I SA/WR 148/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-04-04
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie podatku naliczonegokoszty uzyskania przychoduświęto zakładowereprezentacjaprawo unijneneutralność podatkowaETSWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów podatkowych, uznając, że spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT od wydatków związanych z organizacją święta zakładowego, mimo braku ich bezpośredniego związku z przychodem.

Spółka złożyła wniosek o interpretację prawa podatkowego, pytając o możliwość odliczenia VAT od wydatków na organizację święta zakładowego (tzw. karczmy piwne, comber babski). Organy podatkowe odmówiły, powołując się na brak bezpośredniego związku tych wydatków z przychodem i wyłączenie z odliczenia na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, koncentrując się na podatku dochodowym zamiast na związku z czynnościami opodatkowanymi VAT. Sąd podkreślił prymat prawa unijnego i zasadę neutralności VAT.

Sprawa dotyczyła możliwości odliczenia podatku VAT przez spółkę A Spółka z o.o. od wydatków poniesionych na organizację święta zakładowego, obejmującego spotkania zarządu, związków zawodowych z załogą, tzw. karczmy piwne i comber babski. Spółka zakupiła towary i usługi (rekwizyty, słodycze, oprawa muzyczna, wynajem sali, zdjęcia) finansowane ze środków obrotowych, zaliczając je do kosztów reprezentacji i reklamy. Spółka stała na stanowisku, że przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ wydatki te mają bezpośredni związek z działalnością gospodarczą i stanowią koszt uzyskania przychodu, a także nie ma obowiązku wystawiania faktury wewnętrznej. Organy podatkowe, zarówno Naczelnik D. Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej, odmówiły prawa do odliczenia VAT, opierając się na przepisach ustawy o VAT (art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 2) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 15 ust. 1). Argumentowały, że wydatki te nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a tym samym nie ma podstaw do odliczenia VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie zinterpretowały przepisy, koncentrując się na związku wydatków z przychodem w podatku dochodowym, zamiast na związku z czynnościami opodatkowanymi VAT, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że wykładnia przepisów krajowych musi uwzględniać prawo unijne, w szczególności VI Dyrektywę VAT i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które gwarantują neutralność podatku VAT i nie pozwalają na wprowadzanie dodatkowych warunków do prawa odliczenia, poza tymi wynikającymi z prawa wspólnotowego. Sąd uznał art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT za sprzeczny z prawem wspólnotowym (art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy) i zasadą proporcjonalności, odmawiając jego stosowania. W konsekwencji, uchylono decyzje organów obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z organizacją święta zakładowego, nawet jeśli nie mogą być one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, pod warunkiem istnienia związku z czynnościami opodatkowanymi VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie stosowały przepisy, koncentrując się na podatku dochodowym. Kluczowe jest istnienie związku wydatków z czynnościami opodatkowanymi VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT), a nie bezpośredni związek z przychodem. Ponadto, sąd uznał art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT za sprzeczny z prawem unijnym i zasadą proporcjonalności, odmawiając jego stosowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawowa zasada systemu VAT; dla prawa do odliczenia podatku naliczonego kluczowe jest istnienie związku z czynnościami opodatkowanymi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 88 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Sąd uznał przepis za sprzeczny z prawem unijnym i zasadą proporcjonalności, odmawiając jego stosowania.

u.p.t.u. art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy przekazania lub zużycia towarów na cele osobiste.

u.p.t.u. art. 8 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy nieodpłatnego świadczenia usług.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Definicja kosztów uzyskania przychodów; organy błędnie stosowały ten przepis do oceny prawa do odliczenia VAT.

u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 45

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatki na organizację święta zakładowego mają związek z działalnością gospodarczą i stanowią koszt uzyskania przychodu (pośrednio). Prawo do odliczenia VAT powinno być interpretowane zgodnie z prawem unijnym, które gwarantuje neutralność podatku. Art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT jest sprzeczny z prawem unijnym i zasadą proporcjonalności.

Odrzucone argumenty

Wydatki na organizację święta zakładowego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Spółce nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego. Przekazanie towarów i usług na święto zakładowe nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT.

Godne uwagi sformułowania

system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie podmiotu gospodarczego od obciążeń z tytułu podatku VAT przypadającego do zapłaty lub zapłaconego w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. system odliczeń powinien być stosowany w taki sposób, by jego zakres w możliwie największym stopniu odpowiadał działalności gospodarczej podatnika. prawo do odliczenia podatku przysługuje, gdy istnieje bezpośredni związek ze sprzedażą opodatkowaną. brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika. zasada neutralności podatku dla podatników, której realizacja polega na umożliwieniu podatnikowi obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług, związanych z jego działalnością gospodarczą. przepisy krajowe nie mogą wymagać spełnienia przez niego dodatkowych warunków w celu uzyskania zwrotu podatku. odliczenie podatku od wartości dodanej nie będzie w żadnym przypadku obejmowało wydatków niebędących wydatkami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne. ograniczenia w prawie do odliczenia istniejące na mocy art. 17(6) Dyrektywy muszą być zgodne z art. 11(4) II Dyrektywy. odniesienie się do koncepcji wydatków, które nie stanowią kosztu uzyskania przychodów ewidentnie nie spełnia tego kryterium. zasada proporcjonalności.

Skład orzekający

Alojzy Wyszkowski

sprawozdawca

Katarzyna Radom

członek

Lidia Błystak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT od wydatków związanych z organizacją imprez integracyjnych i świąt zakładowych, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z przychodem, w kontekście zgodności z prawem unijnym i zasadą neutralności VAT."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po przystąpieniu Polski do UE i interpretacji przepisów w świetle prawa wspólnotowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do stanów faktycznych sprzed 2004 roku lub w przypadku braku związku z czynnościami opodatkowanymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu firm - odliczania VAT od wydatków na integrację pracowników. Wyrok WSA opiera się na ważnych zasadach prawa unijnego i pokazuje, jak sądy mogą kwestionować krajowe przepisy podatkowe w ich świetle.

Czy możesz odliczyć VAT od firmowej imprezy? WSA: Tak, jeśli spełnisz unijne standardy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 148/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2007-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Lidia Błystak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Sygn. powiązane
I FSK 1375/07 - Wyrok NSA z 2008-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie : Sędzia WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant: Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 455 (słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...], Nr [...] po wniesieniu przez A Spółka z o.o. w L. zażalenia z dnia [...] odmówił zmiany postanowienia Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie interpretacji prawa podatkowego.
Spółka w dniu [...] złożyła wniosek do Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. o udzielenie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. We wniosku podała, że w związku z obchodami święta zakładowego organizuje spotkania Zarządu, Związków Zawodowych z załogą, czyli tzw. karczmy piwne i comber babski. W tym celu dokonuje zakupu towarów i usług wykorzystywanych do realizacji części artystycznej i oprawy spotkań (rekwizyty, słodycze, opłata za orkiestrę, wynajem sali, wykonanie zdjęć). Zakupy te finansowane są ze środków obrotowych i zaliczane są do kosztów reprezentacji i reklamy.
Strona zwróciła się z zapytaniem czy przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupionych towarów i usług w związku z organizacją w/w święta oraz czy ma obowiązek wystawienia faktury wewnętrznej oraz obowiązek obliczenia i odprowadzenia podatku należnego.
Zdaniem strony przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego od w/w zakupów, ponieważ wydatki z tego tytułu mają bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowią dla firmy koszt uzyskania przychodu. Wnioskodawca twierdzi, że nie istnieje obowiązek wystawienia faktury wewnętrznej, gdyż towary przekazane na imprezę ulegają całkowitemu zużyciu i są przeznaczone na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem.
Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], stwierdził, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 545 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przez które rozumie się również przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia (art. 7 ust. 2 pkt 1) - jeżeli nie są one związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności w całości lub w części.
Organ podatkowy I instancji wskazał, iż wydatki poniesione przez podatnika na zorganizowanie spotkania integracyjnego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, bowiem pozostają bez bezpośredniego związku z wielkością osiąganych przychodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wyklucza on możliwość pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony od nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, z wyjątkiem przypadków, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodu pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Jednocześnie zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, skoro podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, to przedmiotowe czynności nie stanowią czynności określonych w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy, a zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie powstaje obowiązek wystawienia faktury wewnętrznej określony w art. 106 ust. 7 ustawy o VAT.
Od tego postanowienia Spółka złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie postanowienia w całości, zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa, poprzez błędną wykładnię art.15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych, a w następstwie art. 86 ust 1 i ust. 10 pkt 1 oraz art. 7 ust 2 pkt 1, art. 8 ust 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu podniosła, że wydatki poniesione na organizację spotkań okolicznościowych pracowników z zarządem mają pośredni związek z przychodem, ponieważ motywując pracowników przyczyniają się do maksymalizowania przychodów firmy. Ponadto ponoszonych wydatków nie można zakwalifikować jako nieodpłatnego przekazania pracownikom towarów oraz nieodpłatnego świadczenia na ich rzecz usług, ponieważ nie zostają łącznie spełnione przesłanki zawarte w art. 7 ust. 2 pkt. 1 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Wobec tego Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z przedmiotowymi wydatkami, gdyż związane one są z wykonywaniem czynności opodatkowanych, na podstawie art. 86 ust 1 i ust. 10 pkt 1.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia z dnia [...] Nr [...] odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia organu I instancji, uzasadniając, iż przedmiotową sprawę rozpatrywać należy poprzez pryzmat przepisów ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity z 2000r., Dz. U. Nr 54, poz. 654 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust.1 ustawy. Oznacza to, że podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów nie wymienionych w art. 16 pod warunkiem, że wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Dalej wskazano, że wydatki poniesione przez stronę nie zostały wprawdzie wymienione w art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ale nie jest również możliwe wykazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy tymi wydatkami, a uzyskanymi przez spółkę przychodami. Skoro zatem wydatki poniesione przez podatnika na zorganizowanie spotkania integracyjnego pracowników z zarządem nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu, to - zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o VAT - podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego w stosunku do takich towarów. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przekazanie zakupionych towarów i usług na święto zakładowe nie jest również czynnością określoną w art. 7 ust. 2 (dostawą towarów) i art. 8 ust. 2 (nieodpłatnym świadczeniem usług) ustawy o VAT, ponieważ (mimo iż jest to nieodpłatne przekazanie towarów i nieodpłatne świadczenie usług na cele nie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą) nie jest spełniony warunek wynikający z tych przepisów, ze względu na brak prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Oznacza to, że czynność przekazania zakupionych towarów i usług na święto zakładowe nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu. Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego przez podatnika wynika także z treści przepisu art. 86 ust 1, bowiem prawo to przysługuje tylko w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych, co w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Organ odwoławczy stwierdza ponadto, że nie powstaje również obowiązek wystawienia faktury wewnętrznej, którą wystawia się tylko w przypadkach wskazanych w art.106 ust. 7 tj. w przypadku czynności wymienionych w art. 7 ust.2, art. 8 ust.2, wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, dostawie towarów dla której podatnikiem jest ich nabywca oraz w imporcie usług.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako opartej na błędnej wykładni prawa materialnego zarzucając jej naruszenie art. 86 ust. 1 poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie ma zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W uzasadnieniu skarżąca Spółka przytoczyła argumentację podniesioną w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Skargę należy uznać za zasadną.
Kwestią sporną było w niniejszej sprawie zakwestionowanie przez organy podatkowe poglądu wyrażonego we wniosku o interpretację, co do możliwości odliczenia przez skarżącą podatku naliczonego od zakupionych towarów i usług w związku z organizacją święta zakładowego i istnienia obowiązku wystawienia faktury wewnętrznej w związku z tym oraz obliczenia i odprowadzenia podatku należnego.
Organy podatkowe oparły się w swoich rozstrzygnięciach na regulacji art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 86 ust 1 i ust. 10 pkt 1 oraz art. 7 ust 2 pkt 1, art. 8 ust 2 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z art.15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych przyjmując, że wydatki poniesione na zakupy związane z organizacją spotkania integracyjnego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, w związku z czym Spółce nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wykazane na fakturach dokumentujących powyższe nabycie oraz zakwalifikowania organizacji święta zakładowego jako nieodpłatnego przekazania pracownikom towarów oraz nieodpłatnego świadczenia na ich rzecz usług.
W ocenie Sądu stanowisko organów podatkowych pozbawiające prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego w tym stanie faktycznym nie było uzasadnione z powodu ograniczenia wywodów do analizy rozwiązania prawnego dotyczącego wyłączenia prawa do odliczenia podatku VAT.
Rozpatrując sytuację przedstawioną przez podatnika należało skupić się przede wszystkim na treści art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług statuującego podstawową dla systemu VAT zasadę zgodnie z którą dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego jest istnienie związku tegoż podatku naliczonego z czynności opodatkowanymi. Przepis ten stanowi, iż w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. (art. 86 ust. 1 ustawy).
Organy podatkowe koncentrując się na treści art. 88 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w związku z art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm.) zajęły się głównie kwestą związku przyczynowego kosztów poniesionych na organizację imprez z przychodami. Przesłanka ta jednak nie jest tożsama z przedstawionymi powyżej warunkami tj. istnienia związku wydatków z transakcjami opodatkowanymi.
Wykładnia art. 86 ust. 1 cyt. ustawy dokonana w zgodzie z przepisami VI dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. (Dz. U. DE L 77.145.1) w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatkowego (77/388/EEC) winna uwzględniać orzecznictwo ETS, które powstało na tle art. 17(2) VI dyrektywy, stanowiącego "w zakresie, w jakim towary i usługi wykorzystywane są do celów transakcji opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia od podatku przypadającego do zapłaty (....). W uzasadnieniu orzeczenia ETS z 14.02.1985 r. w sprawie 268/83 D.A. Rompelman i E.A. Rompelman-Van Deelen v. Minister van Financiën (orzeczenie wstępne) LEX nr 83909 wskazano iż "Na podstawie powyższych przepisów można uznać, że system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie podmiotu gospodarczego od obciążeń z tytułu podatku VAT przypadającego do zapłaty lub zapłaconego w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. Wspólny system podatku VAT gwarantuje w ten sposób, iż wszelka działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu lub rezultatu, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny pod warunkiem, że działalność ta podlega temu podatkowi". Natomiast w treści uzasadnienia orzeczenia ETS z 8.03.1988 r. w sprawie 165/86 Leesportefeuille "Intiem" CV v. Staatssecretaris van Financiën (orzeczenie wstępne, LEX nr 128019) stwierdzono, " iż system odliczeń powinien być stosowany w taki sposób, by jego zakres w możliwie największym stopniu odpowiadał działalności gospodarczej podatnika". W orzeczeniu z 22.02.2001 r. w sprawie C-408/98 Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excise (orzeczenie wstępne LEX nr 83152) ETS podkreślił, że prawo do odliczenia podatku przysługuje, gdy istnieje bezpośredni związek ze sprzedażą opodatkowaną. Stwierdzono równocześnie jednak, że brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, ponieważ gdy koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika, która opodatkowaniu podlega, podatnikowi przysługuje prawo odliczenia podatku.
W tym kierunku winna być dokonana przede wszystkim ocena organu podatkowego w niniejszej sprawie.
Sąd odnosząc się natomiast do zastosowania art. 88 ust. 1 cyt. ustawy pragnie podkreślić, iż rozpatrując niniejszą sprawę należy uwzględnić zmianę systemu prawnego wynikającą z przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Podstawę zatem rozstrzygnięcia sądowego poza obowiązującą ustawą o "VAT" stanowić winna będąca integralną częścią źródeł prawa VI Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. (Dz. U. DE L 77.145.1) w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatkowego (77/388/EEC). Kierując się zasadą supremacji prawa wspólnotowego należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami powołanej Dyrektywy najważniejszą cechą podatku od wartości dodanej, jest zasada neutralności podatku dla podatników, której realizacja polega na umożliwieniu podatnikowi obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług, związanych z jego działalnością gospodarczą. Podkreślić trzeba, iż neutralność podatku od towarów i usług dla podatnika jest tak znacząca, że przepisy krajowe nie mogą wymagać spełnienia przez niego dodatkowych warunków w celu uzyskania zwrotu podatku. Takie rozumienie zasady neutralności potwierdza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Z orzecznictwa Trybunału konsekwentnie wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego w zasadzie nie może być ograniczone ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. W wyroku ETS w sprawie 50/87 Komisji Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Francuskiej, stwierdzono "System odliczeń podatku naliczonego, którego zasady określone są w artykułach 17-20, ma na celu całkowite uwolnienie podmiotu gospodarczego od obciążeń z tytułu podatku VAT przypadającego do zapłaty lub zapłaconego w toku prowadzonej działalności gospodarczej. Ze względu na wpływ na poziom obciążeń podatkowych, jakiekolwiek ograniczenie prawa do odliczenia przysługującego podatnikowi musi być stosowane w ten sam sposób we wszystkich Państwach Członkowskich oraz musi opierać się na istnieniu przepisu w prawie wspólnotowym, który ograniczenie takie wprost przewiduje. W przypadku braku takiego przepisu, z prawa do odliczeń należy korzystać niezwłocznie w odniesieniu do wszystkich kwot podatku naliczonego od dostaw towarów i usług." Zatem jeśli w prawie wspólnotowym brak regulacji pozwalającej wprost na ograniczenie prawa podatników do odliczenia, to prawo do odliczenia powinno być w pełni respektowane. Z art. 17 ust. 6 Dyrektywy wynika wprost, iż "odliczenie podatku od wartości dodanej nie będzie w żadnym przypadku obejmowało wydatków niebędących wydatkami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne".
Podkreślenia wymaga, że przepis ten miał na celu ujednolicenie przepisów państw członkowskich w odniesieniu do określonych rodzajów wydatków wyłączonych z systemu odliczeń. Zamiarem wspólnotowego ustawodawstwa było wypracowanie wspólnego stanowiska w kwestii tych wydatków, w stosunku do których występowały najczęściej problemu z rozróżnieniem, czy były poniesione na cele działalności gospodarczej, czy potrzeb osobistych podatnika. Norma ta jednak nie odnosiła się do możliwości innego, niż przyjęte w Dyrektywie, kształtowania zasad odliczania podatku, decydujących o jego konstrukcji. Kierując się powyższym, nie budzi wątpliwości iż wykładnia co do kwestii i zakresu pozbawienia prawa podatnika, do odliczenia podatku naliczonego po dniu akcesji Polski do Unii Europejskiej, czyli po 1 maja 2004r. musi być przeprowadzana wyjątkowo ściśle w myśl regulacji przepisów unijnych.
Jednocześnie należy podkreślić, że cytowany powyżej przepis w dalszej części stanowi, że przed upływem najwyżej czterech lat od daty wejścia w życie dyrektywy, Rada, podejmie decyzje, które wydatki nie będą się kwalifikowały do odliczenia podatku od wartości dodanej, zaś do czasu wejścia w życie powyższych przepisów, Państwa Członkowskie mogą zachować wyłączenia przewidziane w ich prawie krajowym w momencie wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
Takie ograniczenie w polskiej ustawie o VAT istniało w przepisie art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Jak stwierdził ETS w wyroku w sprawie C-305/97 Royscot Leasing ograniczenia w prawie do odliczenia istniejące na mocy art. 17(6) Dyrektywy muszą być zgodne z art. 11(4) II Dyrektywy (poprzedzającej VI Dyrektywę). "Mimo że II Dyrektywa nigdy nie obowiązywała w Polsce, to jej art. 11 (4) musi być uznany za punkt wyjścia przy ocenie legalności ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 17(6) VI Dyrektywy również w odniesieniu do przepisów polskich. W przeciwnym przypadku art. 17(6) miałby różny zakres w różnych Państwach Członkowskich, czego nie można zaakceptować.
Artykuł 11 (4) II Dyrektywy stanowi, że: "Niektóre towary i usługi mogą być wyłączone z systemu odliczeń, w szczególności dotyczy to tych, które mogą być wykorzystane w całości bądź częściowo do użytku prywatnego podatnika bądź jego pracowników". Oznacza to, że zgodne z tym przepisem były tylko takie ograniczenia w prawie do odliczenia, które odnoszą się do konkretnych kategorii towarów czy usług. Natomiast odniesienie się do koncepcji wydatków, które nie stanowią kosztu uzyskania przychodów ewidentnie nie spełnia tego kryterium. W zależności od sytuacji wydatek na taki sam towar czy usługę może być uznany za koszt uzyskania przychodów - taki zakup upoważniałby do odliczenia podatku lub nie, co przesądzałoby o braku prawa do odliczenia.
W części dotyczącej zakazu odliczenia z tytułu przekroczenia limitów w podatkach dochodowych omawiane przepisy naruszają też 17(6) VI dyrektywy w dodatkowym wymiarze - zakres ograniczenia prawa do odliczenia został zwiększony w chwili wejścia w życie VI Dyrektywy (przepisy ustawy o VAT obowiązującej przed 1.5.2004 r. przyznawały prawo do odliczenia podatku w takim wypadku).
Dodatkowo, przepisy zakazujące odliczania podatku w przypadku gdy wydatek na ich nabycie nie może być zaliczony do kosztu uzyskania przychodu naruszają jedną z zasad ogólnych (podstawowych) prawa wspólnotowego jakim jest zasada proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą przepisy ograniczające prawa muszą być współmierne (proporcjonalne) do celu, w jakim zostają one wprowadzone.
Zatem wszelkie odstępstwa od zasad wynikających z Dyrektywy w przepisach krajowych muszą być tak precyzyjnie skonstruowane aby osiągały swój cel wypaczając w jak najmniejszym stopniu funkcjonowanie systemu VAT tzn. muszą być jak najmniej "inwazyjne". Przepis zakazujący odliczenia w tak generalnym wymiarze ewidentnie tego kryterium nie spełnia." (patrz. J. Martini, Ł. Karpiesiuk - VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości., CH Beck 2005 str.495 i 496).
Sąd odmawia stosowania art. 88 ust.1pkt 2 cyt. ustawy ze względu na sprzeczność z przepisami prawa wspólnotowego (art.17ust. 6 VI dyrektywy) jak też z obowiązującą w prawie unijnym zasadą proporcjonalności. Organy podatkowe dokonując ponownie rozpatrzenia sprawy winien przeprowadzić analizę kwestionowanych wydatków w kontekście art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje organów obu instancji.
Mając na względzie z jednej strony treść wydanego w sprawie wyroku, z drugiej zaś treść zaskarżonego postanowienia jako nie tworzącego po stronie żadnych praw Sąd na podstawie art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekł, w przedmiocie wykonania postanowienia
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI