I SA/Wr 1533/02

I SA/Wr 1533/02 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Wójcik
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A S.A. w O. na postanowienie Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji. p o s t a n a w i a : odrzucić skargę
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 15 lutego 2002 r. A spółka akcyjna w O. wniosła o zwolnienie z egzekucji wierzytelności oraz znaku firmowego, które to prawa zajęte zostały przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w O. w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych wobec podatnika.
W uzasadnieniu wskazano, że zadłużenie przedsiębiorstwa jest konsekwencją wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się cały sektor polskiego hutnictwa żelaza i stali, ta zaś jest konsekwencją transformacji gospodarczej Państwa. Podkreślono, że A po przekształceniu w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, nie posiada płynności finansowej a mimo to realizuje program naprawczy. W tym celu przekształcono spółkę w strukturę holdingową tworząc nowe efektywniejsze podmioty gospodarcze. Zagospodarowywany jest zbędny majątek, racjonalizuje się zatrudnienie. Podniesiono także, że zarząd A przygotowuje program restrukturyzacyjny zgodnie z wymogami ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, wszystko zaś po to by uratować zakład o 250 letniej tradycji oraz znak towarowy, firmę i markę, na które pracowało dziesięć pokoleń pracowników.
Postanowieniem z [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 13, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. 1991 nr 36, poz. 161) - dalej "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym" Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w O. odmówił zwolnienia z egzekucji praw podatnika w postaci prawa rejestracji znaku towarowego i wierzytelności A z tytułu zawartych przez nią umów cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu powołując przepis art. 13 § 1 cytowanej ustawy wskazano, że muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki, a to ważny interes zobowiązanego oraz zgoda wierzyciela na zwolnienie.
Tymczasem zobowiązany zgody takiej nie przedstawił. Nawiązano do postępowań egzekucyjnych prowadzonych wcześniej wobec A SA w O., w których wartość egzekwowanych roszczeń przekracza 86.000000 zł. Wskazano, że organ egzekucyjny podjął wszelkie dostępne działania egzekucyjne stosując jednocześnie zajęcia rachunków bankowych, ruchomości, wierzytelności pieniężnych, prawo rejestracji znaku towarowego i udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.
Wielkość zadłużenia uzasadniała jednoczesne zastosowanie wymienionych rodzajów egzekucji. Skuteczność tych postępowań nie gwarantuje jednak zaspokojenia nawet 1/10 długu A, dlatego też brak podstaw do zwolnienia z egzekucji np. wierzytelności pieniężnych, gdyż prowadziło by to do faktycznego zaniechania egzekucji. Nadto do daty wydania postanowienia A nie uzyskała zgody żadnego wierzyciela w myśl powołanego art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
W zażaleniu na to postanowienie A SA w O. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach zażalenia podkreślono, że A nie kwestionuje stanu faktycznego prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Wykazała jednak istnienie ważnego interesu. Powołała się na objęcie programem restrukturyzacji polskiego przemysłu stalowego oraz fakt, że w myśl ustawy z 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, część jej długu podlegać będzie restrukturyzacji. Odmowa zwolnienia z egzekucji uniemożliwia dokończenie procesu restrukturyzacyjnego i może doprowadzić do całkowitego zlikwidowania działalności A. Zarzucono także, że organ I instancji nie ustalił, czy wierzyciele A wyrazili zgodę na zwolnienie
Postanowieniem z [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 134 Kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał także, z powołaniem się na przepisy art. 13, art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, że A nie wykazała uzyskania zgody wierzycieli. Skoro tak, to nie został naruszony przepis art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żaden z argumentów zażalenia dotyczący trwającego procesu restrukturyzacyjnego i działań naprawczych prowadzonych przez podatnika nie może być podstawą zwolnienia z egzekucji zajętych praw. Podkreślono wreszcie że celem umożliwienia A zakończenia procesów restrukturyzacyjnych wstrzymano prowadzenie czynności egzekucyjnych do 30 kwietnia 2002 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A SA w O. wniosła o uchylenie postanowienia Izby Skarbowej, zawieszenie czynności egzekucyjnych i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu ponownie wskazano na zapisy ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, która ma zastosowanie do skarżącego i pozwoli na zawarcie umów o restrukturyzacji finansowej z wierzycielami A.
Dlatego strona skarżąca miała interes prawny w zwolnieniu z egzekucji zajętych praw majątkowych. Prowadzenie egzekucji wywoła całkowitą niewypłacalność jednostki, która zmuszona będzie ogłosić upadłość i nie zostanie objęta postępowaniem oddłużeniowym, które daje jej szanse na przetrwanie. Zdaniem skarżącej organy egzekucyjne nie wzięły tego faktu pod uwagę.
Wskazano, że zapadłe rozstrzygnięcia oparto w znacznej części na uznaniu administracyjnym, lecz instytucja uznania nie oznacza dowolności w ocenie zebranego materiału dowodowego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano też zupełne pominięcie w orzeczeniach organów interesu społecznego.
Organy obu instancji całkowicie zignorowały społeczne skutki swojej decyzji które w konsekwencji doprowadzą do upadłości A i utraty zatrudnienia przez kilkaset zatrudnionych w niej osób. To zaś narusza interes lokalnej społeczności i interes poszczególnych pracowników.
Ponadto zdaniem skarżącej organy orzekały na podstawie niepełnego materiału dowodowego gdyż nie zebrały go w sposób wyczerpujący, skoro nie wyjaśniono istnienia zgody wierzycieli w rozumieniu art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
Wniosek o zawieszenie czynności egzekucyjnych, traktowany jako wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia organu odwoławczego, został oddalony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego O.Z. we Wrocławiu z 8 lipca 2002 r. (k. [...], [...] akt).
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie z argumentacja tożsamą do podniesionej w motywach postanowienia z [...].
Pismem procesowym z 28 kwietnia 2004 r. Syndyk Masy Upadłości A SA w O. zawiadomił o ogłoszeniu upadłości tego podatnika przedkładając stosowne postanowienie Sądu Gospodarczego w O. z [...] w sprawie [...] (k. [...] akt). Zawiadamiając o prowadzeniu procesu upadłościowego i powołując się na art. 63 Prawa upadłościowego Syndyk Masy Upadłości wniósł o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego w sytuacji umorzenia postępowań egzekucyjnych.
Izba Skarbowa w O. w odpowiedzi na to pismo podtrzymała stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 sądy administracyjne sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).
Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. artykułu). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Z zasady, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja tego rodzaju, że sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień (porównaj wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r, sygn. akt III SA 4731/97 - lex nr 37180).
Słusznie podnosi organ odwoławczy, że przepisy art. 8-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wśród przedmiotowych zwolnień z egzekucji zwolnienia prawa znaku towarowego i wierzytelności będących przedmiotem wniosku strony. Wniosek ten należało traktować jako dochodzenie wyłączenia spod egzekucji wskazanych w nim praw w rozumieniu art. 38 i następne ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W myśl art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zmiana ta wprowadzona ustawą z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 125 poz. 1368) obowiązywała w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (weszła w życie 30 listopada 2001 r.). W przepisie art. 13 ustawy z 6 września 2001 r. wskazano, że jej normy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed wejściem w życie ustawy, z tym, że wydane postanowienia oraz czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów dotychczasowych są skuteczne (z zastrzeżeniem art. 14).
Zapis taki jest wyrazem zasady bezpośredniego działania ustawy nowej.
Zatem w dacie wniesienia skargi do NSA obowiązywał stan prawny, który w sposób niebudzący wątpliwości wykluczał możliwość wniesienia skargi podmiotowi, któremu organy egzekucyjne odmówiły wyłączenia spod egzekucji określonych przedmiotów majątkowych.
Z tych względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) skargę należało odrzucić.