Orzeczenie · 2023-08-10

I SA/WA 965/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2023-08-10

NSAAdministracyjneWysokawsa

nieruchomościadministracjaksięgi wieczysteuwłaszczeniekomunalizacjakodeks postępowania administracyjnegoustawa komercjalizacyjnadomniemaniewłasność

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 lutego 2023 r., która stwierdzała nieważność decyzji Wojewody z dnia 25 lutego 2013 r. Decyzja Wojewody dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu. Minister uznał, że decyzja Wojewody była wadliwa, ponieważ grunt ten stanowił własność Gminy na mocy decyzji komunalizacyjnej z 1994 r., a nie własność Skarbu Państwa, co było podstawą do uwłaszczenia na podstawie ustawy komercjalizacyjnej. Sąd administracyjny uznał jednak, że Minister błędnie stwierdził nieważność decyzji Wojewody. Kluczowe znaczenie ma zasada domniemania wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.), zgodnie z którą wpis w księdze wieczystej jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne nie mają kompetencji do kwestionowania wpisów w księgach wieczystych ani dokonywania odmiennych ustaleń prawnych niż te wynikające z prawomocnych orzeczeń sądów wieczystoksięgowych. Wojewoda, wydając decyzję uwłaszczeniową, był związany wpisem w księdze wieczystej wskazującym na własność Skarbu Państwa. W związku z tym, Minister nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, gdyż opierała się ona na prawidłowych, wynikających z księgi wieczystej, ustaleniach. Sąd wskazał, że ewentualne obalenie domniemania zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić jedynie przed sądem powszechnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowanie zasady, że organy administracji nie mogą kwestionować wpisów w księgach wieczystych i muszą opierać się na ich treści, chyba że zostały one prawomocnie wzruszone przed sądem powszechnym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kolizji przepisów ustawy komercjalizacyjnej i komunalizacyjnej oraz interpretacji domniemania z księgi wieczystej w kontekście postępowania administracyjnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ administracji publicznej ma kompetencję do kwestionowania wpisów w księdze wieczystej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej nie ma kompetencji do kwestionowania wpisów w księgach wieczystych, które korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Ewentualne obalenie tego domniemania może nastąpić jedynie przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że wpisy w księgach wieczystych są orzeczeniami sądów cywilnych i wiążą wszystkie inne sądy oraz organy. Organ administracji nie może dokonywać odmiennych ustaleń prawnych niż te wynikające z księgi wieczystej, ponieważ nie posiada kompetencji do badania zgodności wpisów z rzeczywistym stanem prawnym.

Czy decyzja komunalizacyjna wydana na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wyklucza możliwość uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, uwłaszczenie dokonywane w trybie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ustawy komunalizacyjnej, ponieważ mienie to stało się własnością gmin już w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.).

Uzasadnienie

Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny istniejący od 27 maja 1990 r. Mienie, które stało się własnością gminy w tym dniu, nie może być przedmiotem późniejszego uwłaszczenia na rzecz przedsiębiorstwa państwowego na podstawie ustawy komercjalizacyjnej, która weszła w życie 27 października 2000 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 lutego 2023 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z dnia 25 lutego 2013 r.

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli rażąco narusza prawo.

ustawa komercjalizacyjna art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Cegielski"

Grunty będące własnością Skarbu Państwa w posiadaniu przedsiębiorstwa stają się z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.

ustawa komunalizacyjna art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Podstawa do wydania decyzji komunalizacyjnej.

ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.).

u.k.w.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa komercjalizacyjna art. 34 § ust. 2 i ust. 3

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Cegielski"

Nabycie prawa użytkowania wieczystego następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty, a nabycie własności budynków następuje nieodpłatnie.

ustawa komercjalizacyjna art. 35 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Cegielski"

u.k.w.h. art. 10

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Podstawa do powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

u.t.k. art. 8

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

Zwolnienie gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową z opłat z tytułu użytkowania wieczystego.

u.g.g.w.n. art. 87 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

W brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. - dotyczyło przejścia gruntów w zarząd jednostek organizacyjnych.

u.g.g.w.n. art. 38 § ust. 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

W brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. - dotyczyło przejścia gruntów w zarząd jednostek organizacyjnych.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1