I SA/WR 1092/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że należności wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy w B. na podstawie tytułów wykonawczych pochodzących od ZUS i Urzędu Skarbowego w Z. nie mogą być dochodzone od organu egzekucyjnego, a jedynie od wierzycieli, natomiast stwierdzono nadpłatę w podatku dochodowym za 1992 r. z powodu przedawnienia.
Podatniczka K. S. domagała się stwierdzenia nadpłaty wraz z odsetkami za zwłokę, twierdząc, że wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy kwoty były przedawnione. Sprawa dotyczyła m.in. należności wyegzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych ZUS i Urzędu Skarbowego w Z., a także podatku dochodowego za 1992 r. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty w części dotyczącej należności od ZUS i Urzędu Skarbowego w Z., wskazując, że organ egzekucyjny nie jest właściwy do oceny zasadności tych zobowiązań, a jedynie wierzyciel może to rozstrzygnąć. Stwierdzono natomiast nadpłatę w podatku dochodowym za 1992 r. z powodu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych co do właściwości wierzycieli w zakresie należności od ZUS i Urzędu Skarbowego w Z., jednocześnie potwierdzając zasadność stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1992 r.
Skarżąca K. S. wniosła o stwierdzenie nadpłaty wraz z odsetkami za zwłokę, argumentując, że kwoty wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy w B. były przedawnione. Wskazywała na brak doręczenia decyzji wymiarowych oraz postanowień w sprawie zaliczenia nadpłat, a także na samowolne rozporządzanie nadpłatami przez organ podatkowy. Organy podatkowe początkowo umorzyły postępowanie, uznając, że przedawnienie nie jest podstawą do stwierdzenia nadpłaty. Po uchyleniu tej decyzji, Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty w większości kwestionowanych kwot, ale stwierdził nadpłatę w podatku dochodowym za 1992 r. z powodu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca w skardze podtrzymała swoje zarzuty, kwestionując zasadność wyegzekwowania należności na podstawie tytułów wykonawczych ZUS i Urzędu Skarbowego w Z., a także podatku dochodowego za 1992 r. Podnosiła, że tytuły wykonawcze były wystawiane po terminie, bez uprzednich decyzji i upomnień, a niektóre podpisy mogły być podrobione. Domagała się również odszkodowania za doznane krzywdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że w przypadku należności wyegzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych ZUS i Urzędu Skarbowego w Z., organ egzekucyjny (Urząd Skarbowy w B.) nie jest właściwy do oceny zasadności tych zobowiązań, a jedynie wierzyciel może to rozstrzygnąć. Skoro kwoty te zostały przekazane wierzycielom, wszelkie roszczenia w tym zakresie powinny być kierowane do nich. Sąd potwierdził jednak zasadność stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1992 r., gdyż zobowiązanie to uległo przedawnieniu, a wyegzekwowane kwoty były nienależne. Odnosząc się do żądania odszkodowania, sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie rozpatrzył go w przewidzianej prawem formie, ale nie wpływa to na legalność zaskarżonej decyzji dotyczącej nadpłaty. Sąd wskazał, że w przypadku niewydania decyzji w sprawie odszkodowania, stronie przysługują środki prawne w postaci ponaglenia lub powództwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, kwoty wyegzekwowane w drodze egzekucji administracyjnej i przekazane wierzycielowi nie mogą być dochodzone od organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie ma kompetencji do oceny zasadności zobowiązania objętego tytułem wykonawczym, a wszelkie roszczenia w tym zakresie należy kierować do wierzyciela, który otrzymał wyegzekwowane kwoty.
Uzasadnienie
Organ egzekucyjny jedynie realizuje obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego. Po przekazaniu kwot wierzycielowi, organ egzekucyjny nie jest właściwy do oceny zasadności pobranych należności. Strona ma możliwość zgłaszania zarzutów w toku postępowania egzekucyjnego, a w przypadku ich nieuwzględnienia, powinna kierować roszczenia do wierzyciela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
Ord. pod. art. 72 § 1
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
Ord. pod. art. 71 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 70
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 68
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 64
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 75 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 75
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 59 § 1
Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 60 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ord. pod. art. 79
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 260
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 233 § 2
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 141 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 140
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 261 § 5
Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego za 1992 r. uzasadnia stwierdzenie nadpłaty. Organ egzekucyjny nie jest właściwy do oceny zasadności należności wyegzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych pochodzących od innych wierzycieli (ZUS, Urząd Skarbowy w Z.).
Odrzucone argumenty
Należności wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy w B. na podstawie tytułów wykonawczych ZUS i Urzędu Skarbowego w Z. powinny być zwrócone przez Urząd Skarbowy w B. jako nienależnie pobrane. Żądanie odszkodowania w trybie art. 260 Ordynacji podatkowej powinno zostać rozpatrzone w drodze decyzji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
ściągnięcie zaległości podatkowej w drodze egzekucji administracyjnej mieści się w pojęciu zapłaty, która powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego organ egzekucyjny nie ma kompetencji do oceny zasadności czy też wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie każde działanie organu podatkowego wyrządzające szkodę podatnikowi stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania na drodze postępowania administracyjnego
Skład orzekający
Henryka Łysikowska
przewodniczący
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Zbigniew Łoboda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości organu egzekucyjnego w przypadku należności wyegzekwowanych na rzecz innych wierzycieli oraz zasady stwierdzania nadpłaty w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z różnymi tytułami wykonawczymi i organami. Kwestia odszkodowania została potraktowana marginalnie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych ze względu na rozgraniczenie kompetencji organu egzekucyjnego i wierzyciela oraz interpretację przedawnienia jako podstawy do stwierdzenia nadpłaty.
“Egzekucja przedawnionych długów: Kto odpowiada za błędy urzędników?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1092/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2005-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-07-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Henryka Łysikowska /przewodniczący/ Katarzyna Radom /sprawozdawca/ Zbigniew Łoboda Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 71 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Henryka Łysikowska Sędziowie: S.WSA Zbigniew Łoboda S.WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...]r. o nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu spłaconych należności wraz z odsetkami za zwłokę: oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia [...]r., uzupełnionym w dniu [...]K. S. zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty wraz z odsetkami za zwłokę wobec faktu, iż wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy w B. kwoty w chwili ich poboru były przedawnione. Wskazując na konkretne tytuły wykonawcze powołała się na przepis art. 70 i 68 Ordynacji podatkowej, podnosiła także, iż nie otrzymała decyzji wymiarowych w zakresie zobowiązania w podatku obrotowym jak również wymierzającej grzywnę oraz tytułów o [...]i [...], w oparciu, o które prowadzona była egzekucja. Do 2001 r. nie doręczono Stronie postanowień w sprawie zaliczenia nadpłat na poczet zaległości podatkowych, w konsekwencji wbrew art. 64 Ordynacji podatkowej organ podatkowy samodzielnie rozporządzał nadpłatami. Decyzją z dnia [...]r. Urząd Skarbowy w B., powołując się na przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem K. S.. W uzasadnieniu wskazał, iż przepis art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej określa przypadki, kiedy podatnik może wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, w katalogu tym nie mieści się powoływane przez Stronę przedawnienie zobowiązań podatkowych. Niezależnie do powyższego organ podatkowy wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyklucza przedawnienie objętych wnioskiem zobowiązań podatkowych Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej uchylił ww. decyzję, nakazując merytoryczne rozpoznanie złożonego przez Skarżącą wniosku, co nastąpiło decyzją z dnia [...]r. Powołując się na przepis art. 75 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego, odmówił stwierdzenia nadpłaty w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...]zł. oraz stwierdził nadpłatę w podatku dochodowym za 1992 r. kwocie [...]zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Analiza kwestionowanych przez Skarżącą tytułów wykonawczych i dokonanych na ich podstawie czynności egzekucyjnych wykazała, iż wszystkie, poza zobowiązaniem w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r., należności nimi objęte zostały pobrane zgodnie z prawem w okresie umożliwiającym ich przymusową realizację. Odnośnie tytułu wykonawczego nr [...] dotyczącego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r., wskazano, iż wszelkie czynności egzekucyjne zrealizowane po dniu [...]r. są bezprawne gdyż dokonane zostały w warunkach przedawnienia, co uzasadnia stwierdzenie nadpłaty w kwocie niezależnie pobranego podatku tj. [...]zł. oraz odsetek za zwłokę od ww. należności. Odnosząc się do zarzutów zapłaty składek ZUS za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym, organ podatkowy stwierdził, iż nie mogą być one brane pod uwagę w tym postępowaniu, gdyż ww. należności zostały wyegzekwowane i przekazane wierzycielowi, którym jest ZUS. W złożonym odwołaniu Skarżąca podnosiła, iż do 2001 r. nie otrzyma jakiegokolwiek postanowienia wydanego w trybie art. 273 Ordynacji podatkowej, nie otrzymała także żadnego zaświadczenia o istnieniu zaległości podatkowych, do czego obliguje art. 308 ww. ustawy. Dokonując zestawienia treści rozstrzygnięć podjętych w sprawie Skarżącej przez organ podatkowy I instancji, Strona wyprowadzała wniosek, iż interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zależy jedynie od humoru Naczelnika. Żądania Skarżącej nie były traktowane z należytą powagą i rzetelnością, manewrowano fachowymi terminami czyniąc rozstrzygnięcie niezrozumiałym dla Strony. Zaistniałe nieprawidłowości, polegające na bezprawnym zajęciu wynagrodzenia na poczet zaległego, przedawnionego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych zostały ujawnione dopiero w związku z pismem Skarżącej z dnia [...]r.. Odnosząc się do konkretnych tytułów Strona wskazywała, iż niemożliwe jest aby istniał obowiązek zapłaty podatku od wynagrodzeń za grudzień 1991 r., bowiem w tym czasie pracowała w kiosku Ruchu w B., ponadto tytuł ten wydany był po czterech latach bez decyzji i upomnienia, w związku z powyższym wyegzekwowane na ich podstawie kwoty są nienależne. Odnosząc się do tytułu egzekucyjnego wystawionego w celu przymusowego dochodzenia grzywny, zarzucała, iż nigdy nie otrzymała informacji o wymierzeniu grzywny, upomnienia czy ww. tytułu, widniejący zaś pod nim podpis został podrobiony. W odniesieniu do tytułu wykonawczego na podatek obrotowy za 1991 r. Skarżąca podnosiła, iż w jego treści wskazano błędny adres, a zatem w istocie może on dotyczyć innej osoby, nie wskazano także zeznania, z którego wynika należne zobowiązanie. W zakresie tytułów obejmujących należności ZUS, Strona ponownie wskazywał, iż posiada dowody zapłaty wyegzekwowanych kwot, które winien posiadać także Urząd Skarbowy. Ponadto tytuły zostały wystawione po czterech latach, a Strona nie otrzymała upomnienia ani informacji o zajęciu wyrównania renty czy o posiadanych zaległościach. Kwestionowała także pogląd przedstawiony w zaskarżonej decyzji, iż wierzycielem władnym do orzekania w tej spawie jest ZUS, bowiem należności te były pobierane przez Urząd Skarbowy. Końcowo domagała się odszkodowania w kwocie [...]zł., za stres, nieprzespane noce i pozostawanie bez środków do życia. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy, w uzasadnieniu wskazał, iż podstawą prawną działania organów podatkowych jest przepis art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W świetle ww. regulacji wyegzekwowane w warunkach przedawnienia kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego za 1992 r. podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiąc nadpłatę. Odnosząc się do zaległości, których wierzycielem jest ZUS oraz Urząd Skarbowy w Z. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż sporne należności zostały wyegzekwowane w całości lub w części, stąd wszelkie roszczenia winny być kierowane do tych organów, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie jest bowiem uprawniony do oceny zasadności zobowiązań wymienionych w tych tytułach. W złożonej skardze Strona swoje zarzuty ograniczyła do należności pobranych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, Urząd Skarbowy w Z. oraz tytułu obejmującego podatek dochodowy od osób fizycznych za 1992 r. Bezprawne w ocenie Skarżącej jest bowiem wystawienie tytułu egzekucyjnego po czterech latach od zdarzenia bez uprzedniego doręczenia decyzji określającej zobowiązanie, oprócz lakonicznego stwierdzenia, że tytuł dotyczy podatku za 1991 r. nie wskazano żadnego dokumentu z którego miałby on wynikać. Jedynym dokumentem jest rzeczony tytuł wykonawczy wystawiony w 1995 r. przez Urząd Skarbowy w Z., który bezprawnie został zaakceptowany i przyjęty do realizacji. Za niekompetentne uznała Skarżąca stwierdzenie organu odwoławczego, iż właściwy w sprawie orzeczenia o zwrocie pobranych kwot jest Urząd Skarbowy w Z. jako wierzyciel. Ten sam zarzut odnosi się do tytułów pochodzących od ZUS, Skarżąca przedstawiła bowiem dowody potwierdzające zapłatę należności objętych tytułem. Urząd Skarbowy w B. przyjął i zrealizował ww. tytuły nie powiadamiając o tym Skarżącej. Bezprawne i bezpodstawne wyegzekwowanie zapłaconych już przez Stronę należności spowodowane było nieprzestrzeganiem przepisów kodeksu podatnika i samowolą urzędników. W obecnej sytuacji, to Urząd Skarbowy winien wystąpić do wierzyciela w celu zwrotu nienależnie pobranych kwot. Zarzucała także samowolę i działanie wbrew prawu przy egzekwowaniu należności objętych tytułem egzekucyjnym Nr [...], organ dokonywał bowiem jego realizacji po upływie okresu przedawnienia, choć ten zarzut Skarżąca podnosiła już na wstępie prowadzonego postępowania. Okoliczność ta została przyznana dopiero po ponownym rozpatrzeniu sprawy, co trwało 6 miesięcy. Końcowo wskazywała, iż swoim działaniem Urząd Skarbowy naraził ją na szkodę, co uzasadnia roszczenie o zasądzenie kwoty [...]zł. odszkodowania tytułem doznanych krzywd i ma umocowanie w art. 260 Ordynacji podatkowej, [...]zasądzonej kwoty Skarżąca przeznaczy na zakup książek do Domu Dziecka w B.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Działając w granicach prawem przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniałoby jej uchylenie. Na wstępie stwierdzić należy, iż zasadnie organy podatkowe wniosek Skarżącej potraktowały jako żądanie stwierdzenia nadpłaty. Jakkolwiek przepis art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stawowi, iż za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, to nie ulega wątpliwości, iż odnosi się on także do sytuacji przymusowego wyegzekwowania nienależnych kwot. Ustawodawca na gruncie powołanej wyżej ustawy posługuje się bowiem pojęciem zapłaty, bez różnicowania czy następuje ona dobrowolnie czy też poprzez przymus, np. art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż zobowiązanie podatkowe wygasa na skutek zapłaty, nie określając w jaki sposób ma ona nastąpić. Poglądy orzecznictwa odnoszące się do ww. normy są jednolite i stanowią, iż "ściągnięcie zaległości podatkowej w drodze egzekucji administracyjnej mieści się w pojęciu zapłaty, która powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 1 OrdPU). Pogląd ten nie budził wątpliwości w orzecznictwie. Między innymi w wyroku z 17.4.2003 r., SA/Gd 637/02 NSA stwierdził, że "do wykonania decyzji prowadzi zarówno dobrowolna wpłata należnego podatku przez podatnika jak i przymusowe wykonanie zobowiązania w drodze egzekucji" (por. także wyroki wydane w sprawach III SA 6474/97 i III SA 3184/97, LEX Nr 35483 i 37174). (por. wyrok NSA z dnia 22.10.2004 r. sygn. akt FSK 649/04; M. Podatkowy 2005/3/45). Skoro tak, to użycie w treści powoływanego na wstępie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej słowa "zapłacony" odnosić się musi także do sytuacji przymusowego wyegzekwowania należnego zobowiązania. Z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny - Urząd Skarbowy, a następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. - wszczął postępowania w celu wyegzekwowania zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi pochodzącymi od wierzycieli - ZUS, Urzędu Skarbowego w Z. i Urzędu Skarbowego w B.. Wyegzekwowane kwoty zostały następnie przekazane na rachunek wierzycieli, a postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. W tych okolicznościach wszelkie nieprawidłowości odnoszące się do zasadności pobranych kwot czy też ich wysokości nie mogą być rozpatrywane i dochodzone od organu egzekucyjnego lecz od podmiotu, który wystawił tytuł i otrzymał wyegzekwowane kwoty tj. od wierzyciela. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzący je organ nie ma kompetencji do oceny zasadności czy też wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podejmuje bowiem czynności zmierzające jedynie do przymusowej realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego pochodzącego od wierzyciela. Nie oznacza to, iż zobowiązany pozostaje bezbronny, przepisy ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. Nr 36, poz. 161 ze zm.) przewidują możliwość zgłaszania zarzutów, skarg czy też wniosków w toku prowadzonego postępowania. Po ich przyjęciu organ egzekucyjny zwraca się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w kwestii zgłaszanych żądań i w zależności od odpowiedzi wierzyciela podejmuje dalsze przewidziane prawem kroki. Powyższe czynności podejmowane są w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wyegzekwowane kwoty przekazywane są zaś na rachunek wierzyciela i mogą być dochodzone tylko od niego. Pogląd ten znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sadów administracyjnych: "W kwestii braku rozstrzygnięcia o zwrocie wyegzekwowanych kwot, stwierdzić trzeba, iż rozpatrzyć należy ją w kontekście brzmienia przepisu art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który reguluje skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tak więc przepis ten stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich, nabyte na skutek tych czynności. Przytoczona wyżej regulacja nie pozostawia zatem w ocenie Sądu wątpliwości, iż nie daje ona podstawy prawnej do domagania się przez dłużnika zwrotu wyegzekwowanych należności - zwłaszcza w takim przypadku, gdy przekazane zostały one wierzycielowi." (por. wyrok NSA OZ w Katowicach z dnia 27.02.2001 r. sygn. akt I SA/Ka 2456/99 Biul. Skarb. 2001/3/26). Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, iż Skarżąca o swoje prawa upomniała się pismem z dnia [...]r. Wobec istotnych wątpliwości co do treści i zakresu żądania organ podatkowy zwrócił się z prośbą o jego sprecyzowanie, co Strona uczyniła w dniu [...]. wskazując jako podstawę swojego wniosku przepis art. 79 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym działanie organu podatkowego procedującego w kwestii nadpłaty uznać należy za zgodne z wnioskiem Strony jak i obowiązującymi przepisami prawa. W tym zakresie Skarżąca także nie stawia zarzutów, kwestionuje jednak pominiecie faktu zapłaty przez nią zobowiązań objętych tytułem pochodzącym od ZUS ( na dowód czego przedłożyła stosowne dokumenty) oraz zasadność wyegzekwowania zobowiązania na poczet podatku od wynagrodzeń za 1991 r. Oceniając powyższe żądania i podnoszone w skardze zarzuty podzielić należy pogląd organów podatkowych wyrażony w zaskarżonej decyzji. Zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego jak i Dyrektor Izby Skarbowej słusznie wskazują, iż postępowania egzekucyjne dotyczące ww. należności zostały zakończone, a pobrane w ich ramach kwoty przekazane wierzycielom, w tym przypadku organom innym niż orzekający w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. W związku z powyższym skoro kwoty te zostały przekazane wierzycielom tj. ZUS i Urzędowi Skarbowemu w Z. tylko one władne są orzec czy pobrane na podstawie wystawionych przez te organy tytułów wykonawczych kwoty były należne. Oceny takiej nie może dokonać organ egzekucyjny, bowiem jak wyżej wskazano nie ma ku temu uprawnień, nie może również w tym zakresie orzekać Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., gdyż nie jest wierzycielem ww. należności. Zasadnie zatem organy podatkowe stwierdziły, iż roszczenia w tym zakresie muszą być skierowane do wierzycieli tj. ZUS i Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Odnosi się to do wszelkich zarzutów dotyczących należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, a więc także zarzutu przedawnienia. Natomiast wobec faktu zakończenia postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ww. tytułów za bezzasadne uznać należy zarzuty odnoszące się do samego postępowania egzekucyjnego. Odpowiada prawu także działanie organu podatkowego, w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób od osób fizycznych za 1992 r. Jak słusznie podnosiła Skarżąca w toku prowadzonego postępowania zobowiązanie to uległo przedawnieniu, a zatem pobrane w warunkach przedawnienia kwoty uznać należy za nienależne, co uzasadnia podjęte rozstrzygniecie. Na jego prawidłowość nie może wpływać fakt, iż w przeszłości organ podatkowy zajął odmienne stanowisko w tym względzie, bowiem błąd ten został wyeliminowany poprzez uchylenie nieprawidłowej decyzji. Zmienność poglądów organu podatkowego na kwestie przedawnienia zobowiązania podatkowego z pewnością nie może być oceniania pozytywnie, w rezultacie jednak organ zajął prawidłowe stanowisko czyniąc zadość żądaniu Strony. Kwestia długotrwałości procesowania w tym względzie nie rodzi dla Strony niekorzystnych skutków finansowych, bowiem jak wynika z uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia organ podatkowy orzekł o zwrocie nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Odnosząc się do formułowanego w skardze roszczenia o wypłatę odszkodowania w trybie art. 260 Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, iż w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w tej kwestii wypowiedział się jedynie w uzasadnieniu decyzji stwierdzając, iż żądanie nie ma umocowania w przepisach prawa i nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. W osnowie decyzji powołano jedynie przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej i orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Tym samym, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie rozpatrzył w przewidzianej przez prawo formie żądania Strony odnoszącego się do kwestii odszkodowania, cechy władczego rozstrzygnięcia nie posiada bowiem cytowany fragment uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Powyższe okoliczności nie mogą jednak wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest zagadnienie dotyczące stwierdzenia nadpłaty. Stronie, w przypadki niewydania przez organ podatkowy odrębnej decyzji w sprawie odszkodowania, służą natomiast środki prawne przymuszające organ podatkowy do podjęcia działania i wydania przewidzianego prawem aktu. Zgodnie z treścią art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie. W świetle powyżej wskazanych okoliczności Skarżąca, uznając, iż jej żądanie mieści się w zakresie kompetencji organów podatkowych i może być rozstrzygane w trybie art. 260 § 1 Ordynacji podatkowej korzysta z ochrony przewidzianej przepisem art. art. 261 § 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za odmowę orzeczenia odszkodowania uważa się również niewydanie decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia wniesienia żądania przez stronę. W tym przypadku wniesienie powództwa może nastąpić w każdym czasie. Ochrona ta służy jednak w przypadku gdy organ podatkowy nie podejmuje rozstrzygnięcia w zakresie odszkodowania za szkodę, którą Strona poniosła na skutek wydania decyzji, uchylonej następnie w wyniku wznowienia postępowania lub gdy stwierdzono nieważność tej decyzji, odszkodowanie służy za poniesioną stratę i utracone korzyści, chyba że przesłanki, które uzasadniają uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności, powstały z winy strony. ( a więc sytuacji, która jak wynika z akt sprawy nie miał miejsca). Na marginesie bowiem stwierdzić należy, iż nie każde działanie organu podatkowego wyrządzające szkodę podatnikowi stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania na drodze postępowania administracyjnego. Ustawodawca ściśle określił, w jakich sytuacjach podatnik ma prawo dochodzić odszkodowania, a organ obowiązany jest do rozstrzygania w przedmiocie tego odszkodowania. Niewątpliwie organ podatkowy nie jest właściwy do orzekania o odszkodowaniu w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli zachodzą inne przypadki niż wymienione [art. 260 Ordynacji podatkowej].(por. wyrok wsa z dnia 27.01.2004 r. SA/Bd 2855/03; Biul.Skarb. 2005/3/29). Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI