I SA/Wa 950/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1970 r. na cele budownictwa specjalnego (wojskowego). Argumentowali, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a decyzja odmawiająca zwrotu została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych (w zawieszonym postępowaniu). Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany (nieruchomość służyła jako plac ćwiczeń wojskowych), a formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania nie stanowił rażącego naruszenia prawa.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1993 r. Decyzja ta odmawiała zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1970 r. na cele budownictwa specjalnego. Skarżący zarzucali, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (nie wybudowano obiektów wojskowych) i że decyzja z 1993 r. została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a., w tym w zawieszonym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana jako plac ćwiczeń wojskowych, co spełniało przesłankę budownictwa specjalnego w zakresie obrony kraju. Sąd podkreślił, że zwrot nieruchomości jest możliwy tylko wtedy, gdy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto, sąd podzielił stanowisko organów, że formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania przed wydaniem decyzji z 1993 r. nie stanowił rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podkreślił zasadę trwałości decyzji administracyjnych i konieczność oczywistego naruszenia prawa dla stwierdzenia nieważności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, nawet jeśli nie polegał na budowie konkretnych obiektów, ale na wykorzystaniu jej do celów wojskowych.
Uzasadnienie
Cel wywłaszczenia został uznany za zrealizowany, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana jako plac ćwiczeń wojskowych, co spełniało wymogi budownictwa specjalnego w zakresie obrony kraju. Zwrot jest możliwy tylko, gdy nieruchomość stała się zbędna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.g.w.n. art. 69 § 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.g.w.n.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego art. 10 § 1 pkt 1
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia został zrealizowany, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana jako plac ćwiczeń wojskowych. Formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (nie wybudowano obiektów wojskowych). Decyzja z 1993 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) z uwagi na wydanie jej w zawieszonym postępowaniu. Naruszenie prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
zwrot nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości był możliwy w wypadku, gdy spełnione zostały równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowił przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania pozostawał bez znaczenia dla merytorycznej oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie miał wpływu na wynik sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 1993 r.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Anna Fyda-Kawula
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'cel wywłaszczenia' w kontekście nieruchomości wojskowych oraz ocena 'rażącego naruszenia prawa' w przypadku wydania decyzji w zawieszonym postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia na cele wojskowe i przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Ocena 'rażącego naruszenia prawa' jest zawsze kontekstowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kwestii zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele wojskowe, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące interpretacji celu wywłaszczenia i pojęcia rażącego naruszenia prawa.
“Czy plac ćwiczeń wojskowych to 'cel wywłaszczenia'? Sąd rozstrzyga spór o zwrot nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 950/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-02-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Anna Fyda-Kawula /sprawozdawca/ Elżbieta Lenart /przewodniczący/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 1534/22 - Wyrok NSA z 2023-11-09 Skarżony organ Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M., M.N. i Z. S. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej: k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania M. M., M. N. i Z. S. (Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2019 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1993 r. nr [...] o odmowie zwrotu na rzecz W. S. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. l. kat. [...], wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] listopada 1970 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z [...] czerwca 1991 r. W. S. wystąpiła do Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości wywłaszczonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) ww. decyzją z [...] lutego 1970 r. Decyzją z [...] maja 1993 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] odmówił zwrotu tej nieruchomości. W dniu [...] stycznia 2018 r. Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] maja 1993 r. odmawiającej zwrotu ww. nieruchomości zarzucając tej decyzji kwalifikowaną wadę prawną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na jej wydanie pomimo niepodjęcia uprzednio zawieszonego postępowania w tej sprawie. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2019 r. na podstawie art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] maja 1993 r. W wyniku odwołania Skarżących Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2019 r. W uzasadnieniu wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Oceniając, czy nie zachodzi przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) organ nadzoru stwierdził na wstępie, że będącą przedmiotem postępowania nadzorczego decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] maja 1993 r. należy ocenić w aspekcie zgodności z przepisami ustawy, na podstawie której zastała wydana, to jest ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Organ nadzoru podkreślił, że zwrot nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości był możliwy w wypadku, gdy spełnione zostały równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowił przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Organ nadzoru stwierdził, że właścicielem spornej nieruchomości była W. S.. Postępowanie zwrotowe zostało wszczęte na jej wniosek, a aktualnie w miejsce zmarłej W. S. weszli jej następcy prawni, tj. M. M., M. N. i Z. S.. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ocenia się przez pryzmat korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. W decyzji z [...] maja 1993 r. organ odmówił zwrotu tej nieruchomości wskazując, że została ona zagospodarowana zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej i nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W tej sprawie celem wywłaszczenia było budownictwo specjalne. Zagadnienie budownictwa specjalnego regulowało w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie budownictwa specjalnego z dnia 13 lipca 1961 r. (Dz. U. 1961 r., Nr 35, poz. 176). W § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia do budownictwa specjalnego w zakresie obrony kraju zaliczano obiekty budowlane służące celom ściśle wojskowym. W przeprowadzonym postępowaniu zwrotowym ustalono, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury. Prawidłowo ustalił Wojewoda [...], że decyzją z dnia [...] lutego 1987 r., nr [...], wydaną na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Naczelnik Gminy [...], przekazał w zarząd i użytkowanie na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej - Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego działkę nr [...], położoną w [...] (której część stanowiła działka nr [...]). W przeprowadzonym postępowaniu zwrotowym Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające, uzyskując między innymi pismo Głównego Kwatermistrza Wojska Polskiego, z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...], z którego wynikało, że na czas rozpatrywania wniosku zwrotowego, przedmiotowa nieruchomość stanowiła plac ćwiczeń [...] i służyła realizacji zadań szkoleniowych garnizonu [...]. Organ nadzoru stwierdził, że organ zwrotowy prawidłowo ocenił, że w tej sprawie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a zatem sporna nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji z [...] listopada 1970 r. Mając na względzie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie została spełniona przesłanka zbędności nieruchomości, warunkująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się zaś do zarzutów skarżących, iż rażąco naruszono prawo, z uwagi na zakończenie zawieszonego postępowania zwrotowego decyzją z [...] maja 1993 r., bez uprzedniego podjęcia zawieszonego postępowania, organ nadzoru wskazał, że formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania pozostawał bez znaczenia dla merytorycznej oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie miał wpływu na wynik sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 1993 r. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucili naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez bezzasadne uznanie celu wywłaszczenia nieruchomości za zrealizowany, pomimo braku wykonania obiektów budowlanych; 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie faktu wydania decyzji z [...] maja 1993 r. w momencie zawieszenia postępowania, jako naruszenia przepisów postępowania, niestanowiącego przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej; - art. 6 w zw. z 102 i art. 10 k.p.a., poprzez uznanie przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania merytorycznej decyzji w momencie zawieszenia postępowania, uniemożliwiając również czynny udział strony w postępowaniu, jako przesłanki niemającej wpływu na ostateczny wynik sprawy zakończonej wydaną decyzją administracyjną; - art. 7 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w granicach koniecznych do określenia naruszenia prawa w toku prowadzonych postępowań, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia decyzji na podstawie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Mając to na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdzili, że organ nie odniósł się do przedstawionego w odwołaniu faktu niewybudowania na nieruchomości żadnych obiektów wojskowych, który to uniemożliwiał uznanie celu wywłaszczenia za spełniony. Z uwagi na to, nieruchomość jako zbędna na cel wywłaszczenia podlegała zwrotowi, co jednak nie nastąpiło. Ponadto w ocenie organu nadzoru decyzja z [...] maja 1993 r. wydana w trakcie zawieszonego postępowania, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Działania organu doprowadziły do naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący nie mieli możliwości wypowiedzieć się co do zebranych dowodów, w tym opinii Głównego Kwatermistrza WP, przed wydaniem przez organ merytorycznej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontroli Sądu w tej sprawie została poddana decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] lutego 2021 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] z [...] września 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1993 r, znak: [...] o odmowie zwrotu na rzecz W. S., której spadkobiercami są Skarżący, nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. [...], wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] listopada 1970 r. nr [...]. Kontrolując zaskarżone wydane w sprawie w trybie nadzorczym decyzje Sąd stwierdził, że są one zgodne z prawem. Z ugruntowanego stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, z której wynika domniemanie jej legalności. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1570/20 i przywołane w nim orzecznictwo). Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy w tym trybie wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organów nadzoru wyrażone w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, zgodnie z którym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] maja 1993 r. odmawiająca zwrotu poprzedniczce prawnej Skarżących ww. nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] listopada 1970 r. nie była obarczona żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru dokonał analizy i oceny zgodności tego orzeczenia z przepisami stanowiącymi jego podstawę, to jest przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). W jej wyniku organy nadzoru stwierdziły, że orzeczenie to nie narusza prawa w sposób określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest w sposób rażący. Sąd podziela ocenę organów nadzoru i zauważa, że zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). Jak na wstępie podkreślono, decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97). Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru, kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje organów nadzoru świadczą o dokonaniu prawidłowej i pełnej kontroli legalności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] maja 1993 r. w aspekcie jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w tym określonych w art. 69 ust. 1 tej ustawy przesłanek zwrotu nieruchomości, w oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Należy też zauważyć, że decyzja z [...] maja 1993 r. nie była przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, organy nadzoru zasadnie przyjęły, że z inkryminowanej decyzji wynika, że sporna nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury o lokalizacji szczegółowej z [...] sierpnia 1965 r. nr [...] i nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z [...] listopada 1970 r. Z akt sprawy wynika, że celem wywłaszczenia spornej nieruchomości było budownictwo specjalne. W § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego (Dz. U. 1961 r., nr 35, poz. 176) do budownictwa specjalnego w zakresie obrony kraju zaliczono obiekty budowlane służące celom ściśle wojskowym. Naczelnik Gminy [...] decyzją z [...] lutego 1987 r. nr [...] na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przekazał w zarząd i użytkowanie na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej - Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego działkę nr [...], położoną w [...] (której część stanowiła sporna działka nr [...]). Stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zwrotowi na podstawie powołanego przepisu mogły zatem podlegać nieruchomości, które stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Nie podlegały natomiast zwrotowi te nieruchomości, na których cel wywłaszczenia w chwili złożenia wniosku o zwrot już zrealizowano, zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej, czy też rozpoczęto już i kontynuowano realizację celu wywłaszczenia. W postępowaniu z wniosku o zwrot spornej nieruchomości Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające, uzyskując stanowisko Głównego Kwatermistrza Wojska Polskiego zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...], z którego wynikało, że na czas rozpatrywania wniosku o zwrot, nieruchomość ta stanowiła plac ćwiczeń [...] i służyła realizacji zadań szkoleniowych garnizonu [...]. Mając to na uwadze za prawidłowe należało uznać stanowisko organów nadzoru w zakresie stwierdzenia, że odmawiając zwrotu spornej nieruchomości organ trafnie ocenił, że w tej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany. Plac ćwiczeń żołnierzy z całą pewnością był bowiem obiektem służącym realizacji celów wojskowych. Uprawnione było tym samym przyjęcie, że sporna nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z [...] listopada 1970 r., a tym samym nie została spełniona przesłanka warunkująca jej zwrot. Dlatego organy nadzoru w tej sprawie prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1993 r. odmawiającej poprzedniczce prawnej Skarżących zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] listopada 1970 r. (por. zbieżną ocenę dotyczącą realizacji celu wywłaszczenia co do terenów położonych w pobliżu nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania, przedstawioną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1725/07 i z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1503/07). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, że rażąco naruszono prawo, z uwagi na zakończenie postępowania zwrotowego inkryminowaną decyzją z [...] maja 1993 r., bez uprzedniego jego podjęcia po zawieszeniu postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 1991 r. nr [...], Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że formalny brak podjęcia zawieszonego postępowania pozostawał bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. (Postanowienie z [...] października 1991 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1991 r. nr [...] zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1557/12 z uwagi na niespełnienie przesłanki zagadnienia wstępnego). Uchybienie to zasadnie więc nie zostało uznane przez organy nadzoru za rażąco naruszające prawo. Jak wskazano na wstępie, do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa. Wszelkie wątpliwości co do tego, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności tej decyzji, w myśl wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu, organy nadzoru prawidłowo stwierdziły, że orzeczenie z [...] maja 1993 r. nie zawiera wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec tego uznać należało, że wydane przez organy nadzoru decyzje nie naruszają prawa. Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI