I SA/Wr 1488/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-03-28
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzaległości podatkoweOrdynacja podatkowaspółka z o.o.postępowanie egzekucyjnebezskuteczność egzekucjiupadłość spółkipostępowanie restrukturyzacyjne

WSA we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego i brak wskazania innych współodpowiedzialnych członków zarządu.

Skarżąca, B. K.-S., członek zarządu spółki A, zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej o jej solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu odsetek za zwłokę. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe naruszyły prawo materialne i procesowe. Wskazano na błędy w ustaleniu okresu pełnienia funkcji przez skarżącą oraz brak rozważenia, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły, gdy skarżąca miała jeszcze wpływ na decyzje spółki. Dodatkowo, organ nie wskazał innych członków zarządu, którzy również ponoszą solidarną odpowiedzialność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która orzekała o solidarnej odpowiedzialności B. K.-S. jako członka zarządu spółki A za zaległości spółki z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r. Sąd uznał, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Kluczowe zarzuty skarżącej, które Sąd uznał za zasadne, dotyczyły braku rozważenia, czy przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała jeszcze wpływ na działalność spółki, oraz braku wskazania w decyzji pozostałych członków zarządu, którzy również ponoszą solidarną odpowiedzialność. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność członka zarządu nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości. Ponadto, organ odwoławczy nie rozważył, czy istotnie w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, zwłaszcza w kontekście toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd zwrócił uwagę na rozbieżności w ustaleniach organów co do okresu pełnienia funkcji przez skarżącą. Zarzut dotyczący braku wskazania innych współodpowiedzialnych członków zarządu również został uznany za zasadny, gdyż decyzja o odpowiedzialności powinna określać krąg osób solidarnie odpowiedzialnych. Pozostałe zarzuty skarżącej, dotyczące braku wiedzy o stanie finansowym spółki czy wewnętrznego podziału obowiązków, zostały uznane za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odpowiedzialność członka zarządu nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie rozważył, czy istotnie w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, zwłaszcza w kontekście toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego, które zostało umorzone po okresie pełnienia przez skarżącą funkcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

op art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie członkowie zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

op art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

op art. 116 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki.

op art. 116 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Przesłanka wykazania braku winy członka zarządu za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie jest spełniona, jeżeli w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił on już tejże funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań.

op art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ( ... ) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości ( postępowanie układowe ) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

op art. 116 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Pomocnicze

op art. 122

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

op art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany wyczerpująco rozpatrzyć i ocenić okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego sprawy.

op art. 191

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany ocenić na podstawie całego materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o uchyleniu decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o uchyleniu decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 21

Do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie zmian.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

Celem postępowania restrukturyzacyjnego była poprawa sytuacji finansowej podmiotu, stworzenie perspektyw rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy.

k.s.h. art. 201

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak rozważenia, czy przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność spółki. Naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania w decyzji pozostałych członków zarządu, którzy ponoszą solidarną odpowiedzialność. Naruszenie art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i ocenę okoliczności sprawy.

Odrzucone argumenty

Brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki i wewnętrzny podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu nie wyłączają odpowiedzialności. Brak uprawnień do samodzielnego działania w imieniu Spółki nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli nie wykazano podjęcia właściwych kroków w celu uniknięcia zaległości.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki. Solidarność członków zarządu dotyczy ich wspólnej odpowiedzialności za cudzy dług. Wewnętrzny podział obowiązków nie jest okolicznością wyłączającą winę członka zarządu.

Skład orzekający

Andrzej Szczerbiński

przewodniczący

Ewa Kamieniecka

sprawozdawca

Jadwiga Danuta Mróz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, zwłaszcza w kontekście momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości oraz konieczności wskazania wszystkich współodpowiedzialnych osób."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami Ordynacji podatkowej, ale zasady interpretacji odpowiedzialności członków zarządu pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w praktyce gospodarczej i budzi duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników.

Czy członek zarządu odpowie za długi spółki, gdy o upadłości zdecydowano po jego odejściu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1488/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński /przewodniczący/
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Jadwiga Danuta Mróz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 116  par. 1,  art. 187  par. 1,  art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Ewelina Bedyńska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. K. – S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu A Sp. z o. o. za zaległość Spółki z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 2.815 ( dwa tysiące osiemset piętnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. orzekł o odpowiedzialności B. K. – S. jako osoby trzeciej – pełniącej obowiązki członka zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A za odsetki za zwłokę w łącznej kwocie [...] od zaległości Spółki z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad i grudzień 2002 r. oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 130,33 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że B. K. – S. była członkiem zarządu Spółki A w okresie od 15 stycznia 2002 r. do 10 marca 2005 r. Spółka posiada zaległości podatkowe, wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G.z dnia [...] nr [...] określającej wysokość odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r. Z akt egzekucyjnych Spółki wynika, że egzekucja z majątku Spółki prowadzona od 2003 r. jest bezskuteczna. Z protokołów o stanie majątkowym Spółki wynika, że Spółka nie posiada nieruchomości, działalność gospodarczą prowadzi w dzierżawionych pomieszczeniach, korzysta ze sprzętu komputerowego na podstawie umów użyczenia, nie posiada samochodów, maszyn, urządzeń ani środków finansowych. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie egzekucyjne wobec Spółki prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] nr [...] oraz nr [...], dotyczących zaległości Spółki z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r.
Organ I instancji wskazał również, że od 1998 r. spadały przychody Spółki z działalności gospodarczej i już w 1999 r. Spółka miała poważne problemy finansowe. B. K. – S. jako członek zarządu Spółki posiadała wiedzę na temat trudności ekonomicznych Spółki. Wprawdzie Spółka w dniu 12 listopada 2002 r. złożyła wniosek o restrukturyzację zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za luty i marzec 2002 r. oraz zaległości podatkowych wynikających z deklaracji PIT – 4 za styczeń, maj – grudzień 2001 r. i styczeń - maj 2002 r., to jednak decyzją z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie restrukturyzacyjne, gdyż Spółka nie spełniła warunków restrukturyzacji, tj. nie uregulowała opłaty restrukturyzacyjnej i posiadała bieżące zaległości podatkowe nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego została wydana w okresie pełnienia przez B. K. – S. funkcji członka zarządu Spółki. Pomimo negatywnego dla Spółki rozstrzygnięcia, Spółka nie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego.
W odwołaniu od decyzji B. K. – S. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając wybiórczą i jednostronną analizę materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków. B. K. – S. zarzuciła również, że posiadała jedynie wycinkową wiedzę o finansach Spółki, ponieważ zajmowała się finansami związanymi z umowami budowlanymi i nie miała świadomości istnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości. Ponadto przyczyną nie złożenia przez zarząd Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości była negatywna opinia prawna.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołująca się pełniła obowiązki członka zarządu Spółki A od 15 stycznia 2002 r. do października 2003 r., co ustalono na podstawie zeznań świadka B. R. oraz świadectwa pracy. Zaległość podatkowa z tytułu zaliczek za listopad i grudzień 2002 r. powstała w czasie, kiedy B. K. – S. pełniła funkcję członka zarządu Spółki. Bezsporne jest także to, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Świadczy o tym postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] nr [...]. Odwołująca się nie wykazała okoliczności warunkujących jej zwolnienie z odpowiedzialności za przedmiotowe zobowiązanie Spółki. Okoliczności tej nie stanowi to, że B. K. – S. zajmowała się w Spółce sprawami budowlanymi. Nie może też zasłaniać się brakiem świadomości istnienia zaległości podatkowych i obiektywnej możliwości ich spłaty. Każdy członek zarządu z uwagi na fachowość organu, jakim jest zarząd ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki bez względu na to, jaką funkcję pełni w zarządzie spółki. Jest to bowiem podział o charakterze wewnętrznym, który nie wywołuje żadnych skutków prawnych na zewnątrz. Nie ma on i nie może mieć żadnego wpływu na ważność lub skuteczność reprezentacji spółki, ale także na prowadzenie spraw spółki.
Organ odwoławczy wskazał również, że B. K. – S. uprawniona była do reprezentowania spraw Spółki łącznie z drugim członkiem zarządu lub z prokurentem. Oznacza to, że żadnych dokumentów, w tym także wniosku o upadłość bądź o wszczęcie postępowania układowego nie mogła złożyć sama. Jednakże z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby drugi członek zarządu zablokował złożenie takich wniosków przez odwołująca się. Odwołująca się nie dążyła do złożenia takich wniosków, godząc się na zalecenia prawnika w zakresie ratowania finansów Spółki. Niezgłoszenie upadłości Spółki oraz brak postępowania układowego we właściwym czasie na skutek błędnie udzielonej pomocy prawnej, nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Nie można się też zgodzić, że organ podatkowy I instancji wybiórczo przeanalizował materiał dowodowy. Fakt przyjęcia za podstawę decyzji niekorzystnych dla strony okoliczności faktycznych, popartych stosownymi dowodami, nie oznacza prowadzenia postępowania w sposób niewłaściwy. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że zasadne jest orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności B. K. – S. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. K. – S. wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 116 § 1 i 2 w związku z art. 91 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji z pominięciem solidarnej odpowiedzialności pozostałych członków zarządu oraz wyrażenie błędnego poglądu prawnego odnośnie braku winy członka zarządu w odniesieniu do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcia postępowania układowego. Skoro art. 116 ustanawia ustawową solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki, to decyzja orzekająca o odpowiedzialności musi spełniać warunki przewidziane w przepisach Kodeksu cywilnego, a przede wszystkim – poza określeniem zobowiązania podatkowego, stanowiącego przedmiot solidarnej odpowiedzialności – wskazywać krąg osób, które są za to zobowiązanie solidarnie odpowiedzialne. W decyzjach nie rozstrzygnięto, kto jest wraz z B. K. – S. solidarnie odpowiedzialny za zaległości podatkowe Spółki. Brak ten uniemożliwia skarżącej zarówno ustalenie jej aktualnego zakresu odpowiedzialności – po ewentualnych wpłatach współdłużników, jak i zakresu przysługujących jej roszczeń regresowych wobec współdłużników – o ile sama uiści zaległość podatkową Spółki.
Ponadto skarżąca wyjaśniła, że całościową wiedzę o stanie finansowym Spółki posiadał wyłącznie prezes zarządu, natomiast wiedza pozostałych członków zarządu była fragmentaryczna. Co więcej w stosunku do Spółki wydano decyzję o restrukturyzacji części zobowiązań podatkowych, która powodowała poprawę kondycji finansowej Spółki. Skarżąca wiedziała o tej decyzji, jednakże nie posiadała wiedzy o sposobie realizacji przez Spółkę obowiązku uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej. Skoro zatem skarżąca nie posiadała pełnej wiedzy o stanie zobowiązań Spółki, a ponadto nie była uprawniona do samodzielnego działania w imieniu Spółki, to nie można przypisać jej winy za nie złożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2007 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów na okoliczność restrukturyzacji zaległości podatkowych Spółki, akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1262-1264 na okoliczność uchylenia decyzji o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności E. P., członka zarządu Spółki A oraz dowodu z odpisu umowy zbycia udziałów z dnia 12 lutego 2007 r. na okoliczność funkcjonowania Spółki do końca 2006 r. Skarżąca zarzuciła również, że organ podatkowy nie wyczerpał wszelkich możliwości egzekucyjnych, bowiem nie objęto egzekucją wszystkich składników majątkowych Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem decyzji organu podatkowego.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odpowiedzialności skarżącej, jako członka zarządu Spółki A za zaległości Spółki z tytułu odsetek za zwłokę od zaliczek za listopad i grudzień na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r.
Z uwagi na nowelizacji z dniem 1 stycznia 2003 r. przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ) regulujących odpowiedzialność podatkową osób trzecich, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie zmian. W związku z powyższym do odpowiedzialności osób trzecich za zaległości wynikające z odsetek za zwłokę od zaliczek za listopad i grudzień na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r. należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r.
Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe ma miejsce w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika lub jego następcę prawnego. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna ( posiłkowa ), ponieważ wierzyciel podatkowy nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do podatnika lub osoby trzeciej, lecz kolejność ta jest ściśle określona przez przepisy prawa podatkowego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ukształtowana została jako solidarna z podatnikiem ( por. R. Dowgier w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, Sł. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, wydanie I, str. 443 ).
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art. 107 – 109 Ordynacji podatkowej, natomiast krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych został określony w art. 110 – 117 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ( ... ) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości ( postępowanie układowe ) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Ponadto zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
Do przesłanek orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe spółki należy więc:
a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki,
b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki,
c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niewykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku,
d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych spółki.
Organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – art. 122 Ordynacji podatkowej, wyczerpującego rozpatrzenia i oceny okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego sprawy – art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej odnośnie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub o otwarcie postępowania układowego z uwagi na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne należy wskazać na rozbieżności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organy obu instancji. Organ podatkowy I instancji przyjął, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Spółki w okresie od 15 stycznia 2002 r. do 10 marca 2005 r. Powyższe ustalenie skutkowało uznaniem, że skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Organ I instancji wskazał, że wniosek o restrukturyzację niektórych zaległości podatkowych Spółki został złożony w dniu 12 listopada 2002 r., jednakże decyzją z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie restrukturyzacyjne, ponieważ Spółka nie uregulowała opłaty restrukturyzacyjnej i posiadała bieżące zaległości podatkowe nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Według organu I instancji umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego w trakcie pełnienia funkcji członka zarządu przez B. K. – S. przemawiało za złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego.
Natomiast organ odwoławczy zmodyfikował ustalenia organu I instancji odnośnie okresu pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu Spółki, przyjmując na podstawie m. in. zeznań prezesa Spółki B. R., że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Spółki w okresie od 15 stycznia 2002 r. do października 2003 r. Zgodnie z takimi ustaleniami skarżąca przestała pełnić funkcję członka zarządu w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego wobec Spółki. Oceniając przesłanki zwalniające członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, organ odwoławczy stwierdził, że "odwołująca się nie dążyła do złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, godząc się na zalecenia prawnika w zakresie ratowania finansów Spółki".
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003 r. sygn. akt III SA 110/02, POP 2004/6/115, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 209/04, M. Podat. 2005/4/30 ). Jeżeli w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości ( postępowania układowego ), co uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił on już tejże funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań - spełniona jest w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka wykazania braku winy tego członka za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2005 r. sygn. akt I FSK 266/05, M. Podat. 2006/3/40 ).
W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy nie rozważył, czy istotnie w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu Spółki istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania układowego, naruszając art. 116 § 1 w związku z art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Należało bowiem mieć na uwadze, że decyzja o restrukturyzacji niektórych zaległości podatkowych Spółki została wydana w dniu 10 grudnia 2002 r., a stosownie do decyzji z dnia 9 stycznia 2003 r. zapłata opłaty restrukturyzacyjnej została rozłożona na 11 rat w okresie od 28 stycznia do 18 listopada 2003 r. Organ podatkowy, orzekając o restrukturyzacji zaległości podatkowych Spółki zapewne uznał wówczas, że istnieją pespektywy na poprawę sytuacji ekonomicznej Spółki, skoro celem postępowania restrukturyzacyjnego uregulowanego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ) była poprawa sytuacji finansowej podmiotu, stworzenie perspektyw rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy. Natomiast postępowanie restrukturyzacyjne wobec Spółki zostało umorzone, jak wskazano powyżej, w dniu 20 kwietnia 2004 r., a więc według ustaleń organu odwoławczego po upływie okresu pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu. Wobec powyższego organ podatkowy winien zbadać, kiedy sytuacja finansowa i majątkowa Spółki nakładała na zarząd obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego i czy okoliczności te wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność Spółki i bieg jej spraw jako członek zarządu.
Uzasadniony jest również zarzut odnośnie niewskazania w decyzji orzekającej odpowiedzialność skarżącej za zaległości podatkowe Spółki pozostałych członków zarządu, którzy są za te zaległości solidarnie odpowiedzialni ze skarżącą. Odpowiedzialność solidarna wszystkich osób pełniących funkcję członków zarządu w okresie, w jakim powstała konkretna zaległość wynika wprost z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Solidarność członków zarządu dotyczy ich wspólnej odpowiedzialności za cudzy dług. Współodpowiedzialnymi solidarnie są wszyscy członkowie zarządu, a ich odpowiedzialność solidarna powstaje na mocy decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności za uregulowanie zaległości podatkowych spółki. Dlatego też z wydanych na każdego z członków zarządu decyzji powinno wynikać, z kim są oni solidarnie odpowiedzialni za poszczególne zaległości Spółki. Natomiast w treści decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącej nie wskazano nazwisk pozostałych członków zarządu odpowiadających solidarnie ze skarżąca za zaległości podatkowe Spółki. Pogląd taki został wyrażony również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 1385/04, a stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Natomiast pozbawione usprawiedliwionych podstaw są pozostałe zarzuty skarżącej. Dla wyłączenia odpowiedzialności skarżącej nie ma znaczenia brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki i wewnętrzny podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu spółki. Skoro bowiem art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm. ) stanowi, że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, to należy przyjąć, że wewnętrzny podział obowiązków nie jest okolicznością wyłączającą winę członka zarządu.
Od odpowiedzialności za zaległości Spółki nie uwalnia skarżącej również brak uprawnień do samodzielnego działania w imieniu Spółki, albowiem skarżąca nie wykazała, że podjęła we właściwym czasie kroki zmierzające do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, ale działania te nie powiodły się z uwagi na brak zgody pozostałych członków zarządu Spółki.
W związku z uchyleniem decyzji pozostaje otwarta kwestia zgłoszenia przez skarżącą przed organem podatkowym zarzutów dotyczących nie objęcia według niej egzekucją wszystkich składników majątkowych Spółki.
Wobec powyższego stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w punkcie I wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy. Zwrot kosztów postępowania objął koszty wpisu sądowego, koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI