I SA/Wr 1344/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-11-21
NSApodatkoweŚredniawsa
ryczałtpodatek dochodowyprzychody ewidencjonowanenierzetelność księgiOrdynacja podatkowaustawa o zryczałtowanym podatku dochodowymusługi transportowesprzedaż majątkuskarżącyorgan podatkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r., uznając prawidłowość zastosowanych stawek i nierzetelność prowadzonej księgi.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Izby Skarbowej określającą należny ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r. Podatnik kwestionował sposób opodatkowania, twierdząc, że nie powinien podlegać ryczałtowi, a także zarzucał błędy w ocenie rzetelności prowadzonej księgi. Sąd uznał, że podatnik podlegał opodatkowaniu ryczałtem, a jego księga była nierzetelna z powodu niezaewidencjonowania przychodu ze sprzedaży samochodu ciężarowego, co skutkowało oddaleniem skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi podatnika K. T. (a po jego śmierci spadkobierców) na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r. Organy podatkowe uznały, że podatnik nieprawidłowo opłacał podatek na zasadach ogólnych, a powinien stosować ryczałt, jednocześnie stwierdzając nierzetelność prowadzonej księgi przychodów i rozchodów z powodu niezaewidencjonowania przychodu ze sprzedaży samochodu ciężarowego. Podatnik argumentował, że nie powinien podlegać ryczałtowi, a nawet jeśli jego interpretacja przepisów była błędna, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji. Sąd analizował przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, w szczególności art. 6 ust. 4 i art. 8 ust. 2, a także przepisy dotyczące rzetelności ksiąg podatkowych. Sąd uznał, że podatnik podlegał opodatkowaniu ryczałtem w 2001 r., ponieważ spełniał kryteria ustawowe, a wyjątek dotyczący świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy dotyczy tylko roku rozpoczęcia działalności. Sąd potwierdził również, że księga podatnika była nierzetelna z powodu niezaewidencjonowania przychodu ze sprzedaży samochodu, co uzasadniało zastosowanie stawki 20% od tego przychodu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie podlega opodatkowaniu ryczałtem w takiej sytuacji, ponieważ przepis art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym dotyczy wyłącznie podatników rozpoczynających działalność gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, wyłączający z opodatkowania ryczałtem podatników rozpoczynających działalność, którzy wcześniej wykonywali czynności wchodzące w zakres tej działalności w ramach stosunku pracy, dotyczy wyłącznie roku rozpoczęcia działalności. Kontynuowanie takiej działalności w kolejnych latach nie powoduje dalszego wyłączenia z ryczałtu na podstawie tego przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.z.p.d. art. 6 § 1, 4

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Podatnicy opłacają w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych z pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali z tej działalności przychody nieprzekraczające określonej kwoty.

u.z.p.d. art. 8 § 2

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

W przypadku świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy, podatnik traci prawo do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Dotyczy to podatników rozpoczynających działalność.

o.p. art. 193 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy mogą być podstawą do określenia zobowiązania podatkowego na podstawie oszacowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.p.d. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Podatnik może zrzec się opodatkowania w formie ryczałtu, ale tylko w terminie do dnia 20 stycznia roku podatkowego lub do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności.

u.p.d.o.f. art. 14 § 2 pkt 1 i 5

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychody z odpłatnego zbycia składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej oraz przychody z odsetek od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością podlegają opodatkowaniu ryczałtem.

Dz.U. 1998 nr 161 poz. 1078 art. 6 § 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Ewidencja dla potrzeb ryczałtu jest uznawana za nierzetelną, gdy niewpisane kwoty przychodów przekraczają 0,5% przychodu wykazanego w tej ewidencji za dany rok podatkowy.

Dz.U. 2000 nr 116 poz. 1222 art. 11 § 4 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Księga przychodów i rozchodów jest uznawana za nierzetelną, gdy niewpisane kwoty przychodów przekraczają 0,5% przychodu wykazanego w tej księdze za dany rok podatkowy.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p.d. art. 12 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Przewiduje ryczałt w wysokości 5,5% od przychodów w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton.

u.z.p.d. art. 12 § 1 pkt 3 lit. e

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Przewiduje ryczałt w wysokości 3% od przychodów z odpłatnego zbycia składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej oraz przychodów z odsetek od środków na rachunkach bankowych.

u.z.p.d. art. 17

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Przewiduje ryczałt w wysokości 20% od niezaewidencjonowanego przychodu, jeżeli ewidencja nie była prowadzona lub była prowadzona bez zachowania warunków do uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podatnik podlegał opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w 2001 r., ponieważ nie spełnił przesłanek wyłączających go z tej formy opodatkowania. Księga przychodów i rozchodów podatnika była nierzetelna z powodu niezaewidencjonowania przychodu ze sprzedaży samochodu ciężarowego, co uzasadniało zastosowanie stawki 20% od tego przychodu.

Odrzucone argumenty

Podatnik nie powinien podlegać opodatkowaniu ryczałtem, ponieważ kontynuował działalność na rzecz byłego pracodawcy. Nawet jeśli interpretacja przepisów była błędna, podatnik działał w dobrej wierze i nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji. Prowadzenie księgi przychodów i rozchodów było równoznaczne z prowadzeniem ewidencji przychodów dla celów ryczałtu.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten dotyczy wyłącznie podatników rozpoczynających działalność gospodarczą przesłanki uznania ewidencji (księgi) za nierzetelną są w omawianym tu zakresie identyczne nie sposób podzielić zarzutu skarżącego o stosowaniu w stosunku do niego niekorzystnych konsekwencji nieścisłego przepisu

Skład orzekający

Alojzy Wyszkowski

asesor

Henryka Łysikowska

przewodniczący-sprawozdawca

Jadwiga Danuta Mróz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, w szczególności wyłączeń z tej formy opodatkowania oraz oceny rzetelności ksiąg podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. i specyfiki stanu faktycznego sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii podatkowych związanych z ryczałtem i rzetelnością ksiąg, co jest istotne dla prawników i księgowych zajmujących się tym obszarem.

Kiedy ryczałt staje się pułapką? Nierzetelna księga i błąd w interpretacji przepisów.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1344/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski
Henryka Łysikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jadwiga Danuta Mróz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 144 poz 930
art. 6 ust. 1, 4,  art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Sylwia Wiązowska - Grehl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. T. występującej imieniem własnym i małoletniego M. T. oraz M. T. - spadkobierców K. T. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] numer [...] Urząd Skarbowy w L. określił podatnikowi K. T. należny ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r. w kwocie [...], zaległość podatkową w ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych za 2001 r. w kwocie [...] oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej wyliczone na dzień wydania decyzji w kwocie [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ ten wskazał, iż podatnik prowadził w 2001 r. działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych na rzecz firmy A Sp. z o.o. w L. W złożonym za ten rok zeznaniu podatkowym (wspólnym z żoną B. T.) podatnicy zgłosili do opodatkowania dochody z działalności gospodarczej K. T. w kwocie [...] oraz z wynagrodzenia za pracę B. T. w kwocie [...], po czym po skorzystaniu z ulg podatkowych, wyliczony podatek dochodowy wyniósł "0". W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej w firmie podatnika ustalono, iż zobowiązanie podatkowe za 2001 r. zostało zaniżone, czego przyczyną było nieprawidłowe wykazanie przychodu. Ustalono, że podatnik oprócz przychodów zaewidencjonowanych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów (w łącznej kwocie [...]) uzyskał przychód ze sprzedaży składnika majątku firmy w postaci samochodu ciężarowego w kwocie [...], co spowodowało uznanie w tym zakresie księgi podatkowej za nierzetelną na mocy art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej. Kolejna nieprawidłowość, na którą zwrócił uwagę organ, miała związek z przyjętą przez podatnika formą opodatkowania. Organ stwierdził bowiem, że podatnik nieprawidłowo opłacał podatek na zasadach ogólnych, ponieważ w roku poprzedzającym rok podatkowy osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] (a więc nie przekraczający kwoty [...], co jest podstawową przesłanką opłacania podatku w formie ryczałtu określoną w art. 6 ust. 4 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144 poz. 930 ze zm.)), nie złożył w urzędzie skarbowym pisemnej informacji o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu w terminie do dnia [...] (zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 powołanej ustawy), jak również nie uzyskał w tymże roku podatkowym przychodów, do których przepisy o zryczałtowanym podatku nie miałyby zastosowania. Nie wystąpiły też żadne inne okoliczności powodujące wyłączenie z opodatkowania w tej formie. W tej sytuacji organ uznał, że uzyskane przez podatnika przychody podlegały opodatkowaniu ryczałtem na zasadach określonych w powołanej wyżej ustawie - stawką 5,5% od przychodów w zakresie usług transportowych, stawką 3% od przychodów ze sprzedaży przyczepy i odsetek od środków zgromadzonych na rachunku bankowym oraz stawką 20% od niezaewidencjonowanego przychodu ze sprzedaży samochodu ciężarowego, a następnie na tej podstawie wyliczył zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki wyszczególnione w decyzji.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem podatnik K. T. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji i "uznanie, że mógł w dalszym ciągu prowadzić w 2001 r. podatkową księgę przychodów i rozchodów bez konieczności formalnego zrzeczenia się formy ryczałtu do [...]." Uzasadniając swoje stanowisko podatnik wskazał, że był pracownikiem spółki A , a następnie świadczył na jej rzecz usługi transportowe, przy czym po zarejestrowaniu działalności gospodarczej Urząd Skarbowy zalecił mu prowadzenie księgi przychodów i rozchodów. Podatnik stwierdził, że księgę tę prowadził rzetelnie i ujmował w niej wszystkie przychody i rozchody zgodnie ze stanem faktycznym. Jednocześnie podał, iż organ nie informował go o obowiązku złożenia w terminie do [...] oświadczenia o zrzeczeniu się formy ryczałtu, natomiast gdyby wiedział o tym obowiązku, na pewno złożyłby takie oświadczenie, skoro opodatkowanie ryczałtem jest dla niego nieopłacalne. Podatnik wskazał również, iż kontrola podatkowa nie wykazała ukrywania przez niego dochodów, jak też, że zapłata podatku w wysokości określonej zaskarżoną decyzją doprowadzi do likwidacji jego działalności gospodarczej, która stanowi jego jedyne źródło dochodu. W piśmie uzupełniającym odwołanie podatnik wskazał dodatkowo, iż skoro prowadzi nadal tę samą działalność na rzecz byłego pracodawcy, to oznacza , że przez cały czas jest wyłączony z ryczałtowej formy opodatkowania. Przepis art. 8. ust. 1 pkt 6) ustawy o podatku zryczałtowanym nie zawęża bowiem tego wyłączenia tylko do roku rozpoczęcia działalności, a ponadto takie rozumienie tego przepisu potwierdza treść przepisu ust. 2 tego artykułu, w myśl którego w przypadku świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy, podatnik traci prawo do ryczałtu od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. decyzją z dnia [...] numer [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji co do podlegania przez podatnika zryczałtowanemu opodatkowaniu, a to ze względu na zakres prowadzonej działalności gospodarczej, wysokość osiągniętego przychodu oraz z uwagi na niezłożenie w ustawowym terminie pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w tej formie. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że w świetle art. 9 ust. 3 pkt 2) ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, w terminie siedmiu dni od złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się formy ryczałtu, podatnik jest obowiązany złożyć właściwemu urzędowi skarbowemu zawiadomienie o założeniu stosownych ksiąg podatkowych, jeżeli wybierze opłacanie podatku na zasadach ogólnych. Zawiadomienia takiego podatnik jednak również nie złożył. Organ II instancji wskazał też na prawidłowe zastosowanie stawek ryczałtu od poszczególnych przychodów podatnika uzyskanych w 2001 r., w tym w szczególności stawki 20% od niezaewidencjonowanego przychodu, a także na zasadne uznanie za nierzetelne ksiąg podatkowych, w których przychód ten nie został uwzględniony. Odnosząc się do zarzutu podatnika dotyczącego błędnej interpretacji przepisu art. 8 ust. 1 pkt 6) omawianej ustawy, organ stwierdził, iż wbrew stanowisku podatnika przepisu tego nie można rozumieć w ten sposób, iż w przypadku, gdy nie zmieniono profilu ani zakresu działalności, wyłączenie z ryczałtu obowiązuje nadal po roku rozpoczęcia tej działalności. Z regulacji tej wynika bowiem, że z opodatkowania zryczałtowanego nie mogą korzystać podatnicy, którzy przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub roku poprzedzającym rok podatkowy wykonywali w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności gospodarczej. Skoro zatem analizowany rok podatkowy nie był dla podatnika rokiem, w którym rozpoczynał on działalność, ani też w roku poprzednim nie wykonywał on w ramach stosunku pracy czynności wchodzących w zakres działalności, to zdaniem organu odwoławczego przepis powyższy nie znajduje w jego sytuacji zastosowania. Natomiast pozostałą argumentację podatnika zawartą w odwołaniu organ uznał za pozostającą bez wpływu na istotę rozstrzyganej sprawy.
W skardze na powyższą decyzję K. T. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko co do wyłączenia go z opodatkowania w formie ryczałtu. Ponadto w ocenie skarżącego, nawet jeśli dokonana przez niego interpretacja kwestionowanego przepisu jest błędna, to jednak nie może on ponosić negatywnych konsekwencji związanych z tym, że przepis jest nieścisły, tym bardziej, że działał w dobrej wierze. Dodatkowo skarżący podniósł, że prowadzenie przez niego księgi przychodów i rozchodów było równoznaczne z prowadzeniem ewidencji przychodów, ponieważ ewidencja ta jest częścią tej księgi. Zwrócił też uwagę na istniejącą jego zdaniem sprzeczność w uzasadnieniu decyzji, a polegającą z jednej strony na uznaniu, że osiągnięte przez niego przychody podlegają podatkowi zryczałtowanemu, z drugiej zaś - na badaniu prawidłowości prowadzonych przez niego ksiąg podatkowych na gruncie przepisów dotyczących podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zamiast w oparciu o przepisy odnoszące się do ewidencji dla potrzeb podatku zryczałtowanego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, ponownie przedstawiając wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego w przedmiocie zastosowania niewłaściwych przepisów przy badaniu rzetelności ewidencji przychodów, organ stwierdził, iż istotnie jest ona częścią podatkowej księgi przychodów i rozchodów, niemniej jednak nie można jej utożsamiać z ewidencją wymaganą na gruncie przepisu art. 15 ustawy o podatku zryczałtowanym. Ewidencja dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego jest bowiem bardziej szczegółowa, w tym m.in. rozszerzono ją o odrębne kolumny przeznaczone do wpisywania pozycji przychodu według odpowiednich stawek ryczałtu. Zatem ewidencjonowanie przez skarżącego przychodów w księdze podatkowej nie jest równoznaczne z prowadzeniem właściwej ewidencji dla celów zryczałtowanego podatku. Jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania do prowadzonej przez skarżącego ewidencji przepisów dotyczących ewidencji dla celów podatku w formie ryczałtu, skoro ewidencji takiej skarżący w ogóle nie prowadził, lecz ewidencjonował przychód w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
Postanowieniem z dnia [...] Sąd na podstawie art. 124 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na śmierć skarżącego w toku postępowania. Na mocy postanowienia z dnia [...] postępowanie to zostało podjęte z urzędu po przedłożeniu przez organ postanowienia Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia [...], wydanego w sprawie o sygn. [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po K.T., w myśl którego spadek ten nabyli: B. T., M. T. i małoletni M. T. Spadkobiercy ci złożyli następnie oświadczenia o popieraniu skargi złożonej przez K. T., przy czym w imieniu małoletniego M. T. oświadczenie takie złożyła jego matka B. T. jako jego przedstawiciel ustawowy.
Na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] orzeczono o odpowiedzialności B. T. (decyzja numer [...]), M. T. (decyzja numer US [...]) oraz M. T. (decyzja numer [...]) za zobowiązania podatkowe spadkodawcy K. T. wynikające z zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Jak stanowi natomiast przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje wyłącznie w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczo przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżący podlega opodatkowaniu zryczałtowanemu z tytułu przychodów uzyskanych w 2001 r., a tym samym, czy prawidłowo została wobec niego zastosowana regulacja art. 6 ust. 1 i 4 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (zwanej dalej ustawą o podatku zryczałtowanym). Ponadto rozważenia wymagała kwestia zastosowania właściwych przepisów do oceny rzetelności prowadzonej przez skarżącego podatkowej księgi przychodów i rozchodów w jej części dotyczącej ewidencji przychodów, jak również - w konsekwencji - zasadności uznania tej ewidencji za nierzetelną w myśl art. 193 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.).
Opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynika z mocy samej ustawy i uzależnione jest od spełnienia przez podatnika kryteriów przyjętych w ustawie, które podlegają ocenie odrębnie w każdym roku podatkowym. W myśl art. 6 ust. 4 pkt 1 lit. a w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnicy opłacają w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej wymienionej w art. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm., zwanej dalej ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych), jeżeli - w przypadku działalności prowadzonej wyłącznie samodzielnie - uzyskali z tej działalności w roku poprzedzającym rok podatkowy przychody w wysokości nie przekraczającej [...] (według brzmienia ustawy obowiązującego w 2001 r.). Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powyższa zasada dotyczy także przychodów z odpłatnego zbycia składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej oraz przychodów z odsetek od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnik może zrzec się opodatkowania w formie ryczałtu, ale tylko w terminie wskazanym w tym przepisie, tj. nie później niż do dnia 20 stycznia roku podatkowego lub do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, jeżeli podatnik rozpoczynał działalność w ciągu roku (wg brzmienia ustawy obowiązującego w 2001 r.).
Wyjątki od przewidzianej w omawianej ustawie zasady opodatkowania "ryczałtowego" ustanowione zostały w art. 8 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, w którym wyjaśniono, w stosunku do których podatników nie stosuje się rozdziału drugiego zatytułowanego "ryczałt od przychodów ewidencjonowanych". W pkt 6) tego przepisu wymieniono podatników "rozpoczynających działalność samodzielnie lub formie spółki, jeżeli podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników, przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy, wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności podatnika lub spółki".
Należy się zgodzić z twierdzeniem organu podatkowego, iż przepis ten dotyczy wyłącznie podatników rozpoczynających działalność gospodarczą. Wynika to bezpośrednio z treści pkt 6) omawianego przepisu, na wstępie którego ustawodawca zaznaczył wprost, że stosuje się go do podatników "rozpoczynających działalność", a więc takich, którzy w poprzednim roku podatkowym nie uzyskali przychodów z działalności, o której mowa w wyżej wymienionym przepisie art. 6 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Zarzuty skarżącego, jakoby opisany wyżej wyjątek obowiązywał również w latach następnych, w których podatnik kontynuuje działalność na rzecz swojego byłego pracodawcy, nie uzasadnia także treść ust. 2 art. 8 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, zgodnie z którym, jeżeli podatnicy wymienieni w ust. 1 pkt 6) nie zamierzają wykonywać działalności na rzecz byłych lub obecnych pracodawców, mogą do dnia rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 7, zawiadomić urząd skarbowy właściwy według miejsca zamieszkania podatnika o korzystaniu z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W przypadku gdy podatnik lub spółka dokona sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów lub uzyska przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, traci prawo do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach." Przepis ten wskazuje wprost, iż dotyczy wyłącznie podatników wymienionych w ust. 1 pkt 6), a więc - jak wskazano już powyżej - podatników "rozpoczynających działalność". Jeżeli zamierzają oni prowadzić działalność na rzecz swego byłego pracodawcy, to nie muszą składać wskazanego oświadczenia i podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Ponieważ jednak przepis stanowi wyłącznie o podatnikach "rozpoczynających działalność", to opodatkowanie na zasadach ogólnych dotyczy wyłącznie roku podatkowego, w którym ta działalność jest rozpoczynana. Potwierdza to również treść zdania drugiego ust. 2 art. 8 ustawy, przewidująca dla podatników, którzy złożyli powyższe oświadczenie i wbrew jego treści wykonywali działalność na rzecz byłych lub aktualnych pracodawców, sankcję w postaci utraty prawa do ryczałtu, ale jedynie "do końca" danego roku podatkowego.
Powyższe przesądza, iż omawiany wyjątek od zastosowania opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dotyczy wyłącznie tego roku podatkowego, w którym podatnik rozpoczyna działalność, nie zaś lat kolejnych, w których działalność ta jest kontynuowana, choćby była ona wykonywana na rzecz byłych lub aktualnych pracodawców. Pogląd ten jest również zbieżny z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (należy tu wskazać wyrok NSA z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie FSK 1804/04).
Oceniając w świetle powyższego ustalony i niekwestionowany przez skarżącego stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, iż w roku podatkowym 2001 skarżący podlegał opodatkowaniu w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Przesądza o tym w szczególności fakt rozpoczęcia przez skarżącego działalności w roku 1999, osiągnięcie w roku 2000 (roku poprzedzającym rok podatkowy) przychodu poniżej kwoty [...], rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności w roku 2000 i 2001, a także fakt niezłożenia przez skarżącego na początku roku podatkowego oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu.
Równocześnie w oparciu o powyższe rozważania stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego przepis art. 8 ust. 2 o podatku zryczałtowanym jest przepisem na tyle jednoznacznym, że trudno byłoby o jego odmienne interpretacje, niż zaprezentowana wyżej, wynikająca z jego gramatycznego brzmienia. Stąd nie sposób podzielić zarzutu skarżącego o stosowaniu w stosunku do niego niekorzystnych konsekwencji nieścisłego przepisu.
Zaskarżona decyzja zapadła więc w zgodzie z przytoczonymi powyżej przepisami ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Prawidłowe były także stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przyjęte przez organy podatkowe, co wynika z treści następujących przepisów:
- art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym przewidującego ryczałt w wysokości 5,5 % od przychodów w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton,
- art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. e ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidujących ryczałt w wysokości 3 % od przychodów z odpłatnego zbycia składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej oraz przychodów z odsetek od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością,
- art. 17 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym przewidującego ryczałt w wysokości 20 % od niezaewidencjonowanego przychodu, jeżeli ewidencja nie była prowadzona lub była prowadzona bez zachowania warunków do uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym.
W odniesieniu do ostatniego przypadku zgodzić się należy z zarzutem skarżącego, iż w razie zastosowania przepisów o opodatkowaniu w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych prawidłowość prowadzonej dokumentacji podatkowej oceniać należy na podstawie przepisów regulujących wymogi prowadzenia ewidencji dla potrzeb tego podatku, nie zaś w oparciu o przepisy dotyczące podatkowej księgi przychodów i rozchodów, które mają zastosowanie przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Niemniej jednak zauważyć należy, że również w świetle przepisów dotyczących ewidencji w zakresie podatku zryczałtowanego prowadzoną przez skarżącego dokumentację - z uwagi na niezaewidencjonowanie przychodu ze sprzedaży samochodu ciężarowego marki "jelcz" - uznać należy w tym zakresie za nierzetelną. Zarówno bowiem w świetle przepisów dotyczących ewidencji dla potrzeb podatku zryczałtowanego, jak i na gruncie przepisów dotyczących prowadzenia ksiąg podatkowych przy podatku opłacanym na zasadach ogólnych, przesłanki uznania ewidencji (księgi) za nierzetelną są w omawianym tu zakresie identyczne. Przepis § 6 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 161, poz. 1078), tak samo jak przepis § 11 ust. 4 pkt 1) rozporządzenia z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 116, poz. 1222), stanowi , iż za nierzetelną uznaje się ewidencję (księgę), w której niewpisane kwoty przychodów przekraczają 0,5 % przychodu wykazanego w tej ewidencji za dany rok podatkowy. Słusznie stwierdziły zatem organy, że skoro przychód w wysokości [...] przy rocznym przychodzie za 2001 rok w kwocie [...], granicę powyższą przekracza (stanowiąc 8,18 % rocznego przychodu), to przesądza to o uznaniu ewidencji w tej części za nierzetelną. Wynika stąd , że do niezaewidencjonowanego przychodu miał zastosowanie powołany wyżej art. 17 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione , skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI