I SA/Bd 612/05

I SA/Bd 612/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Mirella Łent /sprawozdawca/
Teresa Liwacz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 376/06 - Wyrok NSA z 2007-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art.33  i art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor sądowy Mirella Łent (spr.) Protokolant: pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Buczek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi "M." Sp. z o. o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej spółki kwotę 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Bd 612/05
U Z A S A D N I E N I E
Postanowieniami z dnia [...] 2005r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T., po rozpatrzeniu zarzutów nieistnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesionych przez "M." sp. z o.o. w T. na postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania opłat za czynności legalizacyjne, uznał je za niezasadne.
Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny wskazał, iż nie można uznać żadnego zarzutu stron, ponieważ w myśl art. 34 § 1ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie nieistnienia obowiązku, jest to stanowisko wiążące. Zdaniem organu, skoro wierzyciel potwierdził zasadność i wymagalność obowiązku, to wskazana w tytułach wykonawczych podstawa prawna obowiązku oraz wysokość należności jest prawidłowa. W konsekwencji zarzut nie spełnienia wymogów art. 27 § 3 ustawy, jest niezasadny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 34 § 1 i 4 ustawy, poprzez nie podjęcie próby sprawdzenia zasadności obowiązku, a jedynie bezwzględne przyjęcie stanowiska wierzyciela. Wskazała na bezprawność wniosku wierzyciela.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie uwzględnił zażalenia i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2005 roku, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazał, iż z przepisu art. 34 § 1 ustawy wynika, że zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Natomiast wierzyciel stwierdził, że obowiązek jest zasadny i wymagalny, czyli istnieje. Odnośnie naruszenia art. 27 ustawy, organ zauważył, że wierzyciel wskazał wszystkie wymagane elementy formalne tytułu wykonawczego. Co się tyczy podstawy prawnej obowiązku, to kwestionowanie jej przez zobowiązanego nie jest równoznaczne z jej brakiem w tytule. Dotyczy zasadności obowiązku a nie dopuszczalności egzekucji.
Postanowienie to spółka zaskarżyła domagając się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi strona ponownie wskazała na brak podstawy prawnej roszczenia, gdyż żądanie dotyczyło opłat za wykonane czynności w czasie, gdy nie obowiązywało żadne rozporządzenie regulujące kwestie wysokości stawek tychże opłat. W takim wypadku organ egzekucyjny miał obowiązek wypowiedzieć się w sposób nie związany stanowiskiem wierzyciela, gdyż taka sytuacji świadczyła o niedopuszczalności prowadzenia egzekucji. Konsekwentnie, w wystawionym tytule brakowało prawidłowo określonej wysokości należności i prawidłowej podstawy prawnej. Ponadto podniosła, iż ostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co, stosownie do art. 97 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania była zasadność zarzutów nieistnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, niedopuszczalność egzekucji oraz niespełnienie obowiązków wynikających z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd podzielił stanowisko organu, co do oceny pierwszego i trzeciego zarzutu.
W pierwszym przypadku organ był związany stanowiskiem wierzyciela, a ten uznał zarzut za zasadny.
Natomiast w trzecim – formalnie, tytuł wykonawczy zawierał wymagane dane. Stosownie do art. 27 § 1 pkt 3) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, tytuł wykonawczy zawiera podstawę prawną obowiązku. Z załączonych do akt tytułów wynikało, że wierzyciel zawarł w tytule podstawę prawną obowiązku podając art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach (Dz.U. Nr 63, poz. 636 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002r. (Dz.U. Nr 207, poz. 1757 ze zm.).Twierdzenie zobowiązanego, że podany jako podstawa prawna obowiązku akt prawa jest aktem nie obowiązującym należy uznać za postawienie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w kwestii niedopuszczalności egzekucji, należy w punkcie wyjścia przywołać art. 33 pkt 6) ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami). Przepis ten stanowi, iż podstawą zarzutu może być między innymi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. W tym wypadku chodzi o niedopuszczalność ze względów formalnych a nie merytorycznych, wymienionych w art. 33 pkt 1) i 2) ustawy. Rozróżnienie dopuszczalności samej egzekucji od tego czy sam obowiązek jest wymagalny i zasadny, znajduje już swoje źródło w art. 29 § 1 ustawy, gdzie wskazano, że organ nie jest uprawniony do badania tych cech obowiązku z urzędu. Ma to swoje konsekwencje dalej, bo, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy, to wierzyciel jest podmiotem, do którego należy ostatnie słowo w tej sprawie. Jednakże, jakkolwiek do podjęcia rozstrzygnięcia o zasadności zarzutu koniecznym jest uzyskanie stanowiska wierzyciela, to, w przypadku dopuszczalności, wypowiedź ta nie jest dla organu wiążąca (art. 34 § 1). Oznacza to, że organ egzekucyjny, badając wskutek złożonego zarzutu dopuszczalność egzekucji, musi uczynić to w odniesieniu do stanowiska wierzyciela, niemniej może zająć stanowisko odmienne.
Zatem organ obowiązany jest samodzielnie rozstrzygnąć, co może stanowić podstawę prawną obowiązku, gdyż, stosownie do art. 3 § 1 cyt. ustawy, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.
Z akt sprawy wynikało, że egzekwowanym obowiązkiem była zapłata opłat legalizacyjnych za czynności dokonane pod rządami ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. Nr 63, poz. 636 ze zm. w 2001r. Nr 154, poz. 1800; w 2002r. Nr 155, poz. 1286, Nr 166, poz. 1360; w 2003r. Nr 170, poz. 1652; w 2004r. Nr 49, poz. 465, Nr 93, poz. 896, Nr 141, poz. 1493).
Zgodnie z podanym w tytułach egzekucyjnym art. 24 ust. 4 cyt. ustawy, chodziło o opłaty, do ponoszenia których stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa (ust. 6).
W dziale tym znalazł swe miejsce zapis art. 21 § 3 tej ustawy, zgodnie z którym, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Stosownie do art. 24a ust. 2 cyt. ustawy Prawo o miarach, wysokość należnych opłat, których dotyczy sprawa, ustala we własnym zakresie wnioskodawca na podstawie obowiązujących stawek. Wnioskodawca uiszcza te opłaty w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 3 pkt 1)).
Z tych zapisów wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek obliczenia i zapłaty opłat, a zdarzeniem powodującym powstanie tego obowiązku jest złożenie wniosku. Inaczej ta sprawa była uregulowana powołaną ustawą do dnia 6 lipca 2004r. Wówczas to za przedmiotowe czynności, opłaty pobierał organ administracji miar w ten sposób, że po ich dokonaniu wzywał do zapłaty ustalonej kwoty w wysokości obowiązującej w dniu dostarczenia przyrządu pomiarowego (§§ 2 ust. 4 oraz 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002r. w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 24 ust. 2 cyt. ustawy o miarach w brzmieniu obowiązującym do 6 lipca 2004r.). Nie uiszczone w terminie opłaty podlegały ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako przekazane w art. 24 ust. 4 ustawy. Nowelizacja nastąpiła ustawą z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach (Dz.U. Nr 141, poz.1493). Zgodnie z jej art. 7, ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Taki zapis, przy braku przepisów przejściowych, co do stosowania aktu inaczej niż bezpośrednio, oznaczał, że obowiązek ponoszenia opłat za czynności dokonane po tej dacie, regulowany jest bezpośrednio przez ustawę nową. Od tego momentu opłaty podlegały egzekucji jako te, do których stosuje się przepisy działu III ordynacji podatkowej.
Przepis art. 24 ust. 6 ustawy nawiązuje wprost do art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nakładać obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej mogą akty indywidualne (decyzje lub postanowienia właściwych organów) lub akty generalne, gdy obowiązek wynika bezpośrednio z konkretnego przepisu prawa i mieści się w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (administracji publicznej). Oznacza to, że przepis prawa stanowi podstawę egzekucji wtedy, gdy bez potrzeby wydawania aktu indywidualnego wynikają dla adresata określone obowiązki. Z charakteru art. 24 ust. 4 ustawy Prawo o miarach wynika, że dotyczy on sytuacji, gdy rozstrzygnięcie o wysokości opłaty legalizacyjnej rozstrzyga ostateczna decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym.
Zatem podstawą wystawienia tytułu wykonawczego mogła być wyłącznie decyzja wydana na podstawie art. 21 § 3 ustawy ordynacja podatkowa i niedopuszczalną była egzekucja obowiązku uiszczenia opłat w sytuacji, gdy nie było w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie w tym przedmiocie.
W takiej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej powinien, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylić zaskarżone postanowienia organu pierwszej instancji, wobec uznania zasadności zarzutu i z uwagi na art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzyć postępowanie. Utrzymując postanowienia w mocy organ naruszył art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 6) oraz art. 3 § 1 cyt. ustawy i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), postanowienie należało uchylić.
Nadmienić także należy, że w takiej sytuacji, podniesiony przez skarżącą zarzut w przedmiocie zawieszenia nie mógł być uwzględniony.
Mając na względzie powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.