I SA/Wr 1009/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-12-08
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITprzychód należnykoszty uzyskania przychodudziałalność gospodarczakontrola skarbowafakturapodwykonawstwointerpretacja przepisów

WSA uchylił decyzję Izby Skarbowej, uznając, że samo wykonanie usługi nie jest równoznaczne z powstaniem przychodu należnego w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy o PIT, jeśli strony nie umówiły się na odpłatność.

Sprawa dotyczyła małżonków prowadzących odrębne działalności gospodarcze w tym samym zakresie. Kontrola skarbowa wykazała naruszenia przepisów PIT, w tym zaniżenie przychodów i zawyżenie kosztów. Organy podatkowe uznały, że wykonanie usługi przez jednego małżonka na rzecz drugiego, udokumentowane fakturą, stanowi przychód należny, nawet jeśli nie było faktycznej zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, uchyliły decyzje organów, stwierdzając błędną wykładnię art. 14 ust. 1 ustawy o PIT.

Sprawa dotyczyła małżonków, A. i P. P., którzy w 1998 roku prowadzili odrębne działalności gospodarcze w zakresie montażu konstrukcji stalowych. Jedno z małżonków opodatkowane było ryczałtem, drugie na zasadach ogólnych. Kontrola skarbowa wykazała szereg nieprawidłowości, w tym zaniżenie przychodów przez podmiot B P.P. na rzecz podmiotu A A. P. oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodu. Organy podatkowe uznały, że fakt wystawienia faktury przez P. P. na rzecz A. P. za wykonane usługi, nawet bez faktycznej zapłaty, skutkuje powstaniem przychodu należnego w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy o PIT. Małżonkowie wnieśli odwołanie i skargę, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów, naruszenie zasady czynnego udziału strony oraz brak wyczerpującego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo oddalił skargę, jednak po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał na błędną wykładnię art. 14 ust. 1 ustawy o PIT, WSA uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że samo wykonanie usługi nie jest równoznaczne z powstaniem przychodu należnego, jeśli strony nie umówiły się na odpłatność, a inny podmiot nie ma obowiązku zapłaty. W pozostałym zakresie, dotyczącym kosztów uzyskania przychodów, sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe, podkreślając ciężar dowodu po stronie podatnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo wykonanie usługi nie jest równoznaczne z powstaniem przychodu należnego. Aby przychód powstał, należy stwierdzić, że podatnikowi należy się dana kwota, czyli że przysługuje mu roszczenie o jej zapłatę, co wynika ze stosunków cywilnoprawnych i umowy stron co do odpłatności.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni językowej pojęcia 'należny', wskazując, że musi mu odpowiadać obowiązek zapłaty przez inny podmiot. Podkreślono, że świadczenie usług jest źródłem przychodów tylko wtedy, gdy ze stosunków cywilnoprawnych wynika, że usługa była świadczona za wynagrodzeniem. Przyjęcie, że każde wykonanie usługi rodzi przychód należny, prowadziłoby do irracjonalnych wniosków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Przychód należny powstaje tylko wtedy, gdy inny podmiot ma obowiązek zapłaty na rzecz podatnika, co wynika ze stosunków cywilnoprawnych i umowy stron co do odpłatności.

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów z poszczególnego źródła to wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Ciężar dowodu związku przyczynowo-skutkowego wydatku z przychodem spoczywa na podatniku.

PPSA art. 145 § § 1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnia usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego w przypadku naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

PPSA art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 14 § ust. 1

Pomocnicze

u.k.s. art. 18 § ust. 1 pkt. 9

Ustawa o kontroli skarbowej

u.k.s. art. 19 § ust. 2

Ustawa o kontroli skarbowej

Ord.pr. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 210 § § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 123 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 180 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ord.pr. art. 229

Ustawa - Ordynacja podatkowa

PPSA art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 6

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 14 ust. 1 ustawy o PIT przez organy podatkowe, które uznały, że samo wykonanie usługi jest równoznaczne z powstaniem przychodu należnego, mimo braku umowy o odpłatność i faktycznej zapłaty.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące zakwestionowania kosztów uzyskania przychodów (eksploatacja samochodów, materiały elektryczne) zostały uznane za niezasadne w części dotyczącej błędnego zastosowania art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, ze względu na przyznanie się podatnika do częściowego braku związku wydatków z działalnością.

