Pełny tekst orzeczenia I SA/WR 1265/05

I SA/Wr 1265/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński /przewodniczący/
Jadwiga Danuta Mróz
Maria Tkacz-Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 165, 75
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (spr.) Protokolant Dorota Zawiślińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2006 r. sprawy ze skargi L. Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...]. nr [...], II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I. nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. kwotę 5.615 (pięć tysięcy sześćset piętnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. w L. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] utrzymująca decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] nr [...] określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001r.
Spółka złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2001r. następnie, jak wynika z decyzji organu I instancji, dokonała korekt tej deklaracji, które to korekty zostały uwzględnione przez organ podatkowy. Pismem z dnia [...] (wniesione w dniu [...]) Spółka wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie [...] i skorygowała deklarację za ten rok. Korekty dokonała w związku z błędnym zakwalifikowaniem w pierwotnych deklaracjach gruntu o powierzchni [...], położonego w zasięgu strefy ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko, do pozycji grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zamiast wykazać je jako grunty pozostałe nie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Grunty te nie dają możliwości pozyskiwania inwestorów, zgodnie celami statutowymi Spółki, co oznacza, iż nie jest możliwy prowadzenie na tym terenie działalności gospodarczej.
Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] określił Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie [...]
Uznał, iż położenie gruntów o pow. [...] w zasięgu ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko nie jest przesłanką do uznania braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na tym terenie. W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1997 r. grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegające podatkowi od nieruchomości opodatkowane są stawkami określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U Nr 9, poz. 31 ze zm.) – dalej upol. Z ustawowej definicji wynika, że dla uznania, iż grunt, budynek lub budowla związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Nieruchomości te nie muszą być faktycznie wykorzystywane w tej działalności. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 upol, jeśli nieruchomość gruntowa znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od całego grunt przedsiębiorca winien płacić podatek wg stawek właściwych dla tego gruntu. Takie zasady opodatkowania obowiązywały do końca 2002 r.
Od decyzji tej Spółka odwołała się wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji lub uchylenie i stwierdzenie nadpłaty oraz zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania podatkowego.
Jako naruszone przepisy prawa materialnego Spółka wymieniła:
- art. 5 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 5 ust. 3 pkt 3 upol przez przyjęcie, że stanowiące przedmiot opodatkowania grunty położone na terenie Gminy G. powinny zostać zakwalifikowane jako związane z działalnością gospodarczą,
- art. 5 ust. 1 pkt 7 lit c) upol przez pominięcie okoliczności, że na będących przedmiotem opodatkowania gruntach nie może być prowadzona żadna działalność inwestycyjna lub gospodarcza – z uwagi na wynikające z uregulowań prawnych zakazy spowodowane usytuowaniem gruntów w strefie ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko,
- art. 22 ustawy z dnia 27.10.1994 r. o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym przez nieuwzględnienie okoliczności, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady pociąga za sobą konieczność respektowania przez organy podatkowe wprowadzonych decyzją unormowań o sposobie korzystania z nieruchomości, przesadzając o braku możliwości realizowania na tych gruntach działalności gospodarczej.
Jako naruszone przepisy postępowania strona wskazała:
- art. 75 w związku z art. 21 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) przez przyjęcie, że skorygowana deklaracja nie jest prawidłowa i określenie zobowiązania podatkowego, oraz nie ustosunkowanie się do wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty,
- art. 72, art. 73, i art. 74 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie brak przesłanek do stwierdzenia nadpłaty,
- art. 120 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji naruszającej przepisy prawa w szczególności przepisy ustawy o podatkach i opatach lokalnych,
- art. 121, art. 124 Ordynacji podatkowej przez powołanie w decyzji podatkowej przepisów z ogólnikowym wskazaniem tylko ich późniejszych zmian,
- art. 187 §1 i §3 Ordynacji podatkowej przez pominięcie argumentów o braku możliwości wykorzystania spornych gruntów do celów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, oraz pominięcie tych faktów mimo, iż znane były organowi z urzędu,
- art. 210 §1 pkt 4 pkt 6 oraz §4 Ordynacji podatkowej przez podanie w podstawie prawnej decyzji art. 5 upol bez wskazania konkretnego punktu tego przepisu, a także brak wskazania innych przepisów, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę,
- art. 233 §2 Ordynacji podatkowej przez nie zbadanie przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczności faktycznych wskazanych w decyzji uchylającej – w szczególności w zakresie " jaki był stan faktyczny tego terenu" oraz "czy obszar był wykorzystywany w celach związanych z prowadzeniem działalności".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, iż wszystkie grunty znajdujące się na terenie Gminy G. i będące w posiadaniu L. Specjalnej Strefy Ekonomicznej SA w L., zgodnie z danymi w ewidencji gruntów sklasyfikowane są jako tereny zabudowane i zurbanizowane oznaczone symbolami Bi, Bp, dr, zatem podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z Uchwałą Nr [...] Rady Gminy G. z [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w obszarze K. – dla terenów położonych w [...] pasie uciążliwości autostrady wyznaczono tereny zieleni izolacyjnej (Zi) oraz pozostawiono istniejące wały ziemi chroniące teren strefy od autostrady. Planowana jest budowa podobnych wałów ochronnych na całej długości [...] pasa uciążliwości autostrady. Do czasu zagospodarowania terenów zgodnie z ustaleniami Uchwały tereny zachowują obecne użytkowanie.
Powołując art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 1993 r., Nr 94, poz.431 ze zm.) oraz dane wynikające z ewidencji gruntów i art. 21 ustawy 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz.1089 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, iż podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane wynikające z ewidencji gruntów. Sporne grunty podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zaliczenie tych gruntów do związanych z prowadzona działalności gospodarcza wynika z definicji zawartej w art. 5 ust. 3 upol - grunty związane z działalnością gospodarcza to grunty zabudowane i niezabudowane będące w posiadaniu przedsiębiorcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uznało rozstrzygnięcie Wójta Gminy G. za prawidłowe wskazując, iż podatnikowi jako podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą przekazano sporne grunty w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Powołał też uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2001 r. sygn. akt FPK3/00 (ONSA 2001, Nr 4, poz.150) dotyczącą wykładni art. 5 ust. 3 upol.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Spółka wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji lub o orzeczenie, co do istoty sprawy przez stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001 oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Formułując zarzuty przeciw decyzji skarżąca powieliła zarzuty zawarte w odwołaniu jak i przytoczoną tam argumentację powołując się na poglądy przedstawicieli doktryny – Lenard Etel "Opodatkowanie gruntów przedsiębiorcy" Przegląd podatkowy 8/2001 str. 38-41. Wskazała, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 i 4 upol opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają:
- grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym i leśnym,
- grunty objęte przepisami o podatku rolnym i leśnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolnicza lub leśna
a zatem grunty na których faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. wniosło o oddalenie skarg i powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego – art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie upsa).
Skarga zasługuje na uwzględnienie w uwagi na nausznie przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem rozpoznawanej przez organy podatkowe sprawy była zgodnie z wnioskiem podatnika, złożonym wraz z korektą deklaracji podatkowej, nadpłata w podatku od nieruchomości za 2001 r
Uregulowania dotyczące stwierdzenie nadpłaty zawarto w rozdziale 9 "Nadpłata", działu III "Zobowiązania podatkowe" ustawy Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 75 § 2 pkt 1 lit.b) Ordynacji podatkowej wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku może złożyć podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa (w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 1 tej ustawy) i który w deklaracji na ten podatek wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w kwocie większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek. Łącznie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik zobowiązany jest złożyć skorygowaną deklarację (art.75 §3 Ordynacji podatkowej). Jeśli prawidłowość skorygowanej deklaracji nie budzi wątpliwości organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Jeśli żądana przez podatnik nadpłata jest nienależna (np. podatnik nie zapłacił podatku) organ decyzją odmawia stwierdzenia nadpłaty. Jeśli złożona korekta zeznania i wniosek o stwierdzenie nadpłaty budzą wątpliwości organu podatkowego wówczas winien wszcząć, zgodnie z art. 165 §1 i §4 Ordynacji podatkowej, z urzędu postępowanie w zakresie określenie zobowiązania podatkowego i po przeprowadzeniu tego postępowania wydać stosowaną decyzję.
W rozpoznawanej sprawie L. Specjalna Strefa Ekonomiczna SA w L., której zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 r. powstało, zgodnie z art. 6 ust. 8 upol, tj. w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku, wraz ze skorygowaną deklaracją. Wójt Gminy G. po przeprowadzeniu postępowania wydał decyzję określającą L. Specjalnej Strefie Ekonomicznej SA w L. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 r. Prowadzonego postępowania nie poprzedzało wydanie i doręczenie stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, zgodnie z art. 165 §1 i §4 Ordynacji podatkowej, a rozstrzygając sprawę organ nie wypowiedział się w zakresie zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001 r.
Prowadząc postępowanie podatkowe i wydając decyzję bez uprzedniego wszczęcia postępowania organy podatkowe naruszyły art. 165 §1, §2 i §4 oraz art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej.
Wniosek L. Specjalnej Strefy Ekonomicznej SA w L. zgodnie z art. 165 §3 Ordynacji podatkowej wszczął postępowanie podatkowe jedynie w zakresie wskazanym we wniosku tj. w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2001 r. Tak sformułowany wniosek nie uprawniał organów podatkowych do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r., bez uprzedniego wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia tego zobowiązania. Podatnik o zakresie prowadzonego przez organ podatkowy I instancji postępowania nie został poinformowany nawet pośrednio w postanowieniu wydawanym w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej. W ramach postępowania odwoławczego nie jest możliwa konwalidacja tego rodzaju uchybień procesowych. Podatnik domagając się stwierdzenia nadpłaty i korygując deklarację podatkową oczekuje merytorycznego ustosunkowania się przez organ podatkowy wyłącznie w zakresie objętym wnioskiem. Jesli organ podatkowy uzna, że niezbędne jest przeprowadzenie postępowania, co do całości wykazanego w deklaracji zobowiązania podatkowego, winien umożliwić podatnikowi przedstawienie zarówno dowodów jak i stanowiska w zakresie prawidłowości wykazanego w deklaracji zobowiązania podatkowego. Powołany już art. 165 §4 Ordynacji podatkowej zabezpiecza, zatem interes podatnika umożliwiając właściwy udział w prowadzonym postępowaniu. Jednocześnie podatnik, którego wniosek o wszczęcie postępowania zgodnie z art. 165 §3 Ordynacji podatkowej wszczął to postępowanie ma prawo oczekiwać rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie.
Należy wskazać, iż organy podatkowe nie rozpoznały złożonego przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie zamieściły, bowiem w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy winien przeanalizować, czy w sprawie zachodzą okoliczności do wszczęcia w urzędu postępowania w sprawie określenia skarżącej Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r., czy też organ może rozstrzygnąć sprawę odmawiając stwierdzenia żądanej we wniosku nadpłaty. W przypadku wszczęcia postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego i wydania decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 r. zależnie od ustaleń wynikających z przeprowadzonego postępowania należy orzec także na podstawie art. 74a Ordynacji podatkowej określając wysokość nadpłaty, lub w braku nadpłaty umorzyć postępowanie w sprawie nadpłaty wszczęte wnioskiem skarżącej Spółki.
Stwierdzone uchybienia w zakresie przepisów procesowych spowodowały, iż decyzje organów obu instancji Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c) w związku art.134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchyli. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 tej ustawy, a orzeczenie o wykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku art. 152 w/w ustawy.