III SA/Wa 2331/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-01-18
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek VATzaliczanie zwrotuzaległość podatkowazażalenietermindoręczeniepostanowienieuchylenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, uznając, że skarżąca spółka złożyła je w terminie.

Sprawa dotyczyła skargi spółki F. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie zaliczenia zwrotu podatku VAT na poczet zaległości. Spółka twierdziła, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało jej doręczone później niż wskazywała adnotacja na dokumencie. Sąd uznał, że dowody przedstawione przez spółkę uprawdopodabniają odbiór postanowienia w późniejszym terminie, co oznacza, że zażalenie zostało złożone w terminie. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki F. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które stwierdzało uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług na poczet zaległości podatkowych. Organ odwoławczy uznał, że postanowienie Naczelnika US zostało doręczone spółce 9 maja 2023 r., a zażalenie złożono 17 maja 2023 r., co oznaczało uchybienie 7-dniowemu terminowi. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, kwestionując datę doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji. Twierdziła, że faktyczny odbiór nastąpił 10 maja 2023 r., a dowody, w tym zrzuty ekranu i notatka służbowa, potwierdzały tę wersję. Sąd, analizując materiał dowodowy, uznał, że dowody przedstawione przez spółkę uprawdopodabniają odbiór postanowienia 10 maja 2023 r. Wskazał na możliwość omyłki przy naniesieniu daty na dokumencie oraz brak wystarczających działań organu odwoławczego w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Sąd stwierdził, że nie można bez wątpliwości uznać, iż zażalenie było spóźnione, dlatego uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zażalenie zostało wniesione w terminie, ponieważ nie można jednoznacznie stwierdzić, że postanowienie zostało doręczone w dacie wskazanej przez organ pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dowody przedstawione przez spółkę uprawdopodabniają odbiór postanowienia w późniejszym terminie niż wskazywała adnotacja na dokumencie, co skutkuje przyjęciem, że zażalenie zostało złożone w terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

O.p. art. 76a § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76b § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 228 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (lub zażalenia).

O.p. art. 236 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 236 § 2

Ordynacja podatkowa

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

W sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące odwołań.

u.p.t.u. art. 87 § 2

Ustawa o podatku od towarów usług

O.p. art. 274b § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § 2

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 162 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 162 § 2

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestionowanie daty doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji i przedstawienie dowodów na późniejszy odbiór. Niewystarczające działania organu odwoławczego w celu ustalenia rzeczywistej daty doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

nie można bez żadnych wątpliwości uznać, że przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w dniu 9 maja 2023 r. brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że zażalenie było spóźnione, skutkować winno przyjęciem domniemania, iż podatnik złożył zażalenie we właściwym terminie. doszło co najwyżej do zwykłej pomyłki.

Skład orzekający

Hanna Filipczyk

przewodniczący

Piotr Dębkowski

sprawozdawca

Piotr Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów wnoszenia zażaleń oraz oceny skuteczności doręczeń w postępowaniu podatkowym i administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z odbiorem postanowienia i dowodami potwierdzającymi datę doręczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być drobne błędy proceduralne i jak ważna jest skrupulatność w ustalaniu dat doręczeń. Pokazuje też, jak sądy administracyjne podchodzą do dowodów i domniemań w takich sytuacjach.

Czy błąd w dacie doręczenia może uratować spółkę przed utratą prawa do sądu?

Dane finansowe

WPS: 246 756 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2331/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Hanna Filipczyk /przewodniczący/
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Piotr Wróbel
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1003/24 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 236 § 1, art. 274b § 2, art. 239, art. 228 § 1 pkt 2. art. 236 § 2, art. 228 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Hanna Filipczyk, Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), asesor WSA Piotr Wróbel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz F. sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez F. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") postanowieniem z [...] lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS" lub "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] maja 2023 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: "Naczelnik US", "NUS" lub "organ pierwszej/I instancji") w sprawie zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych oraz prawnych sprawy.
Postanowieniem z [...] maja 2023 r., wydanym na podstawie art. 76a § 1, 76b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, z późn. zm., dalej "O.p."), Naczelnik US poinformował Skarżącą o zaliczeniu zwrotu z 9 lutego 2023 r. w kwocie 246.756,00 zł na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2014 r. oraz odsetek za zwłokę.
Postanowienie zostało doręczone 9 maja 2023 r. (odbiór osobisty).
Dnia 17 maja 2023 r. pełnomocnik Spółki złożył za pomocą platformy e-PUAP zażalenie na ww. postanowienie, któremu zarzucił naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj.:
• art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 121 § 1 ustawy O.p. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że w sprawie możliwe jest zaliczenie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej, podczas gdy 9 lutego 2023 r. (dzień zaliczenia) nie było podstaw do zaliczenia ww. nadwyżki na poczet rzekomej zaległości, ponieważ rozliczenia Skarżącej w tym zakresie były w tym dniu przedmiotem postępowania wznowieniowego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., które nie zostało zakończone ostateczną decyzją podatkową, a ewentualne zaliczenie mogłoby mieć miejsce dopiero w momencie ostatecznego zakończenia postępowania wznowieniowego,
• art. 208 § 1 w zw. z art. 76b § 1 O.p. poprzez dokonanie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej w tym podatku za II kwartał 2014 r. w sytuacji, gdy brak jest takiej zaległości (zaliczenie mogłoby ewentualnie nastąpić na poczet zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2014 r.), a tym samym postępowanie w sprawie zaliczenia jest bezprzedmiotowe,
• art. 210 § 1 w zw. z art. 121 § 1 ustawy O.p. poprzez lakoniczne wyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, m.in. poprzez:
- brak wykazania przez organ podatkowy, iż jest możliwe dokonanie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej, w stosunku do której nie zostało zakończone postępowanie wznowieniowe;
- brak wykazania, jak było możliwe dokonanie zaliczenie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającego z deklaracji VAT-7 za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej za II kwartał 2014 r., skoro w ww. okresie, tj. II kwartale 2014 r, Spółka składała deklaracje miesięczne, a co za tym idzie nie mogła w sprawie wystąpić w II kwartale 2014 r. zaległość podatkowa (mogła ona ewentualnie wystąpić tylko w poszczególnych miesiącach dotyczących tego okresu);
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli:
• art. 76b § 1 ustawy O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, z późn. zm., dalej "u.p.t.u."), poprzez uznanie, że w sprawie doszło do zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT - 7 za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2014 r., podczas gdy w sprawie nie mogło dojść do ww. zaliczenia, ponieważ toczyło się postępowanie wznowieniowe,
• art. 76b § 1 O.p., poprzez uznanie, że istnieje możliwość zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT - 7 za grudzień 2022 r. na poczet rzekomej zaległości podatkowej wynikającej z deklaracji VAT - 7K za III kwartał 2014 r., podczas gdy w ww. okresie, tj. II kwartale 2014 r., Skarżąca składała deklaracje miesięczne, więc nie mogła w sprawie wystąpić w II kwartale 2014 r. zaległość z tego tytułu.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 O.p., pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
Dyrektor IAS - po zapoznaniu się z aktami sprawy - stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] maja 2023 r. NUS w sprawie zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług.
Jak zauważył organ odwoławczy, stosownie do art. 228 O.p. w stadium wstępnym postępowania organ odwoławczy podejmuje niezbędne czynności mające na celu ustalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem wymaganego terminu. Uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy zobowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.
DIAS wskazał, że zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 O.p. zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.
W przedmiotowej sprawie - zdaniem DIAS - postanowienie NUS z [...] maja 2023 r., zostało odebrane osobiście 9 maja 2023 r., co potwierdza pisemna adnotacja na formularzu postanowienia. W ww. postanowieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, czyli zażaleniu oraz o wynikającym z art. 236 § 2 pkt 1 O.p. terminie do jego wniesienia, tj. 7 dniach od dnia doręczenia ww. postanowienia. Skoro zatem zaskarżone postanowienie doręczone zostało 9 maja 2023 r., to wyznaczony art. 236 § 2 pkt 1 O.p. siedmiodniowy termin do jego wniesienia upływał 16 maja 2023 r. (wtorek).
Tymczasem zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika US złożone zostało za pomocą platformy e-PUAP 17 maja 2023 r., tj. z uchybieniem terminowi przewidzianemu w art. 236 § 2 pkt 1 O.p.
DIAS dodał, że jeżeli Skarżąca nie mogła dotrzymać terminu na złożenie zażalenia, powinna wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie na podstawie art. 162 § 1 i § 2 ustawy O.p., wskazując przyczyny zaistniałej sytuacji oraz uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej - czego Spółka nie uczyniła.
Postanowienie organu odwoławczego z [...] lipca 2023 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła postanowieniu DIAS naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., poprzez uznanie, że wydane przez organ podatkowy postanowienie zostało doręczone Skarżącej w dniu 9 maja 2023 roku, podczas gdy:
a. dopiero w dniu 10 maja 2023 roku Spółka otrzymała od organu podatkowego telefoniczną informację o tym, że postanowienie jest do odbioru w siedzibie organu podatkowego;
b. w tym samym dniu, tj. w dniu 10 maja 2023 roku, N.T. odebrał postanowienie bezpośrednio w siedzibie organu podatkowego i jednocześnie w tym dniu przesłał postanowienie:
i. do pracownika Skarżącej, E.P.;
ii. do A.J. - osoby prowadzącej [...] Spółki
- w konsekwencji niemożliwe jest, aby Skarżąca odebrała postanowienie wydane przez organ podatkowy w dniu 9 maja 2023 roku;
2. naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. poprzez uznanie, że zażalenie na postanowienie NUS z dnia [...] maja 2023 roku zostało złożone po terminie do złożenia zażalenia, podczas gdy Skarżąca złożyła zażalenie przed upływem terminu do jego wniesienia, ponieważ:
a. postanowienie organu podatkowego zostało doręczone Skarżącej dnia 10 maja 2023 roku;
b. Skarżąca złożyła środek zaskarżenia w dniu 17 maja 2023 roku (a więc przed upływem 7-dniowego terminu o którym mowa w art. 236 § 2 O.p.)
c. co powoduje, że organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia;
3. naruszenie art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 122 i 124 O.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niespełniający ustawowych wymogów, polegające na niepełnym i lakonicznym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej postanowienia, w szczególności:
a. braku wskazania, kto sporządził adnotację na formularzu postanowienia, rzekomo dokumentującą dzień doręczenia Skarżącej postanowienia;
b. czy ww. adnotacja zawierała datę i podpis członka zarządu Spółki;
c. czy członek zarządu Spółki (jako obcokrajowiec) rozumiał treść adnotacji i zaakceptował ją
- w związku z powyższym z postanowienia nie wynika bynajmniej, czy ww. okoliczność, tj. doręczenie postanowienia Skarżącej w dniu 9 maja 2023 roku, miała rzeczywiście miejsce w sprawie, czy też może sporządzenie ww. adnotacji było błędem organu podatkowego.
Jednocześnie Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
1. Zrzuty ekranu potwierdzające otrzymanie informacji o możliwości odbioru postanowienia w dniu 10 maja 2023 r. (e-mail A.J.);
2. Zrzuty ekranu potwierdzające odbiór postanowienia w dniu 10 maja 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, z późn. zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Z brzmienia tego przepisu wynika, iż w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części.
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a. Jak stanowi art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17).
Kwestią sporną i przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stwierdzenia przez Dyrektora IAS postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] maja 2023 r. NUS w sprawie zaliczenia zwrotu z 9 lutego 2023 r. w kwocie 246.756,00 zł na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2014 r. oraz odsetek za zwłokę.
Zważyć zatem należy, że zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie gdy ustawa tak stanowi, a w myśl § 2 tego przepisu, zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Stosownie do art. 274b § 2 O.p. na postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku służy zażalenie.
Z kolei zgodnie z art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące odwołań.
W świetle zaś art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Zatem w myśl art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. wniesienie zażalenia po wskazanym wyżej terminie skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, co organ odwoławczy wyraża w drodze postanowienia.
Stanowiący podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym po przekazaniu mu zażalenia wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in. czy złożone przez stronę zażalenie zostało wniesione w terminie. Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (236 § 2 O.p.). Jeżeli w trakcie takiego badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, iż zażalenie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie, w trybie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.
Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o ten przepis organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy zażalenie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2010r. sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866 oraz B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. TNOiK, Toruń 2002, s. 747–748 wraz z powołanym tam orzecznictwem).
Postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. stwierdza fakt uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Nie tworzy nowego stanu prawnego lecz deklaruje stan istniejący, zaistniałe zdarzenia prawne. W każdym przypadku, gdy zażalenie uchybia terminowi do jego wniesienia obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie tej okoliczności w formie postanowienia. Ustawodawca nie przewidział odstępstwa od tej reguły.
Reasumując należy stwierdzić, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p obliguje organ odwoławczy do "niezwłocznego" wydania wymienionego tam postanowienia i nie pozostawia organowi swobody działania. W rezultacie każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.
Zauważyć ponadto należy, że konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Podatnik w takiej sytuacji pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia, dlatego też postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste.
Natomiast aby przyjąć, że zażalenie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie postanowienia stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia zażalenia. Termin do złożenia zażalenia rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia postanowienia stronie. Ustalenie daty doręczenia postanowienia jest zatem kwestią zasadniczą.
W rozpatrywanej sprawie Dyrektor IAS uznał, że w dniu 9 maja 2023 r. doszło do skutecznego doręczenia wskazanego powyżej postanowienia Naczelnika US, poprzez osobiste odebrane rzeczonego postanowienia w siedzibie organu podatkowego dnia 9 maja 2023 r. przez członka zarządu Skarżącej - obcokrajowca w osobie N.T. - co potwierdza pisemna adnotacja na formularzu postanowienia.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu, nie potwierdza jednak - w sposób komplementarny - zasadności stanowiska organu podatkowego. Sąd wskazuje, że zarówno przedstawiona przez Skarżącą chronologia zdarzeń - związana z odbiorem newralgicznego dla przedmiotowego postępowania postanowienia - jak również popierające tą chronologię środki dowodowe w postaci zrzutów ekranu, uprawdopodobniają konkluzję pełnomocnika Skarżącej, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało odebrane przez członka zarządu Spółki dnia 10 maja 2023 r. Pisemna adnotacja sporządzona na formularzu postanowienia NUS z dnia [...] maja 2023 r. - na podstawie dokonania jej oględzin przez Sąd – wskazuje, co prawda, datę 9 maja 2023 r., ale należy założyć, że jej zapis może być wynikiem niezawinionego ludzkiego błędu, niezależnie od tego, kto dokonał tej adnotacji. Przy czym, wziąć należy pod uwagę brak podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie ustalenia, w sposób absolutnie nie budzący wątpliwości, rzeczywistej daty doręczenia postanowienia, chociażby poprzez dogłębną analizę sprawy w zakresie ustalenia daty, w której E.C. – [...] organu I instancji - przeprowadziła rozmowę z [...] Spółki A.J., która to okoliczność potwierdzona została przez E.C. w notatce służbowej z dnia 9 października 2023 r.
Dlatego Sąd uznaje, że Skarżąca odebrała postanowienie organu pierwszej instancji w dniu 10 maja 2023 roku i tym samym, złożone przez Spółkę zażalenie nie uchybiło terminowi do wniesienia zażalenia. Spółka przedstawionymi środkami dowodowymi przekonała Sąd, że w dniu 10 maja 2023 r., [...] Spółki, A.J., otrzymał telefoniczną informację od pracownika organu podatkowego, E.C. o sporządzeniu postanowienia i możliwości jego odbioru w siedzibie organu podatkowego w tym dniu, a następnie przekazał e-mailem tą informację do Spółki, cytuję: "Podobno postanowienie jest do odbioru w US. Może odebrać je tylko T.. W US trzeba pytać o p. E.C. tel. [...].". W konsekwencji tej wiadomości, członek zarządu Spółki N.T. udał się do siedziby organu podatkowego w dniu 10 maja 2023 roku w celu odbioru postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. Adnotacja na ww. postanowieniu, wskazująca datę 9 maja 2023 r., w ocenie Sądu, mogła więc zostać sporządzona w wyniku niezawinionej omyłki. Świadczy o tym chociażby przekonanie pełnomocnika Skarżącej, że zażalenie nadane za pośrednictwem komunikacji elektronicznej, złożone dnia 17 maja 2023 r., zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu. Gdyby było inaczej, pełnomocnik Spółki zapewne zwróciłby się do organu I instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, czego nie uczynił. Uchybienie terminowi w tak istotnej dla Skarżącej sprawie, byłoby ze strony pełnomocnika Skarżącej działaniem daleko nieprofesjonalnym i niezgodnym z interesem Spółki, będąc tym samym mało prawdopodobnym. Tym bardziej, że skutkuje to w rezultacie odstąpieniem organu podatkowego od merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, pozbawiając Skarżącą kontroli instancyjnej i w dalszej kolejności prawa do sądu.
Nie bez znaczenia jest w przedmiotowej sprawie okoliczność, że członek zarządu Spółki N.T. - który odebrał postanowienie organu pierwszej instancji, wydane dnia [...] maja 2023 r. - mógł nie dostrzec rozbieżności między naniesioną na postanowieniu datą 9 maja 2023 r. a rzeczywistą datą odbioru postanowienia, przypadającą na dzień 10 maja 2023 r. Wielce prawdopodobnym jest też, że błędna data mogła być naniesiona na postanowienie omyłkowo w sposób automatyczny, na skutek sugestii, wynikającej, po pierwsze, z daty wydania postanowienia, tj. [...] maja 2023 r., a po drugie z nadrukowanej daty sygnowania postanowienia przez E.C., usytuowanej na tej samej stronie, na której została poniżej naniesiona adnotacja w zakresie osobistego odbioru ww. postanowienia przez członka zarządu Skarżącej. Już na pierwszy rzut oka widać, że adnotacja w lewym górnym rogu dokumentu, na którym T.N. złożył swój podpis, tj. "L., dnia 09-05-2023 r." jest dość sugestywna, zatem prezes Skarżącej, mógł przyjąć tę datę i na zasadzie automatyzmu opatrzeć nią składany przez siebie podpis. Sąd absolutnie nie daje natomiast wiary, że mogło dojść do jakichkolwiek intencjonalnych, godzących w interes spółki działań ze strony pracownic organu. Sąd stwierdza, że doszło co najwyżej do zwykłej pomyłki. Panie A.K. i E.C. po prostu nie zwróciły uwagi na datę, którą wpisał T.N. odbierając postanowienie.
Należy ponadto zauważyć, że treść notatki służbowej z 9 października 2023 r. (karta 41 akt administracyjnych) składnia do przyjęcia stanowiska Strony również z tego powodu, iż Pani E.C. nie wskazuje, że informacja o możliwości odebrania postanowienia została przekazana w inny sposób aniżeli w rozmowie telefonicznej z [...] spółki. W szczególności nie sposób stwierdzić, że niezależnie od przeprowadzonej rozmowy telefonicznej prezes Skarżącej niejako "sam z siebie" stawił się w siedzibie organu i odebrał ów akt. W ocenie Sądu, wszystko zatem wskazuje, że impulsem do takiego działania była właśnie ta rozmowa telefoniczna, o czym Strona została powiadomiona przez [...] dopiero 10 maja 2023 r. Pani E.C. wskazuje, że dzwoniła do [...] z informacją, iż postanowienie organu jest sporządzone i gotowe do odbioru, co koresponduje z treścią wiadomości mailowej dołączonej przez Stronę, wskazującej na obecność prezesa spółki w organie jako następstwa otrzymania sygnału przez [...]. Sąd daje zatem wiarę, że sprawa była monitorowana przez A.J., który dopiero w dniu następnym powiadomił Spółkę o wydaniu postanowienia. Skoro więc władze Spółki o konieczności odbioru tego aktu dowiedziały się 10 maja 2023 r., to należało przyjąć, że najwcześniej w tym dniu Pan T.N. stawił się w siedzibie organu podatkowego. Z rzeczonej notatki służbowej nie wynika bowiem, że informacja, iż postanowienie jest gotowe do odbioru dotarła do Strony innymi kanałami.
Słusznym zatem wydaje się, zdaniem Sądu, że brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że zażalenie było spóźnione, skutkować winno przyjęciem domniemania, iż podatnik złożył zażalenie we właściwym terminie.
Sąd stwierdza, że nie można bez żadnych wątpliwości uznać, by przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w dniu 9 maja 2023 r., a w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia ww. daty do obliczania zachowania terminu do wniesienia zażalenia, którą to datą winna być bardziej prawdopodobna data, przypadająca na dzień 10 maja 2023 r. Nieuprawnione jest zatem stanowisko organu, że Skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie.
Sąd stwierdza zatem, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów art. 122 w zw. z art. 187 § 1, a także art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 oraz art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 122 i 124 O.p., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ podatkowy winien uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
O kosztach postępowania - obejmujących zwrot wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł w punkcie 2) sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 w zw z art. 205 § 2 w zw. z § 4 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI