I SA/WA 964/20

I SA/Wa 964/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Iwona Kosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1487/21 - Wyrok NSA z 2024-11-15
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. J. i J. J. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. J. i J. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1954 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia 13 wymienionych w sentencji decyzji nieruchomości (pkt 1-13) położonych w P. nad jeziorem R. stanowiących dotychczasową własność R. J.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że orzeczeniem z dnia [...] marca 1954 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wywłaszczyło m.in. 13 nieruchomości stanowiących dotychczas własność R. J. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1954 r. nr [...].
W 2004 r. J. B. J. i J. R. J. (następcy prawni R. J.) wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1954 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1954 r. nr [...] o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości, wskazanych w części dotyczącej pkt 1-13 orzeczenia wywłaszczeniowego. W uzasadnieniu wskazali, że wniosek wywłaszczeniowy w ich ocenie został wniesiony z uchybieniem terminu (tj. po terminie wskazanym w art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., tj. po dniu 31 grudnia 1950 r.), co potwierdza okoliczność wydania kwestionowanych rozstrzygnięć dopiero w 1954 roku. Ponadto wnioskodawcy podnieśli, że o ile zajęcie nieruchomości na cel zieleni parkowej może zostać uznane za realizację celu wskazanego w art. 2 pkt 1 lit. d dekretu wywłaszczeniowego, to zajęcie wywłaszczonych nieruchomości pod jezioro nie stanowiło celu wywłaszczeniowego wskazanego w art. 2 pkt 1 lit. d dekretu. Przytoczone okoliczności potwierdzają w ocenie wnioskodawców, że kwestionowana decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] rażąco naruszają prawo.
Z akt sprawy wynika, że wywłaszczona nieruchomość wchodzi obecnie w skład 14 działek (wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Stronami postępowania nadzorczego są spadkobiercy poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości oraz podmiot, któremu obecnie przysługuje prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, czyli Miasto P. - właściciel powołanych w uzasadnieniu decyzji 14 działek.
Organ nadzoru, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wyjaśnił treść i znaczenie art. 16 kpa oraz trybu nadzwyczajnego wynikającego z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wyjaśnił również znaczenie pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że kwestionowane obecnie orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1954 r. weszło do obrotu prawnego i jest ostateczne. Następnie organ nadzoru uznał, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] marca 1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.). W zakresie nieuregulowanym dekretem stosowano zaś przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. Nr 86, poz. 776 ze zm.). Organ przywołał treść art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 powołanego dekretu. Z treści kontrolowanego orzeczenia oraz pozostałych akt sprawy, w tym zachowanych akt archiwalnych wynika, że nieruchomości wskazane w pkt 1-13 orzeczenia, położone w P. nad Jeziorem R. zostały zajęte w okresie wojny przez okupanta na cele użyteczności publicznej, czyli pod budowę sztucznego Jeziora R. oraz częściowo pod założenie zieleni parkowej w ramach tworzenia kompleksu rekreacyjnego wokół tego jeziora. Budowa jeziora była częścią większego przedsięwzięcia, jakim było urządzenie w P. wielohektarowego kompleksu rekreacyjnego z zielenią miejską. Tak określony cel wywłaszczenia zdaniem organu niewątpliwie mieścił się w celach użyteczności publicznej określonych w art. 2 pkt 1 a - f powołanego dekretu. W aktach sprawy zgromadzone zostały wyciągi z szeregu publikacji dotyczących Miasta, z których wynika okoliczność utworzenia jeziora w 1943 r. Urządzenie założenia obszaru zieleni miejskiej potwierdza również porównanie map Miasta z okresu okupacji niemieckiej z 1940 r. oraz z 1944 r., z których wynika, że przedmiotowe tereny zielone wraz z Jeziorem R. powstały pomiędzy datami publikacji map (tj. pomiędzy 1940 r. a 1944 r.). Budowa jeziora wraz z kompleksem rekreacyjnym przez władze okupacyjne jest faktem historycznym ustalonym w oparciu o powszechnie dostępnie publikacje dotyczące Miasta. Z treści zachowanego materiału dowodowego (tj. wykazu nakładów poczynionych przez Gminę P. względnie okupanta na nieruchomościach wywłaszczonego - który stanowił załącznik do niezachowanego pisma z dnia [...] grudnia 1947 r.) wynika, że przedmiotowe nieruchomości zostały przez władze okupacyjne znacznie przeistoczone. Na nieruchomościach tych podjęto szereg prac związanych z urządzeniem terenów zielonych w związku z budową zbiornika wodnego, które polegały na szeroko zakrojonych pracach ziemnych (tj. na przemieszczeniu i rozplantowaniu znacznych mas gruntu) oraz nasadzeniu znacznej ilości drzew. Okoliczność zajęcia nieruchomości przez władze okupacyjne, a następnie wejście w jej władanie przez władze polskie potwierdzone zostały w stanowisku pełnomocnika byłego właściciela nieruchomości zawartym w piśmie z dnia [...] grudnia 1953 r. oraz w załączonym do pisma zaświadczeniu Zarządu Miejskiego z dnia [...] października 1947 r., z których wynika, że po ustąpieniu władz okupacyjnych były właściciel nieruchomości występował do władz miejskich, jak również do Sądu Grodzkiego (zaświadczenie Wydziału Ogrodów i Lasów Miejskich z dnia [...] stycznia 1949 r.) o wydanie zajętych nieruchomości (względnie przywrócenie posiadania), których jednak do dnia sporządzenia pisma z dnia [...] grudnia 1953 r. właściciel nie odzyskał. Z treści załączników mapowych nr 4 i nr 5 do opinii geodezyjnej z dnia [...] lipca 2019 r. sporządzonej przez uprawnionego geodetę również wynika, że na wywłaszczonych nieruchomościach R. J. pomiędzy rokiem 1940 a rokiem 1944 urządzono zbiornik wodny oraz tereny zielone, które na tym terenie znajdowały się również w okresie powojennym (zał. 5). Z powyższego wynika, że przedmiotowe nieruchomości zostały w okresie wojny zajęte przez niemieckie władze okupacyjne na cele dekretowe i w dniu [...] kwietnia 1948 r. były nadal wykorzystywane na cel dekretowy przez władze Miasta. Przez władze polskie przedmiotowy teren został zajęty po wyzwoleniu Miasta w dniu [...] lutego 1945 r. i nie sposób uznać, że nie został zajęty, skoro dalej spełniał tę samą funkcję i został trwale zagospodarowany. Zdaniem organu nadzoru powyższe dowody potwierdzają, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została zarówno przesłanka zajęcia nieruchomości (art. 1 dekretu), oraz dalszego jej wykorzystywania na cel wywłaszczenia w dniu 16 kwietnia 1948 r., jak i po tej dacie (art. 2 dekretu). W tej sytuacji należy stwierdzić, zdaniem organu nadzoru, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 omawianego dekretu.
