I SA/WA 971/20

I SA/Wa 971/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Anna Falkiewicz-Kluj
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 718
art. 29
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Dz.U. 2018 poz 2204
art..215
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu sprawy ze skarg Miasta Stołecznego Warszawy, M. K., K. S., K. S. i J. P. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 11 lutego 2020 r. nr KR II R 20/19 w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargi.
Uzasadnienie
I SA/Wa 971/20 U Z A S A D N I E N I E
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z 11 lutego 2020 r. nr KR II R 20/19 uchyliła w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. nr 329/GK/DW/2012 i przekazała sprawę Prezydentowi m.st. Warszawy do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 10 lipca 2012 r. ustalił na rzecz K. S. odszkodowanie w wysokości [...] zł, na rzecz J. P. odszkodowanie w wysokości [...] zł, na rzecz M. K. odszkodowanie w wysokości [...] zł oraz na rzecz K. S. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50 poz. 279) nieruchomość o pow. 12 378 m² położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip jako "[...]", która obecnie stanowi część działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta pochodziła z księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" nr wykazu hip. [...]. Prezydent m.st. Warszawy nie sprecyzował w wydanym rozstrzygnięciu w jakim zakresie wyszczególniony w rozstrzygnięciu obszar 12 378 m² odpowiada każdej aktualnej działce ewidencyjnej z osobna.
Z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]" wynika, że część przedmiotowej księgi hipotecznej uległa zniszczeniu, a na podstawie pozostałej części nie można określić, czy zaginiona część zawierała wpisy i jakiej treści, wobec czego księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r. oraz nie można wydać zaświadczenia o treści księgi wieczystej. Z zachowanej części księgi wynika, że na mocy aktu z 28 lipca 1942 r. nr rep. [...] zawartego przed notariuszem A. G., E. D., M. K., M. K. zd. D. oraz A. D., M. D. i M. K. jako spadkobiercy P. D. sprzedali należącą do nich część nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² H. R. Nieruchomość ta została następnie rozparcelowana, działki ozn. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zawierające ogólnego obszaru 35.745 m² wydzielone zostały do księgi oddzielnej oznaczonej powołanymi numerami. Do działu II wykazu została zaprojektowana następująca treść: H. R. (co do gruntu o obszarze 1 ha 1728,25 m², odchodzącego pod regulacje ulic [...] i pięciu projektowanych w granicach określonych na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi literami k.l.ł.m.n.o.p.r.s.t.u.w.x.y.z. a¹.b¹.c¹.d¹.e¹.f¹.g¹.h¹.i².f.g.k.; co do gruntu o obszarze 3149,50 m², odchodzącego na cele użyteczności publicznej, w granicach określonych na tymże planie a.i.b.y4.m.ł.l.k.hj.a; co do działek oznaczonych na tymże planie: nr [...] o obszarze 592 m² , nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m² i nr [...] o obszarze 560 m². Postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w W. z 17 marca 1944 r. wniosek nr [...] został zatwierdzony.
W akcie notarialnym nr rep. [...] z 17 grudnia 1942 r., sporządzonym przed niemieckim notariuszem w Generalnym Gubernatorstwie A. E., G. S. działający jako pełnomocnik przesiedlonych przynależnych do narodowości niemieckiej E. D., M. K., A. D., M. D. oraz M. K. oświadczył, że aktem notarialnym z 22 lipca 1942 r. nr rep. [...], sporządzonym przed niemieckim notariuszem A. E., sprzedał w imieniu właścicieli nieruchomość w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr. hip. [...] H. R. z domu B.. Cena kupna w pełnej wysokości [...] zł została zapłacona przez H. R.
W aktach notarialnych z 5 lutego 1943 r. nr rep. [...] oraz z 20 lutego 1943 r. nr rep. [...] sporządzonych przed notariuszem K. J., H. R. oświadczyła, że na mocy aktu zeznanego przed dr A. E. notariuszem Niemieckim w Generalnym Gubernatorstwie w dniu 22 lipca 1942 r. nr rep. [...] nabyła nieruchomość "[...]" nr rejestru hipotecznego [...] - dział gruntu o powierzchni 5 4142,75 m². W aktach tych H. R. wskazała ponadto, że część nabytej przez nią nieruchomości odchodzi pod regulację ul. [...] i pięciu projektowanych ulic (grunt o powierzchni 1 h 1728,25 m²) oraz na cele użyteczności publicznej w związku z regulacją ulic (plac o powierzchni 3 149,50 m²). Powierzchnia 1 ha 4877,75 m² odchodząca pod użyteczność publiczną oraz pod regulację przyległych ulic została odstąpiona przez H. R. bezpłatnie Gminie Miasta W. na mocy ww. aktów notarialnych z 5 i 20 lutego 1943 r.
Następnie aktem notarialnym z 16 maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonym przed notariuszem W. R., H. R. będąc właścicielką nieruchomości położonej w W. na P., urządzonej w księdze wieczystej [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wydzielonej z księgi wieczystej [...], powiatu [...], sprzedała Z. U. działkę gruntu niezabudowaną o pow. 560 m², położoną przy ul. [...], ozn. nr [...] i projektowanym nr hipotecznym [...]. Strony oświadczyły, że odnośny akt sprzedaży wymienionej działki został zawarty przez nie w końcu lipca 1944 r., jednak nie pamiętają nazwiska notariusza, który akt ten sporządził, przy czym akt ten ujawniony został w wymienionej księdze wieczystej, lecz księga ta zaginęła w czasie ewakuacji hipoteki w 1944 r. i posiadane przez U. wypisy aktu kupna uległy spaleniu w czasie działań wojennych.
Strony oświadczyły, że aktem potwierdzają sprzedaż działki nr [...], o pow. 560 m² i wyrażają zgodę w związku z tą sprzedażą na dokonanie odpowiedniego wpisu we właściwej księdze wieczystej, przy czym H. R. przyznała, że cała cena sprzedaży za powyższą działkę zapłacona jej została przez U.
Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego w m. W. z 1943 r., opartego na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. 29 grudnia 1942 r. L.dz. [...] nieruchomość hip. [...] obejmowała powierzchnię 916 m², zaś nieruchomość hip. [...] obejmowała powierzchnię 769 m².
Komisja przeanalizowała zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący postępowania spadkowego po F. R. i H. R. podkreślając, że spadkobiercą dawnych właścicieli nieruchomości stał się wnuk K. R., który wnioskiem z 25 sierpnia 2008 r. (27 sierpnia 2008 r. data wpływu do urzędu) zwrócił się o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w W. w obrębie ul. [...] i [...] o pow. całkowitej 5 ha 4142,75 m², ozn. w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...]" inw. Nr [...], która na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa. Jako podstawę wniosku wskazał art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Aktem notarialnym z 10 września 2010 r. nr rep. [...] K. R. udzielił J. P. pełnomocnictwa do szeroko pojętych czynności faktycznych i prawnych, których celem i skutkiem będzie zrealizowanie wszelkich wymogów niezbędnych i potrzebnych do otrzymania odszkodowania za nieruchomość opisaną jako "[...]". W treści aktu wskazano równocześnie, że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej, dokonywanej w imieniu mocodawcy, może reprezentować wszystkie strony czynności, które dokonywać będzie w imieniu mocodawcy.
Aktem notarialnym z 19 stycznia 2011 r. nr rep. [...] r. J. P. powołując się na udzielone wcześniej pełnomocnictwo, działający w imieniu własnym jako kupujący oraz w imieniu i na rzecz K. R., a także K. S., K. S., M. K. zawarli umowę sprzedaży spadku i umowę o dział przedmiotowego spadku.
Na mocy ww. aktu notarialnego J. P. działając w imieniu własnym oraz na rzecz K. R. sprzedał spadek po H. R. K. S. (udział w 1/4 części), K. S. (udział w 1/4 części), M. K. (udział w 1/4 części) oraz samemu sobie (udział w 1/4 części). Następnie osoby te dokonały działu spadku po H. R. w ten sposób, że K. S. nabyła część nieruchomości w postaci działek, ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. K. S. nabyła część nieruchomości w postaci działek, ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. M. K. nabyła część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. J. P. nabył część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 10 lipca 2012 r. po rozpatrzeniu wniosku złożonego 27 sierpnia 2008 r. przez K. R. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z 26 października 1945 r. nieruchomość o pow. 12 378 m² położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]", która obecnie stanowi część ww. działek ewid. z obrębu [...] i przyznał powyższe odszkodowanie na rzecz K. S. w wysokości [...] zł w ¼ części, J. P. w wysokości [...] zł w ¼ części, M. K/ w wysokości [...] zł w ¼ części i K. S. w wysokości [...] zł w ¼ części.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) i wskazał, że w kwestii pierwszej przesłanki dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. pozostała część nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" znajdowała się w strefie III a, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 3 kondygnacjach i 50% powierzchni zabudowania. Pozostała część nieruchomości położonej przy ul. [...] mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. organ wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że pozostała część nieruchomości ozn. hipotecznie jako "[...]" położona przy ul. [...] o pow. 12 378 m² wchodzi w skład dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] i zgodnie z wykreśleniem geodety uprawnionego – A. R. objęta została decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 5 maja 1962 r. wydaną dla [...] Zakładów [...] w celu powiększenia terenu na rozbudowę zakładu, decyzją o czasowej lokalizacji szczegółowej nr [...] z 25 lipca 1963 r. w celu realizacji zakładu [...], decyzją nr [...] z 29 maja 1964 r. wydaną dla Spółdzielni [...] na czasową lokalizację zakładu [...], lokalizacją nr [...] z 21 marca 1966 r. wydaną dla Spółdzielni [...] z przeznaczeniem na skład materiałów [...], decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji inwestycji nr [...] z 5 sierpnia 1971 r. ustalającą lokalizację na budowę wiaty magazynowej dla [...] Zakładów [...], lokalizacją czasową nr [...] wydaną dla Spółdzielni [...] w celu realizacji składu materiałów budowlanych, decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z 3 stycznia 1975 r. wydaną przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] dla [...] Zakładu [...] pod rozbudowę i modernizację istniejącego Zakładu [...], lokalizacją wg szkicu, lok. nr [...] z 12 lipca 1974 r. dotyczącą rozbudowy i modernizacji Zakładu [...], projektowanymi liniami rozgraniczającymi ul. [...] ustalonymi przez BPRW 18 maja 1989 r.
Z powyższego w ocenie organu wynika, że byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. a zatem spełnione zostały obie przesłanki kwalifikujące nieruchomość do przyznania odszkodowania.
Prezydent m.st. Warszawy wskazał ponadto, że z dokumentacji wynika, że pozostała część nieruchomości ozn. hip. jako "[...]" wchodzi w skład dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] i stanowi obecnie własność m.st. Warszawy, podlegającej powiatyzacji dz. ew. nr [...] oraz [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i stanowi obecnie własność osób fizycznych i prawnych z nabycia od Gminy Warszawa [...].
W operacie szacunkowym sporządzonym 20 kwietnia 2012 r. wartość nieruchomości określono na kwotę [...] zł.
Prokuratura Regionalna we Wrocławiu pismem z 11 października 2018 r. wniosła sprzeciw na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a., zarzucając wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na co wniesiono o stwierdzenie jej nieważności.
Komisja po wszczęciu postępowania i rozpatrzeniu materiału dowodowego uznała, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz K. S., J. P., M. K. i K. S. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Komisja wyjaśniła zasady postępowania administracyjnego wynikające z k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz stwierdziła, że Prezydent m.st. Warszawy nie przedstawił w sposób zgody z powołanymi zasadami motywów rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne Prezydenta nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normy określone w treści art. 104 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a.
Komisja zaznaczyła, że materialnoprawną postawę ww. decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n. Organ przytoczył treść ww. przepisu i podkreślił, że ma on charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w u.g.n. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię.
Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wskazane warunki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z brzmieniem art. 215 ust. 2 u.g.n. osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie jest poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni. Natomiast zgodnie z treścią art. 4 pkt. 4 u.g.n. jako poprzedniego właściciela należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów.
Komisja przedstawiła stanowisko doktryny oraz orzecznictwo dotyczące rozumienia poprzedniego właściciela i zaznaczyła, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o odszkodowanie było precyzyjne ustalenie poprzedniego właściciela nieruchomości objętej wnioskiem, tj. przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r., co miało miejsce 21 listopada 1945 r. Obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustalenia czy osoba składająca wniosek była poprzednim właścicielem gruntu lub jego następcą prawnym na dzień 20 listopada 1945 r.
Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydent m.st. Warszawy zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H. R. Przedmiotowego ustalenia dokonał w oparciu o zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] przyjmując, że tytuł własności nieruchomości zapisany był na imię H. R., na mocy wniosku nr [...] z 9 marca 1944 r.
Zdaniem Komisji już z pierwszego zdania zaświadczenia wprost wynika, że część księgi hipotecznej pod nazwą "[...], inw. Nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu, zaś na podstawie pozostałej części nie można określić czy część zaginiona zawierała wpisy i jakiej treści. W kolejnym akapicie wprost wskazano, że księgę hipoteczna należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r. i z uwagi na to zaświadczenie o treści księgi nie może być wydane.
Organ zaznaczył ponadto, że występuje rozbieżność nazwiska notariusza, jak również samej daty sporządzenia aktu notarialnego. W zaświadczeniu wskazano, że akt na podstawie, którego H. R. nabyła prawa własności nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² ozn. jako " [...]" hip. [...], został "zdziałany 28 lipca 1942 r. za rep. [...] przed A. G. notariuszem w W.".
Zdaniem Komisji zaświadczenie Sądu Rejonowego z 16 czerwca 2005 r. nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie, w tym przede wszystkim w jakim zakresie. Analiza treści ww. zaświadczenia, zbioru dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...] oraz pozostałej dokumentacji zebranej w toku sprawy wskazuje, że zaginęła znaczna cześć dokumentacji, w tym przede wszystkim akt notarialny z 22 lipca 1942 r. nr rep. [...], plan złożony pod nr [...] do zbioru tomu I księgi oraz plan złożony pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV.
W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie powinien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości oraz dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń i dokonać także krytycznej jego weryfikacji.
W ocenie Komisji treść ww. zaświadczenia Sądu Rejonowego nie wskazuje też w sposób precyzyjny dobrowolnego odstąpienia przez H. R. Gminie Miasta W. nieruchomości odchodzących pod regulację ul. [...] i pięciu projektowanych, prostopadłych do ul. [...], tj. gruntu o powierzchni 1 h 1728,25 m² oraz odchodzącego pod użyteczność publiczną plac o powierzchni 3 149,50 m². Powyższe czynności prawne zostały dokonane aktami notarialnymi z 5 lutego 1943 r. oraz z 20 lutego 1943 r. i miały miejsce przed datą sporządzeniem wniosku z marca 1944 r. Ponadto znajdowały się w zbiorze dokumentów Sądu Rejonowego wystawiającego przedmiotowe zaświadczenie.
Organ przytoczył ponadto treść aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonego przez notariusza W. R., którym H. R. i Z. U. potwierdziły sprzedaż działki nr [...] o pow. 560 m² i podkreślił, że zestawienie treści ww. zaświadczenia z treścią aktu z 16 maja 1947 r. kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście ustalenia czy H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie.
W ocenie Komisji ustalenie, że H. R. była poprzednią właścicielką na podstawie treści wniosku z 9 marca 1944 r. jest niepewne i nieprecyzyjne z uwagi na datę odległą do dnia 20 listopada 1945 r. (tj. ostatniego dnia przed wejściem w życie dekretu). Występująca ponad 1,5 roczna przerwa nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie okoliczności, że H. R. od 9 marca 1944 r. do 20 listopada 1945 r. nie dokonywała kolejnych rozporządzeń przedmiotowymi nieruchomościami. Ponadto w treści aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. H. R. i Z. U. nie wymieniają dawnych działek hipotecznych nr [...] i [...] jako wchodzących w skład własności H. R. Natomiast w treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dawne działki hip. [...] i [...] zostały wymienione jako należące do H. R. Przedmiotowe działki zaś obejmowały powierzchnię 916 m² i 769 m², tj. łącznie 1685 m².
Komisja zaznaczyła ponadto, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K. R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze 5 ha 4142,75 m², przy czym to organ podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych zgodnie z treścią art. 104 § 2 k.p.a. nie wskazując przyczyny zastosowania ww. normy prawnej oraz informacji co do rozpoznania dalszej części wniosku. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań i wniosków co do zakresu, w jakim ostatecznie wniosek K. R. z 28 sierpnia 2008 r. powinien zostać rozpoznany pozytywnie, a w jakim winna nastąpić ewentualna odmowa. Brak powyższych wyjaśnień utrudnia kontrolę wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
W ocenie Komisji poważne wątpliwości budzą ponadto ustalenia organu, co do zakresu w jakim H. R. była właścicielką przedmiotowej działki, tj. czy była właścicielką przed 20 listopada 1945 r. całej nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² objętej wnioskiem o odszkodowanie.
Ponadto osnowa decyzji sformułowana została w sposób uniemożliwiający określenie z jakie konkretnie obszary dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]"' rej. hip. [...] Prezydent m.st. Warszawy przyznał odszkodowanie. Prezydent wskazał wyłącznie, że ustalił odszkodowanie za część nieruchomości o pow. 12 378 m², która obecnie stanowi części działki ewidencyjnej nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] nie precyzując w jakim konkretnie zakresie określony wyżej obszar powierzchni odpowiada konkretnej aktualnej działce ewidencyjnej.
Komisja wskazała ponadto, że akt notarialny z 22 lipca 1942 r. został sporządzony przez niemieckiego notariusza w Generalnym Gubernatorstwie A. E. Transakcja zakupu nieruchomości, na mocy której H. R. nabyła w dniu 22 lipca 1942 r. przedmiotową nieruchomość budzi uzasadnione wątpliwości co do jej ważności w świetle obowiązujących przepisów dekretu z 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenach RP (Dz. U. Nr 25, poz. 151) w brzmieniu dekretu z dnia 11 kwietnia 1947 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 144). Zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że transakcji kupna - sprzedaży nieruchomości została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu, a tym samym nie można byłoby uznać H. R. za pierwotną właścicielkę, uprawnioną do wypłaty odszkodowania.
W ocenie Komisji uzasadnione wątpliwości budzą także ustalenia organu w zakresie przesłanki przeznaczenia przedmiotowych działek pod budownictwo jednorodzinne. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy w toku postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne ustalenie w jakiej określonej strefie planu rzeczywiście przedmiotowe działki się znajdują. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala materiał dowodowy zawarty w Teczce 1A (niebieski segregator) i zawarta w nim dokumentacja na k. 28 - 22. Pomimo faktu, że na k. 25 zawarto wykreślenie sporządzone przez geodetę A. R., to jest ono nieczytelne i nieprecyzyjne. W wykreśleniu tym nie zawarto wykreśleń dawnych działek hipotecznych, czy też chociażby współczesnych działek. W związku z powyższym niemożliwe jest zweryfikowanie rzeczywistego położenia określonych działek w danej strefie. Ponadto ww. dokumenty zostały dołączone do materiału dowodowego jako załączniki do pisma strony z 20 maja 2009 r. Przedmiotowe wykreślenie należało zatem ocenić jako dokument prywatny. Prezydent m.st. Warszawy w toku postępowania wyjaśniającego nie zbadał przedmiotowego dokumentu prywatnego.
Tym samym Komisja uznała, że Prezydent powinien uzupełnić materiał dowodowy sprawy o precyzyjne i czytelne wykreślnie biegłego specjalisty na przedmiotowym planie zabudowy, uwzględniające przy tym granice dawnych działek hipotecznych.
Komisja stwierdziła ponadto, że Prezydent m.st. Warszawy nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Uzasadnienie w tym zakresie jest zbyt ogólnikowe i niejasne, przez co nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prezydent poprzestaje na odesłaniu do wykreślenia dokonanego przez geodetę uprawnionego A. R., które opiera się na szkicu [...]. Wskazany szkic stanowił wyłącznie propozycję lokalizacji planowanej rozbudowy i modernizacji Zakładu "[...]". Zgodnie zaś z treścią decyzji z 3 stycznia 1975 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu [...] dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu, lokalizacja obejmowała obszar 2 ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym nr [...]. Dowód ten tj. wykreślenie geodety uprawnionego A. R., stanowił ponadto dowód prywatny, który nie został oceniony przez Prezydenta m.st. Warszawy w kontekście art. 80 k.p.a.
W ocenie Komisji przedmiotowe wykreślenie jest zbyt ogólnikowe, niejasne i nieprecyzyjne i dowód ten nie mógł stanowić podstaw do dokonywania kategorycznych ustaleń faktycznych.
Komisja zaznaczyła ponadto, że Prezydent m.st. Warszawy ustalenia w kwestii dotyczącej utraty faktycznej możliwości władania opiera na ww. decyzjach lokalizacyjnych. Wydanie decyzji lokalizacyjnej było zaś zdarzeniem prawnym i nie przesądzało samo przez się, że po jej wydaniu poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania.
Tym samym w ocenie Komisji dokumentacja zebrana przez organ w toku dotychczasowego postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne dokonanie ustalenia rzeczywistego momentu pozbawienia możliwości faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Koniecznym jest zatem uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje w tym zakresie, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością. Dopiero kompleksowo uzupełniony materiał dowodowy, oceniony przy tym zgodnie z zasadami logiki może pozwolić na wyjaśnienie w tym zakresie istniejących wątpliwości.
W zgromadzonym przez Prezydenta m.st. Warszawy materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących na możliwość faktycznego władania nieruchomością przez H. R. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Organ nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Prezydent zaniechał również analizy rzeczywistej daty pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. W uzasadnieniu decyzji Prezydenta nie wskazał ponadto przyczyny częściowego rozstrzygnięcia oraz nie poinformował o trybie i terminie rozpatrzenia pozostałej części sprawy. Brak wyjaśnień ze strony organu co do przyczyny takiego potraktowania wniosku, jak i precyzyjnego określenia zakresu rozpoznania sprawy w wydanych rozstrzygnięciach, w tym przede wszystkim określenia obszaru w jakim w toku dotychczasowych postępowań wniosek został już rozpoznany oraz określenia obszaru względem, którego zostaną wydane kolejne rozstrzygnięcia w sposób znaczny utrudnia merytoryczną kontrolę tych decyzji.
Komisja podkreśliła, że decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało, występujących wątpliwości co sposobu ustalenia przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne oraz ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. Doszło ponadto do naruszeń norm proceduralnych które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji. Prezydent m.st. Warszawy naruszył tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 104 § 2 i 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa Komisja uznała, że kontrolowana decyzja Prezydenta podlega uchyleniu i przekazała sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia.
Na zakończenie Komisja zaleciła organowi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie w pierwszej kolejności w sposób precyzyjny poprzedniego właściciela nieruchomości, w tym także zakresu w jakim rzeczywiście uprawienia właścicielskie temu podmiotowi przysługiwały, wyczerpującego rozważenia kwestii dotyczących okoliczności zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w kontekście przepisów Dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, w tym także rozważenia celowości wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie nieważności tej umowy oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ustalenia przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na budownictwo jednorodzinne. Ponadto zobowiązała organ do ustalenia kiedy dawna właścicielka nieruchomości utraciła faktyczną możliwość władania nieruchomością. Moment utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. należy odnieść nie do zdarzeń prawnych, a do stanu faktycznej utraty możliwości władania nieruchomością. Ponadto w ocenie Komisji konieczne jest uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez dawną właścicielkę nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością.
Komisja wyjaśniła ponadto, że stosownie treści art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, Komisja może wszcząć postępowanie rozpoznawcze w razie wniesienia przez prokuratora sprzeciwu od ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej do organu właściwego do wznowienia postępowania albo uchylenia lub zmiany tej decyzji. W razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego, w sprawie o której mowa w ust. 1, prokuratorowi służą prawa strony. Mając powyższe na uwadze Komisja uznała Prokuratora Regionalnego we Wrocławiu za stronę przedmiotowego postępowania.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesione zostały przez Miasto Stołeczne Warszawa, J. P., K. S., M. K. i K. S.
Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło decyzję w zakresie obejmującym wskazane w skardze części uzasadnienia tej decyzji, którym zarzuciło:
1. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt. III.1.3. w zakresie: "W tym zaś zakresie organ nie ustalił w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydenta m.st. Warszawy zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając w tym zakresie na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem ustalenia, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H. R." (str. 20-21.), "W ocenie Komisji Prezydent m. st. Warszawy opierając swoje ustalenia wyłącznie na ww. zaświadczeniu nie zebrał dostatecznej dokumentacji uprawniającej do przyjęcia takiego wniosku w sprawie, że H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem" (str. 22.), "W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne winien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości. Prezydent m.st. Warszawy w takiej sytuacji winien dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń, i co nader istotne - dokonać także krytycznej jego weryfikacji. W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji brak jest jakichkolwiek szerszych rozważań organu w tym zakresie, poprzestano przy tym wyłącznie na fragmentarycznym odesłaniu do treści zaświadczenia Sądu Rejonowego." (str. 22.), "Zgodnie zaś z treścią art. 7 k.p.a. organ był z urzędu zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego zaś w niniejszej sprawie w zaakcentowanym wyżej przypadku nie uczynił. " (str. 22.), "Zestawienie zaś treści analizowanego zaświadczenia z treścią aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. nr repertorium [...] kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście dokonania ustalenia przez organ okoliczności, iż H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie." (str. 24.), "Należy przy tym także zauważyć, że powołane w treści uzasadnienia decyzji zaświadczenie nie odzwierciedla rzeczywistego stanu własności przedmiotowej nieruchomości na dzień 9 marca 1944 r., bowiem przeczą temu wnioski płynące z analizy innych dokumentów zbioru dokumentacji akt księgi dawnej [...]- hip. [...]. Prezydent m.st. Warszawy nie zawarł przy tym w treści uzasadnienia decyzji jakichkolwiek rozważań w tym zakresie." (str. 25.), "W związku z powyższym, Komisja stwierdziła, że ustalenia w opisanym wyżej zakresie kontrolowanej decyzji są nieprecyzyjne, niepełne i niejasne, a przy tym budzą uzasadnione wątpliwości, bowiem organ nie zetknął się z wszystkimi istotnymi dokumentami sprawy w toku prowadzonego postępowania w sposób bezpośredni, jak również część z nich w ogóle nie zgromadził. Dlatego też koniecznym będzie usunięcie dostrzeżonych przez Komisję naruszeń prawa przez organ 1 instancji przy ponownym rozpoznaniu niniejszego wniosku o odszkodowanie. " (str. 28.); w pkt. III.2. w zakresie: "Decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało(...)" (str. 54-55.), "Ponadto w niniejszej sprawie w ocenie Komisji doszło do naruszeń norm proceduralnych które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji. "(str. 55.); podczas gdy:
(1) Prezydent m.st. Warszawy ustalenia w zakresie przysługiwania H. R. prawa własności do nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w księdze hipotecznej pod nazwą "[...]" inw. nr [...], oparł na dostępnym w dacie orzekania materiale dowodowym sprawy, tj. zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]", posiadającego moc dokument urzędowego;
(2) kwestia nabycia przez H. R. przedmiotowej nieruchomości oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej, w toku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. I SA/Wa 2116/05, nie zakwestionował tego, że H. R. przysługiwało prawo własności do rzeczonej nieruchomości;
3) sam fakt sporządzenia aktu notarialnego, na podstawie którego H. R. nabyła przedmiotową nieruchomość przez niemieckiego notariusza jest niewystarczający, aby uznać ten akt za nieważny, szczególnie zważywszy na fakt, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła na rzecz osoby posiadającej obywatelstwo polskie;
2. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt III. 1.3. w zakresie: "Ponadto podkreślenia wymaga okoliczność, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K. R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze 5 ha 4142,75 m², przy czym to organ podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych zgodnie z treścią art. 104 § 2 k.p.a. Próżno przy tym doszukać się jakiejkolwiek wzmianki w uzasadnieniu decyzji co do przyczyny zastosowania ww. normy prawnej oraz informacji co do rozpoznania dalszej części wniosku. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań i wniosków organu co do zakresu, w jakim ostatecznie wniosek K. R. z 28 sierpnia 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni 5 ha 4142,75 m² winien zostać rozpoznany pozytywnie, a w jakim winna nastąpić ewentualna odmowa. Organ przy tym nie wskazał, ani nie wyjaśnił metodologii jaką przyjmował przy podziale na poszczególne decyzję rozpoznanie niniejszego wniosku o odszkodowanie. Powyższe jest o tyle istotne, że wobec występujących niejasności co do treści zaświadczenia, jaki ogólnikowości rozważań organu w tymże przedmiocie, kontrola wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest wysoce utrudniona. Powyższe nabiera pełnej wyrazistości po zestawieniu treści wszystkich dotychczas wydanych decyzji w niniejszej sprawie z treścią powołanego w uzasadnieniu zaświadczenia Sądu Rejonowego." (str. 25-26.); w pkt. III.1.7 w zakresie: "W kontrolowanej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. 329/GK/DW/2012 organ w uzasadnieniu decyzji nie wskazał przyczyny takiego częściowego rozstrzygnięcia oraz nie poinformował o trybie i terminie rozpatrzenia pozostałej części sprawy." oraz "(...) Prezydent m.st. Warszawy poprzez pomijanie w uzasadnieniu decyzji kwestii dot. rozważeń odnośnie przyczyny rozpoznania wniosku w formie decyzji częściowej narusza treść powołanych wyżej norm procesowych. Należy bowiem podkreślić, iż w niniejszej sprawie został wydany szereg decyzji administracyjnych w różnych datach w zakresie dot. rozpoznania przez Prezydenta m.st. Warszawy ww. wniosku o odszkodowanie. Brak zaś jakichkolwiek wyjaśnień ze strony organu co do przyczyny takiego potraktowania wniosku (tj. poprzez jego częściowe rozpoznanie), jak i precyzyjnego określenia zakresu rozpoznania sprawy w wydanych rozstrzygnięciach, w tym przede wszystkim określenia obszaru w jakim w toku dotychczasowych postępowań wniosek został już rozpoznany, oraz określenia obszaru względem którego zostaną wydane kolejne rozstrzygnięcia w sposób znaczny utrudnia merytoryczną kontrolę tych decyzji. Podkreślić bowiem przy tym należy, iż nie jest rzeczą strony, organów kontroli instancyjnej czy też sądu domyślanie się lub dedukowanie ewentualnych motywów organu w tym zakresie." (str. 51-52.); podczas gdy:
(1) brak wskazania w decyzji częściowej podstawy prawnej jej wydania nie przesądza automatycznie o jej wadliwości i nie w każdym wypadku stanowi naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy; (2) z osnowy oraz uzasadnienia decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy, jak też z okoliczności towarzyszących wydaniu tej decyzji, jasno wynika, że decyzją tą organ rozstrzygnął o odszkodowaniu należnym za część nie-ruchomości [...] przy ul. [...];
(3) przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej było odszkodowanie za nieruchomość [...], które to odszkodowanie, jako świadczenie pieniężne, jest świadczeniem podzielnym i tym samym jest prawnie dopuszczalne, aby orzec o odszkodowaniu za poszczególne działki ewidencyjne w odrębnych decyzjach.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
J. P. i K. S. w złożonej skardze zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez uchylenie w całości decyzji odszkodowawczej w następstwie błędnego, bezzasadnego i naruszającego art. 7, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. uznania, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w wyniku:
a) oparcia rozstrzygnięcia o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, w tym także wszelkich okoliczności oraz ustalenia momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową,
podczas gdy z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika: (i) następstwo prawne Skarżących, zwłaszcza ważność i skuteczność umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E. (Rep. [...]), (ii) fakt pozbawienia byłej właścicielki H. R. faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., a także (iii) fakt niezawarcia umowy darowizny, na mocy której H. R., zgodnie z oświadczeniem złożonym w dniu 5 lutego 1943 r. przed notariuszem K. J. (Rep. [...]), miała przekazać nieodpłatnie Gminie Miasta W. grunt o powierzchni 1 ha 1 728,25 m² pod regulację ul. [...] i pięciu projektowanych, prostopadłych do niej, wskutek braku przyjęcia darowizny przez Gminę Miasta W.;
b) braku sprecyzowania, w jakim zakresie część dawnej nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]" o pow. 12 378 m², stanowiąca obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], odpowiada konkretnym aktualnym działkom ewidencyjnym, podczas gdy Prezydent m.st. Warszawy, wydając decyzję odszkodowawczą, opierał się na operatach synchronizacyjnych sporządzonych przez biegłych geodetów uprawnionych, w następstwie czego ustalił i przyznał odszkodowanie za część nieruchomości, tj. grunt o łącznej pow. 12 378 m²; a zatem nie był obowiązany do wskazania w decyzji odszkodowawczej, jakim częściom obecnych konkretnych działek ewidencyjnych odpowiada opisywana część nieruchomości o pow. 12 378 m², gdyż taka okoliczność pozostawałaby bez znaczenia dla określenia przedmiotu odszkodowania; a nadto ww. informacje wynikały z treści uzasadnienia decyzji odszkodowawczej i w świetle przebiegu postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz zgromadzonych w jego toku dowodów, były one dla adresatów decyzji odszkodowawczej oczywiste;
c) braku udowodnienia, że H. R. w dniu 21 listopada 1945 r. była właścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] na skutek zaniechania zebrania przez Prezydenta m.st. Warszawy wystarczającej dokumentacji w postaci umów cywilnoprawnych oraz planów geodezyjnych oraz przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, uprawniających do przyjęcia takiego wniosku, a oparcie ustaleń wyłącznie na dokumencie urzędowym w postaci zaświadczenia z księgi hipotecznej dawnej nieruchomości "[...]",
podczas gdy w granicach swojej kognicji Prezydent m.st. Warszawy nie był uprawniony do gromadzenia i oceny materiału dowodowego w postaci umów cywilnoprawnych oraz planów geodezyjnych, a następnie przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego celem ewentualnego obalenia prawdziwości
wiarygodności (prawdziwości) wpisu ujawnionemu w zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla [...] z 16 czerwca 2005 r. (Ldz. [...]), stosownie do art. 20 oraz art. 22 Prawa o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hypotekach w mieysce tytułu XVIII księgi III kodexu cywilnego (Dz.P. K.P. 1818.5.21.295 ze zm.; dalej "Prawo hipoteczne z 1818 r.") w zw. z art. XXX dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 57, poz. 321);
d) braku precyzyjnego ustalenia, w jakiej określonej strefie Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., znajdowała się część nieruchomości o pow. 12 387 m², stanowiąca obecnie część ww. działek oznaczonych,
podczas gdy Prezydent m.st. Warszawy w sposób dokładny ustalił, że nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, ponieważ ww. plan wyznaczał wartości maksymalne, a nie minimalne, w związku z czym bez względu na to, czy omawiana część nieruchomości o pow. 12 378 m², stanowiąca obecnie działki oznaczone, znajdowała się w strefie zabudowy "rozproszonej" czy też "luźnej lub grupowej", bezsprzecznie mogła być zabudowana budynkiem mieszkalnym dla jednej rodziny;
e) braku dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego geodety i oparcie się na opinii prywatnej, tj. wykreśleniu geodety uprawnionego A. R.,
podczas gdy zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. zasięgnięcie opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym ma charakter fakultatywny, na co wskazuje zwrot "może" użyty w tym przepisie, a także fakt, że postępowanie było prowadzone przez pracowników wyspecjalizowanej jednostki Urzędu m.st. Warszawy - Biura Gospodarki Nieruchomościami, posiadających odpowiednie kwalifikacje i wiedzę w przedmiocie oceny dokumentów niezbędnych do oceny przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n., w związku z czym można by rozważyć obowiązek Prezydenta m.st. Warszawy do zasięgnięcia opinii biegłego z urzędu jedynie wówczas, jeżeli powziąłby wątpliwości co do poprawności, czy też rzetelności opinii uprawnionego geodety przedstawionej przez stronę, a więc w razie kwestionowania wiarygodności dokumentu prywatnego, co nie miało miejsca w kontrolowanym postępowaniu;
a zatem w wyniku postępowania rozpoznawczego, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 9 marca 2017 r., Komisja powinna była wydać decyzję utrzymującą decyzję odszkodowawczą w mocy, gdyż brak było przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej;
2. art. 1 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że umowa sprzedaży nieruchomości zawarta 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E. (Rep. [...]), na mocy której H. R. nabyła własność nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]", jest nieważna,
podczas gdy przedmiotowy akt notarialny nie został wydany na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom, czy też nieważnych orzeczeniach sądowych lub też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego, w związku z czym akt ten jest ważny i wywołuje skutki prawne;
3. art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. art. 2 § 1 k.p.c. oraz art. 365 § 1 k.p.c. poprzez uzurpowanie sobie przez Komisję (organ administracji publicznej) prawa do oceny prawomocnego postanowienia Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w W. z 17 marca 1944 r. (Ldz. [...]), na podstawie którego H. R. została wpisana jako właścicielka dawnej nieruchomości położonej przy w W. ul. [...], ozn. jako "[...]", a także ważności czynności cywilnoprawnej - umowy sprzedaży nieruchomości zawartej 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E. (Rep. [...]), będącej podstawą wpisu do księgi hipotecznej [...],
podczas gdy do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, a obowiązkiem organów administracji jest respektowanie prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych;
4. art. 29 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przedstawienie Prezydentowi m.st. Warszawy sprzecznych z obowiązującym prawem zapatrywań w zakresie możliwości i obowiązku organu administracji do oceny lub kwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego oraz konstytutywnego wpisu tytułu własności nieruchomości do księgi hipotecznej [...], objętego rękojmią wiary publicznej, niepodlegającego żadnemu zarzutowi i w konsekwencji wskazanie Prezydentowi m.st. Warszawy (organowi administracji) wytycznych, których w ramach swoich kompetencji, nie będzie mógł on zrealizować;
5. art. 7, art. 77 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony - skarżących niedających się usunąć wątpliwości co do daty utraty przez H. R. możliwości faktycznego władania dawną nieruchomością położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]", w zakresie gruntu stanowiącego obecnie działki oznaczone, i bezpodstawne ustalenie, że mogło to nastąpić przed dniem 5 kwietnia 1958 r., czego następstwem było uchylenie decyzji odszkodowawczej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi m.st. Warszawy, podczas gdy w niniejszej sprawie nie było możliwości uzyskania dowodu kategorycznie rozstrzygającego powyższe okoliczności, m.in. z racji braku zdjęć lotniczych z 1958 r.;
6. art. 29 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez uchylenie w całości decyzji odszkodowawczej mimo braku wykazania, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie zwłaszcza, że Komisja nie wskazała Prezydentowi m.st. Warszawy żadnych nowych okoliczności, które powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, tj. takich które nie wynikają wprost z zebranego przez ten organ materiału dowodowego oraz które nie zostały ustalone i poddane merytorycznej ocenie w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., w związku z czym ewentualne ponowne rozpatrzenie sprawy może polegać wyłącznie na przeprowadzeniu przez Prezydenta m.st. Warszawy analizy już zgromadzonego i wszechstronnie zbadanego materiału dowodowego, ergo prowadzić do tych samych co uprzednio wniosków.
7. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez dokonywanie nieuprawnionej, życzeniowej wykładni przepisów obowiązującego prawa, skrajnie odmiennej od popartej orzecznictwem sądów administracyjnych praktyki organów w dacie wydania decyzji odszkodowawczej,
podczas gdy obowiązkiem Komisji było prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, odpowiadający zasadzie proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwieniu sprawy, czego Komisja nie uczyniła.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli o uwzględnienie przez Komisję skargi w trybie autokontroli poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, a w razie nieuwzględnienia przez Komisję skargi o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w całości; ewentualnie uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie sprawy Komisji do ponownego rozpoznania; a także zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
M. K. i K. S. w złożonej skardze zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 8 § 1, art. 9 i 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 i 3 ww. ustawy, poprzez pominięcie jako strony postępowania K. R. - spadkobiercy dawnej właścicielki nieruchomości, mimo że był on uczestnikiem postępowania reprywatyzacyjnego,
2. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione kwestionowanie istnienia i zakresu prawa własności H. R. do nieruchomości przy ul. [...];
3. art. 215 ust. 2 u.g.n. oraz art. 7 k.p.a., z art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez błędne uznanie, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela i że nastąpiła ona przed 5 kwietnia 1958 roku;
4. art. 215 ust. 2 u.g.n oraz art. 7 k.p.a., z art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez błędne uznanie, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej pozwalającej na przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną;
5. art. 104 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Prezydent m.st. Warszawy naruszył
przepisy postępowania wydając decyzję częściową w sprawie;
6. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4, 4b, 5 i 6 ustawy z 9 marca 2017 r. zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. doszło z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do jej uchylenia;
7. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez Komisję w sposób sprzeczny z zasadą budowania zaufania obywateli do władzy publicznej i równego traktowania. Komisja uchyliła decyzje Prezydenta wydana na rzecz skarżących nie wszczynając nawet postępowania wyjaśniającego odnośnie tożsamej decyzji wydanej na rzecz innych osób;
8. art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez Komisję w sposób sprzeczny z zasadą obiektywizmu, bezstronności i równego traktowania. Komisja z góry przesadziła o przestępczej działalności prowadzonej przez skarżące co wyklucza prowadzenie postępowania zgodnie z zasadą obiektywizmu i równego traktowania.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postepowania.
W odpowiedzi na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 997/20 i z dnia 28 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 972/20 połączył sprawy ze ww. skarg w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić je pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 971/20.
Pismem z dnia 18 marca 2021 r. udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu.
Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. Sąd postanowił dopuścić [...]– Stowarzyszenie [...] w W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
J. P. i K. S. w piśmie z 2 listopada 2022 r. przedstawili dodatkowe stanowisko w sprawie oraz wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów szczegółowo opisanych w piśmie.
Prokurator Regionalny we Wrocławiu w piśmie z 17 listopada 2022 r. przedstawił stanowisko w sprawie i wniósł o uwzględnienie w toku rozpoznawania sprawy treści uchwały NSA z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 oraz wyroku NSA z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 oraz I OSK 2875/20.
Na rozprawie przeprowadzonej 18 listopada 2022 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów załączonych do wniosku z 2 listopada 2022 r. na okoliczności w nim wskazane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że wbrew stanowisku Komisji dla jej rozstrzygnięcia w kontekście prawidłowego ustalenia stron postępowania nie znajduje zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022r. sygn. I OPS 1/22. W uchwale tej Sąd stwierdził bowiem, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Sąd wskazał, że z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 k.c., której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej skarżący K. S. M. K., J. P. i K. S. nabyli natomiast, w rozumieniu art. 1051 k.c., od K. R., drogą umowy kupna – sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 19 stycznia 2011r. spadek po przedwojennych właścicielach spornej nieruchomości i dokonali jego działu.
Zauważyć należy, że skoro spadkobierca zmarłego właściciela, w myśl art.1053 k.c., wstępuje poprzez spadkobranie w sytuacje prawne w których znajdował się spadkodawca, w związku z sukcesywną realizacją elementów stanów faktycznych potrzebnych do wywołania określonego skutku prawnego, to na zasadzie sukcesji uniwersalnej nabywca spadku uno actu uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie ciężary wynikające z dziedziczenia przez zbywcę. Oznacza to, że nabywca spadku jest uprawniony do podejmowania tych działań, które mógł podjąć spadkobierca. Tego rodzaju skutek jest charakterystyczny dla sukcesji generalnej. Treść art. 1053 k.c. stanowi ustawowe potwierdzenie, że nabywca spadku staje się następcą zbywcy pod tytułem ogólnym. Umowa przenosząca spadek powoduje nie tylko wstąpienie nabywcy w prawa i obowiązki zbywcy, ale i w całą jego sytuację prawną jako spadkobiercy. Nabywcy spadku przysługuje ochrona jakby to on był spadkobiercą. Chronione będą dlatego także sytuacje prawne, w których znajdował się spadkodawca, a w które w jego miejsce wstąpił zbywca spadku w tym np. władztwo faktyczne (posiadanie) jakie przysługiwało spadkodawcy w chwili jego śmierci i które może doprowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie przez nabywcę spadku (art. 172 i 176 k.c.). Wstąpienie w sytuację prawną spadkobiercy ma przy tym miejsce z chwilą zawarcia umowy, bez potrzeby podejmowania dodatkowych czynności ze strony nabywcy spadku. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie SN oraz NSA.
Sąd Najwyższy w uchwale z 15 października 1968 r., III CZP 96/68 stwierdził, że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, nabywa spadek lub udział w nim w rozumieniu art. 922 k.c. W wyroku z 27 kwietnia 2007r. sygn. I OSK 844/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W wyroku z 13 października 2003r. sygn. OSA 4/03 Sąd ten wprost wskazał, że nabywca spadku od spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, któremu odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej.
Powyższa analiza prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, że zaistniała w sprawie niniejszej umowa zbycia i działu spadku w rozumieniu art.1051 i 1053 k.c. nie może być postrzegana jako umowa przelewu wierzytelności ujęta w art. 509 k.c. o której mowa w treści uchwały NSA z 30 czerwca 2022r. I OPS 1/22.
Przechodząc do dalszych rozważań Sąd ocenił, że skargi K. S., M. K., J. P., K. S. oraz Miasta Stołecznego Warszawy nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Zdaniem Sądu wszystkie skargi są dopuszczalne. Zostały wniesione w ustawowym terminie, przez podmioty, których uprawnień lub obowiązków dotyczy zakwestionowana decyzja, a tym samym mające w sprawie przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że Miasto Stołeczne Warszawa ma prawo do wniesienia skargi i bycia stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji. Wynika ono bowiem wprost z zapisu art.16 ust.2 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, który nakazuje Komisji powiadomienie Miasta Warszawa o wszczęciu postępowania. Także między innymi art. 29 ust 1 tej ustawy wskazuje na możliwość wydania określonych rozstrzygnięć wobec decyzji reprywatyzacyjnej, zaś art. 31 pozwala Komisji na przyznanie Miastu dodatkowych uprawnień np. zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.
Jako dopuszczalną Sąd uznał także samą możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części z uwagi na rolę jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Podkreśla się, że już w orzecznictwie zaistniałym pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym była ona powszechnie akceptowana, co ma miejsce także w obecnie funkcjonującym stanie prawnym. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej – z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie. (zob. Turski "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty". ZNSA 1 (70)/2017). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji bądź jego części, sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji może być oddalona jedynie w przypadku, gdy wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie zaistniała taka właśnie sytuacja, bowiem obok nieuzasadnionych skarg K. S., M. K., J. P. i zarzucane przez Miasto Warszawa częściowo błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Pomimo częściowo wadliwych rozważań Komisji oraz związanych z nimi zaleceń samo rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu co przesądza o braku podstaw do jej uchylenia.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 11 lutego 2020 r. nr KR II R 20/19 uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. nr 329/GK/DW/2012 orzekającą o ustaleniu na rzecz skarżących K. S., M. K., J. P. i K. S. odszkodowania w kwocie po [...] zł dla każdego z nich za część nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" o pow. 12 378 m², która obecnie stanowi część działek ewid. o numerach wskazanych w treści decyzji i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Prezydenta był art. 215 ust. 2 u.g.n. , wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a. Wydanie decyzji częściowej nastąpiło ponadto z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a.
Komisja zarzuciła, że Prezydent m.st. Warszawy:
1. nie określił w osnowie decyzji przedmiotu postępowania za który przyznał odszkodowanie
2. nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości przysługiwania H. R. i jej następcom prawnym prawa własności do spornej nieruchomości oraz zakresu tego prawa
3. nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie ustalił przesłanki planistycznej tj., że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz momentu faktycznego, rzeczywistego przejęcia tej nieruchomości przez Państwo.
Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Przepisy te stanowią, że Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 m.in., jeżeli stwierdzi inne (niż wcześniej wymienione) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności m.in., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Powołany przepis pozwala zatem na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wtedy gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że Komisja może zastosować ten tryb gdy wykaże, że stwierdzone przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej naruszenie prawa miało istotny wpływ na prawidłowość tej decyzji. Istotne jest bowiem, że kontrolowana przez Komisję decyzja Prezydenta m.st. Warszawy w dacie wszczęcia przez Komisję postępowania nadzorczego była decyzją ostateczną, której co do zasady służy z mocy art.16 k.p.a. domniemanie zgodności z prawem.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Komisja trafnie oceniła, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą nie określając precyzyjnie jej przedmiotu oraz z pominięciem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co oznacza, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 pkt 5 i § 3 , art. 80 k.p.a. oraz art.104 k.p.a., a w konsekwencji nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, co z kolei prowadzić mogło do naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Także motywy rozstrzygnięcia, które Prezydent m.st. Warszawy zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji nie spełniają wymogów o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd Komisji, że w kontrolowanej decyzji z 10 lipca 2012 r. brak jest określenia przedmiotu rozstrzygnięcia. Prezydent m.st. Warszawy orzekł bowiem o przyznaniu skarżącym odszkodowania za 12 378 m2 gruntu pochodzącego z nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. [...] Hip. [...] zawierającej ponad 5 ha powierzchni ogólnej. Organ ograniczył się jedynie do wskazania, że wymieniona w decyzji powierzchnia zawiera się w bliżej nieokreślonych granicach współcześnie istniejących działek rozsianych na całym terenie pierwotnie istniejącej nieruchomości jako całości. Nie sprecyzował przy tym w jakim konkretnie zakresie opisany w decyzji obszar odpowiada konkretnym, aktualnym działkom ewidencyjnym, co sprawiło, że decyzja jest nieczytelna i nie odzwierciedla rzeczywistych intencji Prezydenta Miasta Warszawy. Organ z niezrozumiałych przyczyn zaniechał przy tym posłużenia się wykonanym na jego zlecenie opracowaniem geodezyjnym S. S. " [...] nr [...] ul. [...] z marca 2012r. oraz posiadanym zaświadczeniem Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego w W. z 1943r. opartym na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. 29 grudnia 1942r. L.dz. [...]. Również uzasadnienie kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej nie zawiera żadnych ustaleń w tym przedmiocie.
Tymczasem wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. rozstrzygnięcie zawarte w decyzji stanowi jej istotę przesądzając o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego utworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża zatem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Konkretyzacja prawa dokonuje się właśnie w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Rozstrzygnięcia co do zasady nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno być ono wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Obowiązek ten wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i zasady pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Wskazany pogląd jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym np. w orzeczeniach sygn. akt I SA/Ke 239/22; sygn. akt IV SA/Po991/21; sygn. akt II SA/Bk 406/22; sygn. akt I SA/Go 109/22 oraz sygn. akt
II SA/Gd 319/21.
Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd nie dopuszcza sytuacji w której przypuszczalna identyfikacja nieruchomości za które organ przyznał odszkodowanie decyzją reprywatyzacyjną następuje w wyniku dokonanej przez zainteresowanego analizy kilkudziesięciu tomów akt oraz szeregu dokumentów geodezyjnych, które powinny być przedstawione na wykonanych dla potrzeb omawianego postępowania mapach synchronizacyjnych.
Zdaniem Sądu, dokonanie oceny przez Prezydenta m.st. Warszawy przysługiwania H. R. prawa własności przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu Bieruta, na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005r. dotyczącego hip. [...] "[...]", pomimo częściowego zniszczenia prowadzonej dla niej księgi wieczystej było zasadne. Faktem jest, że ww. zaświadczenie zawiera informację, że część księgi hipotecznej po nazwą "[...]" inw. Nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu i nie można określić czy i ewentualnie jakie wpisy zawierała. Zaświadczenie dokumentuje jednak także, na podstawie zachowanego wniosku nr [...] z 5 stycznia 1943 r., że aktem notarialnym z 28 lipca 1942 r. rep. [...] sporządzonym przed A. E. notariuszem w W. zbywcy sprzedali H. R. należącą do nich część nieruchomości o powierzchni 5 ha 4142,75 m². Zachowana część księgi wieczystej potwierdza, że wskazany wniosek nr [...] z dnia 5 stycznia 1943 r., został zatwierdzony postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w W. z 17 marca 1944 r. Znajduje się w niej także wniosek nr [...] z 9 marca 1944 r. zawierający informację o parcelacji gruntu oraz jakimi konkretnie numerami oznaczone były nieruchomości wchodzące w skład nabytej przez H. R. całości. Powyższe dowody potwierdzające prawo własności H. R. do nieruchomości "[...]" hip. [...] posiadają bowiem walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Sporządzone zostały w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dopiero przeprowadzenie przeciwdowodu, o którym mowa w art. 76 § 3 k.p.a. może doprowadzić do wzruszenia domniemania ich prawdziwości. Sąd dostrzega także, że Prezydent w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na wniosek nr [...] w oparciu, o który dokonano wpisu, jak zarzuca Komisja " w sposób blankietowy", poprzez odwołanie się do treści zaświadczenia. Okoliczność ta nie stanowi natomiast naruszenia reguł postępowania administracyjnego. W prawie administracyjnym nie istnieje bowiem tzw. "zasada bezpośredniości przeprowadzenia dowodu". Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 zd. pierwsze k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 31 stycznia 2012 r. I OSK 1206/11, że "organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia, przez orzekający w sprawie sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach w czasie rozprawy i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu". Nie ma zatem przeszkód, by organ powoływał się także na dowody pośrednie w części odnoszącej się do będącej przedmiotem postępowania nieruchomości.
Powyższe nie zmienia jednak faktu, że wydając kontrolowaną przez Komisję decyzję reprywatyzacyjną Prezydent m.st. Warszawy pominął zawartą w zaświadczeniu z 16 czerwca 2005 r. informację odnośnie dobrowolnego odstąpienia przez H. R. Gminie Miasta W. nieruchomości odchodzących pod regulację ulic [...] i pięciu projektowanych, prostopadłych do ulicy [...], tj. gruntu o powierzchni 1 h 1728,25 m2 oraz odchodzącego pod użyteczność publiczną placu o powierzchni 3149,50 m 2. Według zaświadczenia: "Do działu II wykazu została zaprojektowana treść: H. R. a/ co do gruntu o obszarze 1 ha 1728,25 m2, odchodzącego pod regulacje ulic [...] i pięciu projektowanych w granicach określonych na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi literami k,l,ł.m.n.o,p,r,s,t,u,w,x,y,z, a1,b1,c1,d1,e1,f1,g1,h1,i2,f,g,k; b/ co do gruntu o obszarze 3149,50 m2, odchodzącego na cele użyteczności publicznej, w granicach określonych na tymże planie a,i,b,y4,m,ł l,k,h,j,a. Ma rację Komisja, że w tym zakresie treść zaświadczenia powinna być skonfrontowana z treścią aktów notarialnych mocą których dokonane zostały wyżej wymienione czynności prawne.
Prezydent nie ocenił treści aktów notarialnych z 5 lutego 1943 r. nr rep. [...] oraz z 20 lutego 1943 r. nr rep. [...]. Nie ustalił tym samym ani nie ocenił faktu dokonania powyższymi umowami przez H. R. darowizny na rzecz Miasta W. działek pod poszerzenie ulic i urządzenie placu, jak również ewentualnych skutków tych czynności prawnych dla potrzeb rozpoznania sprawy, co było kwestią zasadniczą z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia.
Zauważyć należy także, że nieodpłatne przekazanie przez właścicielkę Gminie Miasta W. pod regulację ulic [...] i pięciu projektowanych, gruntu o powierzchni 1 h 1728,25 m2 oraz placu o powierzchni 3 149, 50 m2 dokonane aktami notarialnymi z 5 lutego 1943 r. i z 20 lutego 1943 r. poddane zostało kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli Urzędu m.st. Warszawy w zakresie prowadzenia postępowań mających na celu realizację roszczeń do nieruchomości oraz postępowań odszkodowawczych w zakresie dotyczącym postępowań w sprawie nieruchomości położonej przy ul. [...] - "[...]" hip. [...].
W wyniku kontroli ustalono, że powyższe akty notarialne dotyczą terenu objętego decyzjami odszkodowawczymi Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. nr 328/GK/DW/2012 oraz nr 329/GK/DW/2012 oraz zawiadomiono Prokuraturę.
Mając powyższe na uwadze, w szczególności brak określenia w decyzji przedmiotu, za który przyznano odszkodowanie oraz udokumentowania co do niego prawa własności poprzedniczki prawnej skarżących oznacza, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną decyzję reprywatyzacyjną przedwcześnie uznając spełnienie przesłanek zawartych w art. 215 ust. 2 u.g.n. warunkujących przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Dopiero bowiem nie budzące wątpliwości ustalenie prawa własności spornych nieruchomości i jednoznaczne zidentyfikowanie przedmiotu odszkodowania pozwoli ustalić kwestie utraty władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. oraz zaistnienia przesłanki planistycznej.
Za nietrafny Sąd uznał zarzut pominięcia jako strony postępowania K. R. Zauważyć należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokumentuje, że K. R. aktem notarialnym z dnia 19 stycznia 2011 r. sprzedał spadek po swojej babce H. R. osobom trzecim, w tym skarżącym. Powyższe oznacza, że utracił przymiot strony w postępowaniu odszkodowawczym na rzecz skarżących, a tym samym nie posiadał go w postępowaniu przed Komisją. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
W nawiązaniu do przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przypuszczeń Komisji, że zawarta przez H. R. umowa kupna nieruchomości z 28 lipca 1942 nr rep. [...] może być nieważna z uwagi na regulację dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z 6 czerwca 1945 r. Sąd zwraca uwagę, że Prezydent m.st. Warszawy nie był uprawniony do badania tej okoliczności ani także inicjowania stosownego postępowania przed sądem powszechnym.
Niezależnie od powyższego na potrzebę zainicjowania takiego postępowania nie wskazywały, zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne zaistniałe w tej konkretnej sprawie. Sąd nie przesądza kwestii ważności ww. umowy, ponieważ nie jest do tego uprawniony. Niemniej, jedynie na marginesie rozważań, podkreślenia wymaga, że dekret z 6 czerwca 1945 r. odnosi się do orzeczeń wydanych podczas okupacji przez sądy niemieckie.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 tego dekretu wyroki i inne orzeczenia, wydane podczas okupacji przez sądy niemieckie są nieważne i pozbawione skutków prawnych. Stosownie do ust. 2 przepis ust.1 stosuje się do orzeczeń, nakazujących w postępowaniu hipotecznym i rejestrowym wniesienie wszelkiego rodzaju wpisów w księgach hipotecznych, rejestrze handlowym i innych rejestrach publicznych tylko wówczas, jeżeli orzeczenia te zostały oparte na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego.
Podniesiona przez Komisję okoliczność, że omawiany akt notarialny opatrzony jest godłem III Rzeszy Niemieckiej, tj. wizerunkiem czarnego orła ze swastyką oraz pieczęcią notariusza Dr Al. E. zawierającą także wizerunek symbolu III Rzeszy Niemieckiej jest zatem bez znaczenia jeśli sam akt notarialny nie został oparty na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych, czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Wbrew stanowisku Komisji fakt, że sprzedający byli osobami przesiedlonymi, zgodnie oświadczyli, że dla uzyskania wyrównania majątkowego udzielili Reichsfuhrerowi SS, Komisarzowi Rzeszy dla utwierdzania niemieckości, [...] nieodwołalnego pełnomocnictwa do zarządzania i sprzedaży ww. nieruchomości, jak również do udzielania wszelkich w tym celu potrzebnych oświadczeń wobec sądów i innych władz oraz osób prywatnych a G. S. działający w imieniu Reichsfuhrera SS upoważnił H. R. do przeprowadzenia wszelkich działań, które okażą się potrzebne przy przepisaniu prawa własności , w tym oświadczenia do księgi wieczystej, nie przesądza o nieważności umowy ani nie wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, iż wskazana czynność prawna została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu.
Komisja wyrażając wątpliwości do ważności umowy notarialnej zawartej przez H. R. nie wskazała jednak jakie przepisy, które miały zastosowane przy przedmiotowej sprzedaży były skierowane przeciwko Państwu Polskiemu, przez co w świetle brzmienia art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. akt notarialny nie zyskał mocy prawnej. W sprawie niniejszej obywatelka polska nabyła prawo własności nieruchomości od Polaków wpisanych na volkslistę, podlegających prawu niemieckiemu a nie utraciła tego prawa w warunkach zagrożenia lub przymusu, na skutek przepisów wprowadzonych przez władze Generalnego Gubernatorstwa. W tych okolicznościach wątpliwa wydaje się zatem ocena, że zakup nieruchomości przez H. R. nastąpił z naruszeniem interesów Państwa Polskiego lub jego obywateli. Brak wątpliwości odnośnie powyższego po stronie wydającego decyzję reprywatyzacyjną Prezydenta m.st. Warszawy usprawiedliwiony był także faktem, że kwestia skuteczności nabycia prawa własności spornej nieruchomości przez H. R. oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot analizy sądowoadministracyjnej. W prawomocnym wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Wa 2116/05 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 marca 2005 r. nr 57/GK/DW/2005, nie dopatrzył się uchybień w zakresie oznaczenia i ustalenia tożsamości właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wyrok dotyczył tej samej nieruchomości , jej dawnych właścicieli a ustalenia organów oparte były na tożsamym stanie faktycznym oraz potwierdzających go dowodach.
Sąd nie podziela także poglądu Komisji, że wadliwe jest wykreślenie sporządzone przez uprawnionego geodetę A. R. gdyż zostało wykonane jako dokument prywatny na wniosek strony. W świetle art. 75 k.p.a. ustanawiającego zasadę równej mocy środków dowodowych ocenę tą uznać należy za nieuprawnioną. Zauważenia wymaga, że ustalenie przesłanki planistycznej warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., w przeciwieństwie do dokonania jej wyceny w operacie szacunkowym, którego wykonanie zleca organ (art.130 ust.2 u.g.n.), nie jest prawnie dla tego organu zarezerwowane. Tym samym nie znajduje w sprawie zastosowania unormowanie z art. 84 k.p.a. regulujące tryb i przesłanki powoływania biegłego.
Zdaniem Sądu nie można także podzielić stanowiska Komisji, że wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej ma ustalenie w jakim dokładnie momencie po dacie 5 kwietnia 1958 r. doszło do faktycznej, rzeczywistej utraty władania nieruchomością. Nie jest również trafne stanowisko Komisji, że przesłanką konieczną dla zastosowania art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest faktyczne władanie nieruchomością przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych przed 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Sądu, analiza treści art. 215 ust. 2 u.g.n. wskazuje, że przepis ten zawiera przesłankę pozytywną pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem w dowolnej dacie po 5 kwietnia 1958 r., oznacza to, że dla zastosowania tej normy wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed 5 kwietnia 1958 r. Nie jest przy tym konieczne aby właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem, za wystarczające uznać należy jedynie faktyczną możliwość takiego władania.
W odniesieniu do zarzutu Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję przyznającą Skarżącym odszkodowanie z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Sąd nie podziela przedstawionego stanowiska. Za bezsporne uznać należy, że regułą postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. W art. 104 § 2 k.p.a. dopuszcza jednak także wydanie decyzji częściowej. Wobec braku odrębnej regulacji w tym przedmiocie powszechnie przyjmuje się, że dopuszczalność wydania decyzji częściowej związana jest z przedmiotem postępowania, który musi mieć charakter podzielny.
Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa może być wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, że może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Bezspornie zaś roszczenie pieniężne ma charakter podzielny.
Sąd dostrzega, że kontrolowana przez Komisję decyzja odszkodowawcza Prezydenta m.st. Warszawy nie zawiera informacji, że jest decyzją częściową wydaną na podstawie art. 104 § 2 k.p.a.. Jednakże brak wskazania w decyzji częściowej wprost jej charakteru oraz podstawy prawnej jej wydania nie przesądza o jej wadliwości.
Zauważyć bowiem należy, że decyzja ta wprost wskazuje, że jej wydanie w odniesieniu do gruntu o powierzchni 12 378 m2 jest następstwem rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]" o całkowitej powierzchni 5 ha 4142,75 m2. Powyższe stanowi, że z treści analizowanej decyzji wynika jej częściowy charakter co oznacza, że w warunkach prawidłowego procedowania to uchybienie Prezydenta nie miałoby istotnego wpływu na treść wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Za niezasadny uznał Sąd zarzut podniesiony przez Miasto st. Warszawa odnośnie naruszenia art. 111 § 1 i 1 1b k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z odmową uzupełnienia decyzji Komisji w zakresie orzeczenia w niej o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjenta decyzji, a tym samym naruszenia interesu Miasta st. Warszawy. Zauważyć należy, że ewentualne nałożenie przez Komisję na beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z treści art. 31 ust. 1 ww. ustawy. Działanie w granicach uznania administracyjnego oznacza zaś, że organ może, ale nie musi ukształtować określonej sytuacji prawnej jednostek, na gruncie norm prawa materialnego, w sposób w jaki strona lub inny uczestnik postępowania by tego oczekiwały. Istotnym jest, że przewidziany w art. 31 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. środek prawny, ze względu na jego istotę, nie będzie mógł być zastosowany w każdej wydanej przez Komisję decyzji - jak mogłoby się to wydawać, gdyby rekonstruować normę w tym przepisie zawartą poprzez proste odwołanie się do jego literalnego brzmienia, gdzie możliwość nałożenia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenie łączy się z decyzją "o której mowa w art. 29 ust. 1", a zatem każdą z wymienionych tam decyzji. Oczywistym jest bowiem, że rozpatrywanie ewentualnej potrzeby zwrotu określonych świadczeń kwalifikowanych jako "nienależne", traci na znaczeniu w sytuacji, gdy Komisja utrzymuje w mocy decyzje reprywatyzacyjną, albo umarza prowadzone względem niej postępowanie rozpoznawcze. Tymczasem tego rodzaju rozstrzygnięcia również są wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. do którego nawiązuje art. 31 ust. 1 tej ustawy. Podobnie w ocenie Sądu art. 31 ust. 1 powołanej ustawy nie znajduje zastosowania do decyzji kasatoryjnych, w których kwestia przynależenia beneficjentom pierwotnych decyzji reprywatyzacyjnych określonych uprawnień, nie zostaje definitywnie przez Komisję przesądzona. Brak zatem było podstaw do skutecznego formułowania przez Miasto żądania uzupełnienia w tym zakresie przez Komisję decyzji z 14.01.2020 r.
Mając te okoliczności na uwadze Sąd skargi oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).