I SA/Wa 999/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-01-31
NSAnieruchomościŚredniawsa
komunalizacjanieruchomościlasy państwowedrogi gminneustawa o samorządzie terytorialnymzarząd nieruchomościąewidencja gruntówprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę gminy na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa nieruchomości leśnej, uznając, że nie należała ona do terenowych organów administracji państwowej w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej.

Gmina domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości leśnej, która według niej była wykorzystywana jako droga gminna. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie i odmówiła stwierdzenia komunalizacji, uznając, że nieruchomość stanowiła las i wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, a zatem nie podlegała komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko Komisji.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która uchyliła decyzję Wojewody i odmówiła stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Gmina twierdziła, że nieruchomość ta była wykorzystywana jako droga publiczna gminna w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym (27 maja 1990 r.) i powinna zostać skomunalizowana. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała jednak, że nieruchomość ta stanowiła las i wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, nad którym nadzór sprawował Minister Leśnictwa, a zatem nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Komisja nie zgodziła się również z argumentem gminy, że zaliczenie nieruchomości do dróg publicznych powodowało jej automatyczne oddanie w zarząd terenowego organu administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy, podzielając ustalenia Komisji co do leśnego charakteru działki w dacie komunalizacji i jej przynależności do państwowego gospodarstwa leśnego, co wyłączało możliwość jej komunalizacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość leśna stanowiąca własność Skarbu Państwa i wchodząca w skład państwowego gospodarstwa leśnego nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że grunty leśne wchodzące w skład państwowego gospodarstwa leśnego, nad którym nadzór sprawował Minister Leśnictwa, nie należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i tym samym nie mogły być komunalizowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Kluczowe jest ustalenie, czy nieruchomość należała do tych organów w dniu 27 maja 1990 r.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym art. 1 § ust. 1 i 2

Definicja państwowego gospodarstwa leśnego obejmująca państwowe lasy i grunty leśne oraz związane z nimi nieruchomości.

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § ust. 2 pkt 1

Definicja gruntów leśnych jako gruntów określonych w ewidencji gruntów jako lasy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

ustawa art. 11 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wyłączenie z komunalizacji mienia państwowego gospodarstwa leśnego.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym art. 2 § ust. 2

Możliwość wyłączenia gruntów nieleśnych z państwowego gospodarstwa leśnego.

u.g.n. art. 96 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wydzielenie części nieruchomości w związku z nabyciem jej z mocy prawa.

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 7 § ust. 2

Zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła las i wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, co wyłączało jej komunalizację. Zaliczenie nieruchomości do dróg publicznych nie stanowiło zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co wykluczało komunalizację.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość była wykorzystywana jako droga publiczna gminna i podlegała zarządowi drogowemu, co powinno skutkować jej komunalizacją. Wpisy w ewidencji gruntów nie mają bezwzględnej mocy dowodowej i nie przesądzają o charakterze nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie "należenia" mienia wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości państwowe lasy i grunty leśne [...] stanowią państwowe gospodarstwo leśne wszystkie lasy i grunty leśne z mocy ustawy wchodziły w skład państwowego gospodarstwa leśnego administrowanie to nie posiadało cech zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Żmich

przewodniczący

Elżbieta Lenart

sędzia

Joanna Skiba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, w szczególności nieruchomości leśnych i zajętych pod drogi publiczne, w kontekście ustawy wprowadzającej samorząd terytorialny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu transformacji ustrojowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z komunalizacją mienia po zmianach ustrojowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Czy las mógł stać się drogą gminną? Sąd rozstrzyga spór o komunalizację nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 999/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I OSK 903/21 - Wyrok NSA z 2024-06-26
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art 5 ust 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako Komisja") decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...], uchyliła decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] i odmówiła stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., przez Gminę [...] (dalej jako "skarżąca"), prawa własności nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - obszar wiejski, w obrębie nr [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] pismem z [...] lutego 2017 r. wystąpił do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez skarżącą, na podstawie art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej jako "ustawa", nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] o pow. [...] ha w [...].
Zawiadomieniem z [...] marca 2018 r. Wojewoda wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez skarżącą prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r. - na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - obszar wiejski, w obrębie nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w księdze wieczystej nr [...], ujawniona jest m.in. dz. nr [...], położona w jednostce ewidencyjnej [...] - obszar wiejski, w obrębie nr [...]. W dziale II tej księgi jako właściciel wpisane są Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. oraz protokołu z przejęcia na Skarb Państwa majątku leśnego.
Zgodnie z kolei z wykazem zmian zamieszczonym na mapie z projektem podziału sporządzonym w ramach operatu nr [...] z [...] grudnia 2016 r., dz. nr [...] podzielona została na działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Organ wskazał dalej, że w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., w rejestrze ewidencji gruntów obrębu [...] figurowała dz. nr [...] (oznaczenie [...] odnosi się do działu leśnego), dla której jako władający wykazane byty Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...].
Starostwo Powiatowe w [...] w piśmie z [...] marca 2018 r. poinformowało natomiast, że na podstawie operatu pomiarowego [...] z [...] maja 1994 r. z dz. nr [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie [...], powstała dz. nr [...] o pow. [...] ha, która ujawniona została w rejestrze ewidencji gruntów. Dokumentacji w tym przedmiocie nie odnaleziono.
Z kolei Wójt Gminy [...] w piśmie z [...] lutego 2017 r. poinformował, że w dniu [...] maja 1990 r. dz. nr [...] o pow. [...] ha wykorzystywana była jako część drogi publicznej nr [...], którą zaliczono do kategorii dróg gminnych uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1988 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych w województwie [...] do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich.
Wojewoda wskazał, że w trybie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), z dz. nr [...] została wydzielona jej część, którą oznaczono jako dz. nr [...], w związku z nabyciem jej z mocy prawa. Wydzielenie tej działki nie wymagało wydania decyzji zatwierdzającej podział, bowiem podział ten zatwierdziła niniejsza decyzja. Skoro więc dz. nr [...] zajęta była w dniu [...] maja 1990 r. pod drogę publiczną gminną (nr [...]), to pozostawała od dnia zaliczenia jej w poczet dróg gminnych, tj. od [...] grudnia 1988 r. w zarządzie właściwej jednostki drogowej stopnia podstawowego, a zatem nie mogła pozostawać w zarządzie Lasów Państwowych - Nadleśnictwa [...].
Zatem stan faktyczny sprawy pozwala na przyjęcie, że w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Naczelnika Gminy [...]. Z powyższych względów Wojewoda uznał, że ww. działka podlegała komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy na rzecz skarżącej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] wniósł o jej uchylenie i wskazał, iż organ błędnie uznał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego w sytuacji, gdy zarządzało nią nadleśnictwo. Powodowało to, iż nieruchomość ta była wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy. Droga znajdująca się na opisanej na wstępie działce była drogą leśną, niewydzieloną z całej nieruchomości, która w ewidencji gruntów została określona symbolem "Ls".
Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. i odmówiła stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., przez skarżącą prawa własności dz. nr [...].
W ocenie Komisji, w sprawie bezsporne jest, że ww. nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa.
Z kolei dla ustalenia, czy należała ona do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do".
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, pojęcie "należenia" mienia wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, w myśl którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej.
Komisja zauważyła dalej, że w dniu [...] maja 1990 r. obowiązywała ustawa z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63, poz. 494 ze zm.).
Artykuł 1 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] maja 1990 r., stanowił, że państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami, służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne.
Do państwowego gospodarstwa leśnego wchodziły również, w miarę gospodarczej celowości, położone wśród lasów i gruntów leśnych enklawy państwowych gruntów nieleśnych (gruntów ornych, łąk, pastwisk, torfowisk i wód) oraz wrzynające się w lasy i grunty leśne półenklawy takich gruntów (ust. 2).
Natomiast zgodnie z art. 2 tej ustawy, grunty nieleśne, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 2, będą wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego, jeżeli potrzeby uzasadniające włączenie przestaną istnieć lub będą mogły być zaspokojone bez takiego włączenia, albo gdy według uznania Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych władz przez niego upoważnionych grunty te okażą się potrzebne dla państwowego gospodarstwa rolnego łub spółdzielczo-produkcyjnego, a wyłączenie ich nie przyniesie istotnej szkody gospodarce leśnej.
Komisja zauważyła, że wyłączenie z komunalizacji lasów państwowych miało miejsce nie tylko w przypadku, gdy istniał zarząd państwowego przedsiębiorstwa gospodarki leśnej, lecz również gdyby mimo braku prawa zarządu, ówczesne przedsiębiorstwo mogło się o taki zarząd ubiegać z mocy art. 1 ust. 1 i ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym.
Następnie stwierdziła, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła las - co potwierdza szereg dokumentów, w tym wypis z rejestru gruntów oraz odpis zwykły księgi wieczystej. Działka nr [...], z której została wydzielona dz. nr [...], objęta była również planem urządzenia lasu. Oznacza to, że w dniu [...] maja 1990 r. nieruchomość ta wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego. Dodała, że nawet gdyby przedmiotowa nieruchomość nie została oddana w zarząd Lasów Państwowych, to zarząd taki mógłby zostać ustanowiony w trybie cytowanych wyżej przepisów. To zaś oznacza, że nieruchomość ta nie należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
W dalszej części uzasadnienia Komisja nie podzieliła poglądu wyrażonego przez Wojewodę, zgodnie z którym zaliczenie w trybie art. 7 ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] maja 1990 r., drogi, w skład której wchodzi przedmiotowa nieruchomość, do kategorii dróg publicznych (drogi gminnej) powodowało automatyczne oddanie tej nieruchomości w zarząd ówczesnemu terenowemu organowi administracji publicznej stopnia podstawowego. Co prawda, na mocy ustawy o drogach publicznych oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, między innymi rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 28 lutego 1986 r. w sprawie tworzenia i organizacji jednostek drogowych podległych właściwym radom narodowym oraz zasad i zakresu ich działania (Dz.U. Nr 33, poz. 163 ze zm.), drogami publicznymi administrowały jednostki drogowe, jako jednostki pomocnicze terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego lub wojewódzkiego, to jednak administrowanie to nie posiadało cech zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Powyższe oznacza zatem, że w dniu [...] maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Komisja uznała także, iż dz. nr [...] w dniu [...] maja 1990 r. wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa, jako naczelny organ administracji rządowej i jako taka nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Gmina [...] zaskarżyła ją w całości, wniosła o jej uchylenie, zarzucając Komisji naruszenie:
1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, przez przyjęcie, że nieruchomość zajęta pod drogę publiczną w dacie 27 maja 1990 r. - wobec uprzedniego jej zaliczenia do kategorii dróg publicznych - nie odpowiada pojęciu "należenia do"/administrowania, zarządu realizowanego przez jednostki drogowe będące jednostkami pomocniczymi terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Zdaniem skarżącej, prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że nieruchomość zajęta pod drogę publiczną w dacie [...] maja 1990 r. była objęta zarządem drogowym, który powstał z mocy samego prawa, niezależnie od innych ustanowionych wcześniej stosunków prawnych na gruncie. Zarząd ten wynikający z ustawy o drogach publicznych, wyłącza stosowanie wobec niego "przekazania w zarząd gruntu" zgodnie z ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości;
2) przepisów postępowania, tj. art. 138 k.p.a. w zw. z art. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niezrealizowanie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania, a następnie rozpatrzenia materiału dowodowego istotnego dla sprawy, w kierunku ustaleń zgodnych z prawidłami logiki i wskazań doświadczenia życiowego. Zdaniem skarżącej, organ wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy uznając, że w dniu [...] maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła las - wywodząc to z zapisów rejestru gruntów oraz księgi wieczystej, podczas gdy w rzeczywistości wykorzystywana była ona jako część drogi publicznej, stąd nie stanowiła lasu, jak również nie zachodziły związki pomiędzy nią a gospodarką leśną.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż sporna nieruchomość była w całości wykorzystywana w dacie [...] maja 1990 r. na cele związane z administracją drogi, zaś dane informacyjne z ewidencji gruntów w żadnej mierze nie sprzeciwiają się powyższej konstatacji. Dane te nie mają bowiem bezwzględnej mocy dowodowej. Należenie natomiast przedmiotowej nieruchomości do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, na dzień [...] maja 1990 r., jest wynikiem sprawowania wobec niej przez administrację drogową zarządu, wynikającego z przepisów prawa - ustawy o drogach publicznych.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. Sąd postanowił dopuścić zawnioskowane przez pełnomocnika skarżącej dowody z odpisu księgi wieczystej nr [...] oraz odpisu wykazu parcel, na okoliczność ustalenia stanu prawnego nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r. oraz wykazania, że trzy parcele, z których pochodzi przedmiotowa nieruchomość, nie były nieruchomościami leśnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma sposób interpretacji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej jako "ustawa", zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy według stanu na dzień [...] maja 1990 r. przedmiotowe mienie stanowiło własność Skarbu Państwa i czy należało do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego, dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom oraz czy nie zachodzą ustawowe wyłączenia, o których mowa między innymi w art. 11 tej ustawy.
W zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż na dzień dokonania komunalizacji działka nr [...] o pow. [...] ha, będąca własnością Skarbu Państwa, stanowiła las - co potwierdza szereg dokumentów, w tym wypis z rejestru gruntów (w dniu wejścia w życie ustawy, tj. [...] maja 1990 r., w rejestrze ewidencji gruntów obrębu Gorzków figurowała dz. nr [...] (oznaczenie [...] odnosi się do działu leśnego), dla której jako władający wykazane były Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...]) oraz odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla dz. nr [...] (z której wydzielono ww. nieruchomość) - a w konsekwencji nie należała ona do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia Komisji - odnośnie leśnego przeznaczenia przedmiotowej działki w dniu [...] maja 1990 r. - są prawidłowe. Skoro zaś był to grunt leśny stanowiący własność Skarbu Państwa, to nieruchomość ta wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego w oparciu o art. 1 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, jak również art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79 ze zm.).
Zgodnie z regulacją zawartą w ustawie z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego, stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa, jako naczelny organ administracji rządowej (art. 1 i art. 6 tej ustawy). Ponadto ustawa ta nie przewidywała w żadnym z przepisów właściwości rad narodowych i terenowych organów stopnia podstawowego do gospodarowania lasami państwowymi. Należy przy tym podkreślić, że państwowe gospodarstwo leśne obejmowało wszystkie państwowe lasy i grunty leśne, a nie wyłącznie takie lasy i grunty leśne, które zostały przekazane właściwemu państwowemu gospodarstwu leśnemu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 419/10 oraz z 8 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2401/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy również dodać, że przekazanie lasów i gruntów leśnych w zarząd i użytkowanie podmiotowi innemu, niż przedsiębiorstwo lasów państwowych, nie mogło spowodować wyłączenia przekazywanego lasu lub gruntu leśnego z państwowego gospodarstwa leśnego, bowiem wszystkie lasy i grunty leśne z mocy ustawy wchodziły w skład państwowego gospodarstwa leśnego.
Prawidłowe jest zatem stanowisko Komisji, że grunty leśne, wchodzące w dacie [...] maja 1990 r. w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego - co miało miejsce w niniejszej sprawie - nie mogły podlegać komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1. ustawy.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą w uzasadnieniu skargi okoliczności, że wpisy w ewidencji gruntów nie mają bezwzględnej mocy dowodowej i tym samym nie mogą przesądzać o prawie własności nieruchomości, zauważyć należy, że treść wpisów w ewidencji gruntów przesądza o prawnym reżimie, jakiemu jest poddana konkretna działka. Należy przywołać w tym miejscu przepis art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.), stanowiący, iż gruntami leśnymi są między innymi grunty określone w ewidencji gruntów jako lasy. Wobec treści wpisów w ewidencji gruntów dotyczących przedmiotowej działki nie można zatem kwestionować stwierdzenia, że stanowi ona grunt leśny. Poza tym działka nr [...], z której została wydzielona dz. nr [...], objęta była również planem urządzenia lasu.
Z kolei stanowisko skarżącej, że przedmiotowa działka, jako zajęta pod drogę publiczną, znajdowała się w zarządzie faktycznym terenowego organu administracji publicznej, wypełniając warunek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie znajduje swojego oparcia w aktach sprawy.
Jedynym dokumentem wskazującym na taki charakter przedmiotowej działki, jest oświadczenie Wójta Gminy [...] - a zatem organu bezpośrednio zainteresowanego komunalizacją - zawarte w piśmie z [...] lutego 2017 r., w którym poinformował on, że w dniu [...] maja 1990 r. dz. nr [...] o pow. [...] ha wykorzystywana była jako część drogi publicznej nr [...], która została zaliczona do kategorii dróg gminnych uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1988 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych w województwie tarnowskim do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich.
W aktach sprawy znajduje się wprawdzie mapa z projektem podziału m.in. działki nr [...] - to jednak z jej zapisów wynika, że została ona opracowana w trybie art. 73 ustawy - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który odnosi się do stanu nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., podczas gdy w niniejszej sprawie, prowadzonej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, przesłanki do komunalizacji mienia bada się na dzień 27 maja 1990 r. Ponadto z takiego zapisu - opracowana w trybie art. 73 - wcale nie wynika w sposób jednoznaczny, że mapa ta przedstawia stan nieruchomości na dzień [...] grudnia 1998 r. Nie bez znaczenia jest również fakt, że z mapy tej nie wynika w sposób bezsporny, aby działka nr [...] stanowić miała drogę, zaś działka nr [...] (z której wydzielono dz. nr [...]), ma na tej mapie oznaczenie "Ls".
Również z dokumentów dołączonych do akt sądowych na rozprawie w dniu [...] stycznia 2020 r. ewidentnie wynika, że na działce tej nie było żadnej drogi. Znajduje się tam zapis stwierdzający, że działka nr [...] (las o pow. [...] ha), nr [...] (łąka o pow. [...] ha) i nr [...] (pastwisko o pow. [...] ha) odpowiadają działce nr [...]. Zatem nie ma tam zapisu o drodze - mimo, że przy innych działkach zapis taki istnieje.
Gmina [...] - występując z wnioskiem o komunalizację - nie przedstawiła mapy z przebiegiem granic przedmiotowej nieruchomości, w tym z zaznaczonymi granicami wydzielonej działki nr [...] - na dzień [...] maja 1990 r.
Nie przedstawiła też żadnego dowodu, że działka ta wchodzi w skład drogi publicznej nr [...], którą zaliczono do kategorii dróg gminnych uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1988 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych w województwie tarnowskim do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich - gdyż nie dołączono do akt graficznego załącznika do tej uchwały, który obrazowałby przebieg ww. drogi gminnej.
W konsekwencji za bezpodstawne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Komisja rozpatrzyła bowiem całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny, że działka nr [...] w dniu [...] maja 1990 r. wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa, jako naczelny organ administracji rządowej i jako taka nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI