I SA/Wr 1273/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-02-11
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowy od osób prawnychstrata podatkowaobejście przepisów podatkowychart. 58 KCkoszty uzyskania przychodówróżnice kursoweśrodki trwałedzierżawasprzedażfaktura korygująca

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki A sp. z o.o. w sprawie określenia straty podatkowej za 1996 r., uznając umowę sprzedaży zbiornika CO2 za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych.

Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia straty podatkowej za 1996 r. Spółka wykazała stratę, jednak kontrola skarbowa ujawniła nieprawidłowości, w tym zawarcie umowy sprzedaży zbiornika CO2 w celu obejścia przepisów podatkowych. Organy podatkowe uznały tę umowę za nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu cywilnego, co skutkowało wyłączeniem części wartości zbiornika z kosztów uzyskania przychodów i zmniejszeniem przychodów. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, oddalając skargę spółki.

Sprawa dotyczyła skargi spółki A sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu, która określiła straty podatkowe spółki za 1996 rok. Spółka pierwotnie wykazała stratę, jednak kontrola skarbowa wykazała szereg nieprawidłowości. Kluczowym elementem sporu była umowa sprzedaży zbiornika CO2, którą organy podatkowe uznały za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych, powołując się na art. 58 Kodeksu cywilnego. Organy stwierdziły, że spółka nie ujęła zbiornika w ewidencji środków trwałych, traktując go jako dzierżawiony, a następnie dokonała jego sprzedaży po zaniżonej cenie, po czym ponownie zawarła umowę dzierżawy tego samego zbiornika. W ocenie organów, te działania miały na celu zmniejszenie podstawy opodatkowania. W konsekwencji, organy wyłączyły nieumorzoną wartość netto zbiornika z kosztów uzyskania przychodów i zmniejszyły przychody spółki. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwą interpretację art. 58 Kodeksu cywilnego oraz przepisów UPDOP, a także niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po analizie zebranego materiału dowodowego, uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podzielił stanowisko organów, że umowa sprzedaży zbiornika była czynnością pozorną, mającą na celu obejście przepisów podatkowych, a tym samym była nieważna. Sąd oddalił skargę spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, umowa sprzedaży zbiornika CO2 została uznana za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych i tym samym za nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu cywilnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sekwencja zdarzeń związanych ze sprzedażą i ponowną dzierżawą zbiornika CO2, w tym zaniżenie ceny sprzedaży i wystawienie faktury korygującej, świadczy o próbie obejścia przepisów podatkowych. Brak zmiany lokalizacji zbiornika mimo pozornych transakcji sprzedaży i dzierżawy potwierdza tę tezę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa sprzedaży zbiornika uznana za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zarzut niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

Zarzut zaniechania przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Rozliczanie różnic kursowych od zobowiązań powstałych w okresie zwolnienia podatkowego.

u.p.d.o.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Zastosowanie przepisu możliwe tylko w sytuacji ważności czynności prawnej.

u.p.d.o.p. art. 14 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Zastosowanie przepisu możliwe tylko w sytuacji ważności czynności prawnej.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym art. 37 § ust. 5

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw art. 15 § ust. 1

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. art. 12 § ust. 3

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. art. 15 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa sprzedaży zbiornika CO2 została zawarta w celu obejścia przepisów podatkowych. Transakcja sprzedaży zbiornika była czynnością pozorną, mającą na celu zmniejszenie podstawy opodatkowania. Nie można zastosować art. 14 ust. 1 i 2 UPDOP do nieważnej czynności prawnej.

Odrzucone argumenty

Zarzut niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i woli stron umowy. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 58 KC. Zarzut niewłaściwej interpretacji art. 7 ust. 3 i art. 14 ust. 1 i 2 UPDOP. Zarzut pominięcia zasad postępowania (art. 122, 187 o.p.) i zaniechania przeprowadzenia dowodów.

Godne uwagi sformułowania

umowa sprzedaży zbiornika za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych czynności związane z powyższą transakcją jako czynności mające na celu obejście przepisów podatkowych, opierając się na postanowieniach art. 58 kodeksu cywilnego, zostały uznane za nieważne prawnie nie można odnieść wprost do zobowiązań i należności powstałych w okresie zwolnienia podatkowego a zrealizowanych w okresie, w którym Spółka już nie korzysta z tego zwolnienia

Skład orzekający

Andrzej Cisek

sprawozdawca

Katarzyna Radom

przewodniczący

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obejścia prawa podatkowego (art. 58 KC) w kontekście transakcji gospodarczych, rozliczania różnic kursowych w okresach zwolnienia podatkowego oraz stosowania art. 14 UPDOP."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1996 roku. Interpretacja art. 58 KC w kontekście podatkowym jest szeroko stosowana, ale szczegóły mogą się różnić.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy analizują złożone transakcje finansowe pod kątem ich rzeczywistego celu i potencjalnego obejścia prawa podatkowego. Jest to przykład praktycznego zastosowania instytucji obejścia prawa w kontekście podatkowym.

Pozorna sprzedaż zbiornika CO2: jak sąd rozpoznał próbę obejścia prawa podatkowego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1273/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek /sprawozdawca/
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 903/05 - Wyrok NSA z 2006-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 106 poz 482
art. 12 ust. 3, 15 ust. 1
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Izby Skarbowej we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. dnia [...] [...] w przedmiocie określenia straty podatkowej za 1996 r. oraz odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych, oddala skargę.
Uzasadnienie
W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 1996 rok (CIT-8) Spółka wykazała stratę w wysokości [...].
Przeprowadzona w Spółce przez Inspektora Kontroli Skarbowej kontrola obejmująca swoim zakresem rzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania należności budżetowych za 1996 i 1997 rok ujawniła szereg nieprawidłowości, w związku z czym organ l instancji decyzją
[...] z dnia [...] określił Spółce zobowiązanie w podatki, dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 1996 obejmujący okres od [...] do [...] w wysokości [...] oraz zaległość podatkową w tej same kwocie wraz z należnymi odsetkami.
W wyniku złożonego odwołania, Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] uchyliła powyższe rozstrzygnięcie w części i orzekła o istnieniu straty podatkowej w wysokość [...]. Decyzja ta na skutek złożonej skargi została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. (wyrok z dnia 24.04.2002r. sygn. akt l S.A./Wr 2794/99), a konsekwencją tego było z kolei uchylenie przez Izbę Skarbowa decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Organ l instancji po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego uznał, że:
- umowa sprzedaży zbiornika CO2 została zawarta w celu obejścia przepisów, podatkowych;
- zaniżono przychody z tytułu różnic kursowych: od należności zarachowanych w okresie zwolnienia dochodu od podatku, od należności zarachowanej w okresie, w którym dochód podlegał opodatkowaniu i od rozliczeń powstałych przy kompensacie rozrachunków;
- zawyżono koszty uzyskania przychodów z tytułu ujemnych różnic kursowych dotyczących zarachowanych kosztów okresu zwolnienia z opodatkowania oraz okresu, w którym dochód podlegał opodatkowaniu.
W związku z powyższymi ustaleniami decyzją Nr [...] z dnia [...] określono Spółce za badany okres stratę podatkową w wysokości [...] wraz z należnymi odsetkami od zaniżonych wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.
Nie zgadzając się z tą decyzją, Spółka działając przez pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając jednocześnie naruszenie:
- art.122 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, '
- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 kodeksu cywilnego.
Ponadto Spółka, wobec różnicy wysokości straty podatkowej pomiędzy określoną w zaskarżonej decyzji, a określoną w decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] (uchylone przez NSA), zasugerowała, iż organ l instancji kwestionuje orzeczenia organu odwoławczego.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. po rozpatrzeń-odwołania jednostki na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego utrzymała w mocy decyzję organu l instancji, czemu dała wyraz w decyzji z dnia [...] Nr [...] - będącej przedmiotem niniejszej skargi
W skardze do NSA zarzucono:
Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez:
- niewłaściwe interpretacji i zastosowanie art. 58 KC;
- niewłaściwą interpretację: art. 7 ust. 3 i art. 14 ust. Ust. 1 i 2 1 PDOP;
- pominięcie podstawowych zasad postępowania zawartych w: art. 122, art. 187 Ordynacji podatkowej - poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i tendencyjne rozważenie zebranego materiału.
W odpowiedzi naskarżę Izba Skarbowa wskazała, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala ustalić następujące fakty:
1. w oparciu o dokument odprawy celnej ostatecznej w przewozie SAD Nr [...] z [...] dokonanej przez Urząd Celny w P. Oddział l stwierdzono zakup od firmy B - zbiornika ciśnieniowego na na dwutlenek węgla. Wartość celną tego zbiornika przyjęto według
rachunku z dnia [...] o sygnaturze [...] wystawionego przez sprzedawcę. Wynosiła ona [...] x [...]/DEM= [...]
-[...]/DEM = [...] ([...]) (tabela kursów NBP z dnia [...] Nr [...]);
2. przywóz powyższego urządzenia na polski obszar celny zwolniony został od cła na podstawie przepisów art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14.06.1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym - "...pod warunkiem nie odstępowania przez okres 3 lat";
3. do dokumentu odprawy celnej ówczesny zastępca Prezesa Zarządu Spółki złożył oświadczenie, iż "...urządzenia do produkcji napojów gazowanych w G. zostały zakupione ze środków własnych nie będą odsprzedane w ciągu 3 lat. Numer faktury: [...];
4. spółka nie ujęła zbiornika w ewidencji środków trwałych, traktując go jako obcy środek trwały, użytkowany na zasadach dzierżawy;
5. w aktach znajduje się również umowa dzierżawy zawarta pomiędzy firmą B a Spółką. Umowa nie ma daty i podpisana jest jedynie przez przedstawiciela firmy B, przedmiotem umowy, zawartej na okres 5 lat z mocą od dnia [...], była dzierżawa "urządzenia zaopatrującego w CO2." W umowie tej określono miesięczny czynsz dzierżawny na [...] oraz zapisano, iż urządzenie to "...pozostaje własnością B";
6. zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 75, póz. 445 z poźn. zm.) obrót towarowy z zagranicą polegający na czasowym przywozie środków produkcji (...) wydzierżawionych, wynajętych lub oddanych do użytkowania w celu prowadzenia działalności gospodarczej wymaga uzyskania pozwolenia przywozu Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. Spółka takiego zezwolenia nie posiadała;
7. Spółka, wbrew obowiązkowi określonemu przepisami art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 28, poz. 127) nie zawiadomiła Urzędu Skarbowego w G. o zawarciu umowy dzierżawy zbiornika;
8. wyniki kontroli skarbowej przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w L. wywarły ten skutek, że Spółka wprowadziła przedmiotowy zbiornik do ewidencji środków trwałych z dniem [...]. Ustalono
bowiem, mając na uwadze przedstawione fakty, że w istocie Spółka nabyła ten zbiornik CO2 w systemie sprzedaży ratalnej - stąd też określenie jego wartości początkowej nastąpiło w następujący sposób: [...] (miesięczna rata spłaty) x 60 (miesięcy, zgodnie z umową) x [...] DEM/PLN (kurs z dnia odprawy celnej) = [...];
9. z dniem [...] dokonano aktualizacji wyceny środków trwałych, w wyniku czego wartość początkowa zbiornika wyniosła [...];
10. do [...] pomimo przyjęcia zbiornika do ewidencji środków trwałych, Spółka zaliczała w koszty uzyskania przychodów miesięczne raty ([...] DEM), traktując je jako opłaty z tytułu dzierżawy zbiornika;
11. w dniu [...] Spółka wystawiła fakturę VAT NR [...] na sprzedaż zbiornika CO2 firmie B z o.o. w K. (spółka-córka producenta tego zbiornika) za kwotę brutto [...] (netto [...] + [...] VAT). Dochód ze sprzedaży wyniósł [...];
12. w dniu [...] fakturą korygującą VAT nr [...] Spółka dokonała korekty sprzedaży zbiornika "z powodu nieodebrania towaru przez nabywcę". Skorygowano wartość brutto, netto i podatek VAT do zera;
13. w tym samym dniu tj. [...] Spółka wystawiła fakturę VAT Nr [...] na sprzedaż tego samego zbiornika dla tej samej firmy, ale ustalając nową, zdecydowanie niższą cenę - wartość brutto wyniosła [...] (netto [...]+[...]). Efektem przeprowadzonej korekty sprzedaży było powstanie straty na sprzedaży zbiornika w wysokości [...] ([...] wartość sprzedaży netto minus [...] -księgowa wartość netto nie umorzona);
14. w dniu [...] zawarta została umowa dzierżawy między firmą B a Spółką A na sprzedany uprzednio firmie B zbiornik CO2. Czynsz dzierżawny ustalono w wysokości [...]/m-c, ponadto Spółka zobowiązana została do zakupu CO2 od firmy B po cenie dwukrotnie wyższej od ceny rynkowej - cena rynkowa wynosiła [...]/kg a umówiona cena zakupu wynosiła [...]/kg, od dnia [...] zmieniona na [...]/kg;
15. w dniu [...]. Prezes Zarządu Spółki udzielił twierdzącej odpowiedzi na postawione przez Inspektora Kontroli Skarbowej pytanie: "czy fakt, iż Spółka nadal płaciła raty czynszowe za dzierżawę tego zbiornika dla firmy B , od której zbiornik został nabyty i z uwagi na saldo rozliczeń z tą firmą w kwocie [...] (por. pkt 13) - miał wpływ na ustaloną wartość sprzedaży (wyceny) w/w zbiornika w fakturze [...] z dnia [...]?". Prezes wyjaśnił ponadto, iż podstawą wyceny zbiornika i ustalenia jego ceny sprzedaży na fakturze VAT Nr [...] z dnia [...] był dokument SAD z 1992 r. podający wartość celną [...].
Z przedstawionych wyżej faktów wyraźnie wynika, zdaniem Izby Skarbowej, iż przedmiotowy zbiornik, poza tym, że był niezbędny dla prowadzonej przez Spółkę działalności, nigdy nie zmieniał miejsca, w którym go pierwotnie zainstalowano. Stanowiło to uzasadnioną podstawę do wyprowadzenia wniosku, że umieszczenie na fakturze zapisu przyczyny, dla której wystawiono fakturę korygującą (cyt..." nie odebranie towaru przez nabywcę") - mija się z prawdą, tym bardziej, że po wystawieniu nowej faktury na sprzedaż zbiornika za znacznie niższą kwotę, zbiornik ten również nie został odebrany przez nabywcę. Słusznie, zatem, powołując się na przepisy art. 58 Kodeksu cywilnego, uznano umowę sprzedaży zbiornika za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych, a konkretnie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stad uzasadnionym było wyłączenie, w oparciu o art. 15 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej, z kosztów uzyskania przychodów nie umorzonej wartości netto zbiornika w kwocie [...] oraz zmniejszenie na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy przychodów o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r., o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r.
Strona skarżąca zarzuca, iż organy podatkowe badając sprawę pod kątem obejścia przepisów podatkowych, nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, w tym woli stron umowy, jaka im przyświecała w chwili dokonania czynności prawnej. Z zarzutem tym w żaden sposób, zdaniem Izby Skarbowej, nie można się zgodzić, ponieważ organ kontrolny pismem z dnia 2002 r. zwrócił się z pytaniem do Spółki o wyjaśnienie powodów, dla których dokonano sprzedaży przedmiotowego zbiornika, dając w ten sposób wyraz chęci ustalenia faktycznej woli strony. Jednakże udzielona przez Spółkę odpowiedź nie tylko nie zawierała wyjaśnień na postawione pytania, ale wyjaśnienia te wręcz nie były zgodne ze stanem faktycznym, co udowodniono Spółce w piśmie z dnia [...] zawierającym odpowiedź na zastrzeżenia jednostki wniesione do protokołu z dnia [...]. Ponadto podkreślenia wymaga to, iż organ kontrolny wielokrotnie zwracał się na etapie przeprowadzania czynności kontrolnych o wyjaśnienie faktów związanych ze sprzedażą zbiornika po znacznie obniżonej cenie, jednakże ze złożonych wyjaśnień, w tym ze złożonych w dniu [...]. przez ówczesnego Prezesa Zarządu nie można uzyskać w żaden sposób logicznego uzasadnienia tej ceny.
Przy czym nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż w przedmiotowej kwestii winien mieć zastosowanie przepis art.14 ust.1 i 2 cyt. UPDOP.
Jak wyżej wskazano dokonana przez Spółkę transakcja sprzedaży przedmiotowego zbiornika CO stanowi obejście przepisów UPDOP zmierzające do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych okresach sprawozdawczych 1996 roku i za rok podatkowy 1996r. Zatem czynności związanych z powyższą transakcją jako czynności mające na celu obejście przepisów podatkowych, opierając się na postanowieniach art. 58 kodeksu cywilnego, zostały uznane za nieważne prawnie. Z tych też powodów wyłączono z kosztów uzyskania przychodów nie umorzoną wartość netto przedmiotowego zbiornika o kwotę [...] oraz zmniejszono przychody Spółki o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r. o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r. Zastosowanie w sprawie, co sugeruje strona skarżąca, art. 14 ust 1 i 2 UPDOP mogło nastąpić jedynie w sytuacji ważności powyższej czynności prawnej. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.
Strona przeciwna nie podzieliła także zarzutu skargi w zakresie zakwestionowanych różnic kursowych. W myśl bowiem postanowień art. 12 ust. 3 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania i dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał uzyskujący przychód oraz z zastosowania średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu. Analogicznie
powyższą zasadę stosuje się do kosztów, co jest unormowane w art. 15 ust. 1 tej ustawy.
Zasad tych nie można odnieść wprost do zobowiązań i należności powstałych w okresie zwolnienia podatkowego a zrealizowanych w okresie, w którym Spółka już nie korzysta z tego zwolnienia. W takim przypadku, kierując się unormowaniem art. 7 ust. 3 powyższej ustawy, jeżeli ujemna różnica kursowa od zobowiązań powstałych w okresie zwolnienia podatkowego została zarachowana w tymże okresie w części dotyczącej tego okresu tj. od dnia zarachowania, bądź ostatecznej wyceny do końca okresu zwolnionego, to w dacie zapłaty zobowiązania już w okresie opodatkowanym nie będzie stanowić kosztów uzyskania przychodów nie cała ujemna różnica (od daty powstania zobowiązania w okresie zwolnionym do daty zapłaty), lecz tylko ta część ujemnej różnicy kursowej, która obciążyła koszty finansowe okresu opodatkowanego.
Analogicznie przedstawia się sytuacja z dodatnimi różnicami kursowymi zarachowanymi w okresie zwolnienia od opodatkowania.
Odnośnie dodatniej różnicy kursowej powstałej przy kompensacie rozrachunków strona przeciwna podkreśla, iż Spółka zgodnie z § 29 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16.01.1996 r. w sprawie ogólnych zezwoleń dewizowych (MP Nr 6, poz. 73 z późn. zm.) dokonała kompensaty rozrachunków z tymi samymi kontrahentami w walucie obcej. Jednakże przy dokonywaniu wzajemnych potrąceń, pomimo, że nie następuje przepływ środków pieniężnych, to jednak różnice kursowe powstałe w wyniku przeliczenia kursów walut, na jakie opiewają wierzytelności, podlegają rozliczeniu w księgach rachunkowych według ogólnych zasad na podstawie wspomnianych wcześniej przepisów art. 12 ust. 3 i art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W konkluzji Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. nie znalazła podstaw do zmiany swego stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, w związku z czym wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2).
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar
sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Rozpatrując przedmiotowe decyzje organów podatkowych Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich zgodności z prawem.
Jak wynika z ustalonych w trakcie postępowania podatkowego faktów przedmiotowy zbiornik służył do gromadzenia gazu - dwutlenku węgla (CO2), który był niezbędny dla prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Został on nabyty od firmy B za kwotę [...] PLN. Skarżąca spółka nie ujęła zbiornika w ewidencji środków trwałych, traktując go
jako obcy środek trwały, użytkowany na zasadach dzierżawy. W aktach znajduje się umowa dzierżawy zawarta pomiędzy firmą B a Spółką. Umowa nie ma daty i podpisana jest jedynie przez przedstawiciela firmy B, przedmiotem umowy, zawartej na okres 5 lat z mocą od dnia [...], była dzierżawa "urządzenia zaopatrującego w CO2." W umowie tej określono miesięczny czynsz dzierżawny na [...] oraz zapisano, iż urządzenie to "...pozostaje własnością B";
W dniu [...] Spółka wystawiła fakturę VAT NR [...] na sprzedaż zbiornika CO2 firmie B z o.o. w K. (spółka-córka producenta tego zbiornika) za kwotę brutto [...] (netto [...] + [...] VAT). Dochód ze sprzedaży wyniósł [...]; W dniu [...] fakturą korygującą VAT nr [...] Spółka dokonała korekty sprzedaży zbiornika "z powodu nieodebrania towaru przez nabywcę". Skorygowano wartość brutto, netto i podatek VAT do zera. W tym samym dniu tj. [...] Spółka wystawiła fakturę VAT Nr [...] na sprzedaż tego samego zbiornika dla tej samej firmy, ale ustalając nową, zdecydowanie niższą cenę - wartość brutto wyniosła [...] (netto [...] + [...]VAT). Efektem przeprowadzonej korekty sprzedaży było powstanie straty na sprzedaży zbiornika w wysokości [...] ([...] wartość sprzedaży netto minus [...] -księgowa wartość netto nie umorzona). W dniu [...] zawarta została umowa dzierżawy między firmą B a Spółką A na sprzedany uprzednio firmie B zbiornik CO2. Czynsz dzierżawny ustalono w wysokości [...]/m-c, ponadto Spółka zobowiązana została do zakupu CO2 od firmy B po cenie dwukrotnie wyższej od ceny rynkowej.
Zbiornik ten, mimo że był przedmiotem umów o przeniesienie własności nigdy nie zmieniał miejsca, w którym go pierwotnie zainstalowano. Zasadnie organy podatkowe wyprowadziły z przedstawionego ciągu zdarzeń wniosek, że umieszczenie na fakturze zapisu przyczyny, dla której wystawiono fakturę korygującą (cyt..." nie odebranie towaru przez nabywcę") - mija się z prawdą, tym bardziej, że po wystawieniu nowej faktury na sprzedaż zbiornika za znacznie niższą kwotę, zbiornik ten również nie został odebrany przez nabywcę. Słusznie, zatem, powołując się na przepisy art. 58 Kodeksu cywilnego, uznano umowę sprzedaży zbiornika za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych, a konkretnie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stad uzasadnione było wyłączenie, w oparciu o art. 15 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej, z kosztów uzyskania przychodów nie umorzonej wartości netto zbiornika w kwocie [...] oraz zmniejszenie na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy przychodów o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r., o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r.
Sąd nie podziela zasadności zarzutu strony skarżącej o nie wyjaśnieniu stanu faktycznego, w tym woli stron umowy, jaka im przyświecała w chwili dokonania czynności prawnej. Należy zważyć, iż organy podatkowe starał się wyjaśnić powody, dla których dokonano sprzedaży przedmiotowego zbiornika, dając w ten sposób wyraz chęci ustalenia faktycznej woli strony. Jednakże udzielone przez Spółkę odpowiedzi nie tylko nie zawierała wyjaśnień na postawione pytania, ale wyjaśnienia te wręcz nie były zgodne ze stanem faktycznym. Organ kontrolny wielokrotnie zwracał się o wyjaśnienie faktów związanych ze sprzedażą zbiornika po znacznie obniżonej cenie, jednakże ze złożonych wyjaśnień, w tym ze złożonych w dniu [...] przez ówczesnego Prezesa Zarządu nie można uzyskać w żaden sposób logicznego uzasadnienia tak niskiej ceny.
Przy czym nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż w przedmiotowej kwestii winien mieć zastosowanie przepis art.14 ust.1 i 2 cyt. UPDOP.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że przychodem ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy, z zastrzeżeniem ust. 4, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten ustala urząd skarbowy w wysokości wartości rynkowej. W ustępie 2 postanowiono, że wartość rynkową nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia zawarcia umowy sprzedaży.
Jak wyżej wskazano istniały podstawy do uznania, że dokonana przez Spółkę transakcja sprzedaży przedmiotowego zbiornika CO2 stanowiła obejście przepisów UPDOP zmierzając do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych okresach sprawozdawczych 1996 roku i za rok podatkowy 1996r. Zasadnie zatem czynności związane z powyższą transakcją, jako mające na celu obejście przepisów podatkowych, zostały uznane za nieważne - na podstawie art. 58 KC. Konsekwencją powyższych ustaleń było wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów nie umorzoną wartość netto przedmiotowego zbiornika o kwotę [...] oraz zmniejszenie przychodów Spółki o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r. o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r. Zastosowanie w sprawie, jak to sugerowała strona skarżąca, przepisu art. 14 ust 1 i 2 UPDOP mogło nastąpić jedynie w sytuacji ważności powyższej czynności prawnej, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Sąd nie podzielił także zarzutu skargi w zakresie zakwestionowanych różnic kursowych. W myśl bowiem postanowień art. 12 ust. 3 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania i dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał uzyskujący przychód oraz z zastosowania średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu. Analogicznie powyższą zasadę stosuje się do kosztów, co jest unormowane w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia poniesienia kosztu. Jeżeli koszty wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich zarachowania i dniem zapłaty występują różne kursy walut, koszty te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu sprzedaży walut z dnia zapłaty, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał ponoszący koszt, oraz z zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zarachowania kosztów.
Zasad tych nie można odnieść wprost do zobowiązań i należności powstałych w okresie zwolnienia podatkowego a zrealizowanych w okresie, w którym Spółka już nie korzysta z tego zwolnienia. W takim przypadku, kierując się unormowaniem art. 7
ust. 3 powyższej ustawy, jeżeli ujemna różnica kursowa od zobowiązań powstałych w okresie zwolnienia podatkowego została zarachowana w tymże okresie w części dotyczącej tego okresu tj. od dnia zarachowania, bądź ostatecznej wyceny do końca okresu zwolnionego, to w dacie zapłaty zobowiązania już w okresie opodatkowanym nie będzie stanowić kosztów uzyskania przychodów nie cała ujemna różnica (od daty powstania zobowiązania w okresie zwolnionym do daty zapłaty), lecz tylko ta część ujemnej różnicy kursowej, która obciążyła koszty finansowe okresu opodatkowanego.
Analogicznie przedstawia się sytuacja z dodatnimi różnicami kursowymi zarachowanymi w okresie zwolnienia od opodatkowania.
W konkluzji - Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy wydawaniu kwestionowanych decyzji i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI