I SA/Wr 1600/03

I SA/Wr 1600/03 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Joanna Kuczyńska /przewodniczący/
Marta Wojciechowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Pismami z dnia 21.08.2002 r., 11.09.2002 r., 12.09.2002 r. i 07.10.2002 r., W. S. zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z wnioskiem o umorzenie w całości zaległości podatkowych, które obciążały ją jako spadkobiercę za zobowiązania zmarłego męża, w tym z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r.
W uzasadnieniu wniosków W. S. wskazała na swoją niezwykle wyjątkową i trudną sytuację życiową oraz finansową podkreślając, że nie wiedziała o długach męża wynikających z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Nadto wnioskodawczyni podkreśliła, że od 1969 r. pracuje zawodowo, w tym od 1995 r. na [...] jako [...] i nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej z mężem, jak również nie miała wpływu na decyzje męża w zakresie tej działalności. Jednocześnie W. S. zaznaczyła, że była przekonana co do prawidłowości prowadzonej działalności gospodarczej przez męża, tym bardziej że sprawy finansowo - księgowe firmy męża prowadził doradca podatkowy. Dodatkowo W. S. wskazała, że zeznanie podatkowe o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1997 r. nie zostało przez nią podpisane, a widniejący tam podpis został sfałszowany i jednocześnie podkreśliła, iż z dniem 15.07.1999 r nastąpiło wykreślenie jej jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
Podnosząc, iż nie jest sprawcą długów, W. S. podała, że dopiero po śmierci męża dowiedziała się o zadłużeniu męża, kontrolach, decyzjach i egzekucjach oraz, że w postępowaniach tych była całkowicie pomijana.
Wskazując na zadłużenie powstałe między innymi w następstwie współpracy z kontrahentem, który nie wywiązał się należycie z zawartych umów, W. S. podkreśliła, że ze względu na swoją sytuację finansową, majątkową i zdrowotną i istniejące zobowiązaniach wobec 15 firm, 10 pracowników oraz 5 osób fizycznych, nie jest i nigdy nie będzie w stanie uregulować tak znacznych zaległości. Dlatego podejmowane przez Urząd Skarbowy działania egzekucyjne, w tym zajęcie części wynagrodzenia za pracę, stanowiące jej jedyne źródło dochodu, traktuje jako nieludzkie, bezwzględne prawnie postępowanie, gdyż pozostające środki finansowe nie wystarczają do życia.
Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 67 § 1 w zw. z art. 109 i art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 231.979,77 zł.
W uzasadnieniu Urząd wskazał, że powołane przez W. S. argumenty dotyczące jej niewiedzy o długach męża, współpracy z firmą, która nie wywiązywała się z zawartych umów, nie mają wpływu na postępowanie w sprawie ulgi. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi ryzyko związane z doborem kontrahentów i nie można tego ryzyka przerzucać na Skarb Państwa. Jednocześnie Urząd podkreślił, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż W. S. w okresie od 29 listopada 1995 r. do 15 lipca 1999 r. prowadziła działalność gospodarczą wspólnie z mężem, a z zeznania podatkowego PIT-33 o wysokości osiągniętych wspólnych dochodów małżonków za rok 1977 wynika, iż osiągnęli dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie po 303.155,30 każde z nich.
W tej sytuacji, zdaniem Urzędu, argumenty dotyczące niewiedzy i braku zysków nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym i aczkolwiek sytuacja W. S. jest trudna, to jednak nie uzasadnia zastosowania ulgi. W czasie gdy była prowadzona działalność osiągane dochody wystarczały na płacenie zobowiązań wobec Skarbu Państwa, zatem przyznanie ulgi byłoby nieuzasadnione z punktu widzenia interesu publicznego. Skarb Państwa nie może bowiem ponosić konsekwencji podejmowania przez podatnika błędnych decyzji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem W. S. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Wskazała, podobnie jak we wniosku, na swoją trudną sytuację życiową i finansową oraz okoliczności sprawy, na które nie miała wpływu, gdyż nie prowadziła działalności gospodarczej i nie wiedziała o zaległościach podatkowych. Zarzuciła jednocześnie, że przytoczona przez Urząd w uzasadnieniu decyzji przyczyna powstania zaległości tj. niewywiązanie się z obowiązku podatkowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 1997 r., nie jest zgodna ze stanem faktycznym. W. S. nie zgodziła się także z dokonaną przez Urząd oceną przytaczanych w jej wnioskach argumentów i okoliczności. Stwierdziła, że nie uzyskała żadnych dochodów, które byłyby związane z tą działalnością. Wobec tego wskazanie w uzasadnieniu decyzji kwoty dochodów równej 303.155,30 zł jest nadużyciem ze strony Urzędu Skarbowego, w szczególności w świetle przedstawionych przez nią faktów dotyczących sfałszowania jej podpisu w zeznaniu podatkowym PIT-33 za 1997 r. W związku z tym faktem W. S. podniosła, że skoro nie składała wskazanego zeznania podatkowego, lecz zostało ono złożone bez jej wiedzy, dokument ten dotknięty jest wadą prawną i nie jest ważny, wobec czego nie może być podstawą roszczeń.
Podkreśliła także po raz kolejny, że nie prowadziła działalności gospodarczej i nie czerpała korzyści z tej działalności, o czym świadczy chociażby brak wiedzy o istnieniu dochodów, majątku i dowodów świadczących o podniesieniu standardu życia.
Dodatkowo W. S. zarzuciła organowi podatkowemu, że wskazując wielokrotnie na aspekt interesu publicznego w rozumieniu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, pominął w całości i z całą bezwzględnością urzędniczą interes prawny jednostki jako osoby fizycznej, nieporównywalnie słabszej prawnie. W dalszej części odwołania Skarżąca stwierdziła, że nie posiada żadnego majątku, a ten który służył do prowadzenia działalności przejął Urząd Skarbowy w całości. Zajęcie ok. 700 zł miesięcznie z wynagrodzenia na poczet spłaty zaległości pozbawia ją jedynych środków do życia.
Ponadto zarzuciła, że Urząd Skarbowy w swoim uzasadnieniu zupełnie pominął stan jej zdrowia i jego pogorszenie od lipca 2002 r. w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym, a także pominięto ją jako stronę w postępowaniach kontrolnych prowadzonych w firmie męża. Taki stan rzeczy jest niezrozumiały, skoro traktuje się ja jako osobę prowadząca działalność.
W świetle powyższych faktów, decyzja Urzędu o odmowie udzielenia ulgi, ,jest zdaniem W. S., niezwykle krzywdząca, bezprawna, istotnie naruszająca jej interes prawny, jako osoby tragicznie doświadczonej, bez możliwości spłacenia zaległości w podatku z uwagi na złą sytuację materialną i stan zdrowia.
Spłaty pozbawiają ją jedynego, bardzo skromnego środka utrzymania, zagrażając w sposób rażący bytowi, zdrowiu i życiu.
Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, Izba Skarbowa w Opolu utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Izba wskazała, że zgodnie z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, możliwość umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę następuje w sytuacjach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Z uwagi na ustawowy i powszechny obowiązek opodatkowania dochodów osób fizycznych, zasadą jest płacenie podatków, w tym ciążących na spadkobiercy z tytułu orzeczonej odpowiedzialności za długi spadkodawcy. Możliwość udzielenia ulgi, jako odstępstwo od tej zasady może nastąpić incydentalnie, w szczególnie wyjątkowych sytuacjach.
Warunkiem pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia jest ocena organów podatkowych stwierdzająca tę wyjątkowość. Ustalona w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy, aktualna sytuacja materialna i finansowa powinna wskazywać, że zapłata zaległego podatku zaszkodzi ważnemu interesowi podanika i niezbędne jest udzielenie mu pomocy poprzez zwolnienie z dokonywania określonej wpłaty na rzecz budżetu Państwa.
W dalszej części uzasadnienia Izba wskazała, iż na mocy decyzji z dnia 7 grudnia 2002 r. o numerze [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spadkodawcy W. S., W. S. jako spadkobierca stała się odpowiedzialna za zaległości podatkowe spadkodawcy.
Zaległość podatkowa W. S. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 wynosiła 231.979,77 zł, a odsetki od tej zaległości 122.421,80 zł. W związku z przyjęciem przez W. S. spadku po W. S. w sposób prosty, stała się ona osobą odpowiedzialną za zobowiązania podatkowe spadkodawcy na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. W. S. ponosi zatem odpowiedzialność osobistą za długi spadkowe bez ograniczeń. Dotyczy to wszystkich zobowiązań podatkowych spadkodawcy powstałych za jego życia, niezależnie od tego kiedy i w jakich okolicznościach powstały, a fakt przyjęcia spadku jest wystarczającą okolicznością do obciążenia spadkobiercy odpowiedzialnością za długi.
Dodatkowo Izba podkreśliła, że przedmiotem postępowania jest ulga podatkowa, a nie sprawa zasadności obciążenia W. S. tymi zaległościami. Kwestia odpowiedzialności jest bowiem bezsporna i wynika z wydanej w dniu 07.10.2002 r. decyzji orzekającej o odpowiedzialności za długi. Decyzja ta nie była zaskarżona i stała się decyzją ostateczną.
Z tych przyczyn argumenty dotyczące powstania zaległości podatkowych, braku związku z prowadzoną przez męża działalnością gospodarczą i braku zawinienia oraz wpływu na powstałą zaległość podatkową, a także argumenty podważające wymiar zobowiązania podatkowego, nie mogą być merytorycznie rozpatrywane w tym postępowaniu i nie stanowią podstawy do umorzenia zaległego zobowiązania. Argumenty te dotyczą prowadzonej działalności gospodarczej, a formułowane zarzuty odnoszą się wyłącznie do postępowania związanego z wymiarem zobowiązania podatkowego, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej.
Odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy wynika z faktu przyjęcia spadku. Uniknięcie tej odpowiedzialności jest możliwe wyłącznie w przypadku odrzucenia spadku, bądź poprzez ograniczenie odpowiedzialności polegające na przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Z możliwości tych W. S. nie skorzystała.
W myśl art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, możliwe jest umorzenie zaległości, jeżeli uzasadnia to ważny interes podatnika lub interes publiczny.
Zdaniem Izby nie mogą to być okoliczności związane z prowadzeniem działalności i powstaniem zaległości podatkowej, bowiem spadkobiercą może być również osoba zupełnie obca spadkodawcy, a więc taka, która nie uczestniczyła w prowadzonej działalności gospodarczej i nie miała wpływu na jej skutki oraz nie czerpała korzyści z tytułu osiąganych dochodów. W tej sytuacji Izba uznała za bezzasadny argument dotyczący niekorzystania przez W. S. z dochodów uzyskanych w 1997 r.
Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Urzędu Skarbowego uznając, że umorzenie zaległości podatkowej byłoby nieuzasadnione z punktu widzenia interesu publicznego i sprzeczne z zasadą sprawiedliwości podatkowej, gdyż naruszałoby interes innych podatników wywiązujących się należycie z nałożonych prawem obowiązków.
Powołała się również na ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej W. S., która otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie ze stosunku pracy, a w miesiącu lipcu 2002 r. wynosiło ono 2.081,30 zł brutto (1.431,91 zł netto). Po uwzględnieniu kwoty zajętej egzekucyjnie w wysokości 716,00 zł netto miesięcznie, do dyspozycji podatniczki pozostawała kwota ok. 700 zł netto. Ponoszone wydatki, które ustalono na podstawie oświadczenia złożonego do protokołu majątkowego, to ok. 350 zł na opłaty stałe związane z utrzymaniem mieszkania.
Wprawdzie, według złożonego oświadczenia koszty utrzymania w związku z samotnym zamieszkiwaniem w tym mieszkaniu miała ponosić W. S., to jednak zdaniem Izby, takie twierdzenie pozostaje w sprzeczności z dokonaną darowizną połowy mieszkania i wypływającymi stąd obowiązkami.
W dniu 19.08.1999 r połowę lokalu mieszkalnego podatniczka darowała pełnoletniemu synowi, który, przyjął darowiznę i skorzystał z ulgi określonej w art. 16 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. nr 16 z 1997 r., poz. 89 ze zm.). Zrodziło to po stronie obdarowanego obowiązek spełnienia pewnych wymogów, w tym związanych z zamieszkiwaniem przez najbliższych 5 lat w tym mieszkaniu i ponoszeniem, zgodnie z § 8 umowy darowizny, opłat za współużytkowanie oraz wywiązywanie się z obowiązków właściciela związanych ze sprawowaniem zarządu nieruchomością wspólną.
Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz treść złożonego przez W. S. oświadczenia, z którego wynika, że syn nie jest na jej utrzymaniu Izba uznała, iż koszt utrzymania mieszkania powinien rozkładać się na dwie osoby.
Jednocześnie Izba wskazała, że sytuacja finansowa podatnika nie wskazuje, aby odmowa udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego mogła narazić na pozbawienie podstaw egzystencji. Nie został naruszony ważny interes podatnika, jakim jest zagrożenie jego bytu materialnego. Prowadzona egzekucja uwzględnia bowiem fakt, iż podatnikowi muszą pozostać środki finansowe na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Jest z tego powodu z mocy prawa ograniczona, w tym przypadku do kwoty stanowiącej 50% wynagrodzenia za pracę. Dlatego, zdaniem Izby, zarzut dotyczący pozostawienia podatnikowi kwoty nie wystarczającej na godne życie i wskazującej na zagrożenie dla egzystencji, również nie zasługuje na uwzględnienie.
Interes podatnika w rozumieniu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej winien być rozważany w rozumieniu obiektywnym. Nie może być natomiast wyprowadzony z własnego, opartego tylko na poczuciu krzywdy przekonania, że sytuacja finansowa w jakiej znajduje się osoba odpowiedzialna z mocy ustawy za zobowiązania podatkowe i brak środków finansowych na jednorazową zapłatę zaległości, jest okolicznością wyczerpującą przesłankę, o której mowa w tym artykule.
Umorzenie zaległości podatkowych stanowi formę rezygnacji z interesu fiskalnego państwa, z przysługujących mu należności podatkowych i wywiera skutek taki, że organ podatkowy nie może już domagać się wykonania obowiązku zapłaty podatku wynikającego z zobowiązania podatkowego.
W ocenie Izby Skarbowej umorzenie zaległości podatkowej w sytuacji, gdy istnieją możliwości egzekwowania tej zaległości, byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ podatkowy musi mieć bowiem na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają, aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a osoba nimi obciążona pochopnie nie była z nich zwalniana.
Podejmując decyzję Izba miała również na względzie problemy zdrowotne W. S., z powodu których jej obecna sytuacja życiowa i finansowa jest trudna. Jednakże konieczność ponoszenia wydatków na leczenie i lekarstwa, odnosi się do licznej grupy podatników, których dotykają problemy natury zdrowotnej. Zatem trudno uznać te okoliczności za wyjątkowe, gdyż dotyczą znacznej grupy podatników borykających się z problemami zdrowotnymi, a zwolnienie ich z płacenia podatków doprowadziłoby do naruszenia zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też argument ten nie może przesądzać o zastosowaniu ulgi, tym bardziej, że podatnik pracuje i osiąga stałe dochody.
Nadto Izba stwierdziła, że zawarta w dniu 21.07.1999 r. umowa majątkowa małżeńska, wyłączająca wspólność ustawową pomiędzy W. S. a W. S., nie ma znaczenia w przypadku odpowiedzialności za długi spadkodawcy przez spadkobiercę. Od momentu przejęcia spadku W. S. odpowiadała za długi spadkowe jako spadkobierca tj. wg zasad określonych w art. 1030 - 1034 Kodeksu cywilnego, a nie jako współmałżonek.
Niezależnie od powyższych rozważań Izba Skarbowa ustosunkowała się także do argumentów dotyczących prowadzenia działalności przez W. S. Izba Skarbowa uznała za zasadne odnieść się do tych argumentów, albowiem były one wskazywane przez W. S. jako podstawowe w sprawie o umorzenie zaległości.
Izba podkreśliła również, że zebrany materiał dowodowy i poczynione na jego podstawie ustalenia jednoznacznie wskazują, iż w okresie od 1997 r. do 15.07.1999 r W. S. wraz z mężem była zarejestrowana w ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot gospodarczy firmy pod nazwą A.
W 1997 r. jako prowadząca działalność gospodarczą W. S. udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w toku prowadzonej działalności, a zatem argumenty wskazujące na brak jakichkolwiek związków z prowadzoną działalnością gospodarczą, pozostają w sprzeczności ze wskazanymi ustaleniami.
W tej sytuacji zdaniem Izby, odpowiedzialność za niepowodzenia i nieprawidłowości stwierdzone w trakcie wykonywania działalności gospodarczej obciąża również Skarżącą.
Izba Skarbowa podkreśliła także, że podnoszona przez W. S. okoliczność dotycząca sfałszowania jej podpisu została zgłoszona dopiero w chwili wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za długi, tj. ponad cztery lata po złożeniu spornego zeznania. Przez ten okres Skarżąca nie zainteresowała się treścią zeznania, nie kwestionowała go.
W zeznaniu znajdują się informacje dotyczące dochodów W. S. uzyskanych z tytułu wynagrodzenia za pracę i umowy-zlecenia, co oznacza zdaniem Izby że musiały być one przekazane przez Skarżącą.
Skarżąca miała także świadomość tego, iż toczy się postępowanie kontrolne w firmie A, gdyż upoważniła do reprezentowania swojej osoby w tym postępowaniu doradcę podatkowego.
Zatem Urząd Skarbowy i Inspektor Kontroli Skarbowej prowadzili postępowanie z udziałem pełnomocnika, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 136 ustawy Ordynacja podatkowa.
Również podnoszone przez W. S. argumenty dotyczące zawarcia kontraktu z nierzetelnym płatnikiem tj. firmą B nie zasługują według Izby na uwzględnienie. W tej kwestii Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Urzędu uznając, iż stosunki łączące przedsiębiorcę z kontrahentem należą do sfery cywilnoprawnej, stąd skutki wynikające z dokonanych między nimi rozliczeń obciążają przedsiębiorcę. Dodatkowo Izba wskazała, że z protokołu kontroli wynika, iż tytułem wykonanych robót w 1997 r. do końca marca 1998 r. W. S. otrzymał wpłaty w łącznej kwocie 1.233.079,56 zł, przy zaewidencjonowanych w księdze przychodów i rozchodów kosztach w kwocie 591.781,41 zł.
Od powyższej decyzji W. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia zaległości w podatku dochodowym za rok 1997.
W uzasadnieniu Skarżąca jeszcze raz powołała się na pisma składane przed organami podatkowymi i wskazała, że nie godzi się z uzasadnieniem wydanej przez Izbę decyzji, gdyż jest ono "wyłącznie uproszczonym wynikaniem stanów prawnych, uproszczonym wnioskowaniem oderwanym od życia, jak również nierzetelnej oceny moich aktualnych możliwości płatniczych."
W dalszej części skargi W. S. podaje, że przyjęty przez nią spadek to - części lokalu mieszkalnego o wartości 30.000 zł oraz - samochodu polonez Cargo o wartości 3.500 zł. Wskazuje nadto, że przyjmując spadek była kompletnie załamana i broniąc siebie oraz syna podjęła próbę ratowania mieszkania. Urząd orzekając o odpowiedzialności jej za długi spadkodawcy podszedł do tego formalnie, nie biorąc pod uwagę jej wyjątkowej sytuacji.
Nadto, zdaniem Skarżącej, Izba Skarbowa wyciągnęła zbyt pochopne wnioski z istniejących stanów prawnych, albowiem Skarżąca nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej, a tylko jako osoba ciężko chora, uzależniona od męża została dopisana formalnie do działalności prowadzonej przez męża. Skarżąca jednocześnie podkreśliła, że nie uczestniczyła w tej działalności i nie czerpała z niej zysków, a w mieszkaniu w O. przy ul. [...] zamieszkuje sama i sama ponosi koszty jego utrzymania.
Skarżąca nie zgodziła się również z oceną przedstawionych przez nią okoliczności dokonaną przez Izbę, bowiem uważa, że nie powinno być obojętne czy spadkobierca czerpał korzyści z działalności gospodarczej, nie powinna być obojętna wielkość masy spadkowej jak i szczególne okoliczności, które doprowadziły do długów, a wiązały się ze współpracą z nieuczciwym kontrahentem.
Dodatkowo W. S. wskazała, iż oprócz zaliczkowych kosztów eksploatacyjnych tj. kwoty 350 zł podanych do protokołu o stanie majątkowym, ponosi dodatkowe miesięczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania tj. opłaty na fundusz remontowy ok. 30 zł, opłaty za energię elektryczną ok. 70 zł, gaz ok. 15 zł,, telefon ok. 80 zł, RTV ok. 15 zł, od nieruchomości i wieczystego użytkowania ok. 10 zł, koszty biletu miesięcznego 75,50 zł, zakupu lekarstw 150 zł oraz ubezpieczenia mieszkania ok. 140 zł. rocznie. Do tego dochodzą jeszcze koszty wyżywienia, dojazdu do rodziców oraz pogarszający się stan zdrowia.
Skarżąca podniosła także, iż prowadzona egzekucja rozciągnie się w przyszłości również na jej emeryturę, która będzie niższa niż obecne wynagrodzenie, a wysokość zadłużenia obciążać ją będzie do końca życia, co spowoduje skazanie na autentyczną biedę.
W odpowiedzi na skargę Izba Skargowa w Opolu wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację. Dodatkowo Izba wskazała, że ustalenia dotyczące sytuacji finansowej Skarżącej dokonano w oparciu o zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynikało, że wynagrodzenie brutto za miesiąc lipiec 2002 r. wyniosło 2.081,30 zł. W okresie od lipca do listopada 2002 r. w wyniku prowadzonej egzekucji, Skarżącej potrącano kwotę 716 zł netto miesięcznie, a od 19 listopada 2002 r. postępowanie egzekucyjne zawieszono. Jednocześnie w oparciu o zeznania PIT 37 za rok 2002 ustalono, że skarżąca w roku 2002 osiągnęła dochód 31.296,75 zł, co w skali miesiąca wyniosło ok. 2.608 zł brutto. Kwota ta zatem znacznie przekroczyła kwotę jaka była brana pod uwagę przez organy na podstawie zaświadczenia o zarobkach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza skarga, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności, przeprowadzona zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.
W postępowaniu organów I i II instancji nie stwierdzono uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stosownie do przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami) organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Wydawane w takich sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Przy podejmowaniu decyzji Organ podatkowy winien rozważyć kryteria umorzenia w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, kierując się przesłankami wskazanymi w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Przy czym podkreślić należy, że nawet ustalenie przez organ podatkowy występowania przyczyn społecznych lub gospodarczych, które uzasadniałyby udzielenie ulgi, nie zobowiązuje do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony.
Organy podatkowe winny w toku postępowania, kierując się przesłankami ustawowymi, rozważyć wszystkie okoliczności przemawiające za możliwością udzielenia ulgi.
Przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes społeczny". W orzecznictwie podatkowym przyjęto, że ważny interes podatnika wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych jakie występują w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny, możliwości zarobkowych.
Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, w tym realizacji zobowiązań podatkowych. /porównaj Wyrok NSA z 21 marca 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 577/00 wybór Lex nr 47500, Wyrok NSA z 12 lutego 2003 r. sygn. akt III SA 1838/01 opubl. M. Podat. 2003/7/43, Wyrok NSA z 26 września 2002 r. sygn. akt III SA 659/01 opubl. ONSA 2003/3/105/.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną, rodzinną, poddały ocenie argumenty, na które powoływała się strona.
W sposób wnikliwy i szczegółowy, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, organy oceniły zebrany materiał dowodowy i racje strony.
Stanowisko orzecznictwa jest w tym zakresie jednolite, a ocena przesłanek dokonywana przez organy podatkowe oparta jest w dużej mierze na elementach natury słusznościowej, które wymykają się spod kontroli sądu (porównaj Ordynacja podatkowa Komentarz 2003, B. Adamiak, J Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, wydanie II UNIMEX Oficyna Wydawnicza.)
Pokreślić jednocześnie należy, że Skarżąca dopiero w skardze wskazała dodatkowe koszty miesięczne ponoszone przez nią w związku z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i dojazdami do pracy, ale jednocześnie osiągnęła wyższe miesięczne dochody brutto niż wykazane w zaświadczeniu o zarobkach i uwzględnione przez organy
Jak już wskazano, decyzje w zakresie odmowy udzielania ulgi podatnikowi jako decyzje uznaniowe, podlegają ograniczonej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organy pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez strony, pominęły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy bądź dokonałyby oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że W. S. po śmierci męża przyjęła spadek bez ograniczeń odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), co wynika z postanowienia wydanego w dniu 28 lutego 2000 r. przez Sąd Rejonowy w Opolu, sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. S.
Skarżącej na tym etapie przysługiwało prawo wyboru sposobu przyjęcia spadku. Mogła to uczynić, zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego - ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zmianami.
W myśl wskazanego artykułu, spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (co miało miejsce w przypadku W. S.), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (z dobrodziejstwem inwentarza).
Decydując się na przyjęcie w sposób prosty spadku, Skarżąca przyjęła na siebie odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia (art. 1031 Kodeksu cywilnego).
Zatem organy podatkowe prawidłowo wskazują, że to Skarżąca dokonała wyboru, z którego wynika konieczność spłaty całego zadłużenia pomimo odziedziczenia niewielkiego majątku.
Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zmianami), spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki, w tym ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe (art. 98 wskazanej ustawy).
Decyzją z dnia 7 października 2002 r. nr [...], Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu orzekł o odpowiedzialności W. S. jako spadkobiercy, za zobowiązania podatkowe spadkodawcy W. S.
Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się decyzja ostateczną.
Skarżąca jednak w niniejszym postępowaniu podniosła argumenty zwalczające zasadność wydanych wcześniej decyzji, dowodząc jednocześnie, że wskazują one na jej wyjątkową i szczególną sytuację.
Zdaniem Sądu, Izba Skarbowa słusznie zakwestionowała te argumenty jako chybione w niniejszej sprawie. Dodać jednak należy, że mogłyby mieć one znaczenie gdyby Skarżąca podjęła prawne działania zmierzające do wzruszenia tychże decyzji.
W tym postępowaniu decyzje te są decyzjami ostatecznymi i brak podstaw prawnych do ich kwestionowania, a argumenty skierowane przeciwko nim nie dotyczą niniejszego postępowania.
Zatem jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są przeprowadzone poprawnie i wynikają z zasad logicznego wnioskowania, Sąd nie może uchylić decyzji administracyjnej ze względów natury "słusznościowej". Sąd nie jest organem administracji wyższego stopnia i nie może oceniać czy wybór organów jest słuszny i celowy.
Jak to już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej, nie ocenia jej słuszności, natomiast bada czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami proceduralnymi.
Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy, opiera się na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Nie można jej zarzucić dowolności.
Podkreślić jednocześnie należy, że stosowanie ulg płatniczych, wobec zasady powszechności opodatkowania i równego traktowania podmiotów winno być stosowane zupełnie wyjątkowo. W orzecznictwie przyjęto, że skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę sama cechę /porównaj Wyrok NSA z 3 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 983/98, wybór Lex 40722/.
W niniejszej sprawie ani skarga ani przeprowadzona przez Sąd kontrola, nie wykazały naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 210 Ordynacji podatkowej.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.