I SA/WR 1120/06

I SA/Wr 1120/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński
Katarzyna Borońska
Maria Tkacz-Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Asesor WSA Katarzyna Borońska Protokolant Aleksandra Madej po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności skargi na czynność egzekucyjną i pozostawienie skargi bez rozpoznania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j: Dz.U z 2000 r., nr 98,poz.1071 z późn. zm.) – dalej w skrócie Kpa oraz art. 18, art. 3 §3, art.33 pkt 1 i art.54 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U z 2005 r., nr 229, poz.1954 z późn. zm.) – dalej upea, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu, wniesionej przez A spółkę z o.o. z siedzibą w W., skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego – Prezydenta Miasta W. – stwierdziło, iż wniesiona skarga jest niedopuszczalna, w związku z czym pozostawiło skargę bez rozpoznania.
Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent Miasta W., jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu 28 marca 2006 r., doręczając dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie z dnia 27 marca 2006 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej, wynikającej z "nadwyżki w podatku VAT i innych podatkach". Odpis zawiadomienia, wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], doręczono A spółce z o.o. z siedzibą w W. w dniu [...]. Wymieniony tytuł wykonawczy obejmował zaległości Spółki w podatku od nieruchomości za październik, listopad i grudzień 2005 r.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2006 r. (wpływ do organu egzekucyjnego 12 kwietnia 2006 r.) A spółka z o.o. w Wałbrzychu wniosła na podstawie art.54 §1 i §3 upea skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Stwierdziła, iż poprzez wydanie tytułu wykonawczego w dniu [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od października do grudnia 2005 r., doręczonego w dniu 30 marca 2006 r., organ egzekucyjny naruszył art.76a §2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 z późn. zm.) - dalej Op oraz art.7§ 3 upea przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do zobowiązania, które już nie istniało. Zobowiązanie to, zdaniem Spółki, wygasło na skutek złożenia przez Spółkę wniosków do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o zaliczenie kwot zwrotu w podatku od towarów i usług, wynikających z deklaracji VAT-7 za grudzień 2005 r. oraz styczeń i luty 2006 r. na poczet zaległości w podatku od nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że stosowanie do art.54 §1 upea zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu, jeśli nie przysługują inne środki zaskarżenia. Obowiązkiem organów egzekucyjnych jest badanie dopuszczalności wniesienia skargi ustanowionej w art. 54 §1 upea. Dla potwierdzenia tego stanowiska organ powołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt IIISA 1503/2003 oraz wyrok NSA z dnia 17 marca 2000 r. sygn. akt III SA 827/99. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż Spółce przysługiwał na czynność egzekucyjną inny środek zaskarżenia tj. zarzuty, uregulowany w art.33 upea. Podstawą zarzutów może być m in. wykonanie lub umorzenia całości lub części obowiązku (art.33 pkt 1 upea). Spółka, podnosząc w skardze na czynności egzekucyjne, zarzut wygaśnięcia zobowiązania przed dniem wydania tytułu wykonawczego, oparła skargę o okoliczności, będące podstawą wniesienia zarzutów. Kwestie te nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i można je rozpoznać wyłącznie w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W takim stanie faktycznych, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, niedopuszczalne było wniesienie skargi na czynności egzekucyjne. Dlatego skargę strony pozostawiło bez rozpoznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., uchylenie tytułu wykonawczego, którego postanowienie dotyczy oraz umorzenie postępowania w sprawie.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art.54 §1 upea,
- art.54 §5 upea,
- art.6 Kpa
Spółka wskazała, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera przepisów kolizyjnych, pomiędzy środkami zaskarżenia, jakim są w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty, a skargą na czynności egzekucyjne. Spółka wyjaśniła, iż zarzut wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przed wydaniem tytułu wykonawczego podniosła, wskazując na przepis art.76b Op (zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych). Nie sformułowała zarzutów w trybie art.33 pkt 1 upea i zdecydowała się na złożenie w trybie art.54 §1 upea, skargi na czynności egzekucyjne, gdyż zaliczenie istniejących nadpłat na poczet zaległych rat podatku od nieruchomości okazało się sporne z organami podatkowymi.
Spółka podnosi, iż ustawa nie rozstrzyga kwestii, czy możliwe jest wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w sytuacji, gdy stronie przysługują także zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Organy administracji, jako zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa winny swoje rozstrzygnięcie opierać na obowiązujących przepisach prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się natomiast wyłącznie na orzecznictwo sądowe i stanowisko doktryny.
Strona skarżąca kwestionuje także, jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie art.134 Kpa. Wskazuje na regulacją zawartą w art.18 upea i art.54 §1 tej ustawy wywodząc, iż niedopuszczalne było stosowanie w tym zakresie art.134 Kpa, gdyż w art.54 upea uregulowano sposób rozstrzygnięcia skargi na czynności egzekucyjne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego – art. 145 §1 pkt 1 lit. a, lit. c i lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- dalej w skrócie upsa).
Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, iż narusza ono przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powołany, jako podstawa rozstrzygnięcia art.134 Kpa stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wydane w tej sprawie postanowienie jest ostateczne. Powołany przepis reguluje postępowanie wstępne przed organem odwoławczym, mające na celu ustalenie czy odwołanie, jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Regulacji w tym zakresie nie zawiera ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem powołując się na art.18 upea, organ działający jako organ odwoławczy mógł, a nawet był zobowiązany, poddać wstępnej ocenie wniesiony środek zaskarżenia (odwołanie, zażalenie).
Niedopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowy lub podmiotowy. Przyczyny o charakterze przedmiotowym to: brak przedmiotu zaskarżenia tj. nieistnienie przedmiotu zaskarżenia w sensie prawnym (np. brak decyzji) oraz wyłączenie przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia w toku instancji. Przyczyny o charakterze podmiotowym obejmują: wniesienie odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka albo wniesienie odwołania przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Niedopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia wiąże się z przyczynami formalnymi, a nie merytorycznymi. Brak przeszkód formalnych w rozpoznaniu środka zaskarżenia, obliguje organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania zawartych w odwołaniu zarzutów.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie należy wskazać, iż wniesiona przez Spółkę skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem odwoławczym w rozumieniu art.134 Kpa. Zgodnie z art.54 §1 upea zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę taką wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności, za pośrednictwem organu egzekucyjnego. W sprawie skargi na czynności egzekucyjne postanowienia wydaje organ nadzoru, a na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenia (art.54 §5 upea). Spółka wniosła skargę na czynności Prezydenta Miasta W., jako organu egzekucyjnego, zarzucając wystawienie tytułu egzekucyjnego po wygaśnięciu zobowiązania objętego tym tytułem. Wniesiona skarga podlegała rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działające jako organ pierwszej instancji, a nie jako organ odwoławczy. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie o niedopuszczalności wniesionej skargi na czynności egzekucyjne przez organ orzekający jako organ I instancji, nie znajduje oparcia w powołanym, jako podstawa rozstrzygnięcia art.134 Kpa. Powołany przepis ma zastosowanie do odwołań (zażaleń) i orzekać na podstawie tego przepisu może organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno rozpoznać skargę na czynności egzekucyjne merytorycznie.
Przyjęcie, iż poprzez art.18 upea, odpowiednie zastosowanie do wstępnego badania skargi na czynności egzekucyjne może mieć art.134 Kpa, także nie uprawniało organu do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionej przez Spółkę skargi. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła bowiem żadna z wymienionych wyżej okoliczności, która obligowała organ do stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach badanie wstępnego wniesionej skargi, dokonało oceny wskazanych w skardze na czynności egzekucyjne zarzutów uznając, iż nie mogą być rozpoznane w tym postępowaniu. Dokonując takiej oceny organ przeszedł do drugiego etapu badania złożonego środka zaskarżenia tj. oceny jego zasadności pod względem merytorycznych, a nie wyłącznie pod względem formalnym. Zakończenie merytorycznego badania zarzutów zawartych w skardze na czynności egzekucyjne, winno zakończyć orzeczenie, mające charakter rozstrzygnięcia merytorycznego, a nie formalnego. Organ w orzeczeniu tym winien, zależnie od dokonanych ustaleń, skargę na czynności egzekucyjne oddalić lub uznać za uzasadnioną. Na tym etapie postępowania nie mógł już orzec o niedopuszczalności wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.
Przypomnieć także należy, utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że o znaczeniu pisma decyduje jego treść, a nie tytuł. "Organy przy rozpatrywaniu sprawy zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków powinny odczytywać według ich treści a nie według nazw nadanych przez uczestników postępowania.(...) Zasada, zgodnie z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek." ( wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 22.01.2004 r. sygn. akt III SA 1503/03 LEX nr 113578).
Skarżąca Spółka w piśmie zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego" odwołuje się do jednej z podstaw zarzutów wymienionych w art.33 pkt 1 upea; wnosi także o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie oraz zwrot bezpodstawnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Organ nadzoru winien ustalić, jaki jest w istocie zakres żądania zobowiązanego i stosownie do poczynionych ustaleń rozpoznać wniosek.
Powołane w zaskarżonym postanowieniu wyroki WSA w Warszawie z dnia z dnia 22.01.2004 r. sygn. akt III SA 1530/03 oraz NSA z dnia 17.04.2000 r. sygn. akt III SA 827/99 (błędnie podano datę 17.03.2000) nie uprawniają do stwierdzenia, iż w ustalonym w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym, możliwe było stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 134 Kpa. Z obu przywołanych orzeczeń wynika jedynie, iż skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 §1 upea) przysługuje, jeśli stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia, czego Sąd w składzie rozpoznającym skargę nie kwestionuje.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić zakres żądania strony, a następnie w zależności od dokonanych ustaleń rozpoznać sprawę.
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów art.7 i art.134 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sad, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o kosztach sądowych uzasadnia art. 200 ww ustawy.