I SA/Wr 1058/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając je za niezgodne z prawem po wcześniejszym uchyleniu przez sąd postanowienia wierzyciela.
Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie skarżący podniósł, że uiścił należność podatkową. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy utrzymywały w mocy postanowienie o uznaniu zarzutu za niezasadny, wiążąc się stanowiskiem wierzyciela. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na konieczność uwzględnienia prawomocnego wyroku WSA z innej sprawy, który uchylił postanowienie wierzyciela, co skutkowało koniecznością ponownego rozpatrzenia zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzelinie uznające zarzut wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadny. Skarżący twierdził, że uiścił należność podatkową w siedzibie Urzędu Gminy, a sytuacja wynikała z nieprawidłowości pracownika urzędu. Organy egzekucyjne były związane stanowiskiem wierzyciela, który uznał zarzut za niezasadny. Sąd administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawomocne orzeczenie WSA z dnia 4 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Wr 95/21), które uchyliło postanowienie wierzyciela. Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne organy państwowe, a jego treść musi być uwzględniona. W związku z tym, że postanowienie wierzyciela, na którym opierały się postanowienia organów egzekucyjnych, zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, Sąd uznał, że organ egzekucyjny musi ponownie rozpatrzyć zarzut strony po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, uwzględniając przy tym wiążące ustalenia sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela, jeśli zostało ono uchylone prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, które wiąże inne organy państwowe.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Uchylenie postanowienia wierzyciela przez sąd administracyjny oznacza, że organ egzekucyjny nie może opierać swojego rozstrzygnięcia na tym uchylonym postanowieniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do wniesienia zarzutu wykonania obowiązku.
u.p.e.a. art. 34 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które jest dla niego wiążące.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 34 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela.
u.p.e.a. art. 45 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nie uprawnia organu egzekucyjnego do samodzielnego rozstrzygnięcia zarzutu wykonania obowiązku w sposób sprzeczny ze stanowiskiem wierzyciela (przed uchyleniem tego stanowiska przez sąd).
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skład sądu w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres orzekania sądu w przypadku uchylenia postanowienia.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Dz. U. z 2018 r., poz. 265 art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Ustalenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Ostateczność postanowienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku WSA z dnia 4 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Wr 95/21), który uchylił postanowienie wierzyciela, na którym opierały się postanowienia organów egzekucyjnych. Naruszenie zasad praworządności i zasady zaufania (art. 7 k.p.a.) poprzez brak należytego ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji.
Godne uwagi sformułowania
prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe organ egzekucyjny musi liczyć się z tym, że uchylenie przez sąd postanowienia wierzyciela będzie wiązało się z koniecznością weryfikacji jego postanowienia opartego na postanowieniu wierzyciela zasada demokratycznego państwa prawnego zasada legalizmu pewność i stabilność orzeczeń sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki zasada prawdy obiektywnej zasada zaufania
Skład orzekający
Iwona Solatycka
sprawozdawca
Jarosław Horobiowski
przewodniczący
Marta Semiczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych dla organów egzekucyjnych i innych organów państwowych, nawet jeśli dotyczą odrębnych postępowań."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ egzekucyjny opiera swoje rozstrzygnięcie na postanowieniu wierzyciela, które zostało następnie uchylone prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczową zasadę praworządności i mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądowych, co jest istotne dla zrozumienia relacji między sądem a administracją publiczną.
“Prawomocny wyrok sądu niszczy egzekucję: organ nie może działać wbrew orzeczeniu sądu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1058/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-10-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Iwona Solatycka /sprawozdawca/ Jarosław Horobiowski /przewodniczący/ Marta Semiczek Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Sygn. powiązane III FZ 685/22 - Postanowienie NSA z 2023-01-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono postanowienie I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi L. K. przy udziale Wójta Gminy Borów na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 24 sierpnia 2021 r. znak 0201-IEE1.711.219.2021.2.MS w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla postanowienie w całości oraz uchyla w całości poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzelinie z 21 lipca 2021 r. znak 0218-SEE.711.31.2019.ZUW.2.3; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2021 r., nr 0201- IEE1.711.219.2021.2.MS, po rozpatrzeniu zażalenia Ł. K. (dalej: Strona, Skarżący), działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzelinie (dalej: organ egzekucyjny, organ I instancji, NUS w Strzelinie) z dnia 21 lipca 2021 r., nr 0228-SEE.711.31.2019.ZWU.2.3 uznające zarzut wykonania obowiązku za niezasadny. NUS w Strzelinie prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego przez Wójta Gminy B. (dalej: wierzyciel), którym wierzyciel objął należność z tytułu podatku rolnego za 2016 r. określonego decyzją tego organu z dnia 10 lutego 2016 r., nr FB.3123.2198.2016. Po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych z dnia 17 grudnia 2019 r. oraz odpisu tytułu wykonawczego Skarżący pismem z dnia 24 grudnia 2019 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wniósł zarzut wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym podnosząc, że zobowiązanie uiścił w całości w siedzibie Urzędu Gminy B. do rąk wyznaczonego urzędnika i posiada dowód wpłaty. W ocenie Skarżącego, faktu zapłaty ww. należności nie zmienia stanowisko Gminy B. zawarte w piśmie z 16 grudnia 2019 r., wedle którego forma, w jakiej ww. należności zostały uiszczone była nieprawidłowa (zdaniem wierzyciela uprawnionymi do poboru wpłat są wyłącznie sołtysi). Ponadto podniósł, że nie wyjaśniono, na jakiej podstawie wydano zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami ani dlaczego w decyzji wymiarowej nie wykazano kwoty zaległości. Zarzucił również, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co uniemożliwiło Skarżącemu zaprezentowanie własnego stanowiska w sprawie. Zdaniem Skarżącego, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było bezzasadne, a zaistniała sytuacja jest wynikiem nieprawidłowości i nadużyć finansowych pracownika Urzędu Gminy B., który nie przekazał organowi podatkowemu pobranej wpłaty. W związku z tym stwierdził, że Gminie B. przysługuje roszczenie wyłącznie wobec tego pracownika, a nie wobec Skarżącego. Ponadto poinformował o złożeniu stosownego zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej w S. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o przedstawienie stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów oraz zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2020 r. wierzyciel uznał zarzuty Strony za niezasadne. Opisane postanowienie uchylono w trybie kontroli instancyjnej z uwagi na wady formalne aktu. Kolejne postanowienie wierzyciela w tej sprawie – z tożsamą argumentacją – zostało wydane w dniu 1 czerwca 2020 r. (nr FB.3251.0081.2020). Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) postanowieniem z dnia z 25 sierpnia 2020 r., nr SKO E 4011/398/20 skorygowało orzeczenie wierzyciela w trybie reformatoryjnym poprzez zmianę zakresu rozpoznawanych zarzutów odpowiadających żądaniu Strony i orzekając co do istoty sprawy, uznało zarzut oparty na przesłance wykonania obowiązku, za niezasadny. Uzyskawszy ostateczne stanowisko wierzyciela organ I instancji postanowieniem z dnia 22 grudnia 2020 r., nr 0218-SEE.711.31.2019.ZWU.3 uznał zarzut wykonania obowiązku za niezasadny. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu zażalenia Strony, postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r., nr 0201-IEE1.711.44.2021.2.MS, uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powodem uchylenia był brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lipca 2021 r., nr 0218-SEE.711.31.2019.ZWU.2.3 organ egzekucyjny uznał za niezasadny zarzut wykonania obowiązku wskazując na związanie stanowiskiem wierzyciela uznającym zarzut wykonania obowiązku za niezasadny. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie NUS. Zarzuciła, że w trakcie postępowania okazano dowody potwierdzające wykonanie obowiązku, co oznacza, że organ egzekucyjny nie był związany stanowiskiem wierzyciela i miał prawo do samodzielnej oceny dowodów i uznania zarzutu za zasadny. W ocenie Skarżącego, otrzymał zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami i nigdy nie został wezwany do zapłaty ww. zaległości, w związku z czym wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest niezrozumiałe. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2021 r. DIAS, po rozpatrzeniu zażalenia Strony, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. DIAS wyjaśnił, że jest związany stanowiskiem wierzyciela uznającym zarzut wykonania obowiązku za niezasadny, co wynika z art. 34 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., co oznacza brak możliwości dokonania przez organ ponownej oceny wniesionych zarzutów. Odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdził, że przepis art. 45 § 1 u.p.e.a. nie uprawnia organu egzekucyjnego do samodzielnego rozstrzygnięcia zarzutu wykonania obowiązku. DIAS wskazał, że wysokość egzekwowanego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym została ustalona ostateczną decyzją, która zawierała prawidłowe pouczenie o tym, w jakiej formie należy dokonać zapłaty podatku i mimo to zobowiązanie nie zostało uregulowane w sposób określony w art. 60 § 1 O.p Odnosząc się do podniesionej przez Stronę okoliczności otrzymania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach wyjaśnił, że jego wydanie miało związek ze sfałszowaniem przez pracownika Urzędu Gminy danych znajdujących się w aplikacji służącej do księgowania. Dopiero zweryfikowanie danych księgowych pozwoliło na ustalenie, że organ podatkowy nie otrzymał należnej mu wpłaty. Wskazał, że nie ma również kompetencji do badania zasadności i wymagalności obowiązku. Zauważył, że na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do tego, aby ustosunkować się do powołanej w zażaleniu okoliczności, że Rada Gminy już w 2012 r. powinna była zmienić uchwałę w sprawie poboru podatku rolnego. W skardze Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. poprzez sprzeczne z zebranym materiałem dowodowy uznanie, że zarzut wykonania przedmiotowego zobowiązania przez Skarżącego jest bezpodstawny; 2) art. 45 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. poprzez jego błędną interpretację, że decydujące w sprawie miało znaczenie stanowisko SKO we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2020 r i organ egzekucyjny nie mógł rozpoznać sprawy sprzecznie z ww. stanowiskiem wierzyciela zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. W niniejszej sprawie w zakresie przepisów u.p.e.a. obowiązuje reżim prawny funkcjonujący do dnia 29 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) i dlatego jej niżej wskazane przepisy będą powoływane w brzmieniu obowiązującym do tej daty. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 – zmiany wynikające z tej nowelizacji uwzględniono w tekście jednolitym opublikowanym w Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 z dnia 21 sierpnia 2020 r.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotem kontroli jest postanowienie organu egzekucyjnego uznające zarzut wykonania obowiązku za niezasadny. W ramach tej instytucji prawnej, uregulowanej w art. 33 u.p.e.a. ustawodawca przewidział stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zgodnie bowiem z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone m.in. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym zakresie wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei na mocy art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W toczącym się postępowaniu, dotyczącym zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 u.p.e.a. przekazał zgłoszony zarzut wierzycielowi – Wójtowi Gminy B. - celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia z 25 sierpnia 2020 r. skorygowało orzeczenie wierzyciela w trybie reformatoryjnym poprzez zmianę zakresu rozpoznawanych zarzutów odpowiadających żądaniu Strony i orzekając co do istoty sprawy, uznało zarzut oparty na przesłance wykonania obowiązku za niezasadny. W tej sprawie nie ma zatem wątpliwości, że organ egzekucyjny wydał postanowienie w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez Stronę po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Wskazać należy, że pojęcie "ostateczności" nie zostało zdefiniowane w przepisach u.p.e.a., ale poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a., znajduje tu odpowiednie zastosowanie art. 16 k.p.a. Ostatecznemu postanowieniu służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ono ważne i powinno być wykonywane dopóty, dopóki nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny uzyska ostateczne (co nie jest tożsame z prawomocnością) stanowisko wierzyciela, to niewątpliwie w świetle art. 34 § 4 u.p.e.a. jest uprawniony do wydania postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych (art. 33 u.p.e.a.). Jednakże, w sytuacji zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wierzyciela organ egzekucyjny musi liczyć się z tym, że uchylenie przez sąd postanowienia wierzyciela będzie wiązało się z koniecznością weryfikacji jego postanowienia opartego na postanowieniu wierzyciela i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 95/21 uchylił ww. postanowienie SKO z dnia 25 sierpnia 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela z dnia 1 czerwca 2020 r. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze Stron i stał się prawomocny, co jest o tyle istotne, że w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Związanie to stanowi pozytywny aspekt prawomocności materialnej, dzięki któremu orzeczenie staje się wiążące dla innych sądów i podmiotów. Dlatego też dokonana uprzednio przez sąd administracyjny ocena zgodności z prawem aktu z zakresu administracji publicznej nie może podlegać dalszej weryfikacji prawnej przez inne sądy i organy, lecz winna zostać przyjęta w taki sposób, jak orzekł sąd w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też ilekroć ocena prawna, wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, ma jakiekolwiek znaczenie dla oceny zgodności z prawem innego aktu administracji publicznej, badanego przez sąd administracyjny, sąd ten obowiązany jest uznać i uwzględnić to wcześniejsze, prawomocne orzeczenie. W orzecznictwie przyjmuje się, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności orzeczeń sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 maja 2022 r., II FSK 165/22; 27 stycznia 2022 r., I FSK 141/20; 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21; 12 maja 2021 r., III FSK 3060/21; 19 stycznia 2021 r., II FSK 2588/18; 1 października 2017 r., II FSK 2428/15; 23 czerwca 2017 r., I FSK 1474/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Związek pomiędzy obecnie rozpoznawaną sprawą, a rozpoznaną prawomocnie przez WSA we Wrocławiu w dniu 4 listopada 2020 r. sprawą jest oczywisty. W przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Sąd rozpatrując skargę na postanowienie organu administracji w przedmiocie stanowiska wierzyciela wskazał, że ustalenia poczynione w tym postępowaniu będą wiązały organ egzekucyjny. Wskazał, że w ramach tego trybu badana jest wymagalność zobowiązania, co wynika z treści art. 33 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. Nie bez przyczyny ustawodawca w powołanym przepisie (art. 34 § 1 u.p.e.a.) związał organ egzekucyjny stanowiskiem wierzyciela m.in. w zakresie istnienia obowiązku podatkowego. Badając te okoliczności wierzyciel jest obowiązany do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych. Pogląd ten wydaje się oczywisty, ma nadto potwierdzenie w orzecznictwie, tytułem przykładu wskazać trzeba na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 330/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA), w którym wskazano, że ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast, wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, przede wszystkim zaś zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście zgłaszanych zarzutów, w tym wskazać, na jakich dowodach oparł swoje stanowisko. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika zatem, że w istocie w sprawie nie ustalono stanu faktycznego, nie przeprowadzono podstawowych czynności dowodowych, które jak wskazano mają zasadnicze znaczenie w tej sprawie. Nie zostało wyjaśnione, czy istotnie Skarżący wpłacał sporne należności na ręce byłego pracownika organu administracji, dlaczego i czy miał podstawy przyjąć, że taki sposób jego działania wygasił zobowiązania podatkowe. Takie postępowanie godzi w zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. stanowiącej, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto naruszają także zasadę zaufania, gdyż przyjęta ocena nie jest wsparta na konkretnych ustaleniach czy dowodach ale na mniej lub bardziej uzasadnionym przekonaniu organu administracji. W sprawie zaniechano podjęcia zasadniczych czynności dowodowych, co godzi także w art. 77 k.p.a. Wskazując kierunek postępowania Sąd stwierdził, że poczynione ustalenia uzupełniające materiał dowodowy dadzą dopiero podstawę do właściwej ich oceny, w ramach, której istotnym elementem jest zasada zaufania, która winna chronić podmioty działające w zaufaniu i przekonaniu, co do legalności podejmowanych kroków. Wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji będą zobowiązane do uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym zakresie oraz jego oceny odpowiadającej wymogom przewidzianym w przepisach prawa, w tym zwłaszcza w zasadach postępowania w szczególności zaś art. 8 i art. 80 k.p.a. Przy realizacji tych zadań konieczne jest zapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu. Zatem w tej sytuacji stan sprawy jest taki jak wynika z ww. prawomocnego wyroku Sądu. Wyeliminowane z obrotu prawnego stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego, skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienie i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem zaprezentowanym w niniejszym wyroku, rozpatrzy zarzut zgłoszony przez Stronę po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI