I SA/Wr 1224/04

I SA/Wr 1224/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Błystak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107 par. 3,  art. 19-20,  art. 22 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA Lidia Błystak Po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2004 r. przy udziale na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Dyrektora Delegatury Ministra Skarbu Państwa we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej ze składników masy spadkowej uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]. Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. na podstawie art. 115 a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. z 2002 r. Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a. dokonał podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży rzeczy należących do spadkodawcy R. L. przyznając: 1) [...]zł. J. C. na podstawie wyroku sygn. akt [...] 2) [...]zł. firmie "A" J. C. na podstawie wyroku sygn. akt [...], 3) pozostałą kwotę przekazał spadkobiercy Skarbowi Państwa, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]. sygn. akt [...]. Podniósł organ, że w dniu [...]r. obwieścił w B" iż wzywa zainteresowanych wierzycieli spadkodawcy R. L. do zgłoszenia wierzytelności. Wierzytelności takie, poparte tytułem, zgłosili J. C.; M. Z.; "A" J. C.; Bank C S.A. we W.; PPHU D w Ś. C. i A. W. i H. H.; K. W., Gmina W.. Ze sprzedaży masy spadkowej organ likwidacyjny uzyskał kwotę [...]zł. natomiast uzyskaną kwotę ze sprzedaży samochodu, na którym ustanowiono zastaw bankowy przelał organ na konto Banku. W dniu [...]r. na wezwanie przedegzekucyjne wypłacono P. C. kwotę [...]zł., którą wyliczono proporcjonalnie do dwóch największych zgłoszonych wierzytelności i kwoty uzyskanej ze sprzedaży masy i wypłacono, aby nie zmniejszać kwoty do podziału między pozostałych wierzycieli. W podziale nie uwzględnił organ wierzytelności M. Z., Banku C S.A. we W., PPHU D w Ś., C. i A. W. i H. H., K. W., Gminy W., ze względu na nieprzedłożenie przez te podmioty wyroków sądowych z klauzulą wykonalności. Bank C na wezwanie organu, podniósł, że wyciąg z ksiąg bankowych jest dokumentem urzędowym niepodlegającym badaniu, tymczasem w świetle orzecznictwa sądowego wyciąg z ksiąg bankowych jest dokumentem prywatnym, stanowiącym podstawę dla sądu do wydania nakazu zapłaty.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Gmina W. zarzucając naruszenie art. 115 a) ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji oraz przepisów rozporz. z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności §§ 2 i 4 (Dz. U. Nr 50, poz. 449) podważając zasadność wydania postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej ze
Sygn. akt I SA/Wr 1224/04
sprzedaży masy spadkowej po R.L., a także sposobu podziału kwoty uzyskanej z tej sprzedaży. Między innymi Gmina zarzuciła, że przepisy rozporz. Rady Ministrów z dnia 23.02.2002 r. nie uprawniają organów skarbowych do likwidacji mienia państwowego jakim jest uzyskany przez Skarb Państwa spadek po R. L., bowiem uprawnionym organem są delegatury terenowe Ministra Skarbu Państwa, gdyż sprawy dotyczące gospodarowania mieniem Skarbu Państwa należą do kompetencji ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, co wynika z przepisów ustawy z dnia 4.09.1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 1999 r., Nr 82, poz. 928 ze zm.).
Zażalenie złożył także Bank C S. A. we W. zarzucając naruszenie art. 115 a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 5 k.c. i art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i wniósł o jego uchylenie celem uwzględnienia wierzytelności Banku w podziale likwidacyjnym masy spadkowej R. L.. Zarzucił Bank, iż art. 115 a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie odnosi się do przypadku likwidacji masy spadkowej lecz do konkretnej sytuacji związanej z postępowaniem egzekucyjnym. Podniósł, że podstawa zgłoszenia wierzytelności był ważny dokument urzędowy - wyciąg z ksiąg bankowych, który nie podlega merytorycznemu badaniu i ten rodzaj dokumentu nie jest podważany w praktyce sądowej.
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. na podstawie art. 138 § 2, art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. nie ma kompetencji do reprezentacji Skarbu Państwa w sprawie spadku i jego likwidacji, bowiem nie zostało udzielone pełnomocnictwo przez Ministra Skarbu Państwa do tej reprezentacji. Ponadto stwierdził organ, że przepis art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołany w sentencji postanowienia organu I instancji nie mieści się w przepisach działu II rozdziału 6 tej ustawy, a skoro tak to nie mógł być przez organ stosowany, bowiem mogły mieć zastosowanie tylko przepisy wskazane w § 3 rozporz. Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. 2 sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). W związku z tym uchylił organ w całości wydane postanowienie, zalecając przekazanie akt sprawy organowi właściwemu w sprawie tj. Delegaturze Ministra Skarbu Państwa we W.
W skardze strona skarżąca Minister Skarbu Państwa działający przez Dyrektora Delegatury Skarbu Państwa wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając, że nie brała udziału w postępowaniu przed organem egzekucyjnym, a o wydaniu zaskarżonego
Sygn. akt ISA/Wr 1224/04
postanowienia dowiedziała się z pisma organu I instancji z dnia [...]r. Zarzuciła strona, że wydanie postanowienia nastąpiło z pominięciem podjętego przez Prezesa Rady Ministrów Rozstrzygnięcia o zakresie działania ministrów z dnia [...] znak [...], którym przesądził, że sprawy spadków przypadających Skarbowi Państwa na zasadzie art. 935 § 3 k. c, w tym w zakresie długów spadkowych, należą do zakresu działania Ministra Skarbu od dnia 1 lipca 2002 r., natomiast te same sprawy, wszczęte i niezakończone przez Ministra Finansów do dnia 30.06.2002 r. należą do zakresu działania Ministra Finansów do dnia ich zakończenia. Postępowanie spadkowe po zmarłym R. L. wszczęte zostało przed znak [...]., w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego, który reprezentował Skarb Państwa w postępowaniu spadkowym, zgodnie z rozstrzygnięciem kompetencyjnym, zobowiązany jest do dalszego prowadzenia sprawy, także w zakresie długów spadkowych. W związku z tym Minister Skarbu Państwa nie mógł udzielać pełnomocnictw w zakresie wyłączonym z jego kompetencji. Organ I instancji nie działał wyłącznie jako organ likwidacyjny, ale także jako reprezentant Skarbu Państwa - spadkobiercy ustawowego, odpowiedzialnego za długi spadkowe, w związku z czym był uprawniony do orzeczenia o podziale sumy uzyskanej z likwidacji masy spadkowej.
Izba Skarbowa wniosła o odrzucenie skargi względnie jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżone postanowienie nie było doręczone skarżącej stronie, nie dotyczy skarżącej, nie nakłada na nią żadnych obowiązków, skarżąca nie wykazała jakiegokolwiek interesu prawnego, którego mogłoby dotyczyć postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem. Wskazane w skardze zarzuty mogłyby być co najwyżej przedmiotem sporu kompetencyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia było wyłącznie dokonanie podziału kwoty uzyskanej ze składników masy spadkowej po spadkobiercy. Ponadto zarzucił organ, że strona skarżąca była uczestnikiem postępowania spadkowego. O tym postępowaniu dowiedział się Naczelnik Urzędu Skarbowego z pism wierzycieli spadkodawcy. Z treści pisma Ministra Skarbu Państwa z dnia [...]r. [...]wynika, że Minister Skarbu Państwa jest właściwy w sprawie i dlatego odmówiono Dyrektorowi Izby Skarbowej pełnomocnictwa do występowania w sprawie, w związku z czym Dyrektor Izby uznał, że nie ma kompetencji do reprezentacji w sprawie spadku, a Naczelnik Urzędu Skarbowego do podziału kwot uzyskanych ze składników masy spadkowej. Konsekwencją tego było uznanie, że organ I instancji działał jako organ likwidacyjny i mógł stosować wskazane w § 3 rozporz. Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. przepisy, ale nie mieści się w nich przywołany w sentencji postanowienia art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sygn. akt ISA/Wr 1224/04
W piśmie z dnia [...]r. Minister Skarbu Państwa wskazał, że ma interes prawny w zaskarżeniu postanowienia, bowiem zobowiązano w nim organ I instancji do przekazania całości akt sprawy Delegaturze Ministra. Podniósł, że podlegające zaskarżeniu postanowienie otrzymał w dniu [...]r. Podkreślił, że wobec treści Rozstrzygnięcia Prezesa Rady Ministrów pełnomocnictwa w zakresie spraw spadkowych niezakończonych przed dniem 30.06.2004 r. mógł udzielić jedynie Minister Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone orzeczenia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Przedmiotem sporu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej uchylającego postanowienie organu I instancji w sprawie podziału kwoty uzyskanej z masy spadkowej po R. L., którego spadkobiercą z mocy ustawy jest Skarb Państwa.
Organ II instancji uchylając zaskarżone postanowienie, przekazał je do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zobowiązując ten organ do przekazania całości akt sprawy organowi właściwemu czyli Delegaturze Ministra Skarbu Państwa.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne i nie spełnia wymogów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a., nie zawierając uzasadnienia prawnego uzasadniającego brak właściwości organu I instancji w zakresie postępowania związanego z likwidacją majątku uzyskanego przez Skarb Państwa w drodze dziedziczenia ustawowego, który to pogląd legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, brak ustosunkowania się do znajdującego się w aktach sprawy Rozstrzygnięcia kompetencyjnego Prezesa Rady Ministrów z dnia [...]., wskazującego na kompetencje Ministra Finansów do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach spadków przypadających Skarbowi Państwa, w tym w zakresie długów spadkowych, wszczętych i niezakończonych przez Ministra Finansów do dnia 30 czerwca 2002 r.
Właściwość organów do rozstrzygania sporów między organami administracji państwowej reguluje art. 22 k.p.a. Spory między organami administracji publicznej, gdy jednym z nich
Sygn. akt ISA/Wr 1224/04
jest minister, rozstrzyga Prezes Rady Ministrów (art. 22 § 1 pkt. 9 k.p.a.). Zakres pojęcia minister, którym posługuje się art. 22 § 1 pkt. 9 k.p.a., wyznacza art. 5 § 1 pkt. 4 k.p.a. stanowiąc, że pod tym pojęciem rozumie się Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt. 1 i 4 k.p.a.
Mimo zatem znajdującego się w aktach sprawy wydanego przez Prezesa Rady Ministrów dnia [...]r. Rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego między Ministrem Skarbu a Ministrem Finansów, dotyczącego ustalenia właściwego organu w sprawach spadków przypadających Skarbowi Państwa na podstawie art. 935 § 3 kodeksu cywilnego, w tym w sprawach długów spadkowych oraz darowizn na rzecz Skarbu Państwa, organ II instancji uchylając zaskarżone postanowienie, przeszedł do porządku dziennego nad tym Rozstrzygnięciem, nie ustosunkowując się do zawartego w nim stanowiska, wręcz nie zauważając jego istnienia. Rozstrzygnięcie to jest aktem administracyjnym nieposiadąjącym formy przewidzianej w postępowaniu administracyjnym, na takie rozstrzygnięcie nie przysługują środki odwoławcze w administracyjnym toku instancji ani skarga do sądu administracyjnego. Jednakże podjęte zostało w celu rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, który powstał na tle spraw, w których spadkobiercą ustawowym jest Skarb Państwa, a tego rodzaju sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu przed organem I instancji. Zdaniem Sądu, mimo, iż przepisy k.p.a. nie regulują mocy prawnej rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, z relacji pomiędzy organami niższego i wyższego stopnia, uprawnień organów wyższego stopnia, należy wyprowadzić wniosek, że organy pozostające w sporze są nim związane, tak więc w razie sporu negatywnego organ wskazany jako właściwy jest obowiązany wszcząć postępowanie, w przypadku sporu pozytywnego organ wskazany wszczyna postępowanie, a organ, którego właściwość została zakwestionowana pozostaje bezczynny, a jeżeli przed nim toczy się postępowanie, jest obowiązany je umorzyć. Tak więc rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji musi ocenić przedmiotowe Rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów, zająć odpowiednie stanowisko rozpoznać pozostałe zarzuty wniesionych zażaleń na postanowienie organu I instancji.
Z tego też względu należało uznać, że zaskarżone postanowienie narusza wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 19, art. 20, art. 22 § 1 pkt. 9 k.p.a. przez nierozważenie
Sygn. akt ISA/Wr 1224/04
wszystkich okoliczności sprawy, a przede wszystkim Rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego wydanego przez Prezesa Rady Ministrów, który do kompetencji Ministra Finansów przekazał sprawy spadków przypadających Skarbowi Państwa na mocy art. 935 § 3 kodeksu cywilnego, w tym długów spadkowych, które zostały wszczęte i nie zakończone do dnia 30 czerwca 2002r., co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, a w konsekwencji naruszenia tych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. c) w zw. z art. 133 § 1 powołanej na wstępie ustawy postępowanie przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Ustosunkowując się do zarzutu organu II instancji w odniesieniu do prawa strony skarżącej do złożenia skargi, nie można podzielić jego stanowiska, iż stronie nie przysługuje legitymacja do wystąpienia ze skargą do Sądu, albowiem skarżącym może być każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, organizacja społeczna (...), inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Strona skarżąca wykazała, że ma interes prawny we wniesieniu skargi, co zresztą przez Sąd zostało podzielone.