I SA/WA 987/23

I SA/Wa 987/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 48b ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 8, 11, 15, 77 par. 1, 80 i 107 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. nr KOC/6438/Op/22 w przedmiocie przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z [...] lutego 2023 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] września 2022 r. nr [...] o przyznaniu pomocy w postaci zakupu posiłków od [...] września 2022 r. do [...] grudnia 2022 r., których świadczeniobiorcą jest córka skarżącej.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca wnioskiem z [...] września 2022 r. wystąpiła do Prezydenta o przyznanie jej pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] [...].
W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] września 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że jej wniosek dotyczy m.in. pomocy w formie zakupu obiadów szkolnych dla córki N. S..
Prezydent decyzją z [...] września 2022 r., działając na podstawie art. 48b ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", przyznał skarżącej pomoc w postaci zakupu posiłków od [...] września 2022 r. do [...] grudnia 2022 r. na dziecko przez 5 dni w tygodniu w postaci pełnego obiadu wydawanego przez szkołę podstawową, do której dziecko uczęszcza. W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że przeprowadzony wywiad środowiskowy i zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekracza 150% obowiązującego kryterium i w tej sytuacji istnieje podstawa i konieczność do przyznania wnioskowanej pomocy. Prezydent wyjaśnił, że pomoc niniejsza udzielania jest w związku z realizacją uchwały Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 19 października 2018 r. poz. 1007).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i zakwestionowała termin otrzymanej pomocy wskazując, że wnioskowała o posiłki dla córki od [...] września 2022 r. Zauważyła, że w sprawie dopiero w dniu [...] września 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, a który to nie był wymagany (tym bardziej, że poprzedni taki wywiad przeprowadzono w maju 2022 r. i sytuacja rodziny od tego czasu nie uległa zmianie), zaś samą decyzję wydano dopiero w dniu [...] września 2022 r. przyznając córce posiłki od [...] września 2022 r. Powyższe doprowadziło do powstania w rodzinie skarżącej szkody materialnej, bowiem od [...] września 2022 r., tj. od daty w której działanie rozpoczęła stołówka szkolna, posiłki te były dziecku wydawane. Skarżącej nie stać natomiast obecnie na ich opłacenie.
Kolegium decyzją z [...] lutego 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta i wskazało, że z art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. wynika, że organy pomocy społecznej mają udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych i to w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Stosownie do art. 48 u.p.s. osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Natomiast zgodnie z art. 48b ust. 2 u.p.s. pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje każdej osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Sposób realizacji świadczenia oraz okres, na jaki będzie ono udzielone, nie zostały ustawowo określone, a zatem ich doprecyzowanie leży w gestii organu. Takie działanie w ramach uznania administracyjnego oznacza, że organ może wybrać formę przyznanej pomocy mając na względzie z jednej strony potrzeby podopiecznego, a z drugiej swoje możliwości finansowe i zobowiązania do udzielenia pomocy. W art. 48b ust. 2 i 3 u.p.s. zaakcentowano, co koresponduje z ogólną zasadą przyznawania pomocy społecznej opisanej w art. 2 ust. 1 u.p.s., że dopiero stan niemożności samodzielnego spełnienia podstawowej potrzeby egzystencjalnej, jak codzienny gorący posiłek, uzasadnia przyznanie pomocy w opisanej formie. Obecnie organy pomocowe realizują program "Posiłek w szkole i w domu", przyjęty uchwałą Rady Ministrów z 15 października 2018 r. nr 140. W uchwale tej wskazuje się pod pozycją III.2.1., że ze środków przekazywanych w ramach Programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Właściwym w sprawie aktem prawa miejscowego regulującym zasady zwrotu wydatków poniesionych na pomoc w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych przyznawanych w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 jest, w ocenie Kolegium, uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...], z 2018 r., poz. [...]). W § 1 uchwały stanowi się, podobnie jak w przywołanej uchwale Rady Ministrów, że wydatki na pomoc w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych dla osób i rodzin objętych dożywianiem w ramach ww. wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 nie podlegają zwrotowi, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.s. Kolegium zauważyło dalej, że do przyznania wnioskowanej pomocy nie wystarczy samo złożenie wniosku przez beneficjenta. Organ dysponując pieniędzmi publicznymi winien przyznawać je z rozwagą po dokonaniu ustaleń, ze dana osoba takiej pomocy wymaga. W tym celu jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jednym z takich dowodów jest wywiad środowiskowy przeprowadzany u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. W niniejszej sprawie z przeprowadzonego w dniu [...] września 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z trójka dzieci i utrzymuje się ze świadczeń rodzinnych i otrzymywanych alimentów. Jak ustalił Prezydent, kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie zostało przekroczone. Skarżąca musi zdawać sobie jednak sprawę, że przyznanie konkretnej formy pomocy nie jest prawnym obowiązkiem organu i nie rodzi dla niej roszczenia o przyznanie tego właśnie świadczenia, zaś dla ośródka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Ośrodki te zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o zmianę tej decyzji i przyznanie posiłków szkolnych od [...] września 2022 r. lub ewentualnie od [...] września 2022 r., tj. od dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Prezydent w swoim rozstrzygnięciu pominął okres od [...] do [...] września 2022 r., a w szczególności okres od [...] do [...] września 2022 r., który to okres zalicza się do okresu po zgłoszeniu wniosku o przyznanie pomocy w postaci zakupu posiłków, co miało miejsce w dniu [...] września 2022 r. i po ponowieniu tego wniosku w dniu [...] września 2022 r., jak również po odbytym rodzinnym wywiadzie środowiskowym w dniu [...] września 2022 r., a który to rodzinny wywiad nie był i nie jest wymagany do przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków na podstawie art. 48b ust. 1-5 u.p.s., a sama sprawa powinna być załatwiona bez względnej zwłoki. Skarżąca wskazała, że została wprowadzona w błąd, że w sprawie przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków musi się odbyć wywiad środowiskowy, co jest niezgodne z art. 48b ust. 1-5 u.p.s, ponieważ do przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym art. 48b ust 1-5 u.p.s,, wywiad środowiskowy nie jest wymagany, jak i nie jest wymagane wydanie decyzji administracyjnej. Co istotne, sytuacja rodzinno-bytowo-majątkowo-zdrowotna rodziny skarżącej była i jest znana ośrodkowi pomocy społecznej i po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego decyzja winna być niezwłocznie wydana i powinna obejmować okres minimum od dnia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego tj. od [...] września 2022 r., nie zaś od [...] września 2022 r. Wniosek o przyznanie pomocy w postaci zakupu posiłków został zgłoszony do ww. ośrodka w dniu rozpoczęcia roku szkolnego tj. 1 września 2022 r., a same obiady na terenie szkoły podstawowej ruszyły od [...] września 2022 r., czyli od dnia wykonania wywiadu środowiskowego. Od tego też dnia córka skarżącej spożywała posiłki, na które skarżącej nie stać i nie jest w stanie ich opłacić. Gdyby było inaczej, skarżąca o ww. posiłki nie wnioskowałaby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta o przyznaniu skarżącej pomocy w formie zakupu posiłków od [...] września 2022 r. do [...] grudnia 2022 r. na córkę przez 5 dni w tygodniu w postaci pełnego obiadu wydawanego przez szkołę podstawową, do której dziecko uczęszcza.
Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, bowiem w ocenie Sądu, Kolegium przeprowadzając postępowanie naruszyło przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", regulujący zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby uznać, że zasada dwuinstancyjności postępowania wynikająca z art. 15 K.p.a. została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych instancji. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Innymi słowy, w postępowaniu administracyjnym merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie powinno mieć miejsce w dwóch instancjach.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem organ, po pierwsze nie odniósł się do zarzutów odwołania odnośnie do: 1) opieszałości organu pomocowego, który mimo złożenia przez skarżącą wniosku z [...] września 2022 r., dopiero w dniu [...] września 2022 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, zaś w dniu [...] września 2022 r. wydał decyzję w sprawie, co spowodowało przyznanie pomocy córce skarżącej dopiero od [...] września 2022 r., podczas gdy była ona niezbędna dla dziecka od początku roku szkolnego; 2) okoliczności, że w art. 48b ust. 5 pkt 1 u.p.s. wskazuje się, że pomoc, o której mowa w ust. 1-4, przyznawana doraźnie dzieciom i młodzieży, nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (...); 3) okoliczności, że stołówka szkolna rozpoczęła działalność od [...] września 2022 r. i od tej daty córka skarżącej korzystała z wydawanych posiłków, zaś skarżącej nie stać na pokrycie ceny ich zakupu. Po drugie zaś, Kolegium w żaden sposób nie wyjaśniło, dlaczego za prawidłowe uznało stanowisko Prezydenta, że córce skarżącej należy się pomoc w postaci jednego gorącego posiłku przez 5 dni w tygodniu i jedynie na okres od [...] września 2022 r. do [...] grudnia 2022 r., podczas gdy wnioskowała ona o tę pomoc od [...] września 2022 r., zaś w odwołaniu wskazała, że prosi o nią najpóźniej od [...] września 2022 r., tj. od daty kiedy przeprowadzono wywiad środowiskowy i córka posiłki w szkole zaczęła faktycznie spożywać.
Odniesienie się przez Kolegium do powyższych zagadnień i zarzutów było o tyle istotne, że zgodnie z art. 48 u.p.s. osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Zgodnie natomiast z art. 48b ust. 2 u.p.s. pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc, o której mowa w ust. 2, przyznana dzieciom i młodzieży w okresie nauki w szkole może być realizowana w formie zakupu posiłków (ust. 3).
Z literalnej treści art. 48 i art. 48b ust. 2 i ust. 3 u.p.s. wynika zatem, że prawo do doraźnej albo okresowej pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która będąc pozbawiona tego rodzaju posiłku, nie może go sobie zapewnić własnym staraniem. Podmiotem uprawnionym do tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej jest wyłącznie osoba, która z racji trudnej sytuacji materialnej nie może zapewnić sobie tego posiłku za pomocą własnych starań związanych z jego zakupem lub przygotowaniem. Działanie organu pomocy społecznej na podstawie art. 48b ust. 2 i ust. 3 u.p.s. następuje w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie może podjąć decyzji dowolnej, ale tylko wypełniającej przesłanki, zawarte w przepisie stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 20 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Op 510/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, a którą to zastosowały organy w tej sprawie, ustanowiony został wieloletni program rządowy stanowiący załącznik do uchwały. Zakłada on, że ze środków przekazanych w ramach programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., a zatem m.in. ubogim, bezrobotnym, niepełnosprawnym, długotrwale lub ciężko chorym, czy też z uwagi na potrzebę ochrony macierzyństwa lub wielodzietności.
W tym miejscu zauważyć należy, że z całkowicie niezrozumiałych przyczyn Kolegium powołało się również na akt prawa miejscowego regulujący zasady zwrotu wydatków poniesionych na pomoc w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych przyznawanych w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, jakim jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2018 r., poz. [...]), a która z racji tego, że pomoc dotyczyła osoby korzystającej z pomocy społecznej w [...], nie mogła mieć w sprawie zastosowania.
Niemniej jednak w sprawie pozostało bezsporne, że skarżąca nie przekroczyła 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s., a zatem była uprawniona do skorzystania z pomocy, o której mowa w ww. programie rządowym. Objęte wnioskiem skarżącej świadczenie w formie zakupu posiłków w szkole podstawowej córki realizowane jest w trybie przewidzianym w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Ani cytowane wyżej przepisy art. 48b ust. 2 i ust. 3 u.p.s. dotyczące niepieniężnej pomocy w postaci posiłku, ani też inne przepisy dotyczące udzielenia pomocy ze środków opieki społecznej, czy w końcu przepisy ww. programu rządowego nie określają zakresu takiego świadczenia i nie podają kryteriów jego ustalenia. Zatem organy orzekające w tego rodzaju sprawach nie są związane przepisami prawa zarówno co do kwestii samego przyznania tego świadczenia, jak i jego zakresu. W tej sytuacji wyznacznikami podjęcia decyzji w sprawie, w tym ustalenia wielkości świadczenia (częstotliwości i okresu wydawania gorącego posiłku) są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który świadczenie jest przyznawane, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej oraz liczba i potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc. Organy muszą się zatem kierować zarówno potrzebami osób uprawnionych, jak również możliwościami finansowymi gminy i wysokością środków przeznaczonych na cele pomocy społecznej.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy Prezydent decyzją z [...] września 2022 r. przyznał córce skarżącej wnioskowane posiłki od [...] września 2022 r. Skarżąca w odwołaniu rozstrzygnięcie to zakwestionowała i wskazała, że posiłki te winny zostać jej córce przyznane od daty złożenia wniosku, zaś najpóźniej od [...] września 2022 r. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że skarżąca niewątpliwie spełnia "warunki do uzyskania wnioskowanej pomocy" oraz że decyzja organu pierwszej instancji zgodna jest z prawem i nie przekracza granic uznania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji zabrakło jednak jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego w sprawie uznano, i to mimo przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nieprzekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego, znajdujących się w aktach dokumentów świadczących o posiadaniu przez skarżącą orzeczenia o niepełnosprawności, jak też chorobach i niepełnosprawności u dzieci, że wystarczającym będzie przyznanie wnioskowanej pomocy w postaci zakupu posiłków dopiero od 26 września 2022 r., mimo że wniosek skarżącej złożony został w dniu 1 września 2022 r., tj. w dacie rozpoczęcia przez córkę roku szkolnego.
Powyższe jest o tyle istotne, że jak już zwrócono uwagę powyżej, rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej miało miejsce w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodzić się należy oczywiście z Kolegium, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o pomoc w formie gorącego posiłku warunków koniecznych do jej uzyskania nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia, tym bardziej w wysokości lub formie uznanej przez stronę za odpowiednią. To organ, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, jest uprawniony do wskazania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń w zależności od stanu faktycznego sprawy. Orzeczenie podjęte w ramach uznania administracyjnego musi jednak zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz jej analizą, a także w zakresie możliwości jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Sądowa kontrola uznania administracyjnego jest natomiast ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.
W konsekwencji powyższego organ powinien nie tylko poczynić ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Następnie powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia, bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania - co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Decyzja powinna być uzasadniana w sposób jasny i przekonujący, a także winna zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, zaś w przypadku decyzji drugiej instancji, odniesienie się do zarzutów odwołania.
Zdaniem Sądu, z uzasadnień decyzji zapadłych w przedmiotowym postępowaniu, jak i ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, z jakich przyczyn organy przyjęły, że córce skarżącej przysługuje posiłek w szkole (obiad) przez 5 dni w tygodniu, jednak dopiero od [...] września 2022 r., podczas gdy rok szkolny rozpoczął się w dniu 1 września 2022 r., zaś córka skarżącej obiady otrzymywała już od [...] września 2022 r. Co więcej, o ile Prezydent wnioskowaną pomoc przyznał uwzględniając "Plan pomocy i działań" określonym w wywiadzie środowiskowym z [...] września 2022 r., o tyle Kolegium, powołując się na uznanie administracyjne, ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że przyznanie konkretnej formy pomocy nie jest prawnym obowiązkiem organu i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie tego właśnie świadczenia, zaś dla ośródka obowiązku jego przyznania.
Tymczasem z uwagi na powołane wyżej uznanie administracyjne wybór rozstrzygnięcia należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie nie przedstawił swojego stanowiska w sposób wyczerpujący. Istotną kwestią, gdy rozstrzygnięcie jest decyzją uznaniową, jest jego uzasadnienie. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie (także decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego), w świetle art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., powinno czynić zadość zasadzie przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia adresatowi decyzji, że podjęte rozstrzygnięcie wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji obok waloru informacyjnego powinno zawierać zatem elementy wyjaśniające i przekonujące. Ma umożliwić stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu oraz ewentualne odniesienie się do niego w ramach przysługujących jej środków zaskarżenia. Ma też istotne znaczenie z punktu widzenia kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem prawidłowo sformułowane uzasadnienie umożliwia sądowi prześledzenie i skontrolowanie toku rozumowania organu administracji. W niniejszej sprawie Kolegium nie tylko nie uzasadniło, dlaczego uznało, że Prezydent prawidłowo pomoc skarżącej w formie zakupu obiadów dla córki przyznał dopiero od [...] września 2022 r., ale nie doniosło się też do żadnego z zarzutów odwołania w tym zakresie, a przede wszystkim do żądania zmiany decyzji Prezydenta i przyznania pomocy w formie zakupu posiłków od 1 września 2022 r., tj. od rozpoczęcia roku szkolnego (zgodnie ze złożonym w tym dniu wnioskiem), ewentualnie od [...] września 2022 r. (tj. od daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego), od kiedy córce posiłki były w szkole wydawane, na pokrycie zakupu których jej nie stać.
Podsumowując stwierdzić należy, że Kolegium nie uzasadniło swojego rozstrzygnięcia zindywidualizowanymi przesłankami odpowiadającymi specyfice sprawy. Nie sprecyzowało kryteriów, którymi się kierowało uznając za prawidłowe przyznanie przez Prezydenta córce skarżącej pomoc w formie zakupu posiłków w szkole przez 5 dni w tygodniu dopiero od 26 września 2022 r. W konsekwencji decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania i dokonana ponownej kontroli decyzji Prezydenta w zakresie prawidłowości okresu przyznania pomocy w formie zakupu posiłków w szkole dla córki skarżącej. Organ uwzględni też ww. uwagi dotyczące dokonania koniecznych ustaleń i starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak sentencji.