I SA/Wr 1596/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, wskazując na istotne naruszenia proceduralne organów podatkowych.
Sprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Skarżąca kwestionowała decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego przez organy podatkowe, w szczególności brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego i pominięcie istotnych dowodów, w tym potencjalnego związku ujawnionych środków z działalnością przestępczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę I. H. na decyzję Izby Skarbowej we W., która utrzymała w mocy orzeczenie ustalające skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy za 2001 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Organy podatkowe ustaliły, że skarżąca i jej mąż nie składali deklaracji podatkowych, a ponoszone przez nich wydatki znacznie przekraczały ujawnione dochody. Skarżąca argumentowała, że wydatki pochodziły z działalności gospodarczej męża z lat 80. i 90. oraz z posiadanych zasobów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe naruszyły przepisy prawa procesowego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zbadania stanu faktycznego. Kluczowym zarzutem było pominięcie przez organy informacji o toczącym się postępowaniu karnym przeciwko mężowi skarżącej w związku z przemytem papierosów, co mogło mieć zasadnicze znaczenie dla ustalenia pochodzenia ujawnionych środków pieniężnych. Sąd podkreślił, że organy miały wiedzę o tym postępowaniu, ale nie zbadały jego wpływu na sprawę podatkową, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących wykorzystania dowodów zebranych w innym postępowaniu, uznając je za dopuszczalne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Organy podatkowe naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe nie zbadały wyczerpująco stanu faktycznego, pomijając istotne dowody, w tym informacje o postępowaniu karnym przeciwko mężowi skarżącej, które mogły mieć wpływ na ustalenie pochodzenia środków pieniężnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy ustalenia podstawy opodatkowania sumując wydatki nie znajdujące pokrycia w ujawnionym przychodzie.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 2 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisów nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność wykorzystania wszelkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Granice swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
Dotyczy milczącego przyznania prawdziwości dowodów.
o.p. art. 210
Ordynacja podatkowa
Wymogi formalne decyzji podatkowej.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)
Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152
Skutki uchylenia decyzji.
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1 i 2
Przejście spraw do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego przez organy podatkowe. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków. Oparcie się na dowodach zebranych w innym postępowaniu (choć sąd uznał to za dopuszczalne, skarżąca podnosiła to jako zarzut procesowy). Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Dokonanie ustaleń nie mających podstaw w materiale dowodowym. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Naruszenie art. 192 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię. Niezbadanie wpływu postępowania karnego na ustalenia podatkowe.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność wykorzystania materiałów dowodowych zebranych w innym postępowaniu (sąd uznał ten zarzut za nieuzasadniony).
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym obowiązek organu podatkowego 'wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa' organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa O ile w postępowaniu podatkowym, dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, to na podatniku ciąży wykazanie, iż wydatki te znajdują pokrycie w określonych źródłach przychodów lub w posiadanych zasobach. Zasada prawdy obiektywnej nakazuje organom podatkowym uwzględniać zarówno okoliczności korzystne jak i niekorzystne dla strony.
Skład orzekający
Ryszard Pęk
przewodniczący
Dariusz Skupień
członek
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy podatkowe naruszają przepisy procesowe, gdy nie badają istotnych dowodów, w tym informacji o postępowaniach karnych, które mogą wpływać na ustalenia podatkowe. Podkreślenie obowiązku organów do wyczerpującego zbadania stanu faktycznego i uwzględniania wszystkich okoliczności, nawet jeśli ciężar dowodu spoczywa na podatniku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dochodów nieujawnionych i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów spraw podatkowych, choć zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dochodów nieujawnionych i potencjalnych powiązań z działalnością przestępczą, co jest zawsze intrygujące. Dodatkowo, pokazuje, jak błędy proceduralne organów podatkowych mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli podatnik ma trudności z udowodnieniem pochodzenia środków.
“Czy pieniądze z przemytu mogą być podstawą do opodatkowania? Sąd uchyla decyzję podatkową z powodu błędów proceduralnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1596/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2005-05-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Dariusz Skupień Katarzyna Radom /sprawozdawca/ Ryszard Pęk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 14 poz 176 art. 2 ust. 1 pkt 4 Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 122, 181, 187, 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Ryszard Pęk Sędziowie: S.WSA Dariusz Skupień S.WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Protokolant: Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.: I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że wymieniona w pkt I decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej I. H. kwotę 13.946, 70 zł. (trzynaście tysięcy dziewięćset czterdzieści sześć złotych siedemdziesiąt groszy) tytułem kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy orzeczenie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. ustalające I. H. kwotę zryczałtowanego podatku dochodowego za 2001 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W uzasadnieniu wskazał organ, iż Skarżąca pozostawała w związku z małżeńskim z A. H., i w latach 1991 - 2001 podobnie jak jej mąż nie złożyła żadnej deklaracji podatkowej i nie wykazała do opodatkowania żadnego dochodu. Wyjątkiem był dochód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego uzyskany w roku 1998 ([...]) oraz kwota [...] stanowiąca potencjalny dochód z tytułu udziału w spółce cywilnej A, której wspólnikiem od [...] był mąż Skarżącej. We wskazanym okresie Skarżącą oraz jej małżonek ponosili wydatki na bieżące utrzymanie, które wg szacunków Strony wynosiły [...] miesięcznie, ponadto w 2001 r. dysponowali zagranicznymi środkami pieniężnymi stanowiącymi równowartość [...], które zostały ujawnione przez policję w związku z wypadkiem samochodowym jakiemu w dniu [...] uległ A. H. Przedstawione powyżej fakty uzasadniały, w ocenie organu wszczęcie postępowania w trybie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, celem ustalenia czy poniesione przez Stronę wydatki znajdują uzasadnienie w wartości zgromadzonego mienia. W ramach postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie A. H. organ przesłuchał Stronę oraz wskazanych przez A. H. świadków. Materiały te zostały następnie włączone do prowadzonego postępowania. Z wyjaśnień udzielanych przez Skarżącą wynikało, iż ponoszone w 2001 r. wydatki pochodziły z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża w latach 80 i 90, polegającej na handlu walutami, diamentami, odzieżą oraz produkcji odzieży. Uzyskiwane z tego tytułu dochody umożliwiły inwestowanie w inne dziedziny działalności, wycieczki zagraniczne i życie na wysokiej stopie (luksusowe wyposażenie mieszkania korzystanie z samochodów drogich marek na mocy umowy najmu - ok. [...] miesięcznie za wynajem jednego, Skarżący wynajmowali dwa pojazdy). Przesłuchani w ramach postępowania prowadzonego w sprawie A. H. świadkowie zeznali, iż małżonkowie H. należeli do osób zamożnych, zaś A. H. prężnie prowadził działalność w wielu dziedzinach, osiągając z tego tytułu znaczące dochody. Oceniając ww. dowody organ podatkowy wskazał, iż już w toku postępowania prowadzonego względem A. H. zwracał się o przedłożenie jakichkolwiek dowodów uzasadniających tezę, iż poniesione w 2000 r., wydatki mają swoje źródło w uzyskiwanych przychodach opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Pomimo zapewnień ze strony pełnomocnika, takie dokumenty się nie pojawiły, nigdy nie pojawił się także przed organami sam A. H. Odnosząc się do dowodu z przesłuchania świadków o który zawnioskował pełnomocnik, organ stwierdził, iż żadna z przesłuchiwanych osób nie prowadziła działalności ze Skarżącym, nie miał wglądu w jego księgi czy dokumentację. Znamiennym było także, iż świadek do którego nie wysłano wezwania stawił się w organie podatkowym. Wszystkie osoby utrzymywały kontakty towarzyskie, które z niewiadomych przyczyn zostały zerwane Zeznania świadków organ podatkowy ocenił jako niespójne i sprzeczne nie dając im wiary. Wskazał, iż Strona poza dowodami ze świadków nie wskazała na jakiekolwiek dokumenty potwierdzające tak szeroko prowadzoną działalność. Analizując uzyskane w toku postępowania informacje co do faktu uzyskiwania znacznych dochodów ze zgłoszonej do Urzędu Miejskiego działalności w zakresie krawiectwa organ podatkowy stwierdził, iż wg wyjaśnień świadków produkcja prowadzona była w pomieszczeniu 20 m, w którym pracować miało 20 - 30 maszyn, po ww. działalności nie pozostał jakikolwiek ślad. W związku z powyższym uznano za wątpliwy fakt prowadzenia ww. działalności i uzyskiwania zeń tak znaczących dochodów. Organ podatkowy wystąpił także do urzędów i instytucji na terenie których A. H. wg składanych wyjaśnień miał prowadzić prężną działalność handlową, w wyniku czego ustalono, iż w okresie poprzedzającym rok 2000 nie figurował on w rejestrze podatników, nie był mu nadawany NIP, nie składał deklaracji podatkowych. W Urzędzie Miejskim A. H. zgłosił działalność gospodarczą w zakresie krawiectwa w 1989 r. która została zgodnie z wyjaśnieniami świadków zakończona w 1990 r. W toku postępowania organ podatkowy I instancji zwrócił się także do organów ściągania z prośbą o nadesłanie informacji, w związku ze znalezieniem w dniu [...] przy A. H. znacznych ilości pieniędzy. Z uzyskanych informacji wynikało, iż małżonkowie prowadzą życie na wysokiej stopie, nie posiadają kont bankowych, użytkują dwa luksusowe samochody wynajęte w Niemczech. Ponadto Skarżąca oświadczyła, iż kwota miesięcznie ponoszonych wydatków wynosi [...]. Małżonkowie ponieśli także wydatki związane z kosztami leczenia A. H. za granicą w kwocie [...], zapłacone gotówką. Ujawniono także, iż przeciwko A. H. prowadzone jest śledztwo w prawie przemytu na teren Niemiec znacznych ilości papierosów. W oparciu o powyższe ustalenia organ podatkowy uznał, iż w rozpatrywanej brak podstaw do przyjęcia, iż małżonkowie H. byli w posiadaniu mienia pochodzącego z przychodów opodatkowanych lub zwolnionych z którego mogli pokryć ponoszone wydatki. Uznając, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych organ ustalił podstawę opodatkowania sumując wydatki przyjęte wg wyjaśnień Strony w kwocie [...] miesięcznie (wg oświadczenia Strony złożonego przed organami podatkowymi) i kwotę znalezioną przy A. H. w dniu [...], kwotę tę pomniejszył o wysokość uzyskanych i wykazanych przychodów z tytułu udziału w spółce. Różnica jako wydatki nie znajdujące pokrycia w ujawnionym przychodzie została opodatkowana wg stawki 75 %. W złożonej skardze Strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucała organom podatkowym naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności wielkości majątku zgromadzonego w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków i oparcie się na dowodach zebranych w innym postępowaniu, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w innym postępowaniu (dowodów przeprowadzonych na wniosek strony), dokonanie ustaleń nie mających podstaw w materiale dowodowym - ustalenia że Strona nie dysponowała żadnymi zasobami pieniężnymi przed [...]. Ponadto naruszenie art. 192 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że skoro Strona nie złożyła zastrzeżeń to przyznała prawdziwość dowodów zebranych w postępowaniu oraz przyjęcie, że domniemanie to ma znaczenie także dla dowodów nie okazanych Stronie. W uzasadnieniu wskazywała Strona, iż ujecie dowodów przez organy podatkowe ma wymiar formalny bowiem wyjaśnienia świadków są dyskredytowane z uwagi na brak potwierdzenia ich wiarygodności w innych dowodach z dokumentów. Ponadto poza nie uznaniem wiarygodności dowodów organ nie przeprowadził żadnych innych, a te zdaniem Strony wynikały z wyjaśnień świadków. Naruszeniem zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu i podstawowych zasad postępowania podatkowego jest oparcie się na wynikach innego postępowania. Nie można dowodów przeprowadzonych w jednym postępowaniu traktować jak przeprowadzenie dowodu w innym. Niezrozumiała jest dokonana przez organ podatkowy wykładnia art. 188 Ordynacji podatkowej, z której wynika, iż nie można przeprowadzić dowodu, jeśli dana okoliczność była już przedmiotem innych dowodów. Wskazywała także na pierwszeństwo dowodów bezpośrednich nad pośrednimi, a zatem obowiązkiem organu podatkowego było powtórzenie dowodów. Ponadto organ podatkowy oparł się nie tylko na dowodach z innego postępowania ale także na wyciągniętych wnioskach, co prowadzi do naruszenia art. 210 Ordynacji podatkowej, bowiem niektóre okoliczności dotyczyły tylko i wyłącznie A. H. Niezależnie od tego to organ ma obowiązek wykazania, że Strona nie posiadała żadnych środków finansowych na dzień [...], zaś w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy nie dokonał takich ustaleń, ograniczając się jedynie do dyskredytowania zeznań świadków. W ocenie Strony brak dokumentów bankowych nie przesądza o braku środków finansowych, nie ma bowiem reguł dowodowych wskazujących, że dowody z dokumentów mają większą wartość niż dowody ze świadków, w rozpatrywanej sprawie zaś stwierdzono, że skoro zeznania świadków nie mają odbicia w dowodach z dokumentów to są nieprawdziwe. Ponadto organy podatkowe nie wykazały żadnej inicjatywy dowodowej w zakresie przesłuchania świadków. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie, nie dopatrując się naruszenia przepisów prawa procesowego wskazywanych przez Stronę w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyżej wskazanych kompetencji należy stwierdzić, iż narusza ona przepisy procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei skutkować musi jej uchyleniem. Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w niniejszej sprawie jest art. 122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z jego treścią w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powyższy przepis zawarty jest w Ordynacji podatkowej w części ogólnej postępowania podatkowego i artykułuje jego naczelną zasadę, określaną w doktrynie jako zasadę prawdy obiektywnej. Wynika z niej obowiązek organu podatkowego "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa". (W. Dawidowicz Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962 s.108). Rozwinięciem ww. zasady są przepisy odnoszące się do postępowania dowodowego, istotny zaś dla niniejszej sprawy będzie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z tej zaś normy wynikają dla organu podatkowego dwie istotne powinności, po pierwsze zebranie materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia rozstrzygnięcia, po drugie jego wnikliwe rozpatrzenie. Są to przepisy stanowiące o istocie postępowania, a ich naruszenie skutkuje wadliwością podjętych rozstrzygnięć, nie dopełniając obowiązku ustalenia faktów istotnych dla sprawy albo poniechanie ich oceny prowadzi do błędnego zastosowania przepisów będących podstawą orzekania. Powtarzając za Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzić należy, iż organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Ani stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym. Należy dokonać ich poszukiwania według obowiązujących reguł proceduralnych. Fakt prawotwórczy musi być ustalony w sposób obiektywny. (por. wyrok NSA z dnia 12.04.2000 r. I SA/Lu 1608/98 Lex nr 45250). Niedopuszczalna jest zatem taka sytuacja, w której organ podatkowy pomimo istnienia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie dokonuje ich analizy i nie wyciąga istotnych wniosków. Kwestia ustalenia istnienia określonych faktów, a więc okoliczności zaistniałych w rzeczywistości nie może być różna (odmienna) w zależności od organu który prowadzi postępowanie, różna może być tylko kwalifikacja i skutki zależne od celu postępowania i zadań organu, który je prowadzi. Jeśli istnieją określone dowody wskazujące na zaistnienie pewnych okoliczności zadaniem organu podatkowego jest ich zebranie, ocena i wyciagnięcie odpowiednich skutków podatkowych. Autonomia prawa podatkowego nie może być utożsamiana z zaniechaniem podjęcia ustaleń faktycznych istotnych dla sprawy. Będący podstawą orzekania art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 14, poz. 176 ze zm.), jest przepisem szczególnym, nie tylko z uwagi na stawkę podatkową i sposób ustalenia podstawy opodatkowania. Wyjątkowość wskazanej regulacji opiera także z rozłożenia ciężaru dowodzenia określonych faktów, nie wynika to wprost z omawianej regulacji, lecz raczej ze sposobu ukształtowania podstawy opodatkowania wymagającej wiadomości, które niejednokrotnie trudno zebrać bez wskazówek samego podatnika (zwłaszcza w odniesieniu do wskazania źródeł pokrycia ponoszonych wydatków) jak również z celowości regulacji. Potwierdzenie powyższej tezy znalazło odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych. O ile w postępowaniu podatkowym, dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, to na podatniku ciąży wykazanie, iż wydatki te znajdują pokrycie w określonych źródłach przychodów lub w posiadanych zasobach. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.07.2001 r. sygn. akt III SA 643/00 Prz.Podat. 2001/11/63, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 960/98 Biul. Skarb. 2000/2/19). Pogląd ten w ostatnim został poddany krytyce, jako nie znajdujący oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych. W wyroku z dnia 8.01.2003 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że obowiązkiem organów podatkowych dokonujących ustalenia podatku z nieujawnionych przychodów jest ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8.01.2003 r. sygn. akt III RN 234/01 OSNP 2004/4/54). Również z tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.02.2001 r. wynika, iż obowiązkiem organów podatkowych, dokonujących ustalenia podatku z nieujawnionych przychodów, jest przede wszystkim ustalenie kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych. Te dwie wielkości muszą być stwierdzone przez organy podatkowe w sposób nie budzący wątpliwości, gdyż w istocie odpowiadają kwocie przychodu będącego podstawą wymiaru zryczałtowanego podatku. Wydatek oraz wartość zgromadzonych zasobów finansowych danego roku podatkowego nie mogą być zatem wielkościami ustalonymi w sposób dowolny ani domniemany.(por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.02.2001 r. sygn. akt SA/Sz 1877/99 LEX 49810). Sąd orzekający w rozpatrywanej sprawie przychyla się jednak do tezy, iż obowiązek wskazania źródeł pochodzenia wydatków obarcza podatnika. Nie sposób jednak uznać, iż takie ukształtowanie ciężaru dowodzenia w sposób całkowity i zupełny wyłącza przytoczone powyżej zasady postępowania dowodowego oparte na normach art. 122. art. 180 Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza art. 187 § 1 i 191 ww. ustawy. Przywołane przepisy, jak stwierdzono, nakładają na organy podatkowe obowiązek zbadania i oceny wszystkich faktów i okoliczności które zostały ujawnione w prowadzonym postępowaniu. Decyzja może być bowiem podjęta dopiero po zebraniu całego materiału dowodowego. Oczywistym jest, iż pod uwagę winny być brane wszystkie okoliczności i te dla strony niekorzystne jak i korzystne z punktu widzenia istnienia obowiązku podatkowego. Zasada prawdy obiektywnej nakazuje organom podatkowym uwzględniać zarówno okoliczności korzystne jak i niekorzystne dla strony. (por. wyrok NSA z dnia 26.11.2003 r. sygn. akt I SA/Gd 1237/00 POP 2004/1/1). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, postępowaniu organów podatkowych zarzucić należy naruszenie przywołanych powyżej norm prawa procesowego. Ze zgromadzonego materiału wynika, iż znacząca kwota zobowiązania jest rezultatem ujawnienia kwoty stanowiącej równowartość [...], którą znaleziono przy A. H. w dniu [...]. Kwota ta został zabezpieczona przez policję, która podjęła prawem przewidziane kroki celem ustalenia źródeł ich pochodzenia. Z akt sprawy wynika ponadto, iż już na etapie postępowania przed organem I instancji pojawiła się informacja o tym, iż przeciwko A.H. prowadzone jest postępowanie w związku z przemytem na teren Niemiec znacznych ilości papierosów. Z opisu zawartego w Protokole z badania dokumentów i ewidencji kontrolowanej I. H. (K-19) na stronie 6 wynika, iż zwrócono się do Prokuratury Okręgowej w J.G. oraz CBŚ z zapytaniem dotyczącym okoliczności wypadku jakiemu uległ mąż Skarżącej. W dniu [...] uzyskano odpowiedź, z której m. innymi wynika, iż prowadzone było przeciwko A. H. postępowanie karne w związku z przywołanymi powyżej czynami. Okoliczność powyższa nie była jednak przedmiotem dalszego wyjaśnienia czy też oceny. W postępowaniu przed Sądem pełnomocnik Strony wskazał na powyższe okoliczności zeznając, iż prowadzone jest postępowanie karne z którego wynika, iż znalezione przy A. H. pieniądze pochodzą z przestępstwa. Okoliczność, iż organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania podatkowego posiadały wiedzę o toczącym się przeciwko A. H. postępowaniu karnym, wskazuje na to, iż nie są to nowe fakty czy dowody, które zasłaniały dopiero po wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Tym bardziej, iż informacja o tym fakcie została uzyskana w zawiązku z zapytaniem dotyczącym okoliczności związanych z ujawnieniem przy A. H. kwoty stanowiącej równowartość [...], w związku z wypadkiem jakiemu uległ on w dniu [...]. Mając na uwadze fakt, iż zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, ujawnienie czy sporne kwoty stanowią zysk z przemytu papierosów ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy. W takim przypadku ustalenia w postępowaniu karnym w sposób zasadniczy wpływają na wymiar zobowiązań podatkowych, co daje podstawę do zawieszenia postępowania podatkowego. Pomijając powyższe fakty organ podatkowy naruszył wskazane powyżej przepisy postępowania dowodowego, co legło u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. Analizując sprawę ponownie organ podatkowy stosując się do przywołanych przepisów i ich wykładni winien, dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zbadać jaki wpływ na wynik niniejszej sprawy mają ustalenia dokonane w postępowaniu karnym, a następnie dokonać wymiaru należnego zobowiązania w prawidłowej wysokości, kierując się zapisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie podziela natomiast Sąd zarzutów skargi dotyczących braku podstaw prawych do wykorzystania materiałów dowodowych zebranych w innym postępowaniu. Z treści art. 180 § 1 Ordynacji wynika, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tym samym mogą być jako dowód uznane także informacje czy też wyjaśnienia uzyskane w innym postępowaniu, o ile zostaną do sprawy włączone sposób formalny, a stronie zapewni się możliwość zaznajomienia z takimi dowodami. Jak wynika z akt sprawy wymogi te zostały w spornym postępowaniu wypełnione, brak zatem podstaw do kwestionowania takich działań organów podatkowych. Powyższa zasada odnosi się także do dowodów z zeznań świadków. W analizowanej sprawie zasadność sięgnięcia po dowody zebrane w toku postępowania prowadzonego przeciwko A.H. ma ponadto uzasadnienie w tym, iż z uwagi na istnienie pomiędzy małżonkami wspólności majątkowej rzutują one bezpośrednio na ustalenia dokonane w sprawie jego małżonki. Na marginesie już tylko zauważyć należy, iż Skarżąca formułując zarzuty skargi sama sobie przeczy, z jednej strony kwestionuje dopuszczalność wykorzystania dowodów zebranych w innym postępowaniu, z drugiej zaś trony stawia zarzut iż działań takich nie podjęto. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekał jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia natomiast art. 200 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI