I SA/WA 1775/22

I SA/Wa 1775/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. M. i G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. nr KOC/741/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 10 maja 2022 r. nr KOC/741/Go/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 20 grudnia
2021 r. podejmującą zawieszone postępowanie i umarzającą z mocy prawa postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia 21 stycznia 1951 r. [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wnioskiem z dnia 29 listopada 2009 r. S. M. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 21 stycznia 1951 r. odmawiającego przyznania B. M., K. B., W. B., E. i C. małż. M., K. i P. małż. C. oraz H. C. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. Hip. Nr [...] (obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...]).
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2011 r. organ zawiesił postępowanie do czasu ustalenia kręgu następców prawnych po B. M., W. B., A. B., W.R., W. S. oraz T.K.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. podjęło z urzędu zawieszone postępowanie nadzorcze, zaś na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, powoływanej dalej jako ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.) orzekło o umorzeniu postępowania nadzorczego z mocy prawa.
Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: M. J. Z. oraz W. M. i G. M.
W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Organ zauważył, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 21 stycznia 1951 r. zostało doręczone jednej ze stron, tj. B. M. w dniu 7 lutego 1951 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia został natomiast złożony w dniu 29 listopada 2009 r., a więc po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia. Z tej przyczyny na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa.
Odnosząc się do podnoszonych przez strony argumentów, Kolegium stwierdziło, że nie ma możliwości prowadzenia samodzielnego postępowania o stwierdzenie wydania orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. z naruszeniem prawa. Decyzja w sprawie nieważności decyzji wydawana jest na podstawie art. 158 k.p.a. po merytorycznym zbadaniu przesłanek nieważności. Organ prowadzący postępowanie wydaje wówczas decyzję o stwierdzeniu nieważności, odmowie stwierdzenia nieważności lub stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa.
W. M. i G. M. wniosły na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Skarżące zarzuciły nieważność zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osób nieżyjących z grona dawnych właścicieli i ich następców prawnych, tj. P. C., W. C., T. C, K. C., E. D., a także H. B., W. R. i I. K.. Skarżące wskazały, że tymi wadami jest również obarczona decyzja Kolegium z dnia 20 grudnia 2021 r.
Dodatkowo, z ostrożności procesowej, gdyby Sąd doszedł do przekonania, że nieważność nie zachodzi, skarżące zarzuciły organowi naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 i art. 158 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 20 grudnia 2021 r., co skutkuje zaniechaniem prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. i stwierdzeniem, że postępowanie to uległo umorzeniu z mocy prawa, a także niewydaniem decyzji stwierdzającej wydanie orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. z naruszeniem prawa, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna doprowadzić organ do wniosku, że:
a) art. 158 § 2 k.p.a. nie wyklucza możliwości stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa
b) na gruncie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa należy traktować jako postępowanie samodzielne względem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co powoduje, że art. 138 § 2 k.p.a. powinien stanowić odrębną podstawę prawną prowadzenia postępowania administracyjnego, które to postępowanie nie podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., a w konsekwencji organ nie powinien wydać decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania, lecz stwierdzić wydanie orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. z naruszeniem prawa;
c) wykładnia wskazanych przepisów dokonana przez organ byłaby równoznaczna z uznaniem ich sprzeczności z Konstytucją RP wobec pozbawienia stron możności uzyskania prejudykatu niezbędnego dla dochodzenia roszczenia odszkodowawczego;
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przez brak wskazania w treści decyzji podstawy, na jakiej stwierdzono, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia także poprzednikom prawnym skarżących, podczas gdy:
a) nie doszło do przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie ustalono i nie wskazano daty doręczenia orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. poprzednikom prawnym skarżących oraz innym stronom postępowania;
b) w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził jedynie fakt doręczenia orzeczenia B. M;
c) zgodnie z przepisami rozporządzenia Prezydenta o postępowaniu administracyjnym pisma urzędowe doręcza się za potwierdzeniem odbioru;
d) w aktach niniejszej sprawy brak jest dowodu doręczenia orzeczenia poprzednikom prawnym skarżących;
- co winno doprowadzić organ do konkluzji, że trzydziestoletni termin liczony od doręczenia orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. do dnia złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w ogóle nie zaczął biec;
3) art. 158 § 2 k.p.a. w zw. 156 § 2 k.p.a. polegające na niewydaniu decyzji stwierdzającej wydanie orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. z naruszeniem prawa pomimo przyjęcia niedopuszczalności wydania decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r.;
4) naruszeniu zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP tj. demokratycznego państwa prawa, sprawiedliwości społecznej, trójpodziału władzy/podziału i równowagi władz, społecznej gospodarki rynkowej, wolności gospodarczej, praw i wolności człowieka, zaufania obywateli do państwa, ochrony praw nabytych, prawa do sądu, ochrony własności prywatnej, dobra wspólnego oraz dialogu społecznego.
Ewentualnie, gdyby Sąd doszedł do przekonania, że przepis art. 158 § 2 k.p.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, skarżące zarzuciły organowi naruszenie:
5) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.
a) w związku z art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wskutek umorzenia z dniem 16 września 2021 r. z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tych decyzji, nie jest również możliwe prowadzenie po tej dacie tych postępowań w kierunku stwierdzenia wydania tych decyzji z naruszeniem prawa (o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a.), podczas gdy norma wywodzona z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. w sposób jak powyżej, w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest oczywiście sprzeczna z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, albowiem sprzeczność normy z nią tożsamej została już stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt SK 21/17); tym samym do czasu zmiany przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy mają obowiązek zastosować wykładnię zgodną z Konstytucją RP, a zatem dokonać takiej interpretacji przywołanych powyżej przepisów, której rezultatem jest otwarcie możliwości stwierdzenia, że ostateczne decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa, co w niniejszej sprawie winno skutkować tym, że organ powinien był dojść do przekonania, że postępowanie administracyjne nie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia
2021 r. w zakresie, w jakim dotyczy stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa, może się dalej toczyć w kierunku wydania decyzji, o której mowa w art. 158 § 2 k.p.a.;
b) art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w wyniku naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa, sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa, ochrony własności prywatnej oraz proporcjonalności.
Skarżące zarzuciły ponadto organowi naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu w decyzji stron, tj. K. S. (następczyni prawnej po W. M.), W. K. B. oraz następców prawnych B.M..
Skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 20 grudnia 2021 r., ewentualnie o ich uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżące przedstawiły argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu dotyczącego skierowania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 20 grudnia 2021 r. do osób nieżyjących w dniu ich wydawania, należy zauważyć, że podstawą prawną obydwu decyzji był art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Ustalenie w toku prowadzonego postępowania nadzorczego, że zostało ono wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, skutkuje zatem koniecznością stwierdzenia przez organ, że postępowanie nadzorcze uległo umorzeniu z mocy prawa. Organ potwierdza jedynie ten fakt w swoim rozstrzygnięciu. Nie można natomiast przyjąć, by decyzja wydana w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia
2021 r. kształtowała w sposób władczy prawa i obowiązki stron, bowiem w myśl tego przepisu umorzenie postępowania administracyjnego następuje z dniem 16 września
2021 r. (tj. z dniem wejścia w życie nowelizacji) z mocy prawa, w związku z jednoznaczną treścią przywołanego przepisu. Ewentualne błędne ustalenie przez organ kręgu podmiotów postępowania nadzorczego lub wskazanie w decyzji jako strony osób, które w dniu wydawania decyzji nie żyją, nie może być z tych przyczyn ocenione jako rażące naruszenie prawa, bowiem pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, skoro nie toczy się ono od 16 września 2021 r., zaś decyzja organu stwierdza jedynie zaistnienie przesłanek umorzenia postępowania. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Podobnie należało ocenić podnoszone przez skarżące okoliczności związane z niedoręczeniem zaskarżonej decyzji wszystkim stronom postępowania. W konsekwencji nie można stwierdzić, by zaskarżona decyzja była obarczona wadą skutkującą jej nieważnością lub by została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak słusznie wywodził organ w zaskarżonej decyzji, doręczenie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 21 stycznia
1951 r., które było przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, nastąpiło w dniu 7 lutego 1951 r. W aktach administracyjnych sprawy (k. 6) zachowało się bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru spornego orzeczenia przez jedną ze stron postępowania, tj. B. M..
Odnosząc się do argumentów skarżących, że organ nie poczynił ustaleń w zakresie doręczenia orzeczenia z dnia 21 stycznia 1951 r. wszystkim stronom postępowania, należy zauważyć, że doręczenie decyzji, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., musi zostać dokonane przynajmniej jednej ze stron postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zachowuje swą aktualność również w stosunku do decyzji wydanych w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, dla wejścia decyzji do obrotu prawnego wymagane jest jej doręczenie co najmniej jednej ze stron, natomiast ewentualny brak skutecznego doręczenia aktu innym stronom postępowania może stanowić jedynie przesłankę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 981/16, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Nie jest sporne w sprawie, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wpłynął do organu w dniu 29 listopada 2009 r., a więc nie budzi wątpliwości Sądu, że postępowanie nadzorcze zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia orzeczenia administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że w sprawie spełnione zostały wszystkie wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przesłanki obligujące organ do stwierdzenia, że doszło do umorzenia postępowania nadzorczego. Zasadnie zatem organ utrzymał w mocy decyzję o podjęciu zawieszonego postępowania i umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie.
Odnosząc się do argumentacji skarżących, że organ powinien prowadzić postępowanie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, należy zauważyć, że konstatacja taka nie znajduje oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która obarczona jest wymienionymi w tym przepisie wadami. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.). W myśl zaś art. 158 § 2 k.p.a. jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
Jak wynika z przytoczonych przepisów, wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa może nastąpić wyłącznie w postępowaniu nadzorczym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy z przyczyn określonych w art. 156 § 2 k.p.a. (tj. m.in. z powodu upływu 10 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji) nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności. Zatem w sytuacji gdy od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat organ, po przeprowadzeniu postępowania, w przypadku ustalenia, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Jednak jeśli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 30 lat prowadzenie postępowania w tym przedmiocie, w związku z brzmieniem art. 158 § 3 k.p.a., będzie niedopuszczalne, a organ powinien umorzyć toczące się postępowanie nadzorcze na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niekonstytucyjności przepisów nowelizujących Kodeks postepowania administracyjnego, należy zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (druk sejmowy nr IX.1090) nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podał, że stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., poprzez wprowadzenie ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji, podkreślając, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Natomiast podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.
Realizując wspomniany wyrok, ustawodawca przyjął, że wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy, jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.
Jak wynika z powyższego, przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., w tym również art. 2 ust. 2 tej ustawy służą zapewnieniu stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a w konsekwencji, realizując wskazania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w omawianym wyżej wyroku, mają na celu ochronę wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa oraz zasady pewności prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 3182/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Powyższe dotyczy również ustanowionego w art. 77 Konstytucji RP prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Przyczyną tego jest zarówno potrzeba stabilizacji istniejących stosunków prawnych, jak i rosnące wraz z upływem czasu trudności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wprowadzony przez ustawodawcę termin 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji do zakończenia postępowania nadzorczego jest, w ocenie Sądu, wystarczający dla zagwarantowania stronom postępowania właściwej ochrony ich praw w sytuacji wydania aktu z rażącym naruszeniem prawa. Nie można również uznać, że naruszone zostało prawo skarżących do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), skoro w niniejszej sprawie decyzja umarzająca postępowanie administracyjne została poddana kontroli sądowej.
Nie można również zgodzić się ze skarżącymi, że uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt SK 21/17 zawiera tezy mające świadczyć o oczywistej sprzeczności przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Należy bowiem zauważyć, że w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał powołał się na swoje dotychczasowe orzecznictwo stwierdzające m.in., że "nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną a ograniczenie terminu zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego".
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.
Ewentualne uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, stanowić będzie, zgodnie z art. 145a k.p.a., przesłankę żądania przez stronę wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 529 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w tym trybie nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Ponadto, jak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, przepis art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.