Godne uwagi sformułowania

Za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Należności po stronie podatnika musi odpowiadać obowiązek innego podmiotu do zapłaty tej kwoty. Nie ma żadnych przeszkód, aby osoba prowadząca działalność nie pobierała za to wynagrodzenia. Jedynym tego skutkiem będzie niemożliwość potrącenia kosztów związanych z wykonaniem tej usługi. Na podatniku spoczywa ciężar dowodu, co do wykazania nie tylko związku przyczynowo-skutkowego wydatku z przychodem, ale i co do wykazania zdarzenia gospodarczego i poniesienia wydatku.

Skład orzekający

Marta Semiczek

przewodniczący sprawozdawca

Maria Tkacz-Rutkowska

sędzia

Dagmara Dominik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie momentu powstania przychodu należnego w działalności gospodarczej, zwłaszcza w sytuacjach transakcji między podmiotami powiązanymi lub gdy nie dochodzi do faktycznej zapłaty."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności, ale zasada interpretacji art. 14 ust. 1 ustawy o PIT ma szersze zastosowanie. Kluczowe jest ustalenie zgodnej woli stron co do odpłatności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię w podatkach dochodowych: kiedy faktycznie powstaje przychód należny. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście transakcji między podmiotami.

Czy wykonanie usługi to automatycznie przychód? Sąd wyjaśnia kluczowy przepis PIT.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 1009/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik
Maria Tkacz-Rutkowska
Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 90 poz 416
art. 14 ust. 1
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sentencja
Dnia 8 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca ) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Anna Szokalska- Kruś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 roku sprawy ze skargi A. i P. P. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, za 1998 r, zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę; I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt. I nie podlega wykonaniu, III. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 3259,00 ( trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Małżonkowie A. i P. P. prowadzili - każde na własny rachunek -w 1998 r. działalność gospodarczą w ramach odpowiednio przedsiębiorstwa A A. P. oraz przedsiębiorstwa B P.P. Obie firmy wykonywały działalność w tym samym zakresie, to jest montażu z blach trapezowych hal, dachów, fasad oraz lekkich konstrukcji stalowych. W 1998 roku A. P. prowadząca firmę A opodatkowana była zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych i prowadziła ewidencję przychodów, podczas gdy P. P. właściciel firmy B w tym samym okresie opodatkowany był na zasadach ogólnych i prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów.
W wyniku przeprowadzonej kontroli skarbowej w firmach obojga małżonków za 1998 r., Inspektor kontroli skarbowej stwierdził naruszenie przepisów:
- art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. nr 90, poz. 416 z późn. zm.) przez zaniżenie przychodów z tytułu nie zaewidencjonowanej sprzedaży dokonanej przez podmiot B P. P. na rzecz podmiotu A A. P. na kwotę [...]:
- art. 22 ust. 1 powołanej ustawy przez zawyżenie deklarowanych kosztów uzyskania przychodu podmiotu B P.P. o łączną kwotę [...] z tytułu zaliczenia w ciężar kosztów wydatków, które nie miały związku z osiągniętymi przychodami,
- § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 148, poz. 720) przez podwójne ujęcie w podatkowej księdze przychodów i
rozchodów w miesiącu czerwcu 1998 r. wypłat wynagrodzeń dla zatrudnionych
pracowników oraz składek ZUS w łącznej wysokości [...].
- przepisu art. 9 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez złożenie nierzetelnego zeznania o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998 r.
W ocenie Inspektora, pomimo wystawienia przez firmę B A. P. faktur nr [...] i [...] z dnia [...], nr [...] i [...][...], nr [...] z dnia [...], podmiot ten nie mógł we własnym zakresie wykonać prac udokumentowanych tymi fakturami z uwagi na brak niezbędnych do ich przeprowadzenia środków. Z tego też względu posłużył się jako podwykonawcą przedsiębiorstwem B P.P., dysponującym stosownymi środkami do realizacji usług objętych wskazanymi wyżej fakturami, w którego urządzeniach księgowych wykazane zostały w pierwszym półroczu 1998 r. koszty związane z robotami określonymi w tych fakturach. Na tej podstawie Organ I Instancji uznał, iż firma B P.P. dokonała sprzedaży przedmiotowych usług firmie A A. P., która z kolei sprzedała je swojemu zleceniodawcy. Wartość przedmiotu sprzedaży dokonanej pomiędzy podmiotami B i A Inspektor ustalił w wysokości równej wartości usług wykazanych fakturach wystawionych przez A. P., to jest w kwocie [...].
W odniesieniu do zakwestionowanych kosztów uzyskania przychodu Inspektor Kontroli Skarbowej uznał, iż nie miały związku z osiągniętym przychodem wydatki poniesione na zakup towarów i usług o łącznej wartości [...], związane z eksploatacją samochodów Volkswagen Transporter o nr rej. [...] i Ford Transit o nr rej. [...], wprowadzonych do ewidencji środków trwałych firmy B P.P., to jest ceny etyliny zakupionej w miesiącach od lipca do września 1998 r. w kwocie [...] oraz 50% ceny etyliny zakupionej w miesiącach od października do grudnia 1998 r. w kwocie [...]. Według ustaleń Inspektora w pierwszym okresie firma B P. P. nie wykonywała usług montażowych i nie zatrudniała pracowników, a zatem zakupy towarów i usług związanych z eksploatacją samochodów w całości były związane z działalnością firmy A A. P.. Tym samym nie stanowiły one kosztów uzyskania przychodów firn B P. P. Natomiast w drugim okresie prace montażowe prowadzone były równolegle przez oba podmioty w tym samym, oddalonym od ich siedziby rejonie, w związku z czym -w ocenie organu kontroli skarbowej tylko 50% wyżej wskazanych wydatków dotyczyło i było związanych z działalnością firmy B P. P. i jedynie w tej części zostały one uznane za koszty uzyskania przychodów. Inspektor odmówił również kosztowego charakteru wydatkom związanym z zakupem usług noclegowych w kwocie [...], dokonanym w miesiącach lipcu, październiku listopadzie i grudniu 1998 r., gdyż w miesiącu lipcu 1998 r. firma B P. P. nie zatrudniała żadnych pracowników, a zatem wszystkie poniesione w tym czasie przedmiotowe wydatki, związane były z działalnością firmy A A. P. Z kolei koszt usług noclegowych zakupionych w miesiącach od października do grudnia 1998r., został przez Inspektora skorygowany z uwagi na fakt, iż we wskazanym okresie w firmie B P. P. pracowało - wraz z podatnikiem, 7 osób. Organ I instancji zakwestionował również zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków na zakup materiałów elektrycznych w kwocie [...], przeznaczonych zgodnie z oświadczeniem P. P. - do wykorzystania przy budowie domu jednorodzinnego, położonego w W. przy ulicy W. [...], to jest miejsca zamieszkania podatników oraz siedziby prowadzonych przez nich firm.
a tej podstawie organ podatkowy I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] określił małżonkom A. i P. P. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 rok w kwocie [...], zaległość podatkową w kwocie [...].
W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej A. i P. P. wnieśli o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów:
art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez
błędną wykładnię pojęcia "kwot należnych", a w konsekwencji przyjęcie, iż w
przedmiotowej sprawie P. P. osiągnął z tytułu wykonanych prac przychód podlegający opodatkowaniu,
art. 122 oraz 187 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, przez nie podjęcie
wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności brak dowodów umożliwiających zakwestionowanie poniesionych wydatków na eksploatację samochodów oraz zakup części elektrycznych jako kosztów uzyskania przychodów,
art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez
bezpodstawne zakwestionowanie poniesionych wydatków, jako kosztów uzyskania przychodów,
art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, przez brak
wyczerpującego uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji podatkowej,
art. 123 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, a w szczególności przez nie podanie przesłanek, jakimi kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia oraz uniemożliwienie stronie brania czynnego udziału przy przeprowadzaniu dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy,
art. 180 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa przez oparcie rozstrzygnięcia na
ustaleniach zgromadzonych z rażącym naruszeniem przepisów prawa podatkowego,
- art. 18 ust. 1 pkt. 9 ustawy o kontroli skarbowej przez opieranie rozstrzygnięcia na dowodzie, który powinien mieć jedynie charakter posiłkowy, tj. dowodu z przesłuchania strony oraz
- art. 19 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej przez włączenie jako dowodu ustaleń, które powinny zostać zgromadzone w trybie dowodu z przesłuchania świadka.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], Izba Skarbowa we W. uchyliła w części zaskarżoną decyzję i określiła zaległość podatkową w wysokości [...].
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i dokonaną przez niego ocenę prawną tych ustaleń. W szczególności, w odniesieniu do zarzutu podatników dotyczącego nieprawidłowego ustalenia dodatkowego przychodu, opodatkowanego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przychód podlegający opodatkowaniu w firmie B, organ II instancji wskazał, iż za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby faktycznie nie zostały otrzymane. Za bezpodstawne uznał organ odwoławczy zarzuty dotyczące nie uznania za koszt uzyskania przychodu części wydatków poniesionych na eksploatację środków transportu oraz na zakup materiałów elektrycznych, wskazując na jednoznaczne oświadczenie w tej kwestii złożone przez P. P. do protokołu z przesłuchania w dniu [...]. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nie wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, Izba Skarbowa wskazała na podjęcie przez Inspektora wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia okoliczności sprawy oraz na udział P. P. w prowadzonym postępowaniu kontrolnym, składanie wyjaśnień w imieniu własnym, a także A. P. jako jej pełnomocnik. Końcowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż określona w decyzji wymiarowej kwota zaległości podatkowej została niezasadnie zawyżona w wyniku doliczenia do prawidłowej kwoty tej zaległości ([...]) kwoty wynikającej z zeznania podatkowego PIT-33 nadpłaty ([...]), zwróconej im w dniu [...]. W konsekwencji powyższej zmiany skorygowana została również kwota odsetek za zwłokę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną A. i P.P. wnieśli o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, ponawiając zarzuty i argumentację wywiedzioną w odwołaniu. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż zgodnie z powszechnie aprobowanym, wyrażonym w orzecznictwie poglądem przychód powstaje nie z chwilą zapłaty, lecz z chwilą wymagalności roszczenia o zapłatę. Wywodzili, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia, że P. P. osiągnął przychód - zgodnie definicją sformułowaną w przepisie art. 14 § 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem nie doszło do zapłaty przez A. P na jego rzecz, a wobec jego żony nie przysługiwało mu roszczenie o zapłatę. Nadto strona skarżąca zarzuciła Izbie Skarbowej naruszenie dyspozycji przepisu art. 229 ustawy - Ordynacja podatkowa w rezultacie nie podjęcia w toku postępowania odwoławczego żadnych dodatkowych czynności dowodowych zmierzających do uzupełnienia dowodów i materiałów wyczerpującego rozpatrzenia sprawy, mimo iż - w rozumieniu strony - istniała taka potrzeba oraz nie ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o kontroli skarbowej.
Izba Skarbowa we W. odpowiadając na skargę ,wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości stanowisko i argumentację wywiedzioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę nie dopatrując się naruszenia przepisów, w szczególności przepisów dotyczących postępowania uznając, że organy skarbowe w sposób należyty i z wykorzystaniem wszelkich dostępnych dowodów wyjaśniły stan faktyczny w sprawie, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał że w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów stan faktyczny został należycie wyjaśniony w oparciu o zeznania podatnika, w związku z czym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewódzki Sad Administracyjny uznał także, że prawidłowo organy skarbowe zinterpretowały zapis art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Są to zatem przychody, które wynikają ze źródła przychodów, jakie stanowi działalność gospodarcza i które w następstwie prowadzenia tej działalności stają się należnością (wierzytelnością), choćby faktycznie środków z tego tytułu jeszcze nie uzyskano. Momentem uzyskania przychodu gospodarczego jest chwila dokonania (spełnienia) świadczenia objętego umową, a więc na przykład wykonania usługi. Ponieważ ustalono, że podatnik P. P. wykonał usługę montażu lekkiej obudowy na rzecz firmy A, z chwilą wykonania tej usługi powstał u podatnika obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług oraz obowiązek wystawienia faktury dokumentującej tę czynność. kolei fakt wystawienia faktury rodzi po stronie jej wystawcy wymagalne roszczenie o zapłatę kwoty zeń wynikającej, a więc powstaje przychód w rozumienia art. 14ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Od powyższego wyroku podatnicy wnieśli skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez jego
błędną wykładnię przyjmującą, iż każde wykonanie usługi, niezależnie od
treści łączącego strony stosunku prawnego w zakresie nieodpłatnego
charakteru usługi, wiąże się po stronie usługodawcy z powstaniem przychodu należnego,
- art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
przez jego bezzasadne zastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy, tj. wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów części wydatków pomimo braku jednoznacznych dowodów wskazujących na brak z ponoszonych wydatków z przychodami,
- art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez oddalenie skargi na decyzję Izby Skarbowej w sytuacji, kiedy oparta ona została na błędnej wykładni przepisów prawa podatkowego oraz wydana została przy naruszeniu przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
- art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, przez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej ustalania wysokości przychodu należnego po stronie P. P. na kwotę [...].
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut błędnej wykładni art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywodząc, że przepis ten stanowi, że za przychody z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 uważa kwoty należne chociażby nie zostały faktycznie otrzymane. W znaczeniu słownikowym "należny" to przysługujący, należący się komuś. Należności po stronie podatnika musi odpowiadać obowiązek innego podmiotu do zapłaty tej kwoty. Nie do przyjęcia na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest przyjęcie, iż już samo wykonanie usługi powoduje powstanie kwoty należnej odpowiadającej wartości tej usługi. Nie ma żadnych przeszkód, aby osoba prowadząca działalność nie pobierała za to wynagrodzenia. Jedynym tego skutkiem będzie niemożliwość potrącenia kosztów związanych z wykonaniem tej usługi. Wobec takiego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 sygn. akt FSU 1782/04 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił pozostałych zarzutów skargi. Uznał, że o bezzasadnym zastosowaniu art. 22 ust. 1 pdf (tzw. błąd subsumcji) można by mówić wówczas, gdyby stan faktyczny sprawy był w tym zakresie niesporny. Tymczasem całe uzasadnienia tego zarzutu sprowadza się do błędnej oceny dowodów względnie niedostatków postępowania dowodowego. Są to kwestie procesowe, a nie materialnoprawne. Skoro skarżący twierdzili, że sprawa w zakresie kosztów uzyskania przychodów nie została należycie wyjaśniona, to zarzut naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej był przedwczesny, a tym bardziej przedwczesny był zarzut naruszenia art. 22 ust. 1. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Sąd nie wymierza podatku, a zatem nie ma obowiązku wskazania "podstawy prawnej ustalenia wysokości przychodu należnego". Sądowi można było jedynie zarzucić, że dokonując oceny legalności decyzji nie odniósł się do zarzutu skargi dotyczącego tej właśnie kwestii. Takiego zarzutu jednak nie podniesiono.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1a a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz. 1270 ) uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności gdy organy administracyjne naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy.
W sposób błędny ustalono bowiem przychód uzyskany przez P. P. z działalności gospodarczej. Organy Skarbowe błędnie uznały, że fakt wykonania usługi jest równoznaczny z powstaniem przychodu należnego w rozumieniu art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby jeszcze nie zostały otrzymane. Aby uznać że przychód powstał, należy stwierdzić, że podatnikowi należy się dana kwota, a więc , że przysługuje mu roszczenie o jej zapłatę. Przychód należny w rozumieniu art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje tylko w tym wypadku, gdy inny podmiot ma obowiązek zapłaty na rzecz podatnika. Świadczenie usług jest źródłem postania przychodów tylko o tyle o ile ze stosunków cywilnoprawnych wynika, że usługa świadczona była za wynagrodzeniem. Stanowisko to jest zgodne z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2005r, syg, akt FSU 1782/04.
Wobec tego, aby ustalić czy po stronie podatnika powstał przychód, organy skarbowe winny zbadać, jaka były zgodna wola stron co do odpłatności za wykonaną usługę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie można automatycznie przyjmować, iż przychód podatnika równał się co do wysokości przychodowi jego małżonki, gdyż prowadzi to do irracjonalnego wniosku, że firma Pani P. miałaby prowadzić działalność "non profit" a całą wynikającą z wystawionej przez nią faktury kwotę miałaby przekazać podwykonawcy.
W pozostałej części skarga nie jest zasadna. Organy Skarbowe w sposób prawidłowy uznały, że wymienione w decyzji kwoty nie stanowią kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarcze P. P.
Zgodnie art. 22 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że na podatniku spoczywa ciężar dowodu, co do wykazania nie tylko związku przyczynowo-skutkowego wydatku z przychodem, ale i co do wykazania zdarzenia gospodarczego i poniesienia wydatku. Innymi słowy to nie organ podatkowy winien wykazać, że dany wydatek nie może być traktowany jako koszt uzyskania przychodu, lecz podatnik winien wykazać związek przyczynowo-skutkowy, o którym mowa w art. 22 ust.1 wskazanej wyżej ustawy podatkowej oraz należycie udokumentować fakt jego poniesienia i wysokość. W przypadku gdy podatnik spełni powyższe wymogi wykluczona jest jakakolwiek ingerencja organów podatkowych w zakresie dokonanej przez niego kosztowej kwalifikacji wydatków. Jeżeli zatem sam podatnik, będąc przesłuchiwanym w charakterze strony przyznał , iż "50% ogółu wydatków związanych z eksploatacją samochodów dotyczy i jest związanych z działalnością firmy B, a 50% tych wydatków dotyczy i związanych jest z działalnością firmy B (k.82 akt) to za całkowicie uzasadnioną należy ocenić weryfikację kosztów z tego tytułu w takim zakresie jako zeznał sam podatnik, skoro wyłącznie on, nie organ decyduje o tym, co jest potrzebne i celowe dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Podobnie przedstawia się kwestia kosztowego charakteru wydatków poniesionych na zakup części elektrycznych, które - jak zeznała strona- zostały wykorzystane przy budowie domu mieszkalnego (k.86 akt). Chybiony jest więc zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu art.22 ust. l ustawy podatkowej.
Zarzuty te - aczkolwiek z innych powodów - za niezasadne uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2005 r sygn. akt FSU 1782/04.
Reasumując, na skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wypadku uchylenia decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka czy i w jakim zakresie może ona być wykonywana.
Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi oraz kosztom zastępstwa procesowego. Wobec nie określenia innej wysokości kosztów zastępstwa, Sąd zasądził je w wysokości minimalnej, wynikającej z wynikającej z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. 163 poz 1349 ze zm..).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI