I SA/Wr 1196/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2004-02-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezarzutyumowa dzierżawywygaśnięcie umowyczynszzajęcie wierzytelnościkodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiWSA

WSA oddalił skargę spółki na postanowienie Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne, uznając, że umowa dzierżawy nie wygasła.

Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu jej zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Spółka twierdziła, że umowa dzierżawy z T. B. wygasła z dniem 30 listopada 2000 r. z powodu niezapłacenia czynszu za dwa kolejne miesiące, co skutkowałoby umorzeniem postępowania egzekucyjnego co do należności za grudzień 2000 r. WSA oddalił skargę, uznając, że umowa dzierżawy nie wygasła, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki jej wygaśnięcia, a spółka nadal korzystała z przedmiotu dzierżawy i odliczała VAT.

Spółka A Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Izby Skarbowej w Opolu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o oddaleniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Spółka argumentowała, że umowa dzierżawy z T. B. wygasła z dniem 30 listopada 2000 r. z powodu niezapłacenia czynszu za październik i listopad 2000 r., co zgodnie z § 7 pkt 7.4 umowy miało skutkować jej automatycznym wygaśnięciem. W konsekwencji, spółka domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego co do kwoty 15.353 zł, stanowiącej czynsz za grudzień 2000 r., uznając ją za bezpodstawnie zajętą. Organy podatkowe obu instancji nie podzieliły tego stanowiska. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że spółka nie spełniła wszystkich przesłanek wygaśnięcia umowy, w tym nie zwróciła przedmiotu dzierżawy, a także częściowo zapłaciła czynsz. Izba Skarbowa dodała, że zajęcie wierzytelności nastąpiło w październiku 2000 r. i zostało uznane przez spółkę, a dalsze faktury wystawiane przez T. B. były księgowane przez spółkę i odliczany od nich VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, stwierdzając, że organy egzekucyjne były uprawnione do oceny umowy dzierżawy w zakresie niezbędnym dla postępowania egzekucyjnego. Sąd uznał, że umowa nie wygasła, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki, a spółka nadal korzystała z przedmiotu dzierżawy i odliczała VAT od faktur wystawianych po rzekomym terminie wygaśnięcia umowy. Sąd podkreślił również, że spółka uznała zajęcia wierzytelności na znaczną kwotę, a przekazała tylko jej część.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa dzierżawy nie wygasła automatycznie, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki jej wygaśnięcia, w tym obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy, a spółka nadal korzystała z przedmiotu dzierżawy i odliczała VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wygaśnięcie umowy dzierżawy wymagało spełnienia wszystkich przesłanek, a nie tylko niezapłacenia czynszu. Ponadto, spółka kontynuowała korzystanie z przedmiotu dzierżawy i odliczała VAT, co świadczyło o braku zamiaru jej wygaśnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.e.a. art. 89

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 379 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

u.p.e.a. art. 90

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 93

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 78

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 82

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 62

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 63

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy egzekucyjne są uprawnione do oceny umowy dzierżawy w zakresie niezbędnym dla postępowania egzekucyjnego. Umowa dzierżawy nie wygasła, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki jej wygaśnięcia, a spółka nadal korzystała z przedmiotu dzierżawy i odliczała VAT.

Odrzucone argumenty

Umowa dzierżawy wygasła z dniem 30 listopada 2000 r. z powodu niezapłacenia czynszu za dwa kolejne miesiące. Organ egzekucyjny nie był władny do oceny wygaśnięcia umowy dzierżawy.

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżonym postanowieniem [...] Izba Skarbowa w O. powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego [...] i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [...] utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, którym organ ten oddalił zgłoszone zarzuty. W myśl § 7 pkt. 7.4 łączącej zobowiązanego oraz T. B. umowy dzierżawy z dnia 30 lipca 1998 r. umowa ta wygasa w przypadku niezapłacenia przez Dzierżawcę tj. A sp. z o. o czynszu za dwa kolejne okresy płatności. Organ egzekucyjny nie podzielił stanowiska spółki co do wygaśnięcia umowy dzierżawy, gdyż po pierwsze Dzierżawca tj. A sp. z o. o popadł w zwlokę w płatności czynszu za m-ce październik i listopad w stosunku do Wydzierżawiającego. Organy podatkowe błędnie przyjęły, że przesłanką konieczną dla wygaśnięcia umowy dzierżawy jest wydanie Wydzierżawiającemu przedmiotu dzierżawy. Organy egzekucyjne uprawnione były do oceny umowy dzierżawy w takim zakresie w jakim rodziła ona konsekwencje dla postępowania podatkowego i egzekucyjnego.

Skład orzekający

Joanna Kuczyńska

przewodniczący

Krzysztof Bogusz

sprawozdawca

Marzena Łozowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wygaśnięcia umowy dzierżawy w kontekście postępowania egzekucyjnego oraz zakresu uprawnień organów egzekucyjnych do oceny stosunków cywilnoprawnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych zapisów umowy dzierżawy i okoliczności faktycznych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego ze względu na analizę przesłanek wygaśnięcia umowy dzierżawy i kompetencji organów egzekucyjnych.

Czy niezapłacenie czynszu za dwa miesiące automatycznie kończy umowę dzierżawy? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 46 059 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1196/01 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Joanna Kuczyńska /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA del. do WSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Asesor WSA Marzena Łozowska Protokolant: St. sekr. sąd. Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 04 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi A Sp. Z o.o w P. na postanowienie Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] Nr [...] Izba Skarbowa w O. powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. 2000 Nr 98 poz. 1071) i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36 poz. 161 ze zm.) utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z [...] nr [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, którym organ ten oddalił zgłoszone zarzuty.
Wydanie tego postanowienia poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu i następujących ustaleniach:
Dnia 27.12.2000 r. Urząd Skarbowy w N. wystawił przeciwko spółce z o. o A w P. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zajęte egzekucyjnie, wymagalne i uznane przez spółkę, lecz nie przekazane organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężne z tytułu czynszu dzierżawy nieruchomości położonej w N. należne zobowiązanemu T. B. na kwotę 46.059,00 zł.
Odpis tytułu doręczono spółce wraz z zawiadomieniem o zajęciu jej rachunku bankowego w B Oddział w P. w dniu 29.12.2000 r.
W zarzutach zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 5.1.2001 r. spółka na podstawie art. 32 § 1 ustawy egzekucyjnej wniosła o:
1. ograniczenie wysokości zajętej wierzytelności do kwoty należności głównej w wysokości 30.706 zł, a tym samym odpowiedniej kwoty odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych,
2. umorzenie postępowania egzekucyjnego co do kwoty 15.353 zł,
3. zwrot zobowiązanemu kwoty 15.335 zł wraz z odpowiednią kwotą odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z treścią tytułu egzekucyjnego przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest uznana i nie przekazana organowi egzekucyjnemu wierzytelność przysługująca T. B. wobec zobowiązanego z tytułu zapłaty czynszu.
W myśl § 7 pkt. 7.4 łączącej zobowiązanego oraz T. B. umowy dzierżawy z dnia 30 lipca 1998 r. umowa ta wygasa w przypadku niezapłacenia przez Dzierżawcę tj. A sp. z o. o czynszu za dwa kolejne okresy płatności. Ponieważ ostatni czynsz płatny na rzecz T. B. przypadł za miesiąc wrzesień 2000 r, należy uznać, że przedmiotowa umowa wygasła z dniem 30 listopada 2000 r.
W związku z powyższym zobowiązanie do zapłaty czynszu na rzecz T. B. również wygasło z dniem 30 listopada 2000 r., tak więc postępowanie egzekucyjne co do należności przypadających T. B. za miesiąc grudzień 2000 r. powinno być umorzone na postawie art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
Powołanym wyżej postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. działając na podstawie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "nie uznał zgłoszonych zarzutów".
W motywach decyzji organ podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. w stosunku do zobowiązanych T. W. i T. B. - właścicieli zakładów budowlanych w N. przy ul. [...] -wielokrotnie zajmowano u skarżącej należny zobowiązanym czynsz z tytułu wydzierżawienia spółce części nieruchomości położonej w N. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność zobowiązanych T. B. i T. W.
Spółka po każdorazowym zajęciu wierzytelności składała zawsze oświadczenie, że uznaje zajętą wierzytelność i będzie zajęte kwoty przekazywać na rachunek organu egzekucyjnego. Ostatnie takie oświadczenie w sprawie egzekucyjnej T. B. spółka złożyła pismem z dnia 8 listopada 2000 r. do zajęć nr [...], [...] i [...].
Organ egzekucyjny nie podzielił stanowiska spółki co do wygaśnięcia umowy dzierżawy, gdyż po pierwsze Dzierżawca tj. A sp. z o. o popadł w zwlokę w płatności czynszu za m-ce październik i listopad w stosunku do Wydzierżawiającego. Z umowy dzierżawy z dnia 30.7.1998 r wynika, że Wydzierżawiającego reprezentują łącznie T. W. i T. B. będący współwłaścicielami wydzierżawionej nieruchomości, a z § 2 pkt 2 umowy wynika dalej, że należny Wydzierżawiającemu czynsz płatny będzie comiesięcznie po 50% T. B. i T. W., Skoro zatem po stronie Wydzierżawiającego występują łącznie T. B. i T. W., to niespełnienie świadczenia przez kolejne dwa miesiące jedynie w części dotyczącej 50% udziału T. B., przy jednoczesnym spełnieniu świadczenia za m-c październik w części dotyczącej 50% udziału T. W., nie daje podstaw do twierdzenia, że świadczenie na rzecz Wydzierżawiającego nie było spełnione przez kolejne dwa miesiące, i że w związku z tym umowa dzierżawy wygasła dnia 30 listopada 2000 r.
Po drugie, nie została spełniona druga przesłanka z § 7 pkt 4 umowy dzierżawy, a mianowicie Dzierżawca nie wydał używanego pomieszczenia Wydzierżawiającemu, a nawet wg oświadczenia zobowiązanego T. B. przedstawiciel Dzierżawcy zabiegał u Wydzierżawiającego, aby przedmiot dzierżawy był nadal odpowiednio ogrzewany. Trudno zatem mówić, aby dzierżawca mógł odmówić zapłaty czynszu powołując się na wygaśnięcie umowy dzierżawy, zatrzymując jednocześnie w swym posiadaniu przedmiot dzierżawy przez półtora miesiąca od rzekomego terminu wygaśnięcia umowy dzierżawy.
O tym, że Wydzierżawiający nie uznaje wygaśnięcia umowy dzierżawy i wyraża wolę jej kontynuowania świadczą fakty, że reprezentujący Wydzierżawiającego T. B. i T. W. obciążyli Dzierżawcę fakturami, za miesiąc grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r. z tytułu swoich 50% udziałów w należnym Wydzierżawiającemu czynszu za miesiące grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r.
W zażaleniu na to postanowienie spółka domagała się jego uchylenia, umorzenia postępowania egzekucyjnego co do kwoty 15.353 zł, zwrot zobowiązanemu w/w kwoty wraz z odpowiednią kwotą odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych.
Żaląca się argumentowała, że organ egzekucyjny zupełnie błędnie ocenił okoliczności sprawy. Jej zdaniem bezspornym jest, że zobowiązany popadł w stosunku do T. B. w zwłokę odnośnie zapłaty czynszu za miesiące październik - listopad 2000 r. Wobec tego dla stwierdzenia faktu wygaśnięcia umowy dzierżawy w stosunku do T. B. nie ma znaczenia, czy zobowiązany popadł w zwłokę również wobec T. W. Zobowiązanie do zapłaty czynszu jest bowiem zobowiązaniem podzielnym, zaś T. B. oraz T. W. przysługiwało wobec zobowiązanego roszczenie o zapłatę czynszu, z tym, że żaden z nich nie mógł domagać się wypłaty czynszu należnego współwłaścicielowi. Wynika to zarówno z § 2 pkt 2.2 umowy dzierżawy, jak i z art. 379 § 1 k.c.
Nie można również twierdzić, że przesłanką konieczną dla wygaśnięcia umowy dzierżawy jest wydanie Wydzierżawiającemu przedmiotu dzierżawy. Zgodnie bowiem z § 7 pkt. 7.4 zd. 2 obowiązek ten stanowi konsekwencję wygaśnięcia umowy dzierżawy, nie zaś jej przesłankę. Wskazuje na to jednoznacznie sformułowanie § 7 pkt 7.4, gdzie w zdaniu pierwszym przewidziany jest automatyzm wygaśnięcia umowy w razie niezapłacenia przez Dzierżawcę za dwa kolejne pełne okresy płatności, zaś zdanie drugie wyraźnie określa "w takim przypadku", co zgodnie z regułami wykładni należy rozumieć - "w przypadku wygaśnięcia umowy" po stronie Dzierżawcy powstaje obowiązek wydania przedmiotu najmu. Nie wydanie przez Dzierżawcę przedmiotu dzierżawy nie może w żadnym stopniu rozstrzygać, czy umowa wygasła.
Nie można się zgodzić również z twierdzeniem, że prawo do uznania umowy za wygasłą przysługuje jedynie Wydzierżawiającemu. Przyznanie takiego uprawnienia nie było bowiem objęte zgodnym zamiarem stron.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem władnym do oceny, czy umowę można uznać za wygasłą. Wszelkie ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w tej mierze nie są dla zobowiązanego wiążące i nie mogą w stosunku do zobowiązanego powodować powstania jakichkolwiek obowiązków.
W powołanym już postanowieniu z [...] Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutów i argumentów spółki i podniosła, że organ egzekucyjny dokonał w dniu 19 października 2000 r. czterech zajęć wierzytelności na łączną kwotę należności głównej 16.143,20 zł, spośród których tylko jedno o numerze [...] na kwotę 1.800,80 zł nie zostało uznane przez spółkę z o. o A. W złożonym zażaleniu z kolei spółka wnosi o ograniczenie wysokości zajętej wierzytelności do kwoty należności głównej 30.706 zł. Tak więc cała zajęta wierzytelność z dnia 19 października 2000 r. na kwotę 16.143 zł mieści się w kwocie 30.706 zł (do której Spółka pragnie ograniczyć zajęcie wierzytelności). Nadto, jak spółka sama wnosi umowa dzierżawy zawarta pomiędzy panem T. B. a spółką wygasła z dniem 30 listopada 2000 r., natomiast zajęcie wierzytelności nastąpiło w październiku 2000 r. i zostało ono z dniem 8 listopada 2000 r. przez spółkę uznane. Organ egzekucyjny dokonując dnia 19 października 2000 r. zajęcia wierzytelności nie określił jakiego okresu ono dotyczy. Zajęcia te zostały dokonane na pokrycie określonych zobowiązań pieniężnych Pana T. B. i zostały przez spółkę uznane. Stąd nie znajduje uzasadnienia żądanie spółki dotyczące zwrotu kwoty 15.353 zł stanowiącej zdaniem spółki nienależny czynsz za miesiąc grudzień 2000 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej 13.4.2001 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej w O. z dnia [...] jako niezgodnego z prawem i zwrot spółce kwoty 15.353 zł z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Z uzasadnienia skargi wynikały następujące zarzuty:
- zarzut naruszenia przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zarzut naruszenia art. 189 kpc w zw. z art. 1 kpc.
Skarżący twierdził, z powołaniem się na przepis § 7 pkt 7.4 umowy dzierżawy z 30.7.1998 r., łączącej go z T. B., że umowa ta wygasła z dniem 30 listopada 2000 r., tj. wobec niezapłacenia przez dzierżawcę za dwa kolejne okresy płatności czynszu tj. październik i listopad 2000 r.
Konsekwencją takiego stanu rzeczy powinno być umorzenie postępowania egzekucyjnego co do zajętych należności przypadających T. B. za grudzień 2000 r., a to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś stanowiąca równowartość czynszu za grudzień 2000 r. kwota 15.353 zł jako bezpodstawnie zajęta winna być zwrócona wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami procesu.
Organy podatkowe obu instancji błędnie przyjęły, że przesłanką konieczną dla wygaśnięcia umowy dzierżawy jest wydanie Wydzierżawiającemu przedmiotu dzierżawy. Zgodnie bowiem z § 7 pkt. 7.4 zd. 2 obowiązek ten stanowi konsekwencję wygaśnięcia umowy dzierżawy, nie zaś jej przesłankę. Wskazuje na to jednoznacznie sformułowanie § 7 pkt. 7.4, gdzie w zdaniu pierwszym przewidziany jest automatyzm wygaśnięcia umowy w razie niezapłacenia przez Dzierżawcę za dwa kolejne pełne okresy płatności, zaś zdanie drugie wyraźnie określa "w takim przypadku", co zgodnie z regułami i wykładni należy rozumieć - "w przypadku wygaśnięcia umowy" po stronie Dzierżawcy powstaje obowiązek wydania przedmiotu najmu. Niewydanie przez Dzierżawcę przedmiotu dzierżawy nie może w żadnym stopniu rozstrzygać, czy umowa wygasła.
Nadto organy podatkowe błędnie przyjęły, że prawo do uznania umowy za wygasłą przysługuje jedynie Wydzierżawiającemu. Przyznanie takiego uprawienia nie było bowiem objęte zgodnym zamiarem stron.
Niezależnie od tego skarżąca spółka twierdziła, że organy podatkowe nie były władne do oceny, czy umowę można było uznać za wygasłą, czy też nie.
Ustalenia organów w tej mierze nie są dla żadnej ze stron wiążące i nie mogą w stosunku do nich powodować powstania jakichkolwiek obowiązków.
Zaskarżenie orzeczenia Izby Skarbowej sankcjonuje - zdaniem skarżącej - stan, w którym organ administracyjny orzeka w sposób władczy o istnieniu pomiędzy stronami stosunku prawnego, w tym konkretnym przypadku - umowy dzierżawy oraz wywodzi z tego konsekwencje prawne wobec jednej ze stron tego stosunku pozostającej wobec drugiej strony jedynie w relacjach cywilnoprawnych. Jest to działanie noszące znamiona rażącego naruszenia prawa, gdyż bezsporne jest, ze zgodnie z art. 189 k.p.c w związku z art. 1 kpc jedynie sądy cywilne mogą orzekać o istnieniu lub nieistnieniu stosunku prawnego lub prawa. Umowa dzierżawy należy zaś z całą pewnością do umów cywilnoprawnych.
W tej sytuacji oświadczenie złożone przez jedną ze stron stosunku prawnego o wygaśnięciu tego stosunku powinno być przez organ administracyjny bezwzględnie przestrzegane. Nawet, gdy strona ta złożyła uprzednio oświadczenie, iż uznaje ona zajętą przez organ administracyjny wierzytelność, to w sytuacji wygaśnięcia umowy jasne jest, że związany z nią obowiązek płacenia czynszu również wygasa, zaś organ administracyjny nie ma uprawnień do domagania się od strony stosunku cywilnoprawnego zapłaty czynszu jedynie ze względu na jego wcześniejsze (tj. podczas obowiązywania umowy) uznanie. Prowadzi to bowiem do sytuacji, w której strona reguluje cudzy dług bez żadnej ku temu podstawy.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie.
Przedstawiając przebieg postępowania administracyjnego i omawiając zarzuty skargi Izba podniosła, że spośród zajęć wierzytelności dokonanych u strony skarżącej tylko jedno na kwotę 1800,80 zł nie zostało uznane przez spółkę.
Dlatego wniosek spółki o ograniczenie wysokości zajętej wierzytelności do kwoty należności głównej 30.706,00 zł nie znajduje uzasadnienia, ponieważ cała zajęta w dniu 19 października 2000 r. wierzytelność mieści się w kwocie 30.706,00 zł. Nadto, jeśli nawet jak twierdzi Spółka umowa dzierżawy wygasła z dniem 30 listopada 2000 r., to zajęcie wierzytelności nastąpiło w październiku 2000 r. i zostało 8 listopada przez spółkę uznane i w tym czasie Spółka nie podniosła, że ostatni czynsz z tytułu umowy dzierżawy został T. B. zapłacony za miesiąc wrzesień 2000 r. Należy również wskazać, iż organ egzekucyjny dokonując 19 października 2000 r. zajęcia wierzytelności nie określił jakiego okresu dotyczy. Zajęcia te zostały dokonane na pokrycie określonych zobowiązań pieniężnych Pana T. B. i zostały przez Spółkę uznane. Stąd nie znajduje uzasadnienia żądanie spółki dotyczące zwrotu kwoty 15.353,00 zł stanowiącej zdaniem spółki nienależny czynsz za grudzień 2000 r.
W piśmie procesowym z 27 listopada 2001 r. skarżąca spółka podtrzymała - po zapoznaniu się z treścią odpowiedzi na skargę - wnioski i zarzuty skargi.
W odpowiedzi na to pismo organ II instancji podtrzymując stanowisko wymienione w odpowiedzi na skargę dodatkowo podniósł, że na wniosek Urzędu Skarbowego w N., Urząd Skarbowy [...] przeprowadził kontrolę w firmie A spółka z o .o w P. celem sprawdzenia, czy faktury wystawione na T. B. od grudnia 2000 do kwietnia 2001 r. były księgowane przez spółkę w koszty prowadzonej działalności, albowiem spółka pomimo twierdzeń o wygaśnięciu z dniem 30.12.2000 r. umowy dzierżawy zawartej z T. B. i T. W. nie zwróciła wydzierżawiającym otrzymywanych faktur.
Kontrola wykazała, że wystawione przez wydzierżawiających faktury VAT były przez spółkę księgowane na koncie inwestycje - adaptacje budynku i na ich podstawie spółka dokonywała odliczenia naliczonego podatku VAT nie regulując przy tym należności wynikających z faktur.
Dlatego stanowisko skarżącej odmawiające przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności należnej T. B. z tytułu czynszu za grudzień 2000 r. Izba Skarbowa nadal konsekwentnie uznawała za nieuzasadnione.
Na wezwanie Sądu Izba Skarbowa wyjaśniła i rozliczyła zajęcia wierzytelności zobowiązanego T. B. w 2000 r. na łączną kwotę 353.497,06 zł.
Zajęcia te dokonywane były przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec T. B. i obejmowały zaległości podatkowe oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Spółka zajęcia te uznała do wysokości 14.000 zł miesięcznie czemu dała wyraz w pismach 18.10.2000 i 8.11.2000 r. W tym drugim piśmie nadto oświadczyła, że będzie przekazywała zajęte wierzytelności z tytułu czynszu należnego T. B. za XI i XII 2000 r. oraz dalsze miesiące.
Treści tych pism i zawartych w nich oświadczeń skarżącej nie wskazuje w żaden sposób, żeby umowa dzierżawy była przez spółkę uznana za wygasłą z dniem 30.11.2000 r.
Kwoty z zajęcia wierzytelności były przez spółkę przekazywane organowi egzekucyjnemu tylko do 11.9.2000 r., kiedy to przekazano organowi egzekucyjnemu 30.706 zł.
Kwotę tą zarachowano po połowie na zaległości T. B. i T. W. Zdaniem skarżącej był to czynsz dzierżawy za wrzesień 2000 r. Gdy spółka zaprzestała przekazywania organowi zajętych kwot z mocy art. 93 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ uprawniony był do zajęcia rachunku bankowego spółki.
Organ egzekucyjny co do T. B. objął postępowaniem egzekucyjnym kwotę 46.059,oo zł, podczas gdy suma uznanych przez spółkę zajęć wierzytelności dokonanych w 2000 r. w odniesieniu do tego zobowiązanego wynosiła 411.813,69 zł z tej sumy na poczet zajęcia zaległości - T. B. spółka przekazała 76.098,43 zł.
Z tych względów w piśmie z 28.10.2003 r. Izba Skarbowa podtrzymała wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie art. 97 ustawy z 30.8.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. Nr 153 poz. 1271)oraz w ramach kognicji wyznaczonej przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.7.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w O. i utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem powyższych aktów administracyjnych mają przepisy art. 89 i 93 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U .1991 Nr 36 poz. 116 z póżn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie zawiadomienia skarżącej spółki przez organ egzekucyjny o zajęciu wierzytelności zobowiązanego T. B.
Przepis art. 89 cyt. ustawy stanowił w § 1, że organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych zobowiązanego, niż określone w art. 72-88 przez zajęcia tych wierzytelności i praw.
W celu dokonania zajęcia wymienionych w § 1 wierzytelności i praw organ egzekucyjny:
1. wzywa dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa, aby należnej od niego sumy lub świadczenia do wysokości egzekwowanej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należne sumy wpłacił organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
2. zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej sumy lub innego świadczenia odebrać, ani też rozporządzać nimi lub ustanowionym dla nich zabezpieczeniem.
Zajęcie wierzytelności i praw jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności lub prawa powyższego wezwania.
Jak wynika z akt egzekucyjnych zajęć wierzytelności zobowiązanego T. B. dokonano od listopada 1999 r. i do października 2000 r. były one uznawane w myśl art. 90 cyt. ustawy.
Wobec braku zapłaty uznanych wierzytelności organ egzekucyjny po upomnieniu dłużnika zajętej wierzytelności pismem z 15.12.2000 r. (art. 93 ustawy w zw. z art. 78 ustawy), wdrożył egzekucję zajętej wierzytelności zajmując jego rachunek bankowy, w Oddziale B w P. pismem z 27.12.2000 r.
W zarzucie opartym na przepisie art. 33 pkt 1 ustawy, skarżąca spółka podniosła wygaśnięcie umowy dzierżawy z dniem 30.11.2000 r., a w konsekwencji wygaśnięcia zobowiązania wobec T. B. do zapłaty czynszu. Zarzut ten słusznie nie został uznany.
Powołane przez skarżącego naruszenie art. 189 kpc w zw. z art. 1 kpc , a to przez nieuprawnione orzekanie przez organ administracyjny w sposób władczy o istnieniu pomiędzy stronami stosunku cywilnoprawnego nie zachodzi.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organy egzekucyjne uprawnione były do oceny umowy dzierżawy w takim zakresie w jakim rodziła ona konsekwencje dla postępowania podatkowego i egzekucyjnego. Analizując zapis § 7 pkt. 7.4 umowy z 30.7.1998 r. organy słusznie uznały, że nie doszło do wygaśnięcia umowy. Wydzierżawiający nie wzywał do wydania przedmiotu umowy, a dzierżawca nie złożył oświadczenia wobec niego, że przedstawia nieruchomość do wydania.
Postępowanie zainicjowane przez organ egzekucyjny a przeprowadzone przez Urząd Skarbowy [...] w siedzibie skarżącej spółki dowiodło, że wierzyciel T. B. wystawiał po 30.11.2000 r. faktury VAT zgodnie z § 2 pkt 2.2 umowy, które spółka nie tylko księgowała na koncie: inwestycje-adaptacje budynków, ale także dokonywała odliczenia naliczonego podatku VAT (vide protokół kontroli k. [...] akt postępowania sądowego i faktury VAT k. [...] tychże akt). Zatem po 1.12.2000 r. spółka nadal była dłużnikiem T. B. z tytułu czynszu dzierżawnego i zajęcie wierzytelności wydzierżawiającego wobec skarżącej mogło nastąpić zarówno za X i XI 2000 r., jak i za XII 2000 r.
Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że suma uznanych przez spółkę zajęć wierzytelności T. B. w 2000 r. wyniosła 411.813,69 zł, podczas gdy na poczet tych zajęć przekazała 76.098,43 zł.
Brak było zatem podstaw do przyjęcia wygaśnięcia obowiązku co do kwoty 15.353 zł mającego być konsekwencją wygaśnięcia umowy dzierżawy z dniem 30.11.2000 r. i zastosowania instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego co do tej kwoty w trybie art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wobec treści uzasadnienia skargi należy się końcowo odnieść do podnoszonej kwestii zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną. W tej mierze powołać trzeba przepis art. 82 ustawy egzekucyjnej. "W razie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, jeżeli kwoty znajdujące się na rachunku bankowym nie wystarczają na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności, bank obowiązany jest wstrzymać wypłaty z tego rachunku do wysokości należności pieniężnych, na rzecz których zajęcie nastąpiło oraz niezwłocznie zawiadomić o tym właściwe organy egzekucyjne, które postępują stosownie do art. 62 (§ 1)."
Przepis ten ma zastosowanie również w razie zbiegu kilku egzekucji administracyjnych w przypadkach określonych w art. 63 ustawy (§ 2).
Rozstrzyganie o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej lub kilku egzekucji administracyjnych występuje zatem tylko, gdy na rachunku bankowym zobowiązanego nie znajdują się kwoty wystarczające na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności. Taka sytuacja zaś w sprawie nie wystąpiła.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki w trybie art. 151 ustawy z 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI