I SA/Wa 977/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-09-12
NSAnieruchomościŚredniawsa
dekret Bierutaodszkodowanienieruchomości warszawskiegospodarka nieruchomościamiwłasnośćskarżącyorgan administracjisąd administracyjnystan faktycznystan prawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą dekretem Bieruta, uznając, że przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. nie została spełniona.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na mocy dekretu z 1945 r. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. Sąd uznał, że inwestycja Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej rozpoczęta w 1953 r. i widoczna na zdjęciach lotniczych z lat 1954-1955, potwierdza utratę władania przed tą datą, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. L. i K. A. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, przejętą na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Podstawą prawną roszczenia był art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu oraz pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organy administracji uznały, że pierwsza przesłanka została spełniona, jednak druga nie. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie daty utraty faktycznej możliwości władania. Skarżący twierdzili, że nastąpiło to dopiero 1 lipca 1958 r., podczas gdy organy wskazywały na datę 16 października 1955 r. lub wcześniejszą, opierając się na dokumentacji dotyczącej inwestycji Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej. Sąd analizując materiał dowodowy, w tym zaświadczenia lokalizacyjne z 1953 r., pisma upoważniające do wejścia na grunt, protokół zdawczo-odbiorczy z 1955 r. oraz zdjęcia lotnicze z lat 1954-1955, uznał, że inwestycja ta faktycznie rozpoczęła się i postępowała przed 5 kwietnia 1958 r., co oznaczało utratę możliwości władania przez poprzednich właścicieli przed tą datą. W związku z niespełnieniem tej przesłanki, sąd oddalił skargę, uznając decyzję Wojewody za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie nie przysługuje, jeśli przesłanka pozbawienia faktycznej możliwości władania po dniu 5 kwietnia 1958 r. nie została spełniona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że inwestycja Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej rozpoczęta w 1953 r. i widoczna na zdjęciach lotniczych z lat 1954-1955, potwierdza faktyczne pozbawienie poprzednich właścicieli możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.u.m.st.W. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § ust. 2

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenie daty utraty władania (16 października 1955 r. zamiast 1 lipca 1958 r.). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 215 ust. 2 u.g.n.) poprzez błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania odszkodowania, podczas gdy obie przesłanki zostały spełnione.

Godne uwagi sformułowania

Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

sprawozdawca

Nina Beczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. w kontekście nieruchomości przejętych dekretem Bieruta oraz stosowania art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości przejętych dekretem Bieruta i zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. Wymaga analizy konkretnych dowodów potwierdzających faktyczne pozbawienie władania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy historycznego dekretu Bieruta i jego konsekwencji w postaci roszczeń odszkodowawczych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.

Dekret Bieruta nadal generuje spory: czy po latach można domagać się odszkodowania za przejętą nieruchomość?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 977/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art 215
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi M. L. i K. A. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 marca 2023 r. nr 1306/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2022 r. nr [...] odmawiającą M. L. i K. A. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...], stanowiącą obecnie część działek ewid. nr [...] oraz działki ewid. nr [...] z obrębu [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. [...] o pow. [...] m² została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy [...]. Następnie, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, ww. nieruchomość przeszła z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Dzielnicy - Gminy [...]. Obecnie, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Miasta [...].
Aktualnie nieruchomość stanowi część działek ewid. nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² oraz działki ewid. nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...] Wydział Hipoteczny z [...] listopada 1947 r. Nr [...], tytuł własności przedmiotowej nieruchomości zapisany był czystym wpisem na imię L. J. K., która pismem z [...] września 1948 r. wniosła o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości.
Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1961 r. nr [...] odmówiło L. J. K. przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] stwierdziło nieważność ww. orzeczenia.
M. L. i A. K. pismem z [...] grudnia 2013 r. wniosły o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Prawa do występowania z roszczeniem strony udowodniły przedkładając prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział II Cywilny z [...] lutego 1999 r., zgodnie z którym nabyły spadek po L. J. K..
Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. odmówił przyznania odszkodowania. Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Prezydent [...] decyzją z [...] października 2022 r. odmówił M. L. i K. A. przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z 26 października 1945 r. reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.), zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5.04.1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel, bądź jego następcy prawni, zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5.04.1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel, bądź jego następcy prawni, mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Oceniając pierwszą przesłankę dotyczącą przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne organ I instancji przywołał utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, wskazujących jak należy badać tę kwestię wobec przepisów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Prezydent [...] ustalił, że w przedmiotowej sprawie, przesłankę dotyczącą możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie planu zabudowania istniejącego w dniu wejścia w życie ww. dekretu. Planem takim był Ogólny Plan Zabudowania [...] - plan strefowy, zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r.
Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z ww. planem, grunt przedmiotowej nieruchomości znajdował się w strefie III - zabudowa luźna lub grupowa o 3 kondygnacjach i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 30%.
W związku z tym Prezydent [...] uznał, że przedmiotowa nieruchomość przed dniem wejścia w życie ww. dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełniona została pierwsza przesłanka umożliwiająca przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Odnosząc się do drugiej ze ww. przesłanek organ I instancji powołał szereg dokumentów dowodzących, że teren przedmiotowej nieruchomości został objęty inwestycją zrealizowaną przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...]", która rozpoczęła się w 1953 r. Zdaniem organu przedstawione ustalenia faktyczne i zdarzenia prawne przesądzają o tym, że stan pozbawienia przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości faktycznej możliwości władania został usankcjonowany przez ingerencję władzy publicznej przed dniem 5 kwietnia 1958.
W ocenie Prezydenta [...] nie została zatem spełniona druga z przesłanek ustalenia odszkodowania za działkę budowlaną w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., wobec czego organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość.
M. L. i K. A. wniosły odwołanie od powyższej decyzji.
Wojewoda [...] rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Organ odwoławczy podkreślił, że Prezydent [...] w ponownie prowadzonym postępowaniu zastosował się do wytycznych organu odwoławczego zawartych w decyzji z [...] czerwca 2018 r., gdzie wskazano, że organ I instancji powinien pozyskać archiwalne dokumenty Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]"; z Centralnego Archiwum Wojskowego - zdjęcia lotnicze z lat 1955-1959 oraz zlecić wykonanie opisu tych zdjęć przez biegłego z zakresu fotogrametrii, który wkreśli na przedmiotowych zdjęciach granice wywłaszczonej nieruchomości oraz określi jaki był, w tym okresie, jej stan zagospodarowania.
Wojewoda [...] zaznaczył, że w niniejszej sprawie poza sporem jest ocena, że przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne. Prezydent [...] prawidłowo przeprowadził badanie ww. przesłanki. Organ I instancji zlecił geodecie uprawnionemu wkreślenie granic przedmiotowej działki na Ogólnym Planie Zabudowania Warszawy z 1931 r. Z opracowania geodezyjnego firmy Kancelaria [...] z [...] października 2021 r. wykonanym przez geodetę uprawnionego M. Z. wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie III, o grupowym sposobie zabudowy, maksymalnej wysokości 3 kondygnacji i maksymalnej powierzchni zabudowy 30 % powierzchni działki, co oznacza, że przedmiotowa działka była przeznaczona pod budownictwa jednorodzinne.
W ocenie Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie spornym pozostaje stwierdzenie przez organ I instancji, że nie została spełniona przesłanka utraty przez przeddekretowego właściciela faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., warunkująca prawo do uzyskania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty lokalizacją szczegółową wstępną budownictwa mieszkaniowego dla Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" na terenie położonym w [...] przy ul. [...] oznaczonym na szkicu sytuacyjnym Nr [...] literami [...] i obejmującym m.in. przeważającą część nieruchomości hipotecznej ozn. [...]. Powyższe potwierdza zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z [...] lipca 1953 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej w [...], Ld. [...], którego ww. szkic jest elementem składowym. Pismem z [...] lipca 1953 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w [...] upoważniło Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...]" do wejścia na niezabudowane grunty nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...] na szkicu sytuacyjnym Nr [...] celem dokonania prac wstępnych związanych z przygotowaniem terenu pod zabudowę. Przy piśmie z [...] lipca 1953 r. nr [...] Prezydium przesłało akta sprawy wejścia na grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] do Oddziału Terenów [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów celem załatwienia. Przy piśmie z [...] lipca 1953 r. nr [...], [...] Zarząd Budownictwa zwrócił Prezydium Rady Narodowej w [...] przedmiotowe akta po wykorzystaniu. Następnie pismem z [...] maja 1955 r. nr [...] Prezydium zezwoliło Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" na objęcie w posiadanie gruntów nieruchomości położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...] na szkicu sytuacyjnym Nr [...] oraz na prowadzenie na tym terenie budowy jednorodzinnych domów - spółdzielczych domów mieszkalnych pod warunkiem zachowania przepisów budowlanych. Wprowadzenie Spółdzielni w posiadanie ww. nieruchomości zlecono [...] Zarządowi Budynków Mieszkalnych i Terenów Komunalnych. Przy piśmie z [...] maja 1955 r. nr [...], akta sprawy wyrażenia zgody na przekazanie przedmiotowej nieruchomości dla Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" zostały przesłane do Oddziału Terenów [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów celem załatwienia sprawy. W konsekwencji protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] września 1955 r. Spółdzielnia Mieszkaniowo- Budowlana "[...]" przejęła w posiadanie niezabudowany teren nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych na szkicu sytuacyjnym Nr [...] literami [...], stanowiącym integralną cześć zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z [...] lipca 1953 r. Przy piśmie z [...] września 1955 r. nr [...], [...] Urząd Budownictwa zwrócił Prezydium Rady Narodowej w [...] po wykorzystaniu akta nieruchomości przy ul. [...] przesłane przy piśmie z [...] maja 1955 r. załączając protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1955 r.
Dodatkowo ze zdjęć lotniczych z 1954 r. 1955 r. i 1960 r., pozyskanych przez organ I instancji z Wojskowego Biura Historycznego przy piśmie z [...] października 2018 r., a następnie przetworzonych w celu naniesienia granic przedmiotowej działki w opracowaniu geodezyjnym z [...] października 2021 r. sporządzonym przez geodetę uprawnionego M. Z. z Kancelarii [...] wynika, że wyżej opisana inwestycja była faktycznie realizowana. Ze zdjęcia z 1954 r. wynika, że budynki są w trakcie wznoszenia - posadowione mury, natomiast na zdjęciu z 1955 r. mają pokrycie dachowe. Zdaniem organu II instancji zdjęcia z 1954 i 1955 r. potwierdzają, że realizacja inwestycji przebiegała zgodnie z wyżej przedstawionym procesem inwestycji i obejmowała przeważającą część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej.
Wojewoda zaznaczył, że opisana wyżej dokumentacja świadczy o fakcie rozpoczęcia procesu inwestycyjnego przez podmiot publiczny na terenie obejmującym znaczną część przedmiotowej nieruchomości już od lipca 1953 r., zatem od rozpoczęcia inwestycji przeddekretowi właściciele nie mieli faktycznej możliwości władania działką.
Organ odwoławczy przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do pojęcia "faktyczna możliwość władania" i zaznaczył, że zgromadzony materiał dowodowy przesądza o faktycznym przejęciu władztwa nad działką przed granicznym dniem 5 kwietnia 1958 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że protokół zdawczo - odbiorczy terenu przejętego pod inwestycję publiczną jest zdarzeniem prawnym i nie odzwierciedla stanu władania nieruchomością. W niniejszej sprawie organ I instancji przy ustaleniu przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nie posłużył się jedynie dokumentacją potwierdzającą zdarzenia o charakterze prawnym. Zgromadzono szereg dowodów na prowadzenie inwestycji przed datą 5 kwietnia 1958 r., w tym dowody obrazujące faktyczne rozpoczęcie realizacji inwestycji (opracowane zdjęcia lotnicze z kadrem rejonu przedmiotowej nieruchomości). Uzasadnienie Prezydenta [...] odnosi się zatem merytorycznie do wszystkich kwestii istotnych w sprawie i zdaniem organu odwoławczego zasługuje na aprobatę.
M. L. i K. A. wniosły skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, iż do utraty władania poprzedników prawnych wnioskodawców nad nieruchomością, której dotyczy przedmiotowa sprawa, doszło już 16 października 1955 r., podczas gdy w rzeczywistości utrata władania miała miejsce dopiero 1 lipca 1958 r.;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania stronom odszkodowania, podczas gdy spełnione zostały obydwie przesłanki do jego przyznania, tj. nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a utrata faktycznej możliwości władania nad nieruchomością nastąpiła po 5 kwietnia 1958 roku.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podstawę prawną w sprawie stanowił art. 215 u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie z ww przepisem, w ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Przesłanki określone w art. 215 ust. 2 u.g.n. muszą być spełnione łącznie. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948).
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że sporna nieruchomość znajdująca się przy ul. [...], stanowiąca obecnie część działek nr [...] oraz działki nr [...] dawniej oznaczona hip. Nr [...], objęta została działaniem dekretu Bieruta a jej właściciele zostali pozbawieni możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958r.
Objęta postępowaniem działka hipoteczna zabudowana jest budynkami wzniesionymi w latach 50 – tych przez Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową " [...]". Realizacja inwestycji zapoczątkowana została w 1953r. Wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego w pełni potwierdza, że budynki te zostały wzniesione i oddane do użytku przed 5 kwietnia 1958r. co oznacza, że uprzedni właściciele nieruchomości utracili możliwość władania nią przed tą datą a zatem, że nie została spełniona przesłanka pozwalająca na uwzględnienie zgłoszonego przez Skarżące wniosku o odszkodowanie.
Wojewoda [...] szczegółowo wymienił i ocenił zebrane w sprawie dokumenty, ocenę tą Sąd, w składzie orzekającym, w pełni podziela i akceptuje.
Znajduje ona potwierdzenie w takich dokumentach jak:
1. zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z [...] lipca 1953 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej w [...];
2. pismo z [...] lipca 1953 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] upoważniające Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...]" do wejścia na niezabudowane grunty nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami A-B-C-D-E-F-A na szkicu sytuacyjnym Nr [...], celem dokonania prac wstępnych związanych z przygotowaniem terenu pod zabudowę;
3. pismo z [...] lipca 1953 r. nr [...], przy którym Prezydium Rady Narodowej w [...] przesłało akta sprawy wejścia na grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] do Oddziału Terenów [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów celem załatwienia;
4. pismo z [...] maja 1955 r. nr [...], którym Prezydium Rady Narodowej w [...] zezwoliło Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" na objęcie w posiadanie gruntów nieruchomości położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami A-B-C-D-E-F-A na szkicu sytuacyjnym Nr [...] oraz na prowadzenie na tym terenie budowy jednorodzinnych domów - spółdzielczych domów mieszkalnych pod warunkiem zachowania przepisów budowlanych. Wprowadzenie Spółdzielni w posiadanie ww. nieruchomości zlecono [...] Zarządowi Budynków Mieszkalnych i Terenów Komunalnych;
5. pismo z [...] maja 1955 r. nr [...], przy którym akta sprawy wyrażenia zgody na przekazanie przedmiotowej nieruchomości dla Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" zostały przesłane do Oddziału Terenów [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów celem załatwienia sprawy;
6. protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1955 r., którym Spółdzielnia Mieszkaniowo- Budowlana "[...]" przejęła w posiadanie niezabudowany teren nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych na szkicu sytuacyjnym Nr [...] literami A-B-C-D-E-F-A, stanowiącym integralną cześć zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1953 r.;
7. pismo z [...] września 1955 r. nr [...], którym [...] Urząd Budownictwa zwrócił Prezydium Rady Narodowej w [...] po wykorzystaniu akta nieruchomości przy ul. [...] przesłane przy piśmie z [...] maja 1955 r. załączając protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1955 r.;
8. zdjęcia lotnicze z 1954 r., 1955 r. i 1960 r., pozyskane przez organ I instancji z Wojskowego Biura Historycznego przy piśmie z [...] października 2018 r., a następnie przetworzone w celu naniesienia granic przedmiotowej działki w opracowaniu geodezyjnym z [...] października 2021 r. sporządzonym przez geodetę uprawnionego M. Z. z Kancelarii [...], z których wynika, że ww. inwestycja była faktycznie realizowana. Ze zdjęcia z 1954 r. wynika, że budynki są w trakcie wznoszenia - posadowione mury, natomiast na zdjęciu z 1955 r. mają pokrycie dachowe.
Skarżące zarzucają w skardze naruszenie przez Wojewodę [...] wymienionych w niej przepisów postępowania, w szczególności wskutek dowolnej oceny dowodów i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że SBM " [...]" przejęła posiadanie spornej nieruchomości w dacie sporządzenia protokołu zdawczo odbiorczego z [...] maja 1955r., gdy tymczasem do faktycznego wydania nieruchomości przez jej przedwojennych właścicieli doszło dopiero [...] lipca 1958r., a zatem ponad 3 lata po wskazanej dacie.
Zdaniem Sądu wskazane zarzuty nie są zasadne. Tezę organu o utracie władania sporną nieruchomością przez jej właścicieli przed 5 kwietnia 1958r. potwierdza w całej rozciągłości obszerny i cytowany wyżej materiał dowodowy. To oznacza, że organ administracji oparł swoją ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy na podstawie wskazanych w uzasadnieniu decyzji dokumentów, które wspólnie z omówionymi zdjęciami lotniczymi tworzą konsekwentną i logiczną całość z zachowaniem chronologii budowy omawianych obiektów oraz wzajemnie się uzupełniają. To oznacza, że dokonana przez organ ocena znajduje w pełni oparcie w całym materiale dokumentacyjnym sprawy. Zgromadzone w aktach dokumenty jednoznacznie dowodzą objęcia spornej nieruchomości zamierzeniem inwestycyjnym opisanym wyżej w latach już w latach 1953 – 1955 i później.
Faktem jest także, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość została przeznaczona pod budowę wielkogabarytowych, jak na ówczesne czasy budynków, przeznaczonych na potrzeby Spółdzielni Mieszkaniowej. Biorąc pod uwagę skalę inwestycji oraz treść dokumentów lokalizacyjnych, nie można mieć wątpliwości co do tego, że w całości wraz z innymi nieruchomościami stanowiła element i konieczne zaplecze realizowanej budowy. Jako nieprawdopodobne w realiach lat 50- tych ubiegłego wieku Sąd ocenia ewentualne domniemanie, że nieruchomość ta mogła pozostawać w tych latach we władaniu jej poprzednich właścicieli ani w dacie trwania budowy ani także po jej zakończeniu. Zdaniem Sądu brak jest tym samym podstaw do uznania, że poprzednicy prawni Skarżących nie byli pozbawieni możliwości władania nią w okresie istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.
Tym samym uznać należy, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy pod kątem właściwych przepisów prawa materialnego, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Z uwagi na powyższe Sąd ocenia, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. Skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie. Potwierdzają je także opisane w decyzji dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI