I SA/Wr 1567/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Spółdzielni A w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że fikcyjne dane w oświadczeniach nabywców oleju opałowego uniemożliwiają zastosowanie zwolnienia z podatku akcyzowego.
Spółdzielnia A w Z. sprzedawała olej opałowy, korzystając ze zwolnienia z podatku akcyzowego, pod warunkiem złożenia przez nabywców oświadczeń o przeznaczeniu paliwa na cele grzewcze. Kontrola wykazała, że dane w oświadczeniach były fikcyjne. Spółdzielnia argumentowała, że nie musiała weryfikować danych, jednak sąd uznał, że brak należytej staranności w weryfikacji oświadczeń uniemożliwia zastosowanie preferencyjnej stawki akcyzy, co skutkowało oddaleniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni A w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2005 r. Spółdzielnia sprzedawała olej opałowy przeznaczony na cele grzewcze, korzystając ze zwolnienia z akcyzy, pod warunkiem uzyskania od nabywców oświadczeń o przeznaczeniu paliwa na te cele. Kontrola wykazała, że oświadczenia od niektórych nabywców zawierały fikcyjne dane personalno-adresowe. Organ podatkowy zakwestionował autentyczność tych oświadczeń, uznając, że nie dokumentują one sprzedaży oleju na cele opałowe i tym samym zaniżono podatek akcyzowy. Skarżąca spółdzielnia zarzucała brak logiki w kwestionowaniu oświadczeń, wskazując, że przepisy nie nakładały obowiązku żądania okazania dowodu tożsamości, a także podnosiła, że dochowała należytej staranności. Sąd administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo zinterpretowały przepisy. Podkreślono, że mechanizm oświadczeń ma na celu kontrolę dystrybucji oleju opałowego i jego faktycznego przeznaczenia. Brak prawdziwych danych w oświadczeniach dyskwalifikuje ich skuteczność i uniemożliwia zastosowanie preferencyjnych stawek podatkowych. Sąd stwierdził, że spółdzielnia nie wykazała należytej staranności w weryfikacji danych nabywców, co było niezbędne do skorzystania ze zwolnienia. Oddalono skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, fikcyjne dane w oświadczeniach nabywców oleju opałowego uniemożliwiają sprzedawcy skorzystanie ze zwolnienia z podatku akcyzowego, ponieważ sprzedawca nie dochował należytej staranności w weryfikacji tych oświadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm oświadczeń ma na celu kontrolę dystrybucji oleju opałowego. Brak prawdziwych danych w oświadczeniach dyskwalifikuje ich skuteczność i uniemożliwia zastosowanie preferencyjnych stawek podatkowych. Sprzedawca, który nie weryfikuje danych nabywców, nie dochowuje należytej staranności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.p.a. art. 65 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Określa stawkę podatku akcyzowego dla oleju opałowego przeznaczonego na cele opałowe.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Określa obniżoną stawkę akcyzy dla olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów, w tym uzyskania oświadczeń od nabywców.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt.1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia zaskarżonych decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.
u.o.d.o. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
Dopuszcza uzyskanie danych osobowych w związku z działalnością zarobkową, jeśli jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów.
u.o.d.o. art. 23 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
Dopuszcza przetwarzanie danych osobowych, jeśli jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Fikcyjne dane w oświadczeniach nabywców oleju opałowego uniemożliwiają sprzedawcy skorzystanie ze zwolnienia z podatku akcyzowego z uwagi na brak należytej staranności. Sprzedawca ma obowiązek weryfikacji danych nabywców, nawet jeśli przepisy nie nakładają tego wprost. Uzyskiwanie danych osobowych w celu weryfikacji oświadczeń jest zgodne z ustawą o ochronie danych osobowych, gdy jest niezbędne do wypełnienia obowiązków podatkowych.
Odrzucone argumenty
Spółdzielnia dochowała należytej staranności przy odbiorze oświadczeń. Przepisy nie nakładały obowiązku żądania okazania dowodu tożsamości. Usunięcie przepisu art. 35a ustawy o VAT i akcyzie z poprzedniego stanu prawnego oznaczało brak obowiązku weryfikacji danych.
Godne uwagi sformułowania
brak prawdziwych (zgodnych z rzeczywistością) danych dyskwalifikuje skuteczność złożonych oświadczeń nie wykazała, że dołożyła należytej staranności przy ich odbieraniu weryfikacja nie nastręcza większych problemów i z pewnością pozwoliłaby wyeliminować transakcje z nierzetelnymi klientami Ryzyko nierzetelności klienta - wadliwości czy też fikcyjności oświadczeń - obciąża podatnika, który we wszystkich wątpliwych przypadkach powinien odmówić sprzedaży oleju ze stawką preferencyjną.
Skład orzekający
Henryka Łysikowska
przewodniczący
Ireneusz Dukiel
sprawozdawca
Anetta Chołuj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku należytej staranności sprzedawcy przy weryfikacji oświadczeń nabywców oleju opałowego w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i przedmiotu opodatkowania (olej opałowy), ale zasady dotyczące należytej staranności i weryfikacji danych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dochowanie należytej staranności w procedurach podatkowych i jak konsekwencje mogą być poważne w przypadku zaniedbań, nawet jeśli przepisy nie są w pełni precyzyjne.
“Fikcyjne dane w oświadczeniach oznaczają utratę zwolnienia z akcyzy – sąd wyjaśnia obowiązki sprzedawcy oleju opałowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1567/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2007-01-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Anetta Chołuj Henryka Łysikowska /przewodniczący/ Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 29 poz 257 art. 65 ust. 1 Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2007 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni A w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2005 r. oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej we W. po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni A w Z., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2005 r. w wysokości [...]. Skarżąca spółdzielnia w 2005 r. prowadziła działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży oleju opałowego przeznaczonego wg oświadczeń nabywców na cele grzewcze. Przeprowadzone w Spółdzielni czynności kontrolne ujawniły, że zweryfikowane oświadczenia zawierały fikcyjne dane personalno-adresowe. Organ podatkowy I instancji za styczeń 2005 r. ostatecznie zakwestionował autentyczność oświadczeń wystawionych na N. A. N. i R. J. uznając, iż nie dokumentują one sprzedaży oleju opałowego na cele opałowe, przy czym ustalił także, że podatnik w tym okresie, składając deklaracje podatkowe dla potrzeb podatku akcyzowego, nie wykazywał podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży oleju opałowego i nie dokonywał wpłat należnych kwot akcyzy. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, iż w styczniu 2005 r. podatnik nie opodatkował podatkiem akcyzowym sprzedaży 563 litrów oleju opałowego z tytułu dokonania sprzedaży oleju opałowego na cele inne niż opałowe, a tym samym zaniżył podatek akcyzowy. W skardze strona skarżąca nie zgadzając się z decyzjami obu instancji, zarzuciła brak logiki w kwestionowaniu wskazanych wyżej oświadczeń wobec jasnej treści art. 35a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, zgodnie z którym sprzedawca wyrobów akcyzowych może (a nie musi) żądać od nabywcy okazania dowodu tożsamości. Spółdzielnia wskazała nadto, że w obowiązujących od 1 maja 2004 r. przepisach akcyzowych, ustawodawca pominął uregulowanie obowiązujące w poprzednim stanie prawnym wynikające z art. 35a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który upoważniał sprzedawcę wyrobów akcyzowych do żądania okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę, w sytuacji gdy przepisy uzależniały zastosowanie przez sprzedającego preferencyjnej stawki podatku od złożenia przez nabywcę oświadczenia o przeznaczeniu towaru na określone cele. W ocenie strony skarżącej powyższe uregulowanie było sprzeczne z ustawą o ochronie danych osobowych. Skarżąca twierdziła, że dochowała należytej staranności przy odebraniu przedmiotowych oświadczeń, co jej zdaniem potwierdził także sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż oświadczenia te zawierały wszelkie wymagane dane. Podatnik nadto wskazał, że zarzut "sfałszowania" danych personalno-adresowych organ powinien był udowodnić, powołując biegłych z zakresu grafologii. Odnośnie zarzutu, że spółdzielnia nie wykazywała podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży oleju opałowego i nie dokonywała wpłat należnych kwot akcyzy, skarżąca podała, że taka konieczność nie zachodziła wobec faktu, iż całość posiadanego oleju została odsprzedana na cele grzewcze, a tym samym nie powstał w ogóle obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym. W skardze podniesiono także, że przy sprzedaży oleju opałowego Spółdzielnia zarabiała tylko na marży handlowej (różnicy między hurtową ceną zakupu a detaliczną ceną sprzedaży), natomiast korzyści w podatku akcyzowym uzyskiwał kupujący, który składał oświadczenia podając nieprawdziwe dane personalno-adresowe. Po zapoznaniu się z treścią skargi Dyrektor Izby Celnej we W., wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl treści przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art.145 § 1 pkt.1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W zakresie tak określonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpatrywanej sprawie, stan faktyczny ustalony przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. w trakcie postępowania kontrolnego w zasadzie nie był przez skarżącą kwestionowany, a spór między stronami sprowadza się do odmiennej interpretacji przepisów regulujących obowiązki sprzedawcy oleju opałowego (przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie obrotu olejem opałowym) przy sprzedaży z zastosowaniem zwolnienia z akcyzy. Przedmiotem prawnej oceny Sądu stały się zatem znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 2 art. 65 cytowanej ustawy – w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2005 r. Na podstawie przepisu art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, olej opałowy jest wyrobem akcyzowym zharmonizowanym. Zgodnie z art. 2 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju podlega opodatkowaniu akcyzą. Czynność ta podlega opodatkowaniu niezależnie od tego, czy została wykonana z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (art. 4 ust. 4 ustawy). Ponadto zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, opodatkowaniu akcyzą podlega także nabycie lub posiadanie przez podatnika wyrobów akcyzowych, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. W myśl art. 11 ust. 1 powyższej ustawy, podatnikami akcyzy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu. Obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności podlegających opodatkowaniu (art. 6 ust. 1 ustawy). Stawka podatku akcyzowego dla oleju opałowego określona została w art. 65 ust. 1 ustawy (oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe - 233 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu, ciężkie oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe - 60 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu). Natomiast w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, olej opałowy jako wyrób akcyzowy, wymieniono dla celów określenia obniżonej stawki podatku akcyzowego przy sprzedaży tego wyrobu w kraju. Zgodnie z załącznikiem 1 rozporządzenia pozycja 2 lit. a, obniżona stawka akcyzy dotyczy olejów opałowych, z których 50% lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C, w przypadku gdy sprzedaż dotyczy oleju zabarwionego na czerwono i oznaczonego znacznikiem, przeznaczonego na cele opałowe. Przy czym, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jeżeli wyroby wymienione w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 nie są prawidłowo oznaczone lub nie są zabarwione na czerwono, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 maja 2005 r. w sprawie znakowania i barwienia paliw silnikowych oraz olejów opałowych dla celów kontroli obrotu (Dz. U. Nr 96, poz. 815), lub są przeznaczone na inne cele niż opałowe, lub nie spełniają warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, stosuje się do nich stawkę określoną w pozycji 1 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia, dotyczącą olejów napędowych. Stawka ta jest znacznie wyższa i wynosiła w okresie objętym zaskarżoną decyzją 1.180 zł/1.000 I. Na podstawie § 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, podatnik sprzedający wyroby określone w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 zobowiązany jest w przypadku tej sprzedaży do uzyskania od nabywców oświadczeń o przeznaczeniu nabywanych wyrobów. Wymagana treść tych oświadczeń różni się ze względu na status nabywcy, to znaczy w zależności czy jest to osoba fizyczna nie prowadzącą działalności gospodarczej, czy też należy do kręgu podmiotów uczestniczących w profesjonalnym obrocie (osoby prawne, jednostki bez osobowości prawnej, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą). W odniesieniu do nabywców będących osobami prawnymi, jednostkami organizacyjnym nie mającymi osobowości prawnej oraz osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą - sprzedawca obowiązany jest do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów, uprawniającym do stosowania stawek wymienionych w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 cyt. powyżej rozporządzenia wykonawczego. Oświadczenie może być złożone w wystawianej fakturze VAT, a jeżeli składane jest odrębnie, powinno zawierać dane dotyczące nabywcy, datę złożenia tego oświadczenia oraz powinno być dołączone do kopii faktury VAT (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Natomiast w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia, przy sprzedaży oleju osobom fizycznym nie prowadzącym działalności gospodarczej, sprzedawca zobowiązany jest do uzyskania od nabywcy oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe. Oświadczenie to powinno być dołączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy. Według ust. 2, oświadczenie nabywcy powinno zawierać: imię i nazwisko nabywcy, PESEL i NIP (pkt 1), adres zamieszkania nabywcy (pkt 2), określenie ilości nabywanego oleju opałowego (pkt 3), określenie ilości posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się urządzenia, jeżeli jest ono inne niż adres wymieniony w pkt 2 (pkt 4), wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych (pkt 5), a także datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis składającego oświadczenie (pkt 6). Na podstawie § 4 ust. 4 tegoż rozporządzenia, podatnik został zobowiązany do przechowywania dokumentacji związanej ze sprzedażą oleju opałowego do czasu upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z kolei z ust. 5 oraz z zawartego tam odesłania do odpowiedniego stosowania przepisu § 3 ust. 3 wynika, że w przypadku nie złożenia przedmiotowych oświadczeń przez nabywców bądź importera, zastosowanie znajdują stawki właściwe dla oleju napędowego. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że szczególne zasady opodatkowania podatkiem akcyzowym oleju opałowego związane są z jego przeznaczeniem na cele opałowe. Takie przeznaczenie oleju, stanowi przesłankę do zastosowania niższej stawki podatku, jak również jest podstawą zachowania zwolnienia od obowiązku podatkowego sprzedawców wyrobów akcyzowych, jako określonej kategorii podatników podatku akcyzowego. W zawisłej sprawie strona skarżąca dokonując sprzedaży oleju opałowego korzystała ze zwolnienia z podatku akcyzowego. Jednakże przeprowadzona u niej kontrola podatkowa w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania i prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku akcyzowego odnośnie okresu będącego przedmiotem oceny w zaskarżonej decyzji ujawniła, że zweryfikowane oświadczenia pochodzące od osób fizycznych zawierały fikcyjne dane personalno-adresowe. Obowiązujące przepisy prawa zwalniają z obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym podatników będących sprzedawcami wyrobów akcyzowych, jednakże ustawodawca wykluczył zwolnienie w stosunku do podatników sprzedających wyroby określone w poz. 2 lit. a załącznika 1 dla celów innych niż opałowe (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Dodać w tym miejscu należy, że zużycie oleju opałowego na inne cele niż opałowe, stanowi również przyczynę utraty zwolnienia od obowiązku podatkowego przez grupę podmiotów wyodrębnią w art. 11 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o podatku akcyzowym, a mianowicie podatników nabywających lub posiadających wyroby akcyzowe, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. Wskazana regulacja nie zwalnia z obowiązku zapłaty akcyzy w należnej wysokości sprzedawcy wyrobu akcyzowego - obowiązek podatkowy powstaje tu bowiem na wcześniejszym etapie obrotu. Należy także mieć na uwadze, że powstanie obowiązku podatkowego u nabywcy wyrobu akcyzowego zgodnie z brzmieniem powołanych wyżej przepisów, uwarunkowane jest nie pobraniem podatku akcyzowego od wyrobu akcyzowego we wcześniejszym etapie obrotu lub pobraniem go w wysokości niższej niż należna. Odpowiedzialność sprzedawcy i nabywcy wyrobów akcyzowych jest niezależna, z żadnego przepisu bowiem nie wynika tu zasada solidarności bądź zastępczości. Przepis § 4 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, wprowadzając system oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe, ma na celu stworzenie mechanizmu umożliwiającego kontrolę dystrybucji oleju opałowego oraz faktycznego przeznaczenia na cele opałowe. Służy temu w szczególności nałożony na sprzedawców oleju opałowego obowiązek uzyskania od nabywców oświadczeń o przeznaczeniu oleju na cele opałowe i połączenia ich z dowodami sprzedaży, a także zamieszczenia w oświadczeniach określonych danych identyfikujących nabywcę, a w przypadku nabywców będących osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej, dodatkowo - dotyczące ilości, typu i rodzaju urządzeń grzewczych oraz miejsca, gdzie się urządzenia te znajdują. Jednocześnie w ust. 5 § 4 tego rozporządzenia postanowiono, że w przypadku nie złożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 1-3, przepisy § 3 ust. 1 stosuje się odpowiednio, co oznacza obowiązek zastosowania do sprzedaży oleju opałowego wyższej stawki akcyzy właściwej dla oleju napędowego. Wskazana powyżej cecha obrotu olejem opałowym, jaką jest przeznaczenie na cele opałowe, w odniesieniu do sprzedaży oleju identyfikowana jest na podstawie złożonych przez nabywców oświadczeń. Zasadniczą treścią takiego oświadczenia, składanego przez konkretnego nabywcę, jest zapewnienie o nabyciu oleju na cele opałowe. W ten sposób nabywca przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodne z oświadczeniem wykorzystanie oleju opałowego, bądź - gdy należy do grupy nabywców uczestniczących w profesjonalnym obrocie - także o dalszym przeznaczeniu na cele opałowe. Każde bowiem wykorzystanie oleju opałowego, jak również jego odsprzedaż na cele inne niż opałowe, powoduje utratę zwolnienia od obowiązku podatkowego, a także skutkuje wymiarem podatku akcyzowego przy zastosowaniu stawki jak dla oleju napędowego. Powyższe stanowi swoistą sankcję z tytułu nie przestrzegania zasad dotyczących wprowadzania do obrotu i sprzedaży oleju opałowego przez producentów, importerów i sprzedawców. Z jednej bowiem strony ustanowiono preferencję podatkową dla sprzedaży oleju opałowego na cele opałowe w postaci obniżonej stawki podatku akcyzowego, natomiast z drugiej strony korzystanie z tej preferencji wymaga spełnienia szczególnych wymogów, o których mowa wyżej. Tak skonstruowane przepisy mają na celu wyeliminowanie możliwości unikania wywiązywania się z powinności zapłacenia podatku akcyzowego i zapewniają powszechność opodatkowania poprzez stworzenie sytuacji, w której można obciążyć podatkiem akcyzowym podmioty dokonujące obrotu wyrobami akcyzowymi, od których nie zapłacono akcyzy w należnej wysokości, na każdym etapie obrotu. Opierając się na powyższych rozważaniach Sąd doszedł do przekonania, iż organy podatkowe obu instancji prawidłowo zinterpretowały przepisy rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego regulujące obowiązki skarżącej Spółdzielni jako sprzedawcy oleju opałowego przy sprzedaży z zastosowaniem zwolnienia z akcyzy. W ust. 5 § 4 cyt. rozporządzenia jest mowa o zastosowaniu opodatkowania wyższej stawki akcyzy, w przypadku nie złożenia oświadczenia, jednakże podobnie jest w sytuacji, gdy posiadane przez podatnika dokonującego sprzedaży oleju opałowego oświadczenia nie pozwalają na zidentyfikowanie osoby od której pochodzą, bądź transakcji, których dotyczą, z uwagi na brak prawdziwych (zgodnych z rzeczywistością) danych. Dokumenty takie nie mogą stanowić potwierdzenia sprzedaży oleju na cele opałowe, co jest równoznaczne z brakiem oświadczenia w ogóle. Należało bowiem podkreślić, że ze względu na cel przedstawionej regulacji, brak prawdziwych danych personalno-adresowych nabywców, dyskwalifikuje skuteczność złożonych oświadczeń nabywców oleju opałowego. W tym zakresie, wbrew swoim twierdzeniom, skarżąca nie wykazała, że dołożyła należytej staranności przy ich odbieraniu. Z pewnością o dochowaniu należytej staranności nie świadczy odbieranie przez upoważnionego pracownika skarżącej gotowych oświadczeń, zawierających wszystkie wymagane dane, jednakże bez ich weryfikacji, w przypadku osób fizycznych – z dowodem osobistym, a w przypadku osób prawnych – z aktualnym odpisem z KRS. Taka weryfikacja nie nastręcza większych problemów i z pewnością pozwoliłaby wyeliminować transakcje z nierzetelnymi klientami. Nadto z uwagi na fakt, iż Spółdzielnia na zwolnieniu z akcyzy niewiele zarabiała, tym bardziej takie działanie było w jej interesie. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej we W., że sam fakt złożenia przez osobę fizyczną kompletnego oświadczenia, tj. mającego w swojej treści wszystkie elementy określone w przepisie § 4 ust. 2 rozporządzenia, w żadnym przypadku nie jest jedyną przesłanką zachowania prawa do zwolnienia z podatku akcyzowego sprzedawcy oleju opałowego na cele opałowe. Takie rozumowanie prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego wniosku, iż podstawą do zwolnienia podatnika (sprzedawcy) z podatku akcyzowego jest posiadanie przez sprzedawcę jakiegokolwiek oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe, wystawionego przez kogokolwiek. Czym innym jest bowiem kompletność oświadczeń nabywców oleju opałowego, a więc ich zgodność formalna z przepisem § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego cytowanego powyżej, a czym innym materialna rzetelność przedmiotowych dokumentów, ustalona w postępowaniu podatkowym na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Nieuzasadnionym jest również twierdzenie skarżącej, że przepis dopuszczający żądanie okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę, w sytuacji gdy przepisy uzależniają zastosowanie przez sprzedającego preferencyjnej stawki podatku od złożenia przez nabywcę oświadczenia zawierającego jego dane osobowe oraz w przypadku osób fizycznych dodatkowo zapewnienie o przeznaczeniu towaru na określone cele, jako sprzeczny z ustawą o ochronie danych osobowych, został przez ustawodawcę celowo usunięty z obrotu prawnego. Jakkolwiek rzeczony przepis art. 35a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie ma swojego odpowiednika w obowiązującej ustawie, to jednak takiemu twierdzeniu strony skarżącej wyraźnie przeczą przepisy art. 3 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), które dopuszczają uzyskanie danych osobowych przez osoby fizyczne i osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, jeżeli przetwarzają (pod tym pojęciem mieści się także ich uzyskiwanie – zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy) dane osobowe w związku z działalnością zarobkową, zawodową lub dla realizacji celów statutowych i jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Zatem uzyskanie danych podlegających ochronie jest usprawiedliwione obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa podatkowego. Dane te są niezbędne do ustalenia, kto i w jakim celu dokonuje zakupu oleju opałowego, przez co mają bezpośredni wpływ na określenie istnienia obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym oraz jego wysokości ze względu na wysokość stawki podatkowej, uzależnionej od sprzedaży tego wyrobu na cele opałowe. Ponadto rozumowanie strony skarżącej prowadzi do wniosku, iż samo uzyskanie oświadczenia jest sprzeczne z przepisami chroniącymi dane osobowe, a przecież tak się nie dzieje. W ocenie Sądu, pomimo iż obecnie uprawnienie żądania okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę nie wynika wprost z przepisu prawnego, to jednak dokonanie weryfikacji danych wpisanych do oświadczenia z dowodem osobistym nabywcy – osoby fizycznej lub z odpisem z KRS w przypadku osób prawnych, jest zgodne z przepisami powołanej wyżej ustawy. Aktualnie ustawodawca nie narzuca sprzedawcy wyrobów akcyzowych w tym zakresie konkretnego sposobu postępowania, co jednak nie zwalnia podatnika z zachowania należytej staranności. Podatnik, który chce skorzystać z obniżonych stawek akcyzy, winien dołożyć wszelkich starań przy gromadzeniu materiału będącego podstawą zastosowania preferencyjnych stawek podatkowych. W ocenie Sądu organ celny prawidłowo argumentował, że z uwagi na warunkowy charakter preferencji podatkowych, odpowiedzialność za ich spełnienie ponosi podatnik, który z preferencji korzysta. Ryzyko nierzetelności klienta - wadliwości czy też fikcyjności oświadczeń - obciąża podatnika, który we wszystkich wątpliwych przypadkach powinien odmówić sprzedaży oleju ze stawką preferencyjną. Oświadczenia dotyczące konkretnych transakcji sprzedaży muszą pochodzić od osoby faktycznie zakupu dokonującej. Fakt posiadania oświadczeń z nieprawdziwymi danymi osobowymi nabywców, uniemożliwia uznanie prawa podatnika do zastosowania preferencji podatkowych przy sprzedaży olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe. Na zakończenie należało się odnieść do twierdzenia strony, która z faktu braku ustawowego uprawnienia żądania okazania dowodu tożsamości lub innego dokumentu identyfikującego nabywcę przy odbieraniu oświadczenia, wywodziła podstawy do przyjęcia domniemania prawdziwości danych zawartych w oświadczeniach bez ich weryfikacji z jakimikolwiek dokumentami ze względu obowiązywanie zasady działania w dobrej wierze. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, podatnik mógłby chronić się działaniem w dobrej wierze tylko w sytuacji dopełnienia wszelkich starań w celu ustalenia prawdziwości danych zawartych w oświadczeniu, co byłby w stanie udowodnić, a mimo to dane okazałyby się później fałszywe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI