I SA/WR 1351/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że spółka przekształcona z zakładu budżetowego nie jest jego następcą prawnym w zakresie podatku naliczonego, mimo że była uznana za stronę postępowania.
Spółka z o.o. powstała z przekształcenia zakładu budżetowego kwestionowała decyzję o zwrocie nienależnie zwróconego podatku naliczonego przy zakupie autobusów. Organy podatkowe uznały spółkę za stronę postępowania, ale odmówiły jej prawa do zachowania zwrotu, powołując się na brak sukcesji prawnej w prawie podatkowym. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając wewnętrzną sprzeczność organów i podkreślając autonomię prawa podatkowego w kwestii następstwa prawnego.
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie zwróconego podatku naliczonego przy zakupie autobusów, wydanej wobec Przedsiębiorstwa A Spółka z o.o. w W., które powstało z przekształcenia Zakładu A w W. Organy podatkowe uznały, że zakład budżetowy utracił prawo do zwrotu podatku w związku z postawieniem go w stan likwidacji, a spółka jako jego następca prawny powinna zwrócić podatek wraz z odsetkami. Spółka argumentowała, że likwidacja miała charakter przekształcenia, a nie zaprzestania działalności, i że nastąpiła sukcesja prawna. Podkreślała również wygaśnięcie przepisów rozporządzenia dotyczącego zwrotu podatku. Izba Skarbowa utrzymała decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na brak sukcesji prawnej w prawie podatkowym, jednocześnie uznając spółkę za stronę postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił obie decyzje, stwierdzając wewnętrzną sprzeczność organów. Sąd podkreślił, że prawo podatkowe jest autonomiczne i katalog następców prawnych jest zamknięty, nie można go rozszerzać na podstawie przepisów z innych dziedzin prawa. Uznał, że spółka nie była następcą prawnym Zakładu A w zakresie prawa podatkowego, a zatem nie mogła być stroną postępowania dotyczącego zobowiązań tego zakładu. Sąd odrzucił argument o bezprzedmiotowości postępowania z powodu uchylenia przepisów rozporządzenia, powołując się na zasady intertemporalne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka z o.o. nie jest następcą prawnym zakładu budżetowego w zakresie prawa podatkowego, jeśli przepisy prawa podatkowego tego nie przewidują.
Uzasadnienie
Prawo podatkowe jest autonomiczne, a katalog następców prawnych jest zamknięty. Nie można rozszerzać sukcesji prawnej na podstawie przepisów z innych dziedzin prawa, nawet jeśli dotyczą one przekształcenia podmiotu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.t.u. i p.a. art. 23 § pkt 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
rozp. MF § § 13 pkt 5, § 5 pkt 1, § 16, § 17
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
przepisy wprowadzające p.p.s.a. art. 97 § § 1 pkt 12
Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.k. art. 22-23
Ustawa o gospodarce komunalnej
o.p. art. 93-94
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 23 § ust. 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 51 § art. 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 52 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 53 § § 1,3,4
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 56
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
przepisy wprowadzające k.c. art. XXVI-LXIV
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka z o.o. nie jest następcą prawnym zakładu budżetowego w zakresie prawa podatkowego. Organy podatkowe wykazały wewnętrzną sprzeczność, uznając spółkę za stronę postępowania, ale odmawiając jej prawa do zachowania zwrotu podatku. Prawo podatkowe jest autonomiczne i nie można stosować sukcesji prawnej z innych dziedzin prawa. Uchylenie przepisów rozporządzenia nie czyni postępowania bezprzedmiotowym z uwagi na zasady intertemporalne.
Odrzucone argumenty
Likwidacja zakładu budżetowego miała charakter przekształcenia, a nie zaprzestania działalności. Nastąpiła sukcesja prawna na podstawie ustawy o gospodarce komunalnej. Wygaśnięcie przepisów rozporządzenia dotyczącego zwrotu podatku czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Godne uwagi sformułowania
Prawo podatkowe charakteryzuje się autonomią polegającą na zbudowaniu instytucji i pojęć charakterystycznych tylko dla prawa podatkowego. Katalog następców prawnych jest zamknięty i zgodnie z konstytucyjną zasadą wyraźnego określenia podmiotu opodatkowania w przepisach rangi ustawy nie może być rozszerzany. Niedopuszczalne jest rozszerzanie kręgu podmiotów, które miałyby ponosić przewidzianą w przepisach prawa podatkowego odpowiedzialność za inny podmiot, nawet jeśli odrębne przepisy prawa przewidywały następstwo czy sukcesję na gruncie innych stosunków prawnych. Skoro bowiem jak wykazano Spółka nie jest następcą prawnym zakładu budżetowego, nie może być także stroną postępowania w zakresie należności obciążających tenże zakład. Nie można zatem interpretować przepisów tak jak to uczynił Skarżący chcąc odnieść inne przepisy do samego zdarzenia a inne do skutków tego zdarzenia.
Skład orzekający
Józef Kremis
przewodniczący
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Andrzej Cisek
członek
Zbigniew Łoboda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad sukcesji prawnej w prawie podatkowym, autonomia prawa podatkowego, definicja strony postępowania podatkowego, stosowanie zasad intertemporalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia zakładu budżetowego w spółkę z o.o. w kontekście przepisów obowiązujących w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność sukcesji prawnej w prawie podatkowym i potencjalne pułapki wynikające z autonomii tej gałęzi prawa. Jest to ciekawy przykład, jak sąd rozstrzyga sprzeczności w działaniu organów podatkowych.
“Spółka z o.o. nie odziedziczyła długu podatkowego po zakładzie budżetowym – kluczowa interpretacja NSA.”
Dane finansowe
WPS: 15 876,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1351/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-06-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-04-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Cisek Józef Kremis /przewodniczący/ Katarzyna Radom /sprawozdawca/ Zbigniew Łoboda Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 23 pkt 2 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 1997 nr 9 poz 43 art. 22-23 Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 93-94 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Józef Kremis Sędziowie: S. NSA Andrzej Cisek Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Paulina Biernat po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółka z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia nienależnie zwróconej kwoty podatku naliczonego przy zakupie fabrycznie nowych autobusów: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej Spółki Przedsiębiorstwa A Sp. z o. o. w W. kwotę [...] (piętnaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w W. działając w trybie art. 23 pkt 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym § 13 pkt 5. § 5 pkt 1 i § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym orzekł o zwrocie na rzecz Zakładu A w W. podatku naliczonego przy zakupie fabrycznie nowych autobusów marki NEOPLAN w kwocie [...]. Uchwałą z dnia 23.12.2000 r. Rada Miejska W. postanowiła o postawieniu w stan likwidacji Zakładu A w W. w celu zawiązania jednoosobowej spółki z o. o. Gminy W. Na mocy ww. Uchwały z dniem 1.01.2001 r. otwarto postępowanie likwidacyjne. W dniu [...] Urząd Skarbowy w W. wszczął postępowanie kontrolne w zakresie przestrzegania warunków korzystania z ulgi określonej w decyzji z dnia [...] orzekającej o zwrocie podatku naliczonego. W toku kontroli ustalono, iż w związku z postawieniem Zakładów A w stan likwidacji utraciły one prawo do zwrotu podatku naliczonego i zgodne z zapisem § 17 ww. rozporządzenia winno zwrócić podatek wraz z należnymi odsetkami. Ponieważ taki zwrot nie nastąpił postanowieniem z dnia [...] zostało wszczęte postępowanie podatkowe w ww. zakresie. Zakłady A w W. jeszcze przed wszczęciem postępowania złożyły zastrzeżenia do ustaleń poczynionych w toku kontroli wskazując, iż przewidziana w powołanej Uchwale likwidacja ma na celu przekształcenie jednego podmiotu w drugi, w związku z czym zastosowanie znajdzie przepis 93 ordynacji podatkowej stanowiący o następstwie prawnym. Likwidacja ogranicza się do formy organizacyjno - prawnej nie ulegają natomiast zmianie stosunki własnościowe. Mienie zakładu budżetowego jest wnoszone do nowo utworzonej spółki. Ponadto rozporządzenie z dnia 15.12.1997 r. na mocy którego Zakład otrzymał zwrot podatku naliczonego utraciło moc prawną z dniem 1.01.1999 r. Nowy akt prawny, uchylający dotychczasową regulację wprowadził opodatkowanie usług komunikacyjnych stawką 7 % i nie zawiera żadnych szczególnych uregulowań w zakresie zwrotu ww. podatku. W toku postępowania podatkowego w dniu [...] Zakłady A zostały przekształcone w Przedsiębiorstwo A Spółka z o. o. W dniu [...] Urząd Skarbowy w W. działając na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym; § 17 ust. 1 - 3 w związku § 14 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym; art. 21 § 1 pkt 1, § 3 art. 51 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1,3,4, art. 56 oraz art. 207 ustawy ordynacja podatkowa wydał decyzję określającą wysokość nienależnie zwróconego podatku naliczonego oraz odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż likwidacja Zakładów A została otwarta przed upływem 3 lat od końca miesiąca w którym dokonano zakupu autobusów, a zatem zgodnie z § 17 ust. 1 w związku z § 14 pkt 5 ww. rozporządzenia Strona utraciła podstawę do zwrotu podatku naliczonego i winna go zwrócić wraz z należnymi odsetkami. Wobec faktu, iż z dniem 1.10.2001 r. Zakład A w likwidacji został przekształcony w Przedsiębiorstwo A Spółka z o. o. z jedynym udziałowcem - Gminą W., a mienie pozostałe po likwidacji zostało wniesione aportem na pokrycie kapitału zakładowego Spółki, nowo powstały podmiot zgodnie z przepisami art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ustawy z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.) wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością zakładu budżetowego. Powyższe stanowi także podstawę do uznania Spółki jako następcy prawnego Zakładu A w zakresie prowadzonego postępowania i czyni Spółkę jego Stroną zobowiązaną do zwrotu podatku naliczonego. W złożonym odwołaniu Spółka wnosiła o uchylenie decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną interpretację. Skarżąca podkreślała, iż przeprowadzona likwidacja nie jest tożsama z likwidacją działalności gospodarczej, dotychczasowa działalność Zakładów A jest bowiem kontynuowana przez Spółkę na bazie tych samych składników majątkowych. Nastąpiła jedynie zmiana formy organizacyjno prawnej, co nie stanowi przesłanki o której mowa w § 14 pkt 5 rozporządzenia z dnia 15.12.1997 r.. Nieprawidłowe w ocenie Spółki jest pozbawianie jej prawa do otrzymanego zwrotu w sytuacji powołania się przez organ na przepisy art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy o gospodarce komunalnej, stanowiące o sukcesji prawnej zakładu budżetowego likwidowanego w celu zawiązania spółki. Z jednej strony organ uznaje następstwo Spółki - w zakresie uznania jej za stronę postępowania zobowiązana do zwrotu podatku, a z drugiej w zakresie zachowania nabytych praw - nie. Wskazywała Skarżąca także na fakt, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. oraz poprzedzające je rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21.12.1995 r. zostały uchylone bez wprowadzania jakichkolwiek przepisów przejściowych obecnie zatem brak jest jakichkolwiek regulacji w tym zakresie, co skutkuje wygaśnięciem obowiązku zwrotu podatku naliczonego. Bezprzedmiotowość przepisów o zwrocie podatku naliczonego potwierdza także fakt, iż od 2000 r. usługi komunikacji są opodatkowane stawką 7 %, stąd brak w nowym rozporządzeniu przepisów o zwrocie podatku naliczonego przy zakupie nowych autobusów. Końcowo Spółka wskazywała na tragiczną sytuację majątkową uniemożliwiającą jej zapłatę kwoty [...], na którą składa się należność główna wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując stanowisko organu I instancji. W zakresie zarzutu wewnętrznej sprzeczności rozstrzygnięcia urzędu Izba wskazała, iż przepisy ustawy o gospodarce komunalnej dają podstawę do sformułowania twierdzenia o istnieniu następstwa prawnego Spółki ale tylko w zakresie statusu strony w postępowaniu, nie zaś do prawa zwrotu podatku, bowiem prawo to wynika jedynie z następstwa uregulowanego w przepisie art. 93 i nast. Ordynacji, a te ostatnie nie zawierają omawianego przypadku przekształcenia podmiotowego. W złożonej skardze Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 20,12.1996 r. o gospodarce komunalnej oraz § 14 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. W uzasadnieniu wskazała Skarżąca na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nakazujące interpretację przepisów prawa zgodnie z zasadami logiki i rzeczywistości nie zaś biurokratycznego legalizmu, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nadto podkreślała Skarżąca istnienie luki prawnej w zakresie sukcesji podatkowej spółki powstałej na bazie zakładu budżetowego. W ocenie Skarżącej decyzja jest sprzeczna, bowiem z jednej strony powołuje się na sukcesję wynikającą z art. 23 ustawy o gospodarce komunalnej, zaś z drugiej strony odmawia ww. sukcesji powołując się na przepisy art. 93 i 94 Ordynacji podatkowej. Ponadto w skardze powtórzone zostały sformułowane już w odwołaniu argumenty dotyczące wygaśnięcia przepisów odnoszących się do obowiązku zwrotu podatku naliczonego oraz zamiany ustawodawstwa w zakresie opodatkowania usług komunikacji miejskiej jak również w zakresie braku podstaw do uznania, iż likwidacja w rozpatrywanym przypadku oznacza zaprzestanie działalności. W świetle przepisów ustawy o finansach publicznych jest to jedynie etap przejściowy w procesie powstania nowego podmiotu. Powołała się Spółka także na pismo Ministerstwa Finansów z dnia 11.12.2001 r. stanowiące o przekształceniu spółki osobowej w kapitałową. Do skargi Spółka załączyła także opinie prawne Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej w Warszawie oraz Biura Studiów i Ekspertyz w Warszawie popierające stanowisko Skarżącej jak również pismo Urzędu Skarbowego w W. wydane w trybie art. 14 ustawy Ordynacja podatkowa potwierdzające fakt bezprzedmiotowości postępowania w sprawie zwrotu podatku naliczonego w sytuacji wygaśnięcia przepisów rozporządzenia regulujących zasady ww. zwrotu. W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej oddalenie z powołaniem się na dotychczasową argumentację. Dodatkowo podnosząc, iż pismo Ministerstwa na które powołuje się Skarżąca dotyczyło zupełnie innej kwestii, natomiast pismo Urzędu zostało sprostowane w lipcu 2000 r.. o czym powiadomiono stronę Skarżącą. W dniu 4.06.2002 r. Spółka złożyła pismo procesowe modyfikując wniosek zawarty w skardze, domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Żądanie w powyższym zakresie opierała na zarzucie wydania decyzji w oparciu o nieobowiązujące już normy prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, a zawarte w niej zarzuty, w części odnoszącej się do wewnętrznej sprzeczności decyzji organów podatkowych, trafne. Organy podatkowe dokonując bowiem oceny zaistniałych faktów z jednej strony zakwestionowały prawo Spółki do "zachowania"' podatku naliczonego przy zakupie fabrycznie nowych autobusów - powołując się na brak sukcesji w przepisach prawa podatkowego, z drugiej zaś strony uznały jednak istnienie następstwa prawnego i odpowiedzialność Spółki za zaległości Zakładu A - powołując się w tym zakresie na przepisy ustawy z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.). Powyższe działanie narusza zarówno przepisy prawa materialnego - odnoszące się do sukcesji w dziedzinie zobowiązań podatkowych na gruncie ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) jak i przepisy prawa procesowego definiujące pojęcie strony - art. 133 i 134 ww. ustawy. Na wstępie odwołać się należy do instytucji następstwa prawnego w sferze zobowiązań podatkowych wprowadzonej jako novum przepisami powołanej już powyżej ustawy Ordynacja podatkowa. Dokonując analizy zapisów ww. ustawy w kontekście rozważanego problemu należy wskazać, iż prawo podatkowe charakteryzuje się autonomią polegającą na zbudowaniu instytucji i pojęć charakterystycznych tylko dla prawa podatkowego. W takim wypadku, co do zasady niemożliwa lub ograniczona jest możliwość posiłkowania się rozwiązaniami z innych dziedzin prawa i rozszerzanie tym samym granic wyznaczonych przepisami prawa podatkowego. Przykładem takiej właśnie instytucji jest uregulowane w art. 93 i nast. ustaw ordynacja podatkowa podatkowe następstwo prawne. W określonych przez ustawodawcę sytuacjach enumeratywnie wskazane podmioty prawa podatkowego wstępują w prawa i obowiązki innych osób. Katalog następców prawnych jest zamknięty i zgodnie z konstytucyjną zasadą wyraźnego określenia podmiotu opodatkowania w przepisach rangi ustawy nie może być rozszerzany, wszak podmioty te nie tylko wstępują w prawa ale także, a może przede wszystkim, ponoszą odpowiedzialność podatkową za zobowiązania swojego poprzednika prawnego. W tym kontekście stwierdzić należy, iż art. 93 Ordynacji praktycznie wyznacza podmiotowy i przedmiotowy zakres następstwa tego rodzaju podmiotów (por. Ustawa Ordynacja podatkowa - Komentarz C. Kosikowski; H. Dzwonkowski; A.Huchla - Dom Wydawniczy ABC). Wobec powyższego niedopuszczalne jest rozszerzanie kręgu podmiotów, które miałyby ponosić przewidzianą w przepisach prawa podatkowego odpowiedzialność za inny podmiot, nawet jeśli odrębne przepisy prawa przewidywały następstwo czy sukcesję na gruncie innych stosunków prawnych. Z instytucją następstwa prawnego korespondują zapisy ustawy ordynacja podatkowa -regulujące zasady postępowania podatkowego. I tak przepis art. 133 i ściśle z nim związany art. 134 ww. ustawy definiują pojęcie strony postępowania podatkowego, uznając iż jest nią każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni, a także osoby trzecie wymienione w art. 110-117. Przy czym, zgodnie z poglądami orzecznictwa i doktryny oba powołane powyżej przepisy wzajemnie się uzupełniają przedstawiając zupełną definicję strony postępowania. "Adresatami decyzji podatkowych, którzy mogą być obciążeni obowiązkiem podatkowym lub którym może być przyznane określone uprawnienie, mogą być tylko te podmioty, które oprócz podstawy procesowej, jaką stanowi art. 133 ordynacji podatkowej, będą legitymowały się także podstawą materialnoprawną; do tych podmiotów odnosi się art. 134 ordynacji podatkowej."' (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.01.2001 r. sygn. akt III S.A. 26/00, ONSA 2002/1/44). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego stwierdzić należy, iż zasadnie organy podatkowe powołując się na przepis art. 93 ustawy ordynacja podatkowa uznały, iż Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. nie było w zakresie prawa podatkowego następcą prawnym zakładu budżetowego Zakład A. Obowiązująca w dacie orzekania przez organy regulacja art. 93 ordynacji, jak i dalsze przepisy nie przewidywały takiej sukcesji (następstwo prawne pojawiło się dopiero od dnia 1.01.2003 r. wraz z nowelą ustawy ordynacja podatkowa). Konsekwencji tej jednak zabrakło dalej bowiem nie uznając uprawnienia do zachowania podatku naliczonego z tytułu zakupu fabrycznie nowych autobusów organ uznał jednak, że może domagać się zwrotu ww. należności od Sp. z o.o. posiłkując się regulacjami z innych dziedzin prawa, co w świetle powyżej przytoczonych zasad nie może być respektowane i nie znajduje poparcia w powołanych wyżej przepisach ordynacji podatkowej, Oceniając powyższe działanie nasuwa się wniosek, iż inaczej została oceniona sytuacja Spółki w zakresie praw a inaczej w zakresie obowiązków, co wobec ujęcia w treści art. 93 ordynacji zarówno praw jak i obowiązków budzi dalsze wątpliwości. Powyższy dysonans znalazł także odbicie w zakresie stosowania prawa procesowego. Organy uznały bowiem, iż stroną postępowania w przedmiocie określenia wysokości nienależenie zwróconej kwoty podatku naliczonego przy zakupie fabrycznie nowych autobusów jest Spółka z o.o. W kontekście poczynionych powyżej uwag takie działania nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Skoro bowiem jak wykazano Spółka nie jest następcą prawnym zakładu budżetowego, nie może być także stroną postępowania w zakresie należności obciążających tenże zakład. Reasumując stwierdzić należy, iż katalog następców prawnych w zakresie zobowiązań podatkowych wyznaczają jedynie normy z zakresu prawa podatkowego nie jest zatem dopuszczalne poszukiwanie takiej sukcesji na gruncie innych dziedzin prawa. Uznanie, iż konkretny podmiot nie jest następcą prawnym uniemożliwia prowadzenie względem niego jakiegokolwiek postępowania, którego przedmiotem są zobowiązania innych podatników (wyjąwszy odpowiedzialność jako płatnika, inkasenta czy też osoby trzeciej) i to zarówno na płaszczyźnie prawa materialnego jak i procesowego. Powyższa zasada odnosi się tak do praw jak i obowiązków innych podatników. Odchodząc od powyższych reguł organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co stało się podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji. Za bezzasadne natomiast uznać należy zarzuty skargi, iż wobec uchylenia, w dacie orzekania, przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156. poz. 1026 ze zm.) regulujących zasady zwrotu podatku naliczonego przy zakupie fabrycznie nowych autobusów postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Nie budzi wątpliwości, iż przyznane na mocy ww. rozporządzenia prawo miało charakter warunkowy, potwierdzają to zapisy ww. rozporządzenia. Nie budzi także wątpliwości, iż Miejskie Zakłady Komunalne prawo do zwrotu podatku nabyły pod rządami ww. rozporządzenia i na warunkach tam określonych. Oczywistym jest wreszcie, iż przepisy powyższe maja charakter norm prawa materialnego. Nie może być zatem wątpliwości, iż późniejsze uchylenie ww. zapisów nie może wpływać na istnienie wcześniej już nabytych praw, nie niweluje to także, wbrew twierdzeniom Skarżącej, konieczności spełnienia warunków pod jakimi dokonano zwrotu podatku, ani tym bardziej możliwości orzekania o jego zwrocie w sytuacji naruszenia (niedotrzymania) ww. warunków. Odmienny pogląd, w ocenie Sądu, narusza utrwalony porządek prawny. Niewątpliwe powołane przez Stronę rozporządzenie uchylające akt prawny na mocy, którego Zakłady A nabyły uprawnienie do zwrotu podatku naliczonego nie zawiera przepisów przejściowych regulujących skutki prawne zaistniałe po uchyleniu ww. aktu. jednakże wobec zasad ogólnych obowiązywania aktów prawnych w czasie takie normy nie są konieczne. W takiej sytuacji należy stosować podstawowe zasady intertemporalne, wyprowadzone z szeroko rozbudowanych norm międzyczasowych, zawartych w art. 3 k.c. oraz art. XXVI-LXIV przepisów wprowadzających k.c, które znajdą zastosowanie również w rozważanym stanie faktycznym. Zasadność przyjętego poglądu znajduje uzasadnienie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r. sygn. akt III AZP 36/92: "... trafne jest stwierdzenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego we wniosku wszczynającym niniejszą sprawę, że wymienione akty normatywne nie zawierają przepisów przejściowych. Tego rodzaju luki występują nie tylko w przepisach podatkowych. W dziedzinie prawa cywilnego wspomina o nich S. Grzybowski (System prawa cywilnego. 1974. t. I, str. 137-138), uznając, że w takiej sytuacji należy stosować podstawowe zasady intertemporalne, wyprowadzone z szeroko rozbudowanych norm międzyczasowych, zawartych w art. 3 kc oraz art. XXVI- LXIV przepisów wprowadzających kc. Podobnie należy postępować w razie braku unormowania międzyczasowego w przepisach z zakresu innych dziedzin prawa, a zatem także w sferze przepisów podatkowych, i wypełnić istniejące w tym zakresie luki zasadami intertemporalnyrni przyjętymi w aktach prawnych o podstawowym znaczeniu dla danych stosunków prawnych. " Wskazać ponadto należy na pogląd wyrażony przez Stefana Grzybowskiego w Systemie Prawa Cywilnego odnoszący się do zasad obowiązywania przepisów prawa w czasie: " Na podstawie analizy przepisów szczegółowych z zakresu prawa międzyczasowego zawartych w przepisach wprowadzających k.c. można sformułować ( z zastrzeżeniem wyjątków) następującą zasadę, korygującą paremię lex retro non agit, jeżeli chodzi o zdarzenia prawne: skutki zdarzeń prawnych należy oceniać na podstawie tej normy prawnej, która pozostawała w mocy wówczas gdy zdarzenie wystąpiło" (System Prawa Cywilnego. Część ogólna. S. Grzybowski, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1974; II wydanie 1985, str. 144) Sąd w pełni podziela powyższy pogląd i uznaje, iż ma on pełne zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie jest dopuszczalne oddzielanie zdarzenia prawnego od skutków, które ono wywołuje jeżeli nie istnieje żadna norma prawna na to zezwalająca. Nie można zatem interpretować przepisów tak jak to uczynił Skarżący chcąc odnieść inne przepisy do samego zdarzenia a inne do skutków tego zdarzenia. Wskazać ponadto należy, iż w niniejszej sprawie wypowiedział się także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 marca 2003 r. sygn. akt II CZP 4/03 stwierdził, iż : "Sąd może orzec przepadek na rzecz Skarbu państwa samochodu wwiezionego wbrew zakazowi, pomimo że w momencie podejmowania takiej decyzji zakaz ten nie obowiązuje. " Jakkolwiek orzeczenie powyższe zapadło na gruncie innych regulacji prawnych, to wyrażona w nim zasada odnosi się wprost do omawianego zagadnienia. Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty uprowadzenia w błąd stron;. Skarżącej bowiem powoływane w skardze pismo urzędu skarbowego zostało w krótkim okresie sprostowane, o czym organy" podatkowe poinformowały Skarżącego, Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt, 1 lir. a) i c) powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 § 1 12 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153. poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji wywiedziono z przepisu art. 152 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach oparto na treści art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI