I SA/WR 163/22

I SA/Wr 163/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Iwona Solatycka
Piotr Kieres
Tadeusz Haberka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 603/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Asesor WSA Iwona Solatycka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 5 stycznia 2022 r. znak SKO 4121/381/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. K. (dalej: strona, wnioskujący, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: organ zażaleniowy, SKO) z 5 stycznia 2022 r. znak [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: organ gminny, Prezydent) z 19 listopada 2021 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie prawidłowego zaksięgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008 r. oraz w sprawie wydania decyzji o przedawnieniu środków.
Postępowanie przed organem.
Pismem z 20 października 2021 r. strona wniosła o prawidłowe zaksięgowanie poprzez skorygowanie otrzymanych środków w 2008 r. od komornika sądowego oraz od urzędu skarbowego w terminie 7 dni. Strona wskazała, że ww. środki powinny zostać zaksięgowane wraz z odsetkami za okres od dnia ich otrzymania na poczet podatków nieopłaconych za okresy po 2002 r. Uzasadniając swoje żądanie strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12. Jednocześnie strona wniosła o wydanie decyzji przez Gminę Wałbrzych o przedawnieniu środków za wszystkie okresy, nawet po 2002 r., i rozpisanie ich na kwoty podstawowe, odsetki, koszty upomnień i koszty pozostałe.
Postanowieniem z 19 listopada 2021 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2021 r., poz. 1540, ze zm.; dalej: o.p.) Prezydent odmówił wszczęcia postępowania w sprawie prawidłowego zaksięgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008 r. oraz w sprawie wydania decyzji o przedawnieniu środków.
Jak wyjaśnił organ gminny, wyrokiem z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 70 § 6 o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Organ uzasadnił, że z dniem ogłoszenia przedmiotowego wyroku w Dzienniku Ustaw przestały wywierać skutek określony w art. 70 § 6 o.p. w badanym brzmieniu, polegający na wyłączeniu przedawnienia zabezpieczonych należności podatkowych, w związku z czym należności zabezpieczone z wykorzystaniem zakwestionowanego przepisu zostały objęte zasadami ogólnymi.
W ocenie organu na mocy ww. wyroku przedawnieniu uległy zaległości podatkowe z terminami płatności od 2 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., co do których nie zastosowano przepisów art. 70 o.p. odnośnie zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia figurujące w ewidencji podatkowej organu podatkowego na dzień 13 października 2013 r. (data publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw).
Prezydent wskazał, że według stanu na 13 października 2013 r. na karcie kontowej strony nie figurowały zaległości podatkowe z terminami płatności od 2 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. Nie mogły więc one ulec przedawnieniu na zasadach ogólnych w związku z publikacją ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jak wyjaśnił organ zaległości te wygasły w wyniku pobrania środków przez ograny egzekucyjne.
Organ uznał, że w tak ustalonym stanie sprawy nie ma podstaw prawnych do żądania przez stronę zmiany księgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008 r. a także nie stwierdzono w ewidencji podatkowej strony przedawnionych zaległości podatkowych, czym uzasadnił odmowę wszczęcia postępowania w sprawie.
Pismem z pismem z 6 grudnia 2021 r., uzupełnionym pismem z 2 stycznia 2022 r., strona wniosła zażalenie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zobowiązanie Urzędu Miasta do wydania decyzji o umorzeniu egzekucji z tytułu przedawnienia należności.
SKO postanowieniem z 5 stycznia 2022 r. znak [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ zażaleniowy wskazał, że przepisy prawa nie dają podstawy do rozpatrzenia , żądania strony w trybie postępowania podatkowego. W przepisach o.p. brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia przez organ podatkowy żądania w postaci prawidłowego zaksięgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008r. oraz wydania decyzji o przedawnieniu środków, w trybie postępowania podatkowego.
Organ wyjaśnił, że stwierdzenie przedawnienia nie jest okolicznością skutkująca wydaniem odrębnej decyzji w sprawie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Skutkiem stwierdzenia przedawnienia jest umorzenie postępowania, jeżeli się toczy lub brak możliwości jego wszczęcia, jeśli się nie toczy. SKO powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, że przepisy art. 62 o.p. regulują zaliczanie dobrowolnych wpłat dokonanych przez podatnika. Za dobrowolną wpłatę dokonaną przez podatnika nie można uznać w ocenie SKO należności wyegzekwowanej w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnym. Jak wyjaśnił organ zażaleniowy, do kwot wyegzekwowanych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania cywilnego, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Jak wyjaśniło SKO w sprawie będącej przedmiotem orzekania brak było podstaw prawnych do zastosowania wobec wyegzekwowanej od zobowiązanego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym należności zasad zaliczania, uregulowanych w o.p., traktując wyegzekwowaną należność jako dobrowolną wpłatę podatnika.
Postępowanie przed Sądem.
W skardze z 22 lutego 2022 r. strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania z uchyleniem postanowienia Prezydenta.
Strona zarzuciła, że ww. akty administracyjne zostały wydane przedwcześnie, z brakami, błędami i zatajeniami faktów bezprawnych z ukryciem okoliczności przez urzędników stanowczo przemawiających na korzyść podatnika.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi w całości oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem wyrokowania nie jest bowiem pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Wskazując ramy prawne sprawy, powołać należy art. 165 § 1 o.p. zgodnie z którego brzmieniem postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 165a § 1 o.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (..).
Przedmiotem sporu w wyrokowanej sprawie jest to czy właściwie postąpiły organy uznając, że sformułowane przez stronę żądania wszczęcia postępowania w sprawie prawidłowego zaksięgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008 r. oraz w sprawie wydania decyzji o przedawnieniu środków nie mogą wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowań w oczekiwanym przez wnioskującego zakresie.
Przepisem, który reguluje w szczególności sposób i kolejność zaliczania wpłat dokonywanych przez podatnika na poczet ciążących na nim zobowiązań podatkowych jest art. 62 o.p. W piśmiennictwie podkreśla się, że art. 62 O.p. zawiera reguły obowiązujące przy zaliczaniu wpłat dokonywanych przez podatnika na rachunek organu podatkowego, przy czym wpłatę, o której mowa w tych przepisach, należy odnieść do dobrowolnych wpłat dokonywanych przez podatnika (tak: B. Dauter (w:) S. Babiarz; R. Hauser A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wydanie XI, Wolters Kluwer 2019; L. Etel (red.) (w:) R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, WKP 2022). W judykaturze również przyjmuje się, że przepis ten odnosi się do wpłat własnych podatnika, których nie można utożsamiać z wpłatą uzyskaną z egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych (wyrok NSA z 11 października 2016 r., II FSK 730/16 i II FSK 730/16; wyrok NSA z 25 marca 2021 r., II FSK 2793/21). W art. 62 § 1 o.p. mowa jest bowiem o "dokonanej wpłacie", co oznacza, że chodzi o wpłatę dokonaną dobrowolnie przez podatnika (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 2012 r., II FSK 142/11 i wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., II FSK 486/12).
W świetle powyższego organ zażaleniowy słusznie wyjaśnił, że do kwot wyegzekwowanych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm.; dalej: u.p.e.a.), a do kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego stosuje się przepisy ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.). Podział kwoty uzyskanej z egzekucji administracyjnej regulują przepisy Działu II Rozdziału 9 u.p.e.a. (art. 115 i n.) natomiast podział sumy uzyskanej z egzekucji sądowej regulują przepisy Działu VIII k.p.c. (art. 1023 i n.).
Mając na uwadze powyższe, sformułowane przez stronę żądanie prawidłowego zaksięgowania poprzez skorygowanie środków otrzymanych w 2008 r. od komornika sądowego oraz od urzędu skarbowego zostało właściwie ocenione przez organy obu instancji, które prawidłowo uznały, że w sprawie należy zastosować przepis art. 165a § 1 o.p., obligujący organ do którego kierowany jest takie żądanie do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na spełnienie przesłanki, że postępowanie nie może być wszczęte z "innych przyczyn". W o.p. nie ma bowiem przepisu, który mógłby stanowić dla organu podatkowego podstawę do wszczęcia postępowania i załatwienia sprawy w określonym w żądaniu strony zakresie.
W okolicznościach wyrokowanej sprawy organ zażaleniowy właściwie również ocenił postanowienie organu gminnego w tej części, w której ten odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o przedawnieniu środków. W o.p. nie ma podstawy prawnej do żądania od organu podatkowego wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o przedawnieniu zaległości podatkowych. Nie znajduje się w ww. ustawie również przepis dający prawo do żądania od organu podatkowego wydania takiej decyzji (tj. o przedawnieniu zaległości podatkowych) bez wszczęcia postępowania. W przypadku przekonania strony w toku już prowadzonego postępowania podatkowego o jego bezprzedmiotowości (czy to wszczętego na wniosek – np. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego; czy to wszczętego z urzędu – np. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego) z uwagi na przedawnienie zobowiązania, może kierować do prowadzącego postępowanie organu swoje oczekiwanie jego umorzenia w powołaniu na brzmienie art. 208 § 1 o.p., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z ustalonego przez organy stanu sprawy oraz akt administracyjnych i zarzutów strony nie wynika aby wniosek strony o wydanie decyzji o przedawnieniu środków został skierowany do organu w ramach toczącego się postępowania podatkowego. Właściwie więc SKO rozstrzygnęło utrzymując w mocy postanowienie organu gminnego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Skoro bowiem strona skierowała do organu podatkowego wniosek, w związku z którym wszczęcie postępowania we wskazanej w nim sprawie i jej załatwienie nie było możliwe z uwagi na brak stosownej podstawy prawnej w przepisach o.p., to słusznie organy obu instancji uznały, że zastosowanie znalazł przepis art. 165a § 1 o.p. obligujący organ, do którego kierowany jest takie żądanie, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na spełnienie przesłanki, że postępowanie nie może być wszczęte z "innych przyczyn".
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę
w całości.