczenia woli podatnika o określonej ustawowo treści. Oprócz oświadczenia o zrzeczeniu się zryczałtowanej formy opodatkowania, podatnik miał też obowiązek zawiadomić organ o założeniu właściwych ksiąg (art. 9 ww. ustawy). W interesie podatnika było wykazanie, że skutecznie złożył Urzędowi takie oświadczenia. Tymczasem przedłożony w trakcie kontroli dokument - skierowane do US w Z.Ś. pismo z dnia [...]., które w ocenie Skarżącego stanowi koronny dokument rezygnacji z ryczałtu, nie zawiera oświadczeń wymaganych prawem dla wywołania oczekiwanych przez podatnika skutków prawnych. Rozważając treść oświadczenia woli, jakim jest rezygnacja z ryczałtu, pamiętać należy, iż poza wymogiem pisemności i złożenia w określonym terminie - musi być ono wyrażone w sposób jednoznaczny, nie budzący żadnych wątpliwości. Z jego treści musi wynikać, że podatnik "zrzeka się opodatkowania w formie ryczałtu....za dany rok". Za niewystarczające uznać należy więc oświadczenie, nawet złożone w terminie, jeżeli z jego treści wynika jedynie, że podatnik za dany rok podatkowy zamierza rozliczać się na zasadach ogólnych. Stąd, nawet gdyby przyjąć, że pismo J. S. z dnia [...] r. ([...] akt podatkowych) zostało złożone w urzędzie skarbowym, to skoro z jego treści wynika jedynie informacja że podatnik cyt. ".. w roku podatkowym 2000 pozostaje na ogólnych zasadach opodatkowania i będzie prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów", to w ocenie Sądu pismo takie nie spełniało wymogów oświadczenia przewidzianego w art.9 ust.1 i 2 w/w ustawy, nie mogło zatem wywołać oczekiwanego przez podatnika skutku - w postaci zwolnienia z ryczałtu. Wyjaśnić przy tym należy, że podatnik rozpoczynając działalność w 1999 r. również nie złożył oświadczenia o rezygnacji z ryczałtu, nie mógł więc jak twierdzi "..pozostawać na zasadach ogólnych..".
Eksponowane w skardze zarzuty, dotyczące wadliwości postępowania dowodowego (naruszenia norm z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i art. 188 OP), są w ocenie Sądu nieuzasadnione. Organy zgromadziły materiał dowodowy w sposób wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Już organ I instancji uwzględnił wyjaśnienia podatnika i oświadczenie B. H. na okoliczność wysłania przesyłki do Urzędu. Dowody te poddał organ ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - wynikającą z art. 191 OP. W tej sytuacji, zarzut naruszenia norm procesowych poprzez odmowę dopuszczenia dowodów z przesłuchania strony (art. 199 OP) i świadka (art. 188 OP) jest nieuzasadniony, skoro osoby te wypowiedziały się już w dowodach dopuszczonych do sprawy i okoliczności których dotyczyć miałby wnioskowany dowód zostały zbadane. Organy zachowały przy tym formę postanowienia i wyjaśniły stronie logicznie powody dla których odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego dowodu. Nie można też odmówić racji organowi, który wskazując na treść art. 9 ust. 1 ww. ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym - podkreśla, że dowodu bezpośredniego jakim jest pisemne oświadczenie o zrzeczeniu się ryczałtu, nie mogą zastąpić złożone przez Stronę i świadka oświadczenia o nadaniu przesyłki podczas, gdy wskazywana przez Stronę przesyłka nie tylko nie dotarła do Urzędu, ale też jej treść nie spełnia wymogów koniecznych dla wywołania oczekiwanych przez podatnika skutków prawnych. Wszystkie te okoliczności prowadzą do konstatacji, że nawet gdyby przyjąć za prawdziwe wszelkie twierdzenia strony związane z wysłaniem przesyłki, to w sytuacji, gdy oświadczenie podatnika (z którego treści wywodzi on skuteczność zrzeczenia się ryczałtu) nie spełnia ustawowych wymogów koniecznych dla wywołania określonych skutków prawnych, dowodzenie okoliczności złożenia takiego nieskutecznego w swej treści oświadczenia - nie ma znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji, zar-wno postępowanie dowodowe, ocena materiału sprawy jak i przyjęte przez organy podatkowe wnioski nie naruszają prawa, stąd zarzuty związane z naruszeniem norm prawa procesowego Sąd uznał za nietrafne.
Zasadność przyjętego przez organy podatkowe stanowiska, potwierdza też pośrednio, argumentacja wyroku sądu apelacyjnego w sprawie o naruszenie przepis-w karno - skarbowych. Sąd Okręgowy w Ś., w wyroku z dnia [...] sygn. [...], mimo utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego, uniewinniającego od zarzutu popełnienia czynu z art [...] Kks, stwierdził: cyt. ".. zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do uznania, iż oskarżony dopełnił wymogu złożenia w urzędzie skarbowym oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu od przychod-w ewidencjonowanych za rok 2000. Z dowod-w tych wynika, co najwyżej, że wysyłając list zawierający wspomniane oświadczenie, oskrżony podjął pr-bę (usiłował) zrzeczenia się prawa do ryczałtowego sposobu rozliczania podatku, podczas gdy za zrzeczenie uznać należy sytuację, w kt-rej oświadczenie woli oskarżonego dotarłoby do urzędu skarbowego", i dalej "...w interesie oskarżonego leżało udowodnienie zrzeczenia się zryczałtowanej formy opodatkowania, ...dowodami najwłaściwszymi i najskuteczniejszymi (niepodważalnymi) dla udowodnienia omawianej kwestii złożenia oświadczenia są dowody z dokumentu, a więc albo z pocztowego potwierdzenia nadania przesyłki poleconej albo z zaświadczenia potwierdzającego złożenie pisma w biurze podawczym urzędu. W konsekwencji uznać należy, że dowodzenie złożenia zaświadczenia (a ściślej wysłania go pocztą) wyjaśnieniami oskarżonego, zeznaniami świadków czy też rzekomą kopią oświadczenia...jest mało wiarygodne, a często wręcz nieskuteczne". Te obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku, na kt-ry powołał się pełnomocnik skarżącego, przytoczono jedynie dla potwierdzenia, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe nie nosi - jak to zarzucano w skardze (art.122 i art.191 OP) - cech dowolności, skoro do analogicznych wniosk-w doszedł Sąd w sprawie karnej.
Słusznie przyjęto również, że zarówno prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, jak i składanie miesięcznych deklaracji na zaliczki w podatku dochodowym nie może być uznane za skuteczne zrzeczenie się prawa do ryczałtu.
Nie można też czynić zarzutu organom, że przez cały 2000r. akceptowały składanie przez podatnika deklaracji PIT-5 i nie wyjaśniły jego rzeczywistej sytuacji. Wynikający z art.121 Ordynacji podatkowej - obowiązek informowania strony, dotyczy toczącego się postępowania, nie ma charakteru absolutnego i związany jest ściśle z posiadanym przez organ stanem wiedzy.
W sytuacji gdy prawa i obowiązki podatnika zależą od wielu czynnik-w,
w dodatku zmiennych w czasie i niemożliwych do przewidzenia przez Urząd - nie można stawiać organom podatkowym zarzutu zaniedbania obowiązku informowania strony o skutkach jej działań. Tak dalece rozumiany obowiązek, nie byłby już obowiązkiem informowania, ale obowiązkiem przewidywania skutk-w podatkowych działań strony. Nie może zatem - czynić zarzutu zaniedbania obowiązku przez organy - podatnik, kt-ry w swoim własnym interesie nie podjął odpowiednich starań, aby pismo wywołujące tak ważne dla niego skutki podatkowe - skutecznie zostało złożone w urzędzie, lub przynajmniej aby posiadać potwierdzenie jego złożenia. Tymbardziej, że wszelką korespondencję kierowaną do urzędu (np. deklaracje miesięczne na zaliczki) podatnik składał osobiście, lub przesyłał listem poleconym, nigdy zwykłym, stąd wynika, że miał świadomość wagi posiadania potwierdzenia na złożenie określonego dokumentu do urzędu. W interesie samego podatnika leżało zachowanie staranności w dopełnieniu czynności, z kt-rej zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. W tej sytuacji, dokonana przez organy podatkowe ocena podstawowego zarzutu skargi, jest zgodna z prawem i mieści się w granicach uprawnień organu do swobodnej oceny dowodów.
W przypadku jakiegokolwiek sporu między podatnikiem i organem podatkowym, obowiązkiem tego drugiego jest poszukiwanie podstawy obowiązku lub uprawnienia w treści obowiązujących norm prawa podatkowego. Wracając, przy tak poczynionej konstatacji do treści art.9 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, zgodzić należy się z argumentem skarżącego, że żaden przepis prawa nie nakłada na podatnika obowiązku posiadania potwierdzenia że oświadczenie złożone zostało w urzędzie. Podkreślić jednak należy, że oświadczenie podatnika o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu jest dokumentem prywatnym - oświadczeniem woli podatnika, konkretnej treści, składanym urzędowi skarbowemu - zatem tylko skuteczne złożenie oświadczenia o treści określonej przepisami art. 9 ustawy z 20 listopada 1998 r o zryczałtowanym podatku (...) - wywołać mogło oczekiwane przez podatnika skutki. To właśnie podatnik, we własnym interesie, dla uzyskania pewności i jasności swojej sytuacji podatkowej winien zadbać zarówno o to aby jego oświadczenie woli zawierało wymaganą przepisami prawa treść, ale też aby dotarło do urzędu lub aby w przypadku jego zagubienia w urzędzie móc wykazać, że takie oświadczenie złożył i to w określonym terminie - gdyż to on z powyższej okoliczności wywodzi pozytywne dla siebie skutki prawne.
Odnosząc się przy tym do zarzutu skargi - dotyczącego błędnej interpretacji przepisu art. 161 § 5 Ordynacji podatkowej, Sąd w pełni podziela stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę. Przepisy nie ograniczają podatnikowi sposobu złożenia organowi oświadczenia woli, stąd przesłanie go listem zwykłym mogłoby być uznane za skuteczne, jednak w sytuacji, gdy nie dotarło ono do adresata, ryzyko nieskuteczności jego złożenia obciąża podatnika. Organ ponosi odpowiedzialność za własne działania lub zaniechania, nie można jednak czynić go winnym za wybór formy w jakiej podatnik zdecydował się komunikować z Urzędem przy składaniu oświadczenia wywołującego dla Niego istotne skutki podatkowe.
W rezultacie badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona wskazane w skardze przepisy prawa procesowego (w szczególności w kontekście przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c upsa) a merytoryczna ocena rozstrzygnięcia organów podatkowych potwierdziła jego zgodność z obowiązującym prawem materialnym. Rozstrzygnięcie organów nie narusza też prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 23 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 266/02 który wyrażoną w nim oceną prawną - z mocy art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - związał w kwestiach w nim przesądzonych zarówno organ podatkowy jak i rozstrzygający w sprawie Sąd. Mając powyższe na uwadze - Wojew-dzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI