I SA/WR 1511/02

I SA/Wr 1511/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Adamiak
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
GSK 730/04 - Wyrok NSA z 2004-07-15
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 2 par. 2, art. 3 par. 1, art. 84, art. 210 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 240 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna -Anna Stec Sędziowie : Sędzia NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca ) Protokolant - Halina Rosłan Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2004r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 152 zł 50 gr. ( sto pięćdziesiąt dwa zł i 50/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego ; III. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji. IV.
Uzasadnienie
Decyzją z [...]r. sygn. [...], skierowaną do B. K. z [...]r., Dyrektor Urzędu Celnego we W. objął samochód marki Mercedes Sprinter 312 D nr nadwozia [...], procedurą dopuszczenia do obrotu oraz wymierzył w stosunku do tego pojazdu należności celne. Wobec niewniesienia od powyższej decyzji odwołania - stała się ona ostateczna. Pismem z [...] r. B. K. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wymienioną decyzją ostateczną wobec ujawnienia nowych dowodów, które w dniu jej wydania nie były znane wydającemu ją organowi , wyjaśniając , że [...]r., działając w dobrej wierze, nabyła w L. przedmiotowy samochód. W trakcie czynności rejestracyjnych pojazdu okazało się, iż nie zostały uiszczone należności celno-podatkowe. W związku z tym zwróciła się do Urzędu Celnego we W. o naliczenie tychże opłat, co organ ów uczynił, a wymierzone należności zostały wpłacone. Następnie okazało się, że pojazd pochodzi z kradzieży, której B. K. - podpisując umowę kupna-sprzedaży - nie była świadoma. Postanowieniem z [...]r. Prokuratura Rejonowa w G. W. zwróciła przedmiotowy pojazd prawowitemu właścicielowi i auto zostało wywiezione do Niemiec. W związku z tym, iż w świetle art.169 Kodeksu cywilnego nie nabyła własności samochodu - wystąpiła do urzędu skarbowego o zwrot naliczonego przez Urząd Celny we W. podatku VAT. Decyzją [...] z [...]r. Urząd Skarbowy W. – P. P. stwierdził brak obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, a w związku z tym stwierdził nadpłatę tego podatku i dokonał jej zwrotu, uzasadnieniu Urząd wskazał, że, zgodnie z art.169 Kodeksu cywilnego, własność rzeczy skradzionej przechodzi na kolejnego nabywcę w dobrej wierze dopiero z upływem trzech lat, a w niniejszej sprawie okres ten nie upłynął. Natomiast z art.3 ust.l pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Zdaniem urzędu skarbowego czynność importu skradzionego samochodu nie mogła być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
Postanowieniem z [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego we W. wznowił postępowanie celne w sprawie zakończonej wskazaną wyżej decyzją z [...]r., po czym, decyzją z [...]r. sygn. [...], odmówił uchylenia decyzji. Zdaniem organu 1 instancji nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności
2
Sygn. akt 3 I S.A./Wr 1511/02
faktyczne lub nowe dowody Istniejące w dniu wydania decyzji, które nie byłyby znane organowi celnemu wydającemu tę decyzję. W szczególności przedłożona przez Panią K. decyzja urzędu skarbowego została wydana po dacie decyzji wymiarowej o sygn. [...]. Ponadto w prawie celnym brak jest przepisu adekwatnego do powołanego w decyzji urzędu skarbowego art.3 ust.l pkt 3 ustawy o podatku od towarów i sług oraz podatku akcyzowym. Organ powołał się też na przepis art.2 § 2 Kodeksu celnego, w myśl którego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Wskazał, iż, stosownie do art.210 §1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.
Od powyższej decyzji B. K. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości zarzucając , że po wydaniu przez organ celny w dniu [...]r. spornej decyzji wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okazało się bowiem, ze samochód jest kradziony i w myśl art.169 Kodeksu cywilnego nie nabyła do niego prawa. Podniosła nadto, że dołożyła wszelkich starań przy zakupie pojazdu, w tym dokonała sprawdzenia w Europejskim Rejestrze Pojazdów w Poznaniu.
Decyzją z dnia [...]r. Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach swego rozstrzygnięcia - dokonując wykładni art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej - przytoczył między innymi ,iż w niniejszej sprawie nie można jako nowej okoliczności (nowego dowodu) potraktować wydania przez urząd skarbowy cyt. wyżej decyzji z 7 maja 2001 r. Fakt ten miał miejsce bowiem po wydaniu przez Dyrektora Urzędu Celnego we W. decyzji [...], a więc rozstrzygnięcie urzędu skarbowego nie istniało w dniu wydawania wymienionej decyzji organu celnego. Tym samym nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących zastosowanie art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, to zaś - jak słusznie uznał zdaniem Prezesa GUC organ 1 instancji - skutkuje odmową uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej (art.245 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej).W ocenie organu odwoławczego rozważenia wymagała natomiast kwestia, czy za taką okoliczność można uznać fakt, że w dniu wydawania przez organ celny decyzji sygn. [...] samochód był kradziony, o czym nie wiedział ani organ celny, ani B. K . Odnosząc się do
powyższego zagadnienia organ odwoławczy wywiódł, że stosownie do art.2 §2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Natomiast dług celny w przywozie jest powstałym z mocy prawa zobowiązaniem do uiszczenia należności celnych przywozowych odnoszącym się do towarów (art.3 §1 pkt 2 Kodeksu celnego), przy czym Kodeks celny wprowadza dług celny w przywozie w 6-ciu artykułach (209-213 i 224), z których jeden (art.210) stanowił podstawę prawną wydanej decyzji z [...]r. sygn. [...]. W dalszej części wywodów organ odwoławczy podniósł ,że regulując materię związaną z powstaniem długu celnego legislator przewidział jednocześnie sytuacje, w których dług celny w przywozie nie powstaje. W szczególności mówią o tym przepisy art. 214 §1 i §3, art.220 §2 Kodeksu celnego. Nie wyłączają one jednak powstania długu celnego w sytuacji, która zaistniała w niniejszej sprawie (towar pochodzący z kradzieży). Nie czynią tego również przepisy, wydanego na podstawie delegacji ustawowej, rozporządzenia Ministra Finansów z 23 czerwca 1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz.U. nr 60 poz.645 ze zm.).W Kodeksie celnym określono także sytuacje, w których dług celny wygasa (art.244), jednak i tutaj prawodawca nie umieścił omawianego przypadku. Dodatkowo - żaden przepis Kodeksu celnego nie wprowadza zakazu importu towaru pochodzącego z kradzieży; żaden też przepis tej ustawy nie normuje pojęcia wady prawnej towaru.
Konkludując , należało więc stwierdzić w przekonaniu organu drugiej instancji , że fakt wprowadzenia towaru pochodzącego z kradzieży na polski obszar celny wiąże się m.in. z powstaniem długu celnego oraz jego uiszczeniem. W prawie celnym brak jest bowiem przepisu, analogicznego do przywołanego przez urząd skarbowy art.3 ust.l pkt 3 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który dawałby organom celnym możliwość uznania, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotowy samochód nie znalazł się w sytuacji powodującej powstanie wobec niego długu celnego. Powołując się na stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym przez nową okoliczność faktyczną należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc prawdopodobnie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (wyrok NSA z 25 czerwca 1985r. sygn. 1 S.A. 198/85, ONSA 1985 nr 1 póz.35) organ ten przyjął, że w omawianej sprawie kradzież pojazdu taką okolicznością (dla potrzeb art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej) nie
Sygn. akt3IS.A./Wrl511/02
jest, albowiem nie skutkowała by ona odmiennym rozstrzygnięciem sprawy. Nawet jednak, gdyby uznać, że kradzież stanowi " nową okoliczność faktyczną " , o której mowa w art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej również i to nie dawałoby Dyrektorowi Urzędu Celnego we W. podstawy do uchylenia decyzji z [...]r. sygn. [...], ponieważ, w myśl art.245 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ, po przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli wskutek wznowienia postępowania mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości , zarzucając naruszenie przepisów działu IV Ordynacji podatkowej oraz naruszenie słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca ponownie przytoczyła okoliczności faktyczne pozostające w związku z nabyciem samochodu, uiszczeniem cła i podatku od towarów i usług. W przeświadczeniu strony skarżącej nie znajduje wobec niej zastosowania przepis art.210 Kodeksu celnego, ponieważ nie wprowadziła przedmiotowego samochodu na polski obszar celny i nie odprawiła go z powrotem do Niemiec , a nadto dochowała wszelkiej staranności przy zakupie auta , dokonała bowiem sprawdzenia legalności jego pochodzenia w Europejskim Rejestrze Pojazdów oraz poddała go oględzinom technicznym u rzeczoznawcy Urzędu Celnego we W . Po wydaniu decyzji w przedmiocie dopuszczenia samochodu do obrotu i określenia długu celnego wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna tzn. kradzież. Strona skarżąca wywodzi , że gdyby organ znał ten fakt przed dniem wydania decyzji, wówczas nie oclił by pojazdu, lecz powiadomił policję oraz prokuraturę. O dług celny organ winien wystąpić do sprawców kradzieży, którzy są znani , natomiast zasłaniając się luką prawną , której prawodawca nie uwzględnił Prezes Głównego Urzędu Ceł w opinii skarżącej dopuścił się naruszenia jej słusznego interesu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie
Sygn. akt 3 1 S.A./Wr 1511/02
nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja , podjęta w ramach instytucji wznowienia postępowania , uchybia prawu , stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie jest zasadny.
Podstawę prawną wznowienia na żądanie skarżącej B. K. postępowania - zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]r. w przedmiocie objęcia pojazdu procedurą dopuszczenia do obrotu i określenia kwoty długu celnego - stanowił art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W świetle tej normy prawnej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie Jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi , który wydał decyzję.
W pełni należy podzielić stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji , że zapadłe po dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]r. rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego W. – P. P. z [...]r. nr [...] o stwierdzeniu nadpłaty podatku VAT nie może stanowić " nowego dowodu", o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej , albowiem nie istniało w chwili podjęcia decyzji ostatecznej objętej wznowieniem postępowania. Przechodząc natomiast do oceny słuszności rozważań organu w kwestii, czy w niespornych okolicznościach niniejszej sprawy ujawnienie faktu , iż pojazd , który nabyła skarżąca był skradziony - ma prawne znaczenie w zakresie długu celnego , a wobec tego , czy może być uznany za istotną , nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, skutkującą odmiennym rozstrzygnięciem - nie sposób zgodzić się ze
6
Sygn. akt3ISa/Wrl511/02
sformułowanymi przez stronę przeciwną wywodami. Jakkolwiek regulacje Kodeksu celnego w przedmiocie określenia sytuacji, w których dług celny nie powstaje - nie wyłączają wprost przypadku towaru pochodzącego z kradzieży , nie wprowadzono również normy prawnej w Kodeksie celnym zakazującej expressis verbis importu skradzionego towaru, lecz nie oznacza to, że tego rodzaju zakaz , tudzież brak podstaw prawnych do dopuszczenia skradzionego towaru do obrotu i określenia długu celnego nie może zostać wywiedziony pośrednio z unormowań Kodeksu celnego i nie znajduje oparcia w zasadach prawnych, mających charakter klauzul generalnych , obowiązujących w porządku prawnym. Nie można pomijać bowiem , iż jest to szczególny przypadek , który ma związek z działaniem przestępczym, to jest czynem zabronionym przez prawo , pozostającym w sferze regulacji prawa karnego.
W niniejszej sprawie ostateczna decyzja z dnia [...]r. została wydana na gruncie norm art. 210 § 1 i § 3 pkt 3 Kodeksu celnego , w myśl których dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, a dłużnikami z tego tytułu są osoby , które nabyły , posiadały lub posiadają taki towar i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć , że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. W kontekście cytowanych przepisów oraz przywołanego w zaskarżonej decyzji art. 2 § 2 Kodeksu celnego należy więc rozważyć , czy " wprowadzenie towaru " - legalne bądź nie - ma miejsce również wówczas , gdy towar pochodzi z kradzieży.
W omawianej materii wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 1993r. , SA/Wr 428/93 ( Monitor Podatkowy Nr 4/1994r.) konstruując tezę , że rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być towarem rozumieniu art. 2 pkt 1 Prawa celnego i przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą oraz podlegać odprawie celnej oznaczającej decyzję organu celnego o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Pogląd ten , mimo że wygłoszony na gruncie Prawa celnego , nadal zachowuje swą aktualność bo wprawdzie Kodeks celny nie definiuje wzorem Prawa celnego pojęcia towaru, ale przyjąć należy , przy braku definicji, iż jest to każda rzecz ruchoma oraz energia , będące przedmiotem obrotu towarowego. Również przywóz towarów na polski obszar celny i wywóz towarów z polskiego obszaru celnego, którego tryb i zasady reguluje Kodeks celny ( art.l ) - jako przedmiot tej ustawy - odpowiada generalnie treści pojęciu obrotu
Sygn. akt3IS.A./Wrl511/02
towarowego w rozumieniu art.2 pkt 3 Prawa celnego. Stan prawny w tej materii nie uległ zatem znaczącym zmianom. Wobec powyższego , nie można uznać , że w ramach zakresu przedmiotowego art. 210 § 1 w związku z art. 2 § 2 oraz art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego doszło do "wprowadzenia towaru" skradzionego , a w konsekwencji do powstania długu celnego w przywozie. Tym samym nie znajdują też w ogóle zastosowania przepisy dotyczące wygasania długu celnego , jeśli dług ten nie powstaje.
W powyższym świetle , skradziony za granicą pojazd , co do którego nie nastąpiło przejście prawa własności na nabywcę krajowego i który został zwrócony w przepisanym trybie właścicielowi zagranicznemu nie może być na tle unormowań Kodeksu celnego, w szczególności art. 84 i art. 3 § 1 pkt 18 , przedmiotem dopuszczenia do obrotu i uzyskać status celny towaru krajowego oraz podlegać należnościom celnym przywozowym. Pobieranie cła w tej sytuacji , jako rodzaju przymusowej daniny o charakterze publicznoprawnym, jest także nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą demokratycznego państwa prawnego, oraz wywodzoną z niej zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i tworzonego prawa.
W tym stanie rzeczy, skoro zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 245 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej - należało uchylić zaskarżone decyzje na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ; rozstrzygnięcie o kosztach oraz w przedmiocie wykonania decyzji znajduje oparcie w artykułach 200 i 152 powołanej ustawy.