Organ nadzoru wyjaśnił również, że z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] listopada 1949 r. Zarząd Miejski wystąpił do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o zatwierdzenie wniosku z dnia [...] listopada 1949 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowe uchwałą z dnia [...] lipca 1950 r. zatwierdziło wniosek wywłaszczeniowy. Do wniosku wywłaszczeniowego załączono plan sytuacyjny nieruchomości R. J. z dnia [...] września 1947 r. sporządzony w skali 1:10.000, wyciągi z matrykuły oraz kopie map katastralnych dotyczących poszczególnych parcel objętych wnioskiem wywłaszczeniowym i odpisy ksiąg wieczystych dotyczące poszczególnych parcel objętych wnioskiem wywłaszczeniowym. Sposób zawiadamiania strony o toczącym się postępowaniu i jego wynikach, określony w dekrecie (art. 4 ust. 1 pkt 4), został zachowany w wystarczającym stopniu. Obwieszczenie z dnia [...] sierpnia 1951 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości zostało wywieszone w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w dniach 10-25 sierpnia 1951 r. W aktach sprawy nie zachował się dowód publikacji ww. obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Analiza treści opublikowanego obwieszczenia wskazuje, że zawierało ono m.in. informację o położeniu nieruchomości objętej postępowaniem wywłaszczeniowym i jej właścicielach oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wywieszono w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej także obwieszczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowe z dnia [...] listopada 1953 r., którym poinformowano strony o wyznaczeniu na dzień [...] grudnia 1953 r. rozprawy wywłaszczeniowej. Pełnomocnik właściciela nieruchomości w piśmie z dnia [...] grudnia 1953 r. zajął stanowisko w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Z treści protokołu z rozprawy z dnia [...] grudnia 1953 r. wynika, że na rozprawie stawił się pełnomocnik właściciela nieruchomości, który podtrzymał swe stanowisko sformułowane w nadesłanym piśmie.
W świetle powyższego należy wskazać, że nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu wywłaszczeniowego.
Analiza treści orzeczenia z dnia [...] marca 1954 r. (w części dotyczącej pkt 1-13) potwierdza spełnienie wymogów stawianych przez art. 22 § 2 rozporządzenia wywłaszczeniowego. Orzeczenie to określa bowiem przedmiot i rozmiar wywłaszczenia oraz cel wywłaszczenia. Specyfika dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. przewidywała wywłaszczenie z mocy prawa z dniem 9 maja 1945 r. (potwierdzane przez wydanie decyzji deklaratoryjnej) i miała charakter w istocie nacjonalizacyjny, zaś przesłanki odnosiły się do stanu istniejącego w przeszłości (przed datą orzekania), nie mógł więc zostać określony rodzaj projektowych robót (art. 22 § 2 pkt 2 rozporządzenia). Wskazany przez organ wojewódzki cel wywłaszczenia mieścił się zaś w katalogu celów określonych w art. 2 pkt 1 dekretu.
Reasumując, organ nadzoru stanął na stanowisku, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] marca 1954 r., w części dotyczącej pkt 1-13 nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Organ nie stwierdził również innych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 kpa.
Na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. J. i J. J.
W uzasadnieniu skargi zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:
I - przepisów prawa materialnego, czyli:
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że skarżona decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej nie naruszała prawa w sposób rażący, gdy w ocenie wnioskodawców rażąco naruszyła ona przepisy art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na uznaniu, że nieruchomości odjęte ojcu wnioskodawców stanowiły w całości element składowy większego przedsięwzięcia w postaci budowy sztucznego Jeziora R. oraz kompleksu rekreacyjnego z zielenią miejską, pomimo że działki wnioskodawców nie stanowiły nigdy i nie stanowią do chwili obecnej urządzonej zieleni miejskiej, co wynika jednoznacznie z akt sprawy,
II - przepisów postępowania, czyli:
- art. 7 i art. 77 § 1 i 4 kpa poprzez przeprowadzenie go w sposób sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej oraz przekroczenie zasad postępowania dowodowego, w tym dowolnej zamiast swobodnej oceny dowodów,
- art. 8 § 1 kpa statuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa, poprzez prowadzenie go w sposób nieproporcjonalny, niedający rękojmi równego traktowania stron, w szczególności poprzez faktyczne przerzucenie ciężaru dowodu na wnioskodawców, pomimo że akta archiwalne sprawy wywłaszczeniowej znajdowały się w dyspozycji organu,
- art. 35 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezrozumiale dla wnioskodawców opieszały - albowiem przez blisko 16 lat, ja również ignorowanie wniosków strony, w tym w szczególności ponaglenia z dnia [...] czerwca 2019 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jak również ostatecznej decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy PWRN w P. z dnia [...] października 1954 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium WRN w P. z dnia [...] marca 1954 r. i wydanych z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art.156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z jego treścią organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Oznacza to, że kontrolowane postępowanie prowadzone było w tzw. trybie nadzoru. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, wzruszenie tych decyzji może zaś nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 kpa, dlatego też może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.
Podstawę prawną decyzji wywłaszczeniowej stanowiły przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.).
Zgodnie z treścią przywoływanego w skardze art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 dekretu dopuszczalne jest wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i znajdujących się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu (czyli 16 kwietnia 1948 r.) we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 dekretu dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które:
- zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej (ust. 1),
- są nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów są przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu (ust. 2).
Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r., co oznacza, że wywoływało skutek ex tunc. Dlatego też dla oceny, czy dana nieruchomość została zajęta na powyższe cele, miarodajny jest stan faktyczny i prawny nieruchomości, istniejący w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. Późniejszy stan prawny i faktyczny nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu może mieć znaczenie jedynie dla ustalenia, czy nieruchomość ta w dniu 16 kwietnia 1948 r. "znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych" i jest "nadal użytkowana" w rozumieniu art. 2 pkt 2 dekretu.
W aktach sprawy znajduje się kserokopia wniosku Stołecznego Miasta P. skierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1949 r. o wywłaszczenie na rzecz Miasta nieruchomości położonych w rozwidleniu torów kolejowych przy nieistniejącej obecnie ulicy [...], obejmujących łączną powierzchnię [...] m2, stanowiących własność R. J. z prośbą o zatwierdzenie tegoż wniosku w myśl art. 3 ust. 2 dekretu. W tym samym dniu Zarząd Miejski złożył do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej za pośrednictwem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wniosek o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości. Następnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej orzeczeniem z dnia [...] marca 1954 r. orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości położonych nad jeziorem R., stanowiących dotychczasową własność R. J. Jak wynika z treści tego orzeczenia, w rozpatrywanej sprawie celem publicznym, dla którego wywłaszczone zostały te nieruchomości, był fakt, że "przedmiotowe nieruchomości zostały rzeczywiście zajęte pod budowę sztucznego jeziora R." oraz założenie zieleni parkowej, w okresie wojny 1939-1945 r." i "są nadal na wspomniany cel użytkowane". Z znajdującego się w aktach sprawy wyciągu z protokołu posiedzenia Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1949 r. wynika, że celem publicznym, na który wywłaszczone zostały przedmiotowe nieruchomości była zieleń parkowa (niezbędne w związku z budową sztucznego jeziora R. na tereny parkowo-rekreacyjno-wypoczynkowe). W aktach sprawy znajduje się także pismo Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1951 r. potwierdzające, że przedmiotowe nieruchomości "zostały przeznaczone wg. wytycznych regionalnych i prawomocnego planu zagospodarowania przestrzennego m. P. na cele użyteczności publicznej". Fakt ten potwierdza również treść uzasadnienia pisma Zarządu Miasta z dnia [...] listopada 1949 r., z którego wynika, że "Tereny te zostały częściowo zagospodarowane z funduszów publicznych, a mianowicie przeprowadzono roboty ziemne w związku budową sztucznego jeziora R., między innymi nasyp ziemi, a na mniej więcej połowie ogólnej powierzchni została założona zieleń parkowa. Całkowite zagospodarowanie omawianych terenów przywidziane jest do realizacji w pierwszej kolejności prawomocnego z dniem [...].5.1948 r. miejscowego planu zagospodarowania. przestrzennego (zieleń publiczna I fazy)". Także z zaświadczenia Zarządu Miejskiego z dnia [...] stycznia 1949 r. wynika, że "Teren przedmiotowych nieruchomości, zajęty w związku z budową sztucznego jeziora R., uległ znacznemu przeistoczeniu. Przeprowadzone tam przez okupacyjne władze niemieckie roboty ziemne (m.in. nasyp ziemi), a na mniej więcej połowie ogólnej powierzchni została założona zieleń parkowa. Zagospodarowanie całego omawianego terenu, włączonego do Parku G., jest przewidziane prawomocnym z dniem [...].5.48 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zieleń publ. I fazy)". Fakt częściowego zajęcia przedmiotowych nieruchomości na cele użyteczności publicznej jeszcze w czasie wojny przez Gminę miasta P., ich zagospodarowania z funduszy publicznych i posiadania tych nieruchomości przez Gminę w dniu 16 kwietnia 1948 r. potwierdzają również treść uzasadnienia pisma Zarządu Miejskiego z dnia [...] listopada 1949 r., sporządzony w sprawie wywłaszczenia "Stan faktyczny", sporządzone przez Gminę w dniu [...] grudnia 1947 r. zestawienie nakładów poczynionych przez Gminę względnie okupanta na przedmiotowych nieruchomościach R. J., a także zaświadczenie Wydziału Ogrodów i Lasów Miejskich z dnia [...] stycznia 1949 r. Z treści tego ostatniego dokumentu wynika m.in., że koszt poczynionych na tym terenie prac ziemnych za okres okupacyjny wraz z kosztami nadzoru i administracji wyniósł około [...] zł. Natomiast koszty założenia zieleni miejskiej wraz z kosztami pielęgnacji po działaniach wojennych do grudnia 1947 r. wyniosły [...] zł. W ramach wykonanych prac na poszczególnych parcelach wybrano ziemię i usypano nasyp, założono zieleń miejską na powierzchni [...] m2, zakrzewiono przez władze okupacyjne teren o powierzchni [...] m2. Do tego celu użyto m.in.: olszyny ([...] sztuk), grabu, bzowiny, brzozy zwykłej, topoli kanadyjskiej, głogu, kaliny, tarniny, dzikiej róży, klonu polnego, antypka, czeremch oraz lipy - w sumie [...] sztuk.
Zdaniem Sądu z wniosku o wywłaszczenie, treści kontrolowanego orzeczenia oraz materiałów znajdujących się w akt sprawy, w tym omówionych powyżej, a także zachowanych akt archiwalnych wynika, że nieruchomości wskazane w pkt 1-13 kwestionowanego orzeczenia, położone nad Jeziorem R. zostały zajęte w okresie wojny przez okupanta na cele użyteczności publicznej, czyli w związku z budową sztucznego Jeziora R., pod założenie zieleni parkowej w ramach tworzenia kompleksu rekreacyjnego wokół tego jeziora. Budowa jeziora była częścią większego przedsięwzięcia, jakim było urządzenie wielohektarowego kompleksu rekreacyjnego z zielenią miejską (na które przeznaczone byłe wywłaszczone nieruchomości). Tak określony cel wywłaszczenia (miejska zieleń parkowa) zdaniem Sądu mieścił się w celach użyteczności publicznej określonych w art. 2 pkt 1 a - f powołanego dekretu. W aktach sprawy zgromadzone zostały również wyciągi z szeregu publikacji dotyczących Miasta, z których wynika okoliczność utworzenia przez okupanta jeziora w 1943 r. Urządzenie założenia miejskiego obszaru zieleni parkowej potwierdza również porównanie map Miasta z okresu okupacji niemieckiej z 1940 r. oraz z 1944 r., z których wynika, że przedmiotowe tereny zielone wraz z Jeziorem R. powstały pomiędzy datami publikacji map (tj. pomiędzy 1940 r. a 1944 r.). Budowa jeziora wraz z kompleksem rekreacyjnym przez władze okupacyjne jest zatem faktem historycznym ustalonym w oparciu o powszechnie dostępnie publikacje dotyczące Miasta. Z treści zachowanego materiału dowodowego (tj. wykazu nakładów poczynionych przez Gminę P. względnie okupanta na nieruchomościach wywłaszczonego, który stanowił załącznik do niezachowanego pisma z dnia [...] grudnia 1947 r.) wynika, że przedmiotowe nieruchomości zostały przez władze okupacyjne znacznie przeistoczone. Na nieruchomościach tych podjęto szereg prac związanych z urządzeniem terenów zielonych w związku z budową zbiornika wodnego, które polegały na szeroko zakrojonych pracach ziemnych (tj. na przemieszczeniu i rozplantowaniu znacznych mas gruntu) oraz nasadzeniu znacznej ilości drzew i krzewów. Okoliczność zajęcia nieruchomości przez władze okupacyjne, a następnie wejście w jej władanie przez władze polskie zostały potwierdzone w zgromadzonych w sprawie materiałach dowodowych, szczegółowo omówionych powyżej przez Sąd oraz przez Ministra w uzasadnieniu wydanej decyzji. Również z treści załączników mapowych nr 4 i nr 5 do opinii geodezyjnej z dnia [...] lipca 2019 r. sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, że na wywłaszczonych nieruchomościach R. J. pomiędzy 1940 a 1944 rokiem urządzono zbiornik wodny oraz tereny zielone, które na tym terenie znajdowały się również w okresie powojennym (zał. 5). Z powyższego wynika, że przedmiotowe nieruchomości zostały w okresie wojny zajęte przez niemieckie władze okupacyjne na cele publiczne określone w powołanym dekrecie i w dniu 16 kwietnia 1948 r. były nadal wykorzystywane na cel dekretowy przez władze Miasta.
Zdaniem Sądu powyższe dowody potwierdzają, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została zarówno przesłanka zajęcia nieruchomości (art. 1 dekretu) oraz dalszego jej wykorzystywania na cel wywłaszczenia w dniu 16 kwietnia 1948 r., jak i po tej dacie (art. 2 dekretu). Przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie wojny na cel publiczny, tj. pod zieleń publiczną w związku z budową przez okupanta sztucznego jeziora. W dniu [...] kwietnia 1948 r. znajdowała się we władaniu Zarządu Miejskiego i była nadal na ten cel użytkowana, jak również została zagospodarowana z funduszów publicznych. Jezioro R. było częścią większego założenia, jakim było urządzenie wielohektarowego obszaru zieleni miejskiej. Tak określony cel wywłaszczenia mieścił się w celach użyteczności publicznej określonych w art. 2 dekretu. Powiązanie wywłaszczonej nieruchomości, w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, z jednym z celów publicznych, o których mowa w art. 2 dekretu, przesądza zaś o zgodności wywłaszczenia z ówcześnie obowiązującym prawem. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organu nadzoru prawidłowo odmówił uznania, że w rozpatrywanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 powołanego dekretu.
W aktach sprawy zgromadzone zostały dokumenty wskazujące na utworzenie jeziora R. w 1943 r. Wprawdzie ustalenie to nie zostało w całości oparte na dokumentach "źródłowych", lecz w znacznej mierze na podstawie informacji pochodzących ze stron internetowych, jednakże uwzględniając, że budowa tego zbiornika przez władze okupacyjne jest faktem historycznym, dopuszczalne było posługiwanie się przy jego ustaleniu informacjami pozyskanymi z powszechnie dostępnych źródeł (w tym m.in. z Internetu). W ocenie Sądu organ nadzoru w prawidłowo prowadzonym postępowaniu nadzorczym wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1954 r. nie jest obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Odmawiając zatem stwierdzenia, po upływie ponad 60 lat od jego wydania, nieważności kwestionowanego orzeczenia, organ nie naruszył prawa w stopniu, który nakazywałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany i przeanalizowany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ nadzoru przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że postawiony w skardze zarzut naruszenia przez Ministra art. 35 kpa nie mógł być oceniany przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Kwestie bezczynności lub przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania mogą być rozpatrywane jedynie w ramach odrębnego postępowania, czyli skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania.
Wyjaśnić również należy, że podnoszona przez skarżących kwestia zakupu kotła do cegielni będącej własnością ich poprzednika prawnego również nie może wywrzeć oczekiwanego skutku. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby cegielna pod adresem [...] była położona na spornym terenie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.