I SA/Wr 114/14

I SA/Wr 114/14 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-04-30
Data wpływu
2014-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Borońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I GZ 409/14 - Postanowienie NSA z 2014-10-07
I GSK 1941/15 - Wyrok NSA z 2017-10-06
I GZ 117/15 - Postanowienie NSA z 2015-03-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 260,  art. 246  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Uzasadnienie
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i obecnie pozostaje w złej kondycji finansowej. Sytuacja finansowa skarżącej pogorszyła się na skutek decyzji wymiarowych w przedmiocie podatku akcyzowego, wydanych w 2010 r. Podatku strona nie była w stanie zapłacić z bieżących dochodów, zaś zajęcie rachunków bankowych uniemożliwia wykonywanie jakichkolwiek działań. Skarżąca musiała zrezygnować z prowadzenia stacji benzynowej i sklepu, a budynki wydzierżawić innemu podmiotowi. Przychody uzyskiwane z tego tytułu nie pokrywają wysokich kosztów utrzymania budynków, wynikających m.in. z wieloletnich umów leasingowych na ich wyposażenie. Strona zwróciła uwagę, że jej firma odnotowała stratę w wysokości 6.697,25 zł. Dodatkowo obciąża ją zaciągnięty na działalność gospodarczą kredyt na kwotę 1.000.000 zł, z kwartalną ratą 27.778 zł. Z tytułu pełnienia funkcji w zarządzenie A Sp. z o.o. uzyskała dochód w wysokości 7.800 zł brutto. Spółka prowadzi działalność od października 2011 r. Straty poniesione w pierwszym okresie działalności nie pozwalają członkom zarządu na pobieranie wyższych wynagrodzeń bez narażania spółki na utratę płynności finansowej. W tych okolicznościach strona zauważyła, że jest praktycznie na utrzymaniu męża.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, trojgiem dzieci (ur. w [...], [...] i [...] r.), teściową i siostrzeńcem męża (ur. w [...] r.). Posiadają dom o powierzchni 300 m2, będący majątkiem osobistym męża skarżącej oraz działek o łącznej powierzchni 6 ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Strona wyjaśniła, że ma z mężem ustanowioną wspólnotę majątkową i również wobec niego zostały wydane decyzje określające zobowiązania w podatku akcyzowym. Część z nich jest już ściągana w postępowaniu egzekucyjnym, pozostała część również będzie w tym trybie egzekwowana. Powyższe zobowiązania dotyczą roku 2008 r., natomiast w firmie męża została wszczęta kontrola za rok 2010. Strona podała, że dochody uzyskują z mężem z prowadzonych przez nich działalności gospodarczych – skarżąca odnotowała stratę w kwocie 5,10 zł, zaś mąż zysk w wysokości 127.704,60 zł. Teściowa otrzymuje emeryturę w kwocie 1.847,77 zł brutto. Skarżąca dodała, że dochód miesięczny męża nie odzwierciedla obecnej sytuacji finansowej rodziny. Jego firma, mimo wykazanego zysku, jest obciążona bardzo znacznymi kredytami (ponad 5.000.000 zł). Same odsetki od kredytów stanowią kwotę ponad 30.000 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt w CHF, którego miesięczna rata wynosi około 20.000 zł. Kilka lat temu podjęli decyzję o inwestycji w budynek sklepu, którą zakończyli w zeszłym roku, a cały wypracowany zysk jest przeznaczony na spłatę inwestycji. Obie firmy małżonków mają problemy finansowe spowodowane zobowiązaniami w podatku akcyzowym, których wartość na dzień złożenia wniosku określona została na kwotę ponad 500.000 zł.
Do wniosku załączono kopię zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu rachunku bankowego skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą B w [...] S.A. do wysokości 457.635,40 zł, dokonanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z dokumentów nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że strona w 2012 r. uzyskała przychód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości 949.145,39 zł, ponosząc stratę w kwocie 414.604,43 zł.
W działalności prowadzonej przez męża skarżącej w 2012 r. odnotowane zostały przychody o wartości 51.990.611,35 zł i dochód – 1.736.385.79 zł. W 2013 r. przychód skarżącej wyniósł 789.154,73 zł, natomiast w styczniu 2014 r. 54.136,90 zł. W firmie jej męża przychody wyniosły odpowiednio 51.690.518,70 zł i 3.205.679,69 zł. Zgodnie z zapisem bilansu za 2013 r., na koniec tego roku w kasie i na rachunkach firma męża miała 405.146,14 zł, zaś na rachunkach bankowych obroty od grudnia 2013 do końca lutego 2014 r. wynosiły około 14.000.000 zł. Na rachunku skarżącej odnotowane są liczne zakupy odzieży, usług w hotelu spa, czesne w szkołach, do których uczęszczają ich dzieci. Małżonkowie uzyskują też dochody z tytułu pełnienia funkcji prezesa i wiceprezesa zarządu w A sp. z o.o. – za 2013 r. ich wynagrodzenie netto wyniosło 6.636 zł i 4.668 zł. Teściowa skarżącej posiada rachunek bankowy ze średnim saldem 9.000 zł. Wynika z niego, że poza emeryturą uzyskuje 660 zł tytułem świadczenia dla rodziny zastępczej. Rodzina skarżącej ponosi miesięcznie wydatki w łącznej wysokości 44.700 zł, w tym m.in. na kredyt hipoteczny 20.000 zł, na żywność dla 7 osób 9.000 zł, czesne za szkoły 2.260 zł, składki na prywatne ubezpieczenia na życie męża strony 3.390 zł, na prywatne wizyty u lekarzy 1.000 zł, na fundusz przeznaczony na wyjazdy urlopowe 1.400 zł, lekcje nauki gry na instrumentach, treningi, języki dzieci 1.050 zł, fryzjera 450 zł, odzież 1.600 zł, obuwie 800 zł, na środki czystości 500 zł.
Skarżąca przedłożyła również nośnik danych elektronicznych w postaci płyty CD, na której znajdują się: historia z rachunku walutowego męża strony za okres od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r., służącego do obsługi kredytu; historia z osobistego rachunku skarżącej w Banku [...] S.A. za okres od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r.; lista operacji z rachunku w Banku [...] w T. prowadzonego na potrzeby działalności gospodarczej męża skarżącej pod nazwą C za okres od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r. (na koncie brak jest transakcji związanych z prowadzeniem działalności); historie z rachunków bankowych za okres od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r. w [...] S.A. i [...] prowadzonych na potrzeby działalności gospodarczej męża skarżącej, na których odnotowane są wpływy i obciążenia w kwotach odpowiednio – w [...]: 7.450.286,27 zł i 7.449.925,76 zł, w [...] : 7.200.697 zł i 7.200.697 zł; wykaz obciążeń egzekucyjnych na rachunku męża skarżącej w [...] (konto techniczne) na kwotę 258.329,50 zł; sprawozdanie finansowe firmy męża skarżącej za 2012 rok; zeznanie podatkowe skarżącej PIT-36L za 2012 rok; zeznanie podatkowe męża skarżącej PIT-36L za 2012 rok; tytuły wykonawcze na kwoty wskazane w dołączonym do wniosku o przyznanie prawa pomocy zajęciu rachunku bankowego skarżącej; zajęcia rachunków bankowych skarżącej z dnia 21 grudnia 2012 r. w bankach [...] w T na kwotę 196.309,23 zł, dokonane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Na dzień rozpoznania przedmiotowego wniosku strona zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 114-125/14 w łącznej wysokości 10.526 zł. Nadto na mężu strony ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 263-271/14 w kwocie łącznej 9.314 zł. Suma powyższych wpisów wynosi 19.840 zł.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.
W sprzeciwie skarżąca podniosła brak wnikliwej analizy jej sytuacji finansowej przez pominięcie informacji przekazanych na płycie CD i nieuwzględnienie wszystkich ciążących na niej i jej mężu zobowiązań podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a.
Stosownie do treści wskazanego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (podkreślenie Sądu).
Należy przy tym zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, co winno nastąpić poprzez wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, było i jest obiektywnie niemożliwe.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżąca taką zdolność posiada. Zaznaczyć też należy, iż Sąd oceniał możliwości finansowe skarżącej przy uwzględnieniu sumy wpisów, które skarżąca winna uiścić w zainicjowanych przez siebie przed tut. Sądem sprawach. Podkreślenia przy tym wymaga, że wpis sądowy od skargi stanowi najwyższy koszt sądowy postępowania sądowoadministracyjnego.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2013 r. przychód skarżącej wyniósł 789.154,73 zł, natomiast w styczniu 2014 r. 54.136,90 zł. W firmie jej męża przychody wyniosły odpowiednio 51.690.518,70 zł i 3.205.679,69 zł. Na koniec 2013 roku w kasie i na rachunkach firma męża miała 405.146,14 zł, zaś na rachunkach bankowych obroty od grudnia 2013 do końca lutego 2014 r. wynosiły około 14.000.000 zł. Skarżąca nie przedłożyła natomiast historii z rachunku bankowego prowadzonego na potrzeby działalności gospodarczej. Tym bardziej, że z załączonego do wniosku zajęcia egzekucyjnego wynika, że objęto nim rachunek bankowy w prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej B. Z kolei, na osobistym rachunku skarżącej odnotowane są m.in. liczne zakupy odzieży, w tym w sklepie MaxMara, a także zakupy usług w hotelu spa. Wskazane wydatki, w ocenie Sądu, z całą pewnością nie należą do kosztów utrzymania koniecznego, do których odwołuje się zacytowany przepis art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Jednocześnie zauważyć należy, że na koncie tym nie są odnotowane wpłaty na rzecz organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, suma wpisów w wysokości 19.840 zł, którą skarżąca i jej małżonek zobowiązani są uiścić, w relacji do kwot, którymi – pomimo ciążących na nich zobowiązań podatkowych i zastosowanych środków egzekucyjnych – swobodnie dysponują (potwierdza to historia z osobistego rachunku bankowego skarżącej i wielomilionowe obroty na rachunkach bankowych jej męża), jest znikoma i oczywiście możliwa do poniesienia. Ponadto ww. łączna kwota wpisów stanowi ok. 44 % miesięcznych wydatków rodziny, które według oświadczenia wynoszą 44.700 zł. Należy również zauważyć, że skarżąca oraz jej mąż prowadzą swoje przedsiębiorstwa jako osoby fizyczne. Mają więc relatywną swobodę w ustalaniu kosztów oraz zaciąganiu zobowiązań w ramach prowadzonych działalności. Przy czym zaznaczenia wymaga, że w prawie pomocy ocena sytuacji finansowej osoby prowadzącej działalność gospodarczą następuje, jak przyjmuje się w orzecznictwie, przez pryzmat osiąganych przez nią przychodów. W przypadku bowiem przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (zob. postanowienia NSA z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; z 25 września 2012 r., I GZ 228/12). Tak więc, osiągnięte przez skarżącą (a także jej męża) przychody w prowadzonej działalności w ww. wysokościach niewątpliwie wskazują na zdolność poniesienia przez nią należnych w zainicjowanych przez nią sprawach sądowoadministracyjnych. Ponadto, środki na opłacenie kosztów sądowych skarżąca może pozyskać przez ograniczenie wydatków przeznaczanych na osobiste potrzeby (np. zakup ekskluzywnej odzieży), które nie stanowią w ocenie Sądu kosztów utrzymania koniecznego.
Na koniec podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Takich przesłanek, jak już powiedziano, skarżąca jednak nie wykazała.